Khi 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu gián đoạn do tắc nghẽn ở eo biển Hormuz, các quốc gia châu Phi và châu Á có nhà máy điện hạt nhân đang tăng sản lượng để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngắn hạn.
Tại Đông Á, Hàn Quốc tăng sản lượng tại các nhà máy điện hạt nhân đang vận hành. Nước này đồng thời đẩy nhanh công tác bảo trì tại 5 lò phản ứng đã ngừng hoạt động, với kế hoạch khởi động lại vào tháng sau.
Nhật Bản cũng đảo ngược chính sách đóng cửa các cơ sở hạt nhân sau thảm họa hạt nhân Fukushima năm 2011. Nước này khởi động lại Kashiwazaki Kariwa – nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới, hồi tháng 1. Thủ tướng Nhật Takaichi Sanae gần đây ký thỏa thuận mua lò phản ứng trị giá 40 tỷ USD với Mỹ và một thỏa thuận tái chế nhiên liệu hạt nhân với Pháp.
Bà Michiyo Miyamoto, chuyên gia Viện Kinh tế năng lượng và Phân tích tài chính (Mỹ), cho biết giá điện cao kỷ lục và cuộc khủng hoảng năng lượng khiến dư luận Nhật Bản nghiêng về chấp nhận điện hạt nhân.
Tại Đài Loan (Trung Quốc), giới chức cũng đang xem xét tái khởi động 2 lò phản ứng – một quá trình đòi hỏi phải kiểm tra an toàn vô cùng khắt khe.
Ở Nam Á và Đông Nam Á, Bangladesh gấp rút đưa vào hoạt động các lò phản ứng mới do Tập đoàn Rosatom (Nga) xây dựng. Dhaka kỳ vọng chúng cung cấp 300 MW trong mùa hè năm nay, giảm áp lực cho hệ thống điện trước tình trạng thiếu khí đốt.
Philippines gần đây ban bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia và đang xem xét khôi phục nhà máy điện hạt nhân được xây dựng sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, nhưng chưa đưa vào hoạt động.
Bà Alvie Asuncion-Astronomo, chuyên gia Viện Nghiên cứu Hạt nhân Philippines, nói xung đột Trung Đông đang “tạo ra cú hích cần thiết cho năng lượng hạt nhân”. “Tôi hy vọng chúng ta đã rút ra bài học”, bà nói.
Giá năng lượng tăng vọt và thiếu điện do căng thẳng ở Trung Đông cũng đang khiến các nước châu Phi quan tâm tới điện hạt nhân. Nam Phi – quốc gia duy nhất châu lục có nhà máy đang vận hành, muốn tăng tỷ trọng năng lượng này từ khoảng 5% hiện nay lên 16% vào 2040.
Tại hội nghị thượng đỉnh vào tháng 3 do Liên Hợp Quốc tổ chức, Tổng thống Rwanda Paul Kagame nói châu Phi sẽ là “một trong những thị trường toàn cầu quan trọng nhất” cho các lò phản ứng nhỏ (SMR) những năm tới.
Các nhà cung cấp như Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Hàn Quốc cũng nhìn thấy tiềm năng to lớn của thị trường SMR ở đây. Tập đoàn Rosatom đang xây dựng lò phản ứng đầu tiên cho Ai Cập. Họ còn có các thỏa thuận hợp tác với Ethiopia, Burkina Faso, Ghana, Tanzania và Niger.
Kenya và Ghana tham gia sáng kiến SMR do Mỹ dẫn dắt. Kenya dự kiến đưa vào vận hành một lò phản ứng vào 2034. Trong khi đó, Ghana lên kế hoạch xây dựng nhà máy điện hạt nhân vào năm 2027, và đang tìm kiếm các nhà cung cấp cụ thể.
Hiện có 31 quốc gia sử dụng điện hạt nhân, cung cấp khoảng 10% điện năng toàn cầu. Khoảng 40 nước khác đang cân nhắc hoặc chuẩn bị xây dựng nhà máy, theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Điện hạt nhân khai thác năng lượng được giải phóng khi hạt nhân nguyên tử (như uranium) bị tách ra trong quá trình phân hạch. Không giống nhiên liệu hóa thạch, quá trình này không thải ra khí CO2 nhưng tạo ra chất thải phóng xạ nguy hiểm, khiến nhiều quốc gia vẫn thận trọng.
Bà Ayumi Fukakusa, thành viên nhóm vận động Friends of the Earth Japan, lưu ý “năng lượng hạt nhân rất rủi ro” và sẽ khiến các quốc gia phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu như uranium làm giàu.
Các nhà máy điện hạt nhân cũng dễ bị tổn thương, ví dụ như lò phản ứng từng bị nhắm mục tiêu trong cuộc xung đột gần đây, theo chuyên gia về khoa học nguyên tử người Mỹ Rachel Bronson. “Tất cả những điều này đều phải được cân nhắc khi nói về an ninh năng lượng”, bà nói.
Ngoài ra, ông Joshua Kurlantzick, thành viên Hội đồng Quan hệ đối ngoại (Mỹ), cho rằng điện hạt nhân không phải là giải pháp nhanh cho cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại. Việc phát triển dự án có thể mất hàng chục năm, đặc biệt với các quốc gia mới bắt đầu.
Tuy nhiên, ông nhìn nhận các cam kết hiện nay có thể đưa điện hạt nhân trở thành một phần thiết yếu trong cơ cấu năng lượng tương lai của các nước. Còn theo ông Rex Amancio, chuyên gia Liên minh Năng lượng tái tạo toàn cầu, các dự án điện hạt nhân cần nhiều năm để triển khai. Vì vậy, các chính phủ nên tiếp tục tập trung vào điện tái tạo để đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn.
Báo cáo mới đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết tính đến tháng 3-2026, thành phố có 86 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực.
Trong đó 6 giấy phép thuộc thẩm quyền của bộ, gồm: 1 mỏ than đá, 1 đá ốp lát, 1 đá vôi xi măng, 3 nước khoáng.
Có 80 giấy phép thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) và UBND thành phố Đà Nẵng, trong đó 59 giấy phép do Quảng Nam cấp, 21 giấy phép do Đà Nẵng cấp.
Trong khi theo quy hoạch, khu vực có tới 186 mỏ cát, sỏi, nhưng đến nay mới chỉ cấp phép khai thác 11 mỏ cát tại khu vực Quảng Nam (cũ), với tổng trữ lượng hơn 852.000m³, công suất khoảng 122.000m³/năm.
Ngoài ra, theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, đã có 16 mỏ cát được phê duyệt, tổ chức đấu giá trong thời gian qua. Tuy nhiên vì nhiều lý do chưa thể đưa vào khai thác, trong đó chủ yếu là các vấn đề liên quan đến thủ tục.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, từ đầu năm 2026 đến nay giá nhân công và vật liệu xây dựng tại Đà Nẵng liên tục tăng.
Tại các cuộc họp về giải ngân vốn đầu tư công, lãnh đạo UBND TP Đà Nẵng đã yêu cầu không để giá vật liệu xây dựng tác động đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Anh Trần Văn Hòa, người dân Đà Nẵng, cho biết gia đình anh có kế hoạch xây nhà trong năm nay.
Dù đã bỏ móng nhưng do giá cát biến động tăng cao gần 50% so với tính toán nên đành phải tạm dừng công trình. Theo anh Hòa, do cát tô nhà chiếm số tiền lớn trong nguyên vật liệu làm nhà nên gia đình anh chờ giá bình ổn rồi tiếp tục thuê thợ xây.
Chia sẻ tại cuộc họp triển khai nhiệm vụ quý 2, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, yêu cầu cần phải xác định năm 2026 là năm bùng nổ các mỏ khoáng sản tại Đà Nẵng.
Bởi không chỉ giải quyết tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng, đẩy nhanh tiến độ dự án đầu tư công mà còn phải xác định nguồn thu từ khoáng sản sẽ góp phần đảm bảo mục tiêu tăng trưởng chung.
"Tôi đề nghị bung ra tất cả các mỏ khoáng sản của chúng ta từ vàng bạc, đá quý cho đến đất, cát nguyên liệu" - ông Hưng nói.
Theo ông Hưng, đến nay nhiều mỏ khoáng sản đã được thăm dò trữ lượng, đã hoàn thành thủ tục nhưng đến thời điểm này chưa đưa vào khai thác.
"Nếu không gỡ được thì rõ ràng chúng ta có khuyết điểm với sự phát triển của thành phố, vì một sản lượng khoáng sản này xúc lên là đóng góp trực tiếp vào GRDP.
Các công trình của ban quản lý dự án và nhân dân đều đang thiếu đất, cát nguyên liệu thì không có lý do gì không đưa ra đấu giá. Tất cả đều phải đưa lên sàn đấu giá" - ông Hưng đề xuất.
Cũng theo ông Hưng, đối với những đơn vị trúng đấu giá, luật quy định có thể chậm khai thác trong một khoảng thời gian nhất định.
Tuy nhiên với bối cảnh hiện nay phải tuyên truyền, vận động để đấu giá xong là phải khai thác ngay. Thậm chí mời cơ quan công an vào cuộc với trường hợp đấu giá xong rồi cố ý để đó.
Ngày 19/4, Công an tỉnh Quảng Trị cho biết, đang thu thập hồ sơ, tài liệu để làm rõ dấu hiệu Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Hành nghề mê tín, dị đoan thông qua hoạt động "Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ" trái phép. Nhóm này do Nguyễn Duy Cường, quê xã Phật Tích, tỉnh Bắc Ninh cầm đầu, trực tiếp điều hành hoạt động với khoảng 50 người tham gia.
"Hội thánh Đức Chúa Trời Mẹ" có nguồn gốc từ Hàn Quốc, xuất hiện tại Việt Nam từ khoảng năm 2001. Tổ chức hoạt động có hệ thống, với sự chỉ đạo từ bên ngoài, thường núp bóng dưới các hình thức như kinh doanh, từ thiện, nhân đạo để tiếp cận, lôi kéo người tham gia, đặc biệt là học sinh, sinh viên hoặc người gặp khó khăn.
Theo Công an tỉnh Quảng Trị, nhóm này sử dụng các luận điệu như "ngày tận thế", "cứu rỗi linh hồn", kết hợp hỗ trợ ban đầu để tạo niềm tin, sau đó từng bước chi phối tư tưởng. Khi đã tham gia, các "tín đồ" bị tác động tâm lý, cô lập khỏi gia đình, xã hội; buộc sinh hoạt thường xuyên tại các điểm nhóm (gọi là "Sion"), thực hiện các nghi lễ và đóng góp tài chính khoảng 10% thu nhập, với lời hứa "ban phước", nếu không sẽ bị "trừng phạt".
Mới đây, qua công tác nắm tình hình và tin báo của người dân, Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh Quảng Trị phát hiện một nhóm sinh hoạt "Hội thánh Đức Chúa Trời Mẹ" tại phường Đồng Hới. Những người này thường xuyên thay đổi địa điểm để đối phó lực lượng chức năng. Họ không đăng ký tạm trú, lựa chọn nơi kín đáo, có người cảnh giới. Khi sinh hoạt, các "tín đồ" phải tắt điện thoại, giao nộp cho người quản lý, hạn chế đi lại và tuân thủ quy định "bảo mật".
Tổ chức này được phân cấp, trong đó Nguyễn Duy Cường giữ vai trò "chấp sự" (ký hiệu CS). Dưới Cường là các quản lý khu vực (ký hiệu là Q) và quản lý nhóm gia đình (ký hiệu K), thấp nhất là các tín đồ tham gia sinh hoạt.
Nhóm nhắm đến những người có hoàn cảnh khó khăn, gặp vấn đề về tâm lý, sức khỏe để tiếp cận, sau đó sử dụng tài liệu, video tuyên truyền nhằm lôi kéo tham gia.
Đầu tháng 4, Cường tổ chức "Lễ vượt qua" để kết nạp thành viên tại nhiều điểm ở Quảng Trị, mỗi điểm từ 5-6 người. Phòng An ninh nội địa phối hợp phường Đồng Hới, Đồng Thuận, Đồng Sơn và xã Quảng Ninh phát hiện 8 địa điểm sinh hoạt trái phép.
Cảnh sát đã làm việc với người cầm đầu Nguyễn Duy Cường, 7 người hỗ trợ tích cực và làm việc với 41 người liên quan. Tang vật thu giữ gồm 8 máy tính xách tay, 31 điện thoại di động, một máy tính bảng, 7 cuốn kinh, 33 loại tài liệu thuyết giảng liên quan đến "Lễ vượt qua", tiền dâng lễ cùng nhiều tài liệu khác.
Những người liên quan thừa nhận việc tổ chức, tham gia sinh hoạt "Hội thánh Đức Chúa Trời Mẹ" là hành vi vi phạm pháp luật. Tài liệu thu giữ cho thấy nhóm có dấu hiệu lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi và tuyên truyền yếu tố mê tín dị đoan.
Công an tỉnh Quảng Trị khuyến cáo người dân không tin, không tham gia các hội nhóm có dấu hiệu mê tín, trục lợi; kịp thời thông báo cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn.
Bác sĩ Nguyễn Trọng Nghĩa - khoa da liễu và bỏng, Bệnh viện Bạch Mai - cho hay da chuyển màu vàng thường khiến nhiều người lo lắng đến các bệnh lý gan mật.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là biểu hiện của carotenoderma (carotenaemia) - tình trạng lành tính do tăng nồng độ carotene trong máu, chủ yếu liên quan đến chế độ ăn uống.
Mới đây, bác sĩ Nghĩa thăm khám cho một phụ nữ đến khám vì da lòng bàn tay và bàn chân hai bên chuyển màu vàng. Sau khi thăm khám, thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán cho thấy người bệnh không có triệu chứng cơ năng hay dấu hiệu thần kinh khu trú. Kết quả xét nghiệm cho thấy men gan và bilirubin trong giới hạn bình thường, nhưng nồng độ β-carotene tăng cao.
"Qua khai thác tiền sử, người bệnh chia sẻ có thói quen ăn củ sâm đất liên tục trong nhiều ngày. Đây có thể là nguyên nhân dẫn đến tình trạng vàng da ở tay, chân của bệnh nhân", bác sĩ Nghĩa nhận định.
Bác sĩ Nghĩa giải thích β-carotene cùng các carotenoid khác như alpha-carotene, lycopene, lutein là những sắc tố tự nhiên có trong nhiều loại rau củ quả màu vàng, cam và xanh đậm như cà rốt, bí đỏ, khoai lang, cà chua hay rau lá xanh.
Đây là tiền chất của vitamin A. Sau khi hấp thu tại ruột non, một phần carotene được chuyển hóa thành retinol ở niêm mạc ruột và gan. Khi lượng carotene trong máu tăng cao, sắc tố này sẽ lắng đọng ở lớp sừng và mô mỡ dưới da, gây hiện tượng da đổi màu vàng cam.
Tình trạng này thường gặp ở trẻ nhỏ ăn nhiều thức ăn xay từ cà rốt, bí đỏ, khoai lang; người ăn chay, ăn kiêng kéo dài; người thường xuyên sử dụng nước ép rau củ.
Ngoài ra, một số bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ như đái tháo đường, suy giáp, bệnh gan, bệnh thận hoặc chán ăn tâm thần.
"Nguyên nhân có thể do carotenemia nguyên phát; do ăn quá nhiều thực phẩm hoặc dùng thực phẩm bổ sung giàu carotene; hoặc carotenemia thứ phát có liên quan đến giảm chuyển hóa carotene thành vitamin A hoặc tăng lipid máu.
Ngoài ra có thể do carotenemia chuyển hóa hiếm gặp, do rối loạn bẩm sinh trong chuyển hóa carotene", bác sĩ Nghĩa cho hay.
Người bệnh có biểu hiện điển hình là da có màu vàng cam, xuất hiện rõ ở lòng bàn tay, bàn chân, rãnh mũi - má. Màu sắc đậm hơn ở vùng da dày, nhiều tuyến mồ hôi.
Tuy nhiên, củng mạc mắt không vàng (dấu hiệu quan trọng để phân biệt với vàng da do bệnh gan), không ngứa, không có triệu chứng toàn thân. Màu da có thể rõ hơn dưới ánh sáng nhân tạo.
Nếu xuất hiện tình trạng da đổi màu bất thường hoặc khó phân biệt với các bệnh lý gan mật, người bệnh nên đi khám chuyên khoa để được đánh giá chính xác.
