Khi Patrick Ciriello mất việc và không tìm được công việc mới trong gần một năm, mọi thứ với người đàn ông 60 tuổi ở Vermont (Mỹ) này dường như sụp đổ, bởi ông là trụ cột kinh tế của gia đình. “Bạn thường nghe về những người rơi xuống đáy vực”, Ciriello nói với Guardian. “Tôi cũng đã ở trong hoàn cảnh đó”.
Trong phần lớn sự nghiệp, Ciriello với tấm bằng thạc sĩ quản lý thông tin đã thiết kế vô số hệ thống phần mềm cho các ngân hàng, trường đại học và công ty dược phẩm. Ông đã trải qua nhiều cú sốc kinh tế, từ sự sụp đổ của bong bóng dotcom, khủng hoảng tài chính năm 2008 cho đến đại dịch Covid-19. Ông cũng mất việc nhiều lần, nhưng thường kiếm được công việc mới sau đó.
Nhưng đến năm 2023, khi cơn sốt AI bùng nổ, mọi thứ dường như khác hẳn. Ciriello cũng mất việc. Ông đã gửi hàng trăm đơn xin việc đến vị trí hỗ trợ IT, dịch vụ khách hàng, thậm chí cả công việc bán hàng tại quầy thực phẩm ở một siêu thị, nhưng đều nhận lại cái lắc đầu.
Không thể tìm công việc mới, Ciriello phải ở trên “ngôi nhà di động” là chiếc xe Toyota Highlander cũ. Vào một tối tháng 3/2024, ông nhận được tin nhắn bí ẩn trên LinkedIn và cuối cùng có công việc mới: huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo.
Sau khi tốt nghiệp trường Y khoa Albert Einstein và thạc sĩ y tế công cộng tại Đại học Brown nhiều năm trước, Rebecca Kimble, 52 tuổi, đã điều trị và cứu sống bệnh nhân tại các phòng cấp cứu trên khắp nước Mỹ, với thu nhập 300.000-500.000 USD mỗi năm. Nhưng vào tháng 2/2022, công việc của bà gặp trục trặc vì vấn đề sức khỏe. Sau hai năm điều trị và trở lại, bà liên tục bị từ chối khi ứng tuyển vào các vị trí.
Nhiều tháng nỗ lực tìm công việc mới không thành công, Kimble nhận ra bản thân có thể không quay lại phòng cấp cứu nữa, và đó là một cú sốc lớn. “Thật kinh khủng. Mỗi lần cố gắng nhưng lại bị từ chối, tôi lại phải trải qua quá trình vật lộn với chứng trầm cảm và lo âu. Tôi nghĩ một phần con người tôi đã chết, nhưng tôi chưa sẵn sàng cho điều đó”. Đầu năm nay, Kimble tìm thấy công việc mới: đào tạo AI trên nhiều nền tảng khác nhau, đánh giá cách các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) phản hồi câu hỏi về y tế.
Giống như Kimble, Anne chuyển sang lĩnh vực đào tạo AI sau khi sự nghiệp học thuật của cô bị đình trệ. Người phụ nữ 60 tuổi yêu cầu giấu tên này có bằng thạc sĩ về khoa học sức khỏe và tiến sĩ về chính sách công, đã dành 18 năm làm việc trong lĩnh vực quản lý giáo dục đại học, giám sát và giảng dạy các chương trình tiến sĩ.
Tuy nhiên, các hội chứng liên quan đến hậu Covid-19 khiến Anne mệt mỏi và giảm trí nhớ. Bà nghỉ việc tháng 4/2023, sau đó ứng tuyển vào khoảng 100 vị trí làm việc từ xa, nhưng đều bị từ chối. Trong một lần tình cờ, Anne tìm thấy công việc huấn luyện AI trên mạng. Từng có mức lương 6 con số trong giới học thuật, bà khi đó kiếm được 26 USD/giờ khi huấn luyện AI của Google, sau đó là Meta, không có bất kỳ phúc lợi nào. “Thật đau lòng và nản chí khi nghĩ đến tất cả thời gian tôi đã dành cho sự nghiệp và những hy sinh tôi đã bỏ ra để có tấm bằng thạc sĩ”, Anne nói.
Ciriello, Kimble, Anne là ba trong số những người trên 50 tuổi tìm đến công việc huấn luyện AI dù sở hữu trình độ chuyên môn cao. Công việc của họ chủ yếu là gắn nhãn và đánh giá thông tin sử dụng để đào tạo các mô hình như ChatGPT của OpenAI hay Gemini của Google. Các dịch vụ thường thông qua bên thứ ba như Mercor, GlobalLogic, TEKsystems, Micro1 hay Alignerr.
So với công việc trước đó, mức thu nhập của những chuyên gia giàu kinh nghiệm này có thể giảm rất sâu. Tuy nhiên, với hầu hết, chúng là công việc làm thêm, hoặc một phương án tạm thời sau khi bị sa thải. So với người huấn luyện phổ thông, nhóm chuyên gia này cũng kiếm nhiều tiền hơn, có thể tới 180 USD/giờ.
Nhưng đối với một số người lao động lớn tuổi như Ciriello, công việc huấn luyện AI lại mang ý nghĩa hoàn toàn khác: nơi nương náu cuối cùng trong một thị trường việc làm khắc nghiệt thời công nghệ, nơi càng lớn tuổi càng khó trụ lại hoặc quay lại làm việc. Đối với nhiều người trong số họ, việc AI “cướp” việc nếu đào tạo chúng hay không là điều không còn quan trọng. Họ cần việc làm ngay bây giờ.
Theo Richard Johnson, Phó chủ tịch Viện Chính sách Công AARP của Mỹ, lao động Mỹ trên 60 tuổi mất thời gian tìm việc mới lâu hơn tới 50% so với độ tuổi 20-30. Chỉ một phần nhỏ tìm được công việc có mức thu nhập trước đây. “Các nhà tuyển dụng cho rằng người lao động lớn tuổi tốn kém hơn, thiếu kỹ năng hiện đại và khó đào tạo hơn so với người trẻ tuổi”, Johnson nói với WSJ.
Urban Institute, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu chính sách xã hội, cuối năm ngoái cho biết khoảng một nửa số người lao động ở Mỹ trong độ tuổi 50-54 bị buộc thôi việc sớm trước khi đến tuổi nghỉ hưu. Một tổ chức khác là Viện Chính sách Kinh tế (Economic Policy Institute) chỉ ra khoảng 5,7 triệu người lao động trên 55 tuổi đã mất việc làm giai đoạn 2020-2025, và nhiều người đến nay vẫn chưa tìm được việc làm ổn định.
Những người đang huấn luyện AI có trình độ cao cho biết công việc này có thể thú vị về mặt trí tuệ, nhưng nó cũng khiến họ phải đối mặt với sự bất ổn của nền kinh tế việc làm tự do. Ciriello cho biết đã phải ngừng một số công việc dán nhãn dữ liệu sau khi cảm thấy bị bóc lột; Anne đánh giá mọi thứ thoải mái hơn công việc cũ; nhưng Kimble cho rằng chúng “không phải là công việc”, chỉ là một hình thức làm thêm.
“Nếu ngày mai, khi được giao một công việc đúng chuyên môn mà tôi nghĩ mình có thể làm được, tôi sẽ đi làm”, bà Kimble nói”. Tôi nhớ phòng cấp cứu”.
Bảo Lâm tổng hợp
Mặt trái của nghề bán dữ liệu cá nhân cho AI
30 tỷ hình ảnh thu thập từ Pokémon Go được dùng để huấn luyện robot
Con người có thể cần huấn luyện để phân biệt khuôn mặt AI tạo
Thảo luận tổ sáng 10/4, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan nêu thực trạng các dự án tồn đọng là một trong những thách thức lớn hiện nay, đòi hỏi phải rà soát tổng thể, minh bạch và có giải pháp tháo gỡ theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Chính phủ.
Với hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2, bà cho biết phần xây dựng đã hoàn thiện với chất lượng cao "như khách sạn 5 sao", nhưng công trình vẫn chưa thể đưa vào sử dụng sau 10 năm do vướng thủ tục quyết toán, phòng cháy chữa cháy và các yêu cầu kỹ thuật.
Theo Bộ trưởng, khó khăn lớn nhất nằm ở việc sai phạm phát sinh ngay từ giai đoạn ký kết hợp đồng. Nếu chỉ đặt yêu cầu không hợp thức hóa các sai phạm đã xảy ra thì rất khó xử lý dứt điểm.
Một điểm nghẽn quan trọng là tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy. Công trình được xây dựng theo quy định cách đây 10 năm, nhưng khi thẩm định lại phải áp dụng tiêu chuẩn mới chặt chẽ hơn. Điều này buộc phải điều chỉnh thiết kế, tháo dỡ một số hạng mục, bổ sung kết cấu và thực hiện lại quy trình phê duyệt.
Quá trình thẩm tra cũng phát sinh vướng mắc khi nhiều nội dung không còn phù hợp với quy định hiện hành. Việc xác định giá trị quyết toán và thanh toán cho nhà thầu vì vậy chưa thể hoàn tất.
Bộ trưởng Y tế cho rằng mỗi dự án tồn đọng có những vướng mắc riêng, nhưng điểm chung là nếu chỉ dừng ở kết luận thanh tra mà không có quyết tâm tổ chức thực hiện thì sẽ không thể tháo gỡ.
Cách tiếp cận hiện nay là nhìn nhận các sai phạm đã xảy ra, từ đó tìm giải pháp xử lý phù hợp; đồng thời cần có cơ chế bảo vệ cán bộ tham gia khắc phục hậu quả, tránh tâm lý e ngại do lo bị quy trách nhiệm khi xử lý các vấn đề tồn đọng. Việc xử lý phải bảo đảm lợi ích chung, không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, đồng thời cần triển khai sớm để tránh kéo dài gây lãng phí nguồn lực.
Hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Việt Đức cơ sở 2 được khởi công năm 2015, quy mô mỗi bệnh viện 1.000 giường, nhằm giảm tải cho cơ sở hiện hữu. Dự án đặt tại tỉnh Ninh Bình nhưng đã dừng thi công từ đầu năm 2021, một số hạng mục xuống cấp.
Thanh tra Chính phủ cuối tháng 3 xác định nhiều vi phạm trong hầu hết các khâu từ đấu thầu, xây dựng đến quản lý dự án. Các sai phạm khiến dự án chậm tiến độ hơn 7 năm, gây lãng phí lớn, với dấu hiệu thiệt hại ngân sách khoảng 1.253 tỷ đồng.
Trong công văn gửi UBND TP HCM, liên danh gồm HFIC (Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước TP HCM) và CII (Công ty cổ phần Đầu tư Hạ tầng kỹ thuật TP HCM) đề xuất cải tạo 5 điểm giao cắt hiện hữu, gồm: vị trí quay đầu An Phú, ngã ba Cát Lái, nút giao Tây Hòa, ngã tư Thủ Đức và khu vực trước Khu Công nghệ cao TP HCM.
Hiện các điểm này được điều tiết bằng đèn tín hiệu, xe phải dừng chờ theo từng hướng, thường xuyên ùn ứ vào giờ cao điểm. Theo phương án đề xuất, toàn bộ sẽ được nâng cấp thành nút giao khác mức, cho phép dòng xe trên trục chính lưu thông liên tục với 6 làn ở giữa, tốc độ thiết kế 80 km/h, không phải dừng đèn đỏ.
Trong đó, hai vị trí dự kiến xây hầm chui là khu vực quay đầu An Phú và nút giao Tây Hòa; các điểm còn lại sẽ tổ chức cầu vượt kết hợp các nhánh rẽ.
Dự án có tổng mức đầu tư sơ bộ gần 3.500 tỷ đồng, thực hiện theo hình thức BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao). Nhà đầu tư tự thu xếp vốn, không sử dụng ngân sách và không phải giải phóng mặt bằng.
Sau khi tiếp nhận đề xuất và tham mưu từ các sở ngành, UBND TP HCM đã chấp thuận giao liên danh nghiên cứu, lập báo cáo khả thi để trình cấp thẩm quyền xem xét. Thành phố lưu ý việc chấp thuận nghiên cứu không đồng nghĩa chỉ định nhà đầu tư; dự án sẽ được tổ chức lựa chọn đơn vị thực hiện theo quy định.
Trục xa lộ Hà Nội - quốc lộ 1 (đoạn từ cầu Sài Gòn đến cầu Đồng Nai) là tuyến huyết mạch cửa ngõ phía đông TP HCM, mỗi ngày có lưu lượng xe rất lớn, đặc biệt là xe container. Tuyến này đang được mở rộng theo dự án BOT, song một số đoạn qua khu vực Bình Dương (cũ) chưa hoàn tất, khiến áp lực giao thông tại các nút giao vẫn cao.
Khoảng 10h20, Hà Nội mưa giông diện rộng, sấm sét, gió lớn. Trên đường Tô Hiệu thuộc quận Hà Đông, cây sấu đường kính thân 15 cm, cao khoảng 8-10 m, bị gió quật bật gốc, đổ đè trúng người đàn ông đi xe máy.
Nhân chứng Lê Hoàng cho biết cây đổ đè ngang yên xe máy, kẹp chân người đàn ông. "Tôi và khoảng 10 người cùng nâng cây mới đưa được nạn nhân ra ngoài", anh Hoàng kể.
Người đàn ông sau đó được đưa đi cấp cứu do gãy chân.
Tại hiện trường, cây đổ vắt ngang đường Tô Hiệu, kéo sập một phần dây cáp, gốc bật bung vỉa hè. Lực lượng chức năng đã cắt dọn cây xanh, giải phóng lòng đường, đảm bảo an toàn giao thông. Đường Tô Hiệu dài 1,2 km, rộng 12-15 m, có hai làn xe chạy. Hai bên trồng nhiều cây xanh.
Cùng ngày tại Yên Bái, cơn giông lớn buổi chiều khiến cây đổ trước cổng UBND phường Nghĩa Lộ, đè trúng một nhân viên lao công đang dọn vệ sinh, phải đi cấp cứu. Ở phường Trung Tâm, giông lốc khiến một cây xanh đổ đè vào một ôtô đang di chuyển trên tỉnh lộ 174, người bên trong may mắn không bị ảnh hưởng.
Giông, lốc cũng khiến một số cây si tại khu vực phía sau cổng vào Khu di tích lịch sử Đền Hùng, tỉnh Phú Thọ, bị bật gốc, gãy đổ, làm hư hỏng một ôtô đỗ bên đường.
Miền Bắc đang vào giai đoạn chuyển mùa, các luồng không khí nóng và lạnh gặp nhau dễ gây hiện tượng thời tiết bất thường. Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia dự báo chiều tối và tối 29/3, ở khu vực Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An có mưa rào và giông rải rác với lượng mưa từ 10-30mm, cục bộ có nơi mưa to với lượng mưa trên 50 mm, cảnh báo trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
