Sau gần 20 năm được tạp chí mỹ lừng danh vinh danh là một trong 12 món ăn đường phố ngon nhất thế giới, chúng tôi tìm lại xe bánh mì nhỏ nằm trong con hẻm 37 Nguyễn Trãi, phường Bến Thành (TP.HCM). Xe bánh dù đã bán ngót nghét đến nay 28 năm nhưng vẫn chưa giảm sức hút khi cứ mỗi buổi chiều tối lại có hàng dài người nước ngoài lẫn người Việt xếp hàng chờ mua.
Trên con đường Nguyễn Trãi với những cửa hàng quần áo sang trọng, bắt mắt, chiếc xe bánh mì quen thuộc của bà Gái (56 tuổi) nằm ở đầu hẻm 37 lại mang một vẻ bình dân đối lập.
Chúng tôi ghé xe của bà chủ vào khoảng 18 giờ, đã thấy một hàng dài người đứng chờ, có khách Tây lẫn khách Việt. Bên cạnh chiếc xe nhỏ là bếp than hồng luôn đỏ lửa, mùi thịt nướng thơm lừng.
Điều đặc biệt là xe bánh mì của bà Gái chỉ bán duy nhất một loại là bánh mì thịt nướng suốt bao năm qua. Thịt xay ướp gia vị được nắn tròn, nướng cháy cạnh trên bếp than, sau đó cho vào nhân bánh mì ăn kèm đồ chua, rau sống và được rưới nước xốt đặc trưng.
Chỉ một món duy nhất nhưng đã làm nên tên tuổi của xe bánh mì suốt gần 3 thập kỷ. Khách không chỉ là người địa phương mà còn có nhiều người nước ngoài, dần trở thành “mối ruột” của xe bánh mì.
“Năm 29 tuổi tôi bắt đầu bán ở đây, giờ 56 tuổi rồi vẫn đứng bán. Tôi bán một chỗ này, không thay đổi, hương vị cũng giữ nguyên như vậy. Có những khách theo tôi từ hồi mới bán giá 3.000 đồng/ổ bánh mì đến giờ. Mỗi ngày tôi bán từ khoảng 16 – 17 giờ đến 21 giờ là hết, có hôm hết sớm hơn”, bà Gái chia sẻ.
Kể từ khi được tạp chí Condé Nast Traveler vinh danh năm 2008, mỗi ngày xe bánh mì lại càng đắt khách hơn. Trước đây bà bán một mình, nhưng gần đây có thêm con trai phụ giúp nên công việc phần nào đỡ vất vả.
Bà Gái tiết lộ, điều khiến xe bánh mì của mình thu hút và giữ chân thực khách suốt bao năm qua chính là hương vị đặc biệt riêng từ cách nêm nếm của bà. Thịt nướng cũng như các món ăn kèm đều do bà tự tay chuẩn bị ở nhà. “Một ngày tôi chuẩn bị 40 kg thịt, đồ chua là tự làm ở nhà, nước xốt cũng tự làm”, bà nói thêm.
Không chỉ thu hút thực khách địa phương, xe bánh mì của bà Gái còn níu chân nhiều du khách nước ngoài nhờ mùi thơm từ lò thịt nướng luôn lan tỏa hấp dẫn. Chị Obey (30 tuổi, đến từ Campuchia) cho biết đây là lần thứ hai chị quay lại sau khi lần đầu đến muộn và không còn bánh.
“Ấn tượng đầu tiên của tôi là có rất nhiều người xếp hàng nên tôi nghĩ đây chắc chắn là một chỗ ăn ngon. Bên cạnh đó, mùi thơm của thịt nướng rất hấp dẫn và bạn có thể thấy người bán làm trực tiếp ngay trước mặt mình”, chị chia sẻ.
Trên mạng xã hội, nhiều du khách quốc tế bày tỏ sự yêu thích với bánh mì Việt qua các video review, không ít người xem đây là món không thể bỏ lỡ khi đến Việt Nam. Không chỉ thưởng thức tại chỗ, nhiều du khách còn tìm lại hương vị ấy ngay tại quê nhà.
Điển hình là nhóm “Vietnamese Banh Mi Appreciation Society” được thành lập năm 2016 trên mạng xã hội, hiện thu hút hơn 200.000 thành viên, chuyên thảo luận và chia sẻ về các tiệm bánh mì tại Úc.
Trong nhóm, mỗi bài đăng đều có hình ảnh, địa chỉ, mức giá và đánh giá theo thang điểm 1- 5 rất chi tiết. Không dừng lại ở việc chia sẻ trải nghiệm, các thành viên còn tích cực bàn luận về nguyên liệu, hương vị, độ giòn của bánh hay mức giá. Thậm chí, nhiều người đặt mục tiêu đến Việt Nam để “ăn cho đúng vị”, sau đó quay lại chia sẻ trải nghiệm và cũng nhận về rất nhiều lượt tương tác tích cực từ thành viên trong nhóm.
Từ một món ăn đường phố dân dã, bánh mì dần trở thành một trong những món ăn “phải thử” với du khách quốc tế. Anh Lucas Meyer (26 tuổi, đến từ Đức) cho biết trong chuyến đến Việt Nam, anh đã thử nhiều loại như bánh mì gà, ốp la, chả cá, trong đó thích nhất là bánh mì gà vì hương vị nhẹ, dễ ăn.
Theo anh, bánh mì Việt Nam mang lại cảm giác rất cân bằng, không quá nặng bụng nhưng vẫn đủ no. Anh cũng bất ngờ khi biết có một cộng đồng hơn 200.000 người cùng thảo luận về món ăn này. “Đây không chỉ là món quen thuộc của người Việt mà còn rất phổ biến với bạn bè quốc tế”, anh nhận xét.
Thường xuyên quay video để trải nghiệm ẩm thực tại TP.HCM, anh Randy Oviedo (33 tuổi, người Colombia) đã ấn tượng với bánh mì từ lần đầu trải nghiệm. “Khi tôi thực hiện chuyến đi xuyên Việt bằng xe máy, tôi ăn bánh mì hầu hết cho mọi bữa ăn. Nó khá giống với món arepa rellena (bánh bắp kẹp nhân) ở đất nước tôi, nên càng trở nên đặc biệt hơn hẳn”, anh Randy chia sẻ.
Anh Randy thường chia sẻ các video trải nghiệm món Việt của mình qua kênh “Randyotravel”
ẢNH: NGỌC NGỌC
Theo anh Randy, tại Việt Nam, một ổ bánh mì chỉ khoảng 20.000 đồng, nhưng tại Mỹ có thể lên đến 600.000 đồng. Với anh, điểm hấp dẫn nằm ở sự hài hòa giữa các thành phần: từ thịt ba chỉ chiên giòn, lớp bơ béo, đến pate và đồ chua, tất cả kết hợp cân bằng mà không lấn át nhau. “Với tôi, bánh mì là một trong những món ngon nhất, luôn nằm trong top 5 món ăn phải thử khi đến Việt Nam”, anh nói.
Chia sẻ kỹ hơn về vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Thu Huyền, Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 (Hà Nội), cho hay omega-3 là nhóm acid béo không no (chủ yếu gồm EPA và DHA), đã được chứng minh có lợi cho hệ tim mạch, thần kinh và chống viêm.
Tuy nhiên việc sử dụng omega-3 đặc biệt dưới dạng thực phẩm chức năng liều cao có thể ảnh hưởng đến huyết áp, do đó người có huyết áp thấp cần sử dụng một cách thận trọng.
Bác sĩ Huyền cho hay omega-3 (đặc biệt là EPA và DHA) nổi tiếng với khả năng làm sạch mạch máu và giảm viêm. Omega-3 không chống chỉ định tuyệt đối ở người huyết áp thấp, nhưng có thể làm giảm huyết áp thêm, nhất là khi dùng liều cao hoặc phối hợp với các thuốc/hợp chất khác có tác dụng hạ áp.
Nhưng chính cơ chế bảo vệ tim mạch này lại là lý do khiến người huyết áp thấp cần phải thận trọng.
Mức độ hạ huyết áp của omega-3 thường nhẹ đến trung bình (khoảng 2–5 mmHg) ở người bình thường hoặc tăng huyết áp, nhưng ở người có huyết áp thấp sẵn có, hiệu ứng này có thể trở nên đáng kể về mặt triệu chứng.
Theo đó, cơ chế hoạt động của omega-3 tác động lên huyết áp thông qua hai con đường chính. Omega-3 kích thích sản xuất nitric oxide, một chất giúp thư giãn và làm giãn nở các mạch máu. Khi mạch máu giãn ra, áp lực của dòng máu lên thành mạch giảm xuống, dẫn đến hạ huyết áp.
Ngoài ra, axit béo này có đặc tính chống kết tập tiểu cầu (làm loãng máu nhẹ). Máu lưu thông dễ dàng hơn làm giảm lực cản trong hệ thống tuần hoàn, từ đó kéo chỉ số huyết áp xuống thấp hơn.
Bác sĩ Huyền nêu rõ người huyết áp thấp khi nạp một lượng lớn omega-3 thường qua thực phẩm chức năng liều cao có thể đối mặt với các tình trạng chóng mặt và hoa mắt. Đây là biểu hiện do lưu lượng máu lên não không đủ vì áp suất quá thấp, hạ huyết áp tư thế.
Hay tình trạng mệt mỏi kéo dài do huyết áp không đủ để vận chuyển oxy và dưỡng chất đến các cơ quan một cách hiệu quả, gây mất tập trung.
Nguy cơ ngất xỉu, đặc biệt nguy hiểm khi thay đổi tư thế đột ngột hoặc khi đang vận hành máy móc, phương tiện giao thông.
"Thực tế, không phải người huyết áp thấp là phải "tuyệt giao" hoàn toàn với omega-3. Axit béo này vẫn cần thiết cho mắt và não bộ, vấn đề nằm ở liều lượng", bác sĩ Huyền khuyến cáo.
Vì vậy đối với người có huyết áp thấp hoặc ở mức gần thấp, trước khi bổ sung viên uống omega-3 nên tham khảo ý kiến của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý dùng liều cao nếu đang điều trị các bệnh lý liên quan đến tuần hoàn.
Ưu tiên thực phẩm tự nhiên, thay vì dùng viên uống, hãy bổ sung thông qua khẩu phần ăn 2 bữa cá béo mỗi tuần.
Đồng thời theo dõi chỉ số, nếu bắt đầu dùng thực phẩm chức năng, hãy đo huyết áp định kỳ để sớm nhận diện các biến động tiêu cực.
"Lưu ý sự tương tác bởi omega-3 có thể cộng hưởng tác dụng với các loại thảo dược cũng có tính hạ áp như tỏi, gừng hoặc chiết xuất hạt nho. Việc bổ sung lợi hay hại đôi khi chỉ cách nhau bởi một liều lượng.
Hiểu rõ cơ chế của omega-3 sẽ giúp người huyết áp thấp tận dụng được lợi ích của nó mà không phải đánh đổi bằng sự an toàn của bản thân", bác sĩ Huyền chia sẻ.
Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam vừa báo cáo phương án chuyển giao khai thác giữa Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, nhằm phù hợp năng lực hạ tầng và từng bước hình thành trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế.
Theo phương án, bước 1 tính từ khi Long Thành khai thác thương mại đến hết lịch bay mùa đông 2026, dự kiến từ 1/12/2026 đến 27/3/2027. Giai đoạn này sẽ chuyển toàn bộ các chuyến bay quốc tế đường dài, bao gồm cả vận tải hàng hóa, từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành. Sản lượng khách quốc tế qua Long Thành dự kiến đạt khoảng 19% tổng thị phần khu vực TP HCM.
Bước 2 kéo dài từ lịch bay mùa hè 2027 đến hết năm 2030, dự kiến từ 28/3/2027. Trong giai đoạn này, toàn bộ các chuyến bay quốc tế còn lại sẽ được chuyển sang Long Thành, trừ các chặng ngắn dưới 1.000 km do các hãng hàng không Việt Nam khai thác. Mục tiêu ngay trong năm 2027, sân bay Long Thành đảm nhận trên 90% sản lượng khách quốc tế khu vực TP HCM.
Sau năm 2030, toàn bộ các chuyến bay quốc tế thường lệ sẽ chuyển sang khai thác tại Long Thành, tạo nền tảng hình thành trung tâm vận tải hàng không trung chuyển quốc tế của vùng.
Trong khi đó, sân bay Tân Sơn Nhất sẽ tập trung khai thác các chuyến bay nội địa và các chuyến bay quốc tế không thường lệ, chuyến bay thuê chuyến phục vụ tổ chức, cá nhân.
Để chuẩn bị vận hành, ACV đã thành lập Cảng hàng không quốc tế Long Thành với tư cách chi nhánh cấp I, đồng thời tổ chức các đơn vị trực thuộc như dịch vụ hàng hóa và nhiên liệu hàng không để khai thác các hạng mục liên quan.
Về nhân lực, đơn vị xây dựng kế hoạch đào tạo, huấn luyện, bố trí nhân sự làm quen với hệ thống thiết bị, đồng thời tổ chức làm việc thực tế tại sân bay Tân Sơn Nhất để tích lũy kinh nghiệm trước khi khai thác thương mại.
ACV cũng đã ký hợp đồng tư vấn với liên danh Incheon Airport gồm Incheon International Airport Corporation và Công ty PIF để triển khai công tác quản lý, khai thác. Hiện đơn vị phối hợp với tư vấn hoàn thiện kế hoạch thử nghiệm, chuyển giao khai thác và cập nhật dự báo sản lượng.
Sau khi phương án phân chia khai thác giữa hai sân bay được cấp có thẩm quyền phê duyệt, ACV sẽ phối hợp với các bên liên quan để triển khai đồng bộ.
Ngay sau khi đọc thông tin về vụ việc nữ sinh lớp 7 rơi từ tầng 3 xuống đất xảy ra tại Trường THCS Lạc Long Quân, đăng tải trên Dân trí, GS.TS Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM, Phó Chủ tịch Hội Tâm lý học Việt Nam, lập tức chia sẻ về cách ứng xử khẩn cấp đối với những học sinh chứng kiến sự việc đau lòng.
Theo ông, khi chứng kiến sự việc này, học sinh có thể xuất hiện nhiều phản ứng sang chấn như hoang mang, lo sợ, ám ảnh hoặc thay đổi hành vi.
Từ các lý thuyết về “Dựa trên tiếp cận hỗ trợ tâm lý ban đầu (Psychological First Aid - PFA)…” và “Hành vi tìm kiếm trợ giúp (help-seeking)” cho thấy hỗ trợ tâm lý học đường đóng vai trò đặc biệt quan trọng nhằm giúp các em ổn định cảm xúc, hiểu và chấp nhận phản ứng của bản thân, đồng thời giảm thiểu nguy cơ lan truyền tâm lý tiêu cực.
Việc can thiệp cần được thực hiện kịp thời, có hệ thống, kết hợp giữa nhà trường, gia đình và bạn bè, hướng đến xây dựng môi trường an toàn, lắng nghe và không kỳ thị.
Thứ nhất, ổn định tâm lý học sinh ngay trong 24-72 giờ đầu.
Nhà trường cần có một đầu mối phát ngôn thống nhất, thông báo ngắn gọn, đúng sự thật, tránh mô tả chi tiết gây ám ảnh; giúp giáo viên chủ nhiệm có thời gian “sẻ chia” cảm xúc với lớp; tạo không gian an toàn để học sinh nói “em đang sợ, hoang mang, lo cho bạn”.
Đặc biệt, tuyệt đối không gợi ý hay khai thác kể lại hiện trường, không bắt viết tường trình cảm xúc trước tập thể, không dùng ngôn ngữ trách phạt...
Những phản ứng như bàng hoàng, sợ hãi, mất tập trung, ám ảnh hình ảnh, khó ngủ trong ngắn hạn có thể xuất hiện sau biến cố, thầy cô cần trấn an, hiện diện và hướng dẫn tìm trợ giúp khi cần.
Thứ hai, sàng lọc nhóm cần hỗ trợ sâu hơn thay vì can thiệp đại trà
Bạn cùng lớp, học sinh trực tiếp chứng kiến, học sinh thân với nạn nhân, học sinh đã có tiền sử lo âu/trầm buồn/tự làm hại, các em đang chịu áp lực… cần được ưu tiên chú ý nếu có biểu hiện khác thường.
Cần chuyển ngay cho chuyên gia hoặc cơ sở y tế khi phát hiện học sinh có dấu hiệu: hoảng loạn kéo dài, mất ngủ nhiều đêm, né tránh đi học, ám ảnh lặp lại, thu mình rõ rệt, phát ngôn tuyệt vọng, tự trách quá mức, làm hại bản thân.
Quá trình chuyển học sinh đến các chuyên gia tâm lý hay y tế chuyên sâu cần đảm bảo quy trình, tuân thủ các nguyên tắc chuyển giao, có sự phối hợp với gia đình, đảm bảo sự hỗ trợ kịp thời hướng đến sự an toàn, tránh lây lan...
Có một nghịch lý là không ít học sinh có thể khá tự tin rằng mình “tự xử lý được”, nhưng chính điều đó đôi khi lại làm chậm việc tìm hỗ trợ chuyên môn. Vì vậy nhà trường không nên chờ các em đề nghị giúp đỡ rồi mới can thiệp.
Thứ ba, làm việc song song với gia đình cácem học sinh một cách tích cực
Cần gửi hướng dẫn ngắn cho phụ huynh về cách nói chuyện với con trong vài ngày đầu: hỏi mở, lắng nghe nhiều hơn dạy bảo, không ép “quên đi”, không mắng “con nghĩ nhiều quá”, hạn chế để trẻ xem lại video/tin đồn liên quan, giữ nhịp sinh hoạt đều, quan sát giấc ngủ - ăn uống - đi học.
Gia đình là nguồn hỗ trợ quan trọng, giúp định hướng hành vi tìm kiếm trợ giúp của học sinh một cách đúng đắn và hiệu quả.
Thứ tư, củng cố hệ thống hỗ trợ trong trường ít nhất vài tuần sau biến cố
Không nên dừng ở một buổi “tư vấn tinh thần” đơn lẻ và tạm thời. Nhà trường nên bố trí lịch gặp riêng cho học sinh có nhu cầu, công bố thật rõ “khi cần thì gặp ai, ở đâu, giờ nào”, bảo đảm tính riêng tư.
Những thông tin này cần được nhắc lại nhiều lần thông qua giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh và các nhóm lớp.
Các can thiệp hiệu quả nên tập trung vào nâng cao hiểu biết, giảm kỳ thị, tăng khả năng tiếp cận và tăng niềm tin vào hỗ trợ chuyên môn. Một mặt sẽ thúc đẩy việc đối mặt chính thức với tình huống đã qua, một mặt sẽ góp phần tái lập sức mạnh nội tại của từng học sinh để thích ứng với sự thật…
Một sự việc đau lòng vẫn cần được đối diện một cách khoa học, tránh nguy cơ lan tỏa. Dù khó khăn, việc này vẫn cần được thực hiện. Các giải pháp mang tính “hỗ trợ tâm lý ban đầu và sàng lọc nguy cơ trong mô hình hỗ trợ đa tầng" trong tâm lý học đường là điều rất cần thiết.
Để làm được điều này, Ban Giám hiệu cần tư duy tích cực, có kế hoạch chăm sóc học sinh toàn trường song song với việc xử lý thấu đáo thực tế từng trường hợp, nhất là với trường hợp không may.
Ngoài ra, Ban Giám hiệu còn là đầu mối thông tin; bố trí tham vấn; đảm bảo bảo mật cho từng nhu cầu của học sinh là những hành động mang tính chăm sóc sức khỏe tâm thần kịp thời và hiệu quả.
