Chiều 10-4, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).
Trong số các ý kiến, nhiều đại biểu quan tâm đến quy định về giám sát hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng (điều 8 dự luật).
Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (Tây Ninh) cho rằng sửa luật lần này không phải để thắt chặt hay hạn chế quyền tự do tín ngưỡng, mà để tạo ra một môi trường số lành mạnh cho cộng đồng, tôn giáo.
Theo bà, hiện nay không gian mạng đã trở thành cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo thứ hai của hàng triệu tín đồ. Báo cáo từ Ban Tôn giáo Chính phủ, các hoạt động truyền đạo trực tiếp, giảng pháp qua mạng xã hội, thực hành các nghi lễ trực tuyến đã trở nên phổ biến.
Việc bổ sung vào luật hiện hành quy định hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng là một bước bù đắp khoảng trống pháp lý giữa luật và đời sống số.
Cơ bản đồng tình với nội dung về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng quy định trong dự luật, đại biểu đoàn Tây Ninh đề nghị bổ sung quy định về định danh, xác thực tài khoản các tổ chức, cá nhân tôn giáo thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng.
Cụ thể là cá nhân, tổ chức khi hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng phải định danh, xác thực tài khoản tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
“Đây không phải là hạn chế quyền tự do, mà để bảo vệ sự chính danh, không chỉ thuận lợi hơn cho công tác quản lý nhà nước, quan trọng hơn là giúp cho các tín đồ phân biệt được nguồn chính thống, chân tu, đặt niềm tin đúng chỗ, bảo vệ uy tín của các tổ chức tôn giáo chân chính, cũng chính là bảo vệ an ninh văn hóa của quốc gia”, bà Thúy nói.
Cũng theo đại biểu Thúy, hiện vấn đề tài chính hay cụ thể hơn về nguồn thu sử dụng tiền cúng dưỡng, công đức, ủng hộ quyên góp của tín đồ, bá tánh chưa thể hiện rõ trong dự luật.
Nữ đại biểu cho hay tại điều 52 vẫn giữ khung nguyên tắc rất chắc chắn, tài sản phải rõ nguồn gốc, đúng mục đích và thuộc sở hữu chung. Tuy nhiên khi đối chiếu với thực tế số hóa, quy định này bộc lộ một số hạn chế.
Ví dụ tại khoản 1 chỉ liệt kê các nguồn hình thành mang tính truyền thống. Trong thời đại số, tài sản không chỉ là tiền mặt hay đất đai, mà còn là tài sản ảo, tài sản số, chẳng hạn như nhiều cơ sở tôn giáo hiện nay đang sở hữu nhiều kênh truyền thông trên YouTube, Facebook hay TikTok có hàng triệu người theo dõi, có thể tạo ra thu nhập từ quảng cáo.
Từ đó bà Thúy kiến nghị bổ sung quy định tại điều 18 về nguyên tắc quản lý thu, chi của các tổ chức tôn giáo; quy định bổ sung các tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc khi thực hiện vận động quyên góp trên không gian mạng bắt buộc phải sử dụng tài khoản ngân hàng đã đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
“Việc thu, chi từ các nguồn này phải có hội đồng giám sát của tổ chức tôn giáo lập ra, đảm bảo tính minh bạch, tách bạch hoàn toàn với tài sản cá nhân của người đại diện”, nữ đại biểu nói.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) quan tâm là vấn đề hoạt động, sử dụng tài sản cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo. Đây là một điểm thời gian qua đã xảy ra những trường hợp rất bất cập.
Ông Hòa cho hay rất tôn trọng hoạt động tôn giáo, tuy nhiên trong cả nước hiện nay có những trường hợp kết hợp với tâm linh, kết hợp với du lịch để hoạt động tôn giáo.
Như vậy những tài sản, đặc biệt là tiền vé đi tham quan nơi hoạt động tâm linh của Nhà nước quản lý hay của cơ sở tôn giáo quản lý.
Thống nhất quan điểm Nhà nước không tham gia quản lý về tiền nong, tiền công đức của các tổ chức tôn giáo, nhưng đại biểu đoàn Đồng Tháp cho rằng với trường hợp này, bây giờ cần phân biệt rạch ròi, cụ thể để tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra như trong thời gian qua.
“Một hoạt động nữa về tiền, tài sản công đức, ví dụ như thầy Bảo Nghiêm sớm phát biểu là thùng công đức của cơ sở thờ tự sau khi khách hành hương đến, gửi tiền công đức để cúng bái. Như vậy thùng công đức này do ai quản lý? Đây là một điểm tôi nghĩ cũng cần phải rạch ròi, cụ thể, rõ ràng để tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra”, ông Hòa nêu.
Một vấn đề nữa đại biểu quan tâm là việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi trong thời gian qua đã bắt đầu xảy ra, ví dụ trên mạng (như Facebook, Zalo và các mạng xã hội khác).
Theo ông, có các trường hợp vận động tiền ủng hộ cho đồng bào bị lũ lụt, đồng bào nghèo, khó khăn, neo đơn. Trường hợp nữa là các nghệ sĩ, những người nổi tiếng vừa qua vận động tiền cũng lùm xùm về vấn đề tiền bạc, thanh quyết toán không đúng, không rõ ràng.
Theo đại biểu, trong việc này cũng phải cần rạch ròi, cụ thể về việc vận động tài trợ trong hoạt động bảo trợ từ thiện xã hội nhân đạo cũng phải cho rõ ràng để tránh trường hợp đáng tiếc cá nhân, tổ chức vận động để mà thực hiện.
“Nhiệm vụ này phải có công khai, minh bạch, báo cáo để thanh quyết toán cho rõ. Mặc dù Nhà nước không quản lý nhưng cũng phải quản lý rõ về việc vận động tài trợ. Đây là tổ chức xã hội từ thiện và đây là vận động tài trợ của xã hội, cũng cần phải có công khai, minh bạch”, ông Hòa nêu.
Ngày 12-4, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết vừa lập biên bản, xử lý bà B.T.K.N. (37 tuổi, trú xã Thuận Nam, tỉnh Khánh Hòa) về hành vi "vượt rào chắn đường ngang khi chắn đang dịch chuyển".
Trước đó, vào lúc 8h40 ngày 10-4, tại khu vực đường ngang km1422 + 400 giao giữa đường bộ và đường sắt đoạn qua xã Thuận Nam do Công ty CP Đường sắt Thuận Hải quản lý.
Thời điểm này các nhân viên phát hiện bà N. lái xe máy với tốc độ cao vượt qua rào chắn, sau đó tông vào rào chắn ngã xuống đường.
Phát hiện sự việc, các nhân viên gác chắn lập tức kéo bà N. ra khỏi đường ray khi đoàn tàu sắp chạy tới, may mắn bà N. chỉ bị sây sát nhẹ.
Toàn bộ vụ việc được camera an ninh gần đó ghi lại.
Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết hành vi của bà N. đã vi phạm quy định về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường sắt, tiến hành lập biên bản với hành vi “vượt rào chắn đường ngang khi chắn đang dịch chuyển” (theo luật, hành vi vi phạm này có mức phạt từ 800.000 đến 1 triệu đồng).
Tại hồ sơ dự thảo sửa Nghị định về xử phạt trong kinh doanh xổ số, Bộ Tài chính đề nghị bổ sung thẩm quyền xử phạt hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số với công an, chủ tịch UBND cấp tỉnh và giám đốc sở tài chính. Mức phạt tối đa lên tới 100 triệu đồng.
Vi phạm hành chính trong kinh doanh xổ số là các vi phạm về hoạt động phát hành, phân phối và tiêu thụ vé xổ số, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, và sẽ bị xử phạt bằng tiền hoặc các biện pháp hành chính khác.
Hiện, việc xử phạt hành chính thuộc thẩm quyền thanh tra tài chính. Song, tổ chức bộ máy nhà nước không còn các chức danh này, do đó cần bổ sung, mở rộng thẩm quyền xử phạt với các chức danh khác.
Dự thảo đề xuất phân cấp cụ thể cho lực lượng công an. Cụ thể, chiến sĩ công an nhân dân được phạt cảnh cáo. Trưởng công an cấp xã có thể phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 50 triệu đồng, tịch thu tang vật, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
Cấp trưởng phòng nghiệp vụ thuộc các cục và trưởng phòng công an cấp tỉnh được phạt đến 80 triệu đồng. Trong khi đó, giám đốc công an cấp tỉnh, cục trưởng các cục được phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 100 triệu đồng, kèm các biện pháp bổ sung.
Ngoài lực lượng công an, dự thảo cũng bổ sung thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Theo đó, người đứng đầu chính quyền cấp tỉnh có thể phạt tiền đến 100 triệu đồng, tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động kinh doanh có thời hạn. Trong đó, thẩm quyền đình chỉ kinh doanh được áp dụng với vi phạm về in, phát hành vé, loại hình sản phẩm hoặc hoạt động khuyến mại trên địa bàn.
Giám đốc Sở Tài chính cũng được bổ sung quyền xử phạt mức tối đa 80 triệu đồng, cùng các biện pháp xử lý đi kèm.
Hiện, cả nước có 63 công ty xổ số kiến thiết tại các địa phương do UBND tỉnh thành làm chủ sở hữu và Công ty Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) do Bộ Tài chính làm chủ sở hữu. Các doanh nghiệp này đều theo mô hình doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn.
Năm 2025, doanh thu toàn ngành xổ số đạt 177.196 tỷ đồng, tăng 10,48% so với năm trước. Số nộp ngân sách nhà nước đạt 57.160 tỷ đồng, tương đương gần 116% dự toán được Quốc hội giao. Toàn bộ nguồn thu từ xổ số được điều tiết về ngân sách địa phương, phục vụ các lĩnh vực như y tế, giáo dục, an sinh và phúc lợi xã hội. Phần còn lại bổ sung cho nguồn vốn đầu tư phát triển của ngân sách địa phương, theo kế hoạch được Quốc hội phê duyệt hàng năm.
Trong những cuộc trò chuyện gia đình, không khó để bắt gặp sự so sánh: người trẻ hôm nay "yếu đuối hơn", "dễ tổn thương hơn", trong khi thế hệ trước dù nghèo khó, vất vả vẫn sống kiên cường, ít khi than vãn.
Thực tế người trẻ ngày nay cởi mở hơn trong việc chia sẻ cảm xúc, sẵn sàng nói về lo âu, trầm cảm, áp lực công việc hay khủng hoảng bản thân. Nhưng chính sự cởi mở ấy lại khiến họ bị nhìn nhận "mong manh" hơn.
Câu hỏi đặt ra là liệu thế hệ trước thật sự không có vấn đề tâm lý hay họ chỉ không gọi tên chúng?
Nhiều người thuộc thế hệ cha mẹ lớn lên trong bối cảnh kinh tế khó khăn, chiến tranh hoặc thời kỳ hậu chiến. Cuộc sống khi đó ưu tiên sự sinh tồn: có cái ăn, có việc làm, nuôi được gia đình. Trong hoàn cảnh đó, cảm xúc cá nhân thường bị đặt xuống sau cùng. Không phải họ không buồn, không áp lực mà là không có điều kiện để dừng lại và đối diện với những cảm xúc đó.
Sự khác biệt lớn giữa hai thế hệ không nằm ở việc ai "mạnh mẽ" hơn mà ở cách họ đối diện với cảm xúc.
Thế hệ trước thường chọn cách im lặng, coi khó khăn là điều phải vượt qua. Thế hệ trẻ, ngược lại, có xu hướng gọi tên vấn đề, tìm kiếm sự hỗ trợ và đặt câu hỏi về sức khỏe tinh thần.
Nếu thế hệ trước đối mặt với khó khăn về vật chất thì người trẻ ngày nay lại chịu áp lực từ những yếu tố vô hình hơn: cạnh tranh nghề nghiệp, kỳ vọng xã hội, mạng xã hội và sự so sánh liên tục. Những áp lực này không dễ nhìn thấy nhưng lại tác động sâu đến tâm lý. Khi không được thấu hiểu, chúng dễ bị đánh giá là "chuyện nhỏ", dẫn đến khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng lớn.
Thay vì đặt hai thế hệ lên bàn cân, có lẽ điều cần thiết hơn là sự thấu hiểu. Người lớn có thể thử lắng nghe nhiều hơn, thay vì so sánh. Người trẻ cũng có thể nhìn lại để hiểu rằng sự kiên cường của thế hệ trước là điều đáng trân trọng.
Sức khỏe tinh thần không phải là câu chuyện của riêng một thế hệ. Nó là vấn đề chung, chỉ khác nhau ở cách mỗi thời đại gọi tên và đối diện. Một xã hội trưởng thành không phải là xã hội không có nỗi buồn mà là nơi con người có thể nói về nỗi buồn của mình mà không bị phán xét.
Thế hệ cha mẹ có thể đã đi qua những tổn thương mà chưa từng gọi tên cho chúng. Thế hệ trẻ hôm nay lại đang học cách gọi tên nỗi buồn. Cả hai, theo những cách khác nhau, đều đang cố gắng sống tốt hơn.
Và có lẽ thay vì hỏi ai mạnh mẽ hơn, điều đáng hỏi hơn là chúng ta có đang cho nhau đủ không gian để được yếu đuối một cách lành mạnh hay chưa.
