Thủ tướng Lê Minh Hưng lãnh đạo, quản lý toàn diện mọi hoạt động thuộc chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ.
Người đứng đầu Chính phủ trực tiếp chỉ đạo, điều hành lĩnh vực chiến lược quốc phòng, an ninh quốc gia và đối ngoại; chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của cả nước; chiến lược, chính sách tài chính, tín dụng, tiền tệ quốc gia; định hướng sử dụng ngân sách nhà nước; ngoại giao và quan hệ đối ngoại.
Thủ tướng cũng trực tiếp chỉ đạo công tác tổ chức bộ máy; cải cách hành chính; địa giới hành chính; những vấn đề chung về công tác thi đua, khen thưởng; quan hệ phối hợp giữa Chính phủ với các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cơ quan trung ương của các tổ chức chính trị – xã hội; chỉ đạo chung về lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thủ tướng phụ trách Bộ Công an, Ngoại giao và làm Chủ tịch Ủy ban Chỉ đạo nhà nước về Biển Đông – Hải đảo; Chủ tịch Ủy ban quốc gia về chuyển đổi số; Chủ tịch Hội đồng Thi đua – Khen thưởng Trung ương; Trưởng Ban Chỉ đạo Nhà nước các chương trình, công trình, dự án trọng điểm quốc gia; Trưởng Ban Chỉ đạo An toàn, an ninh mạng quốc gia; Trưởng Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ; Chủ tịch một số Hội đồng, Ủy ban quốc gia và Trưởng các Ban Chỉ đạo quan trọng khác.
So với nhiệm kỳ trước, Thủ tướng vẫn phụ trách các lĩnh vực trọng yếu thuộc thẩm quyền của Chính phủ. Điểm khác là nhiệm kỳ trước Thủ tướng phụ trách Bộ Quốc phòng, Công an và 3 cơ quan truyền thông, nay Thủ tướng phụ trách Bộ Công an và Ngoại giao.
Phó thủ tướng Phạm Gia Túc được phân công làm Phó thủ tướng Thường trực. Ông Túc được giao theo dõi lĩnh vực công nghiệp; thương mại – xuất nhập khẩu; dự trữ và cung ứng xăng dầu, dịch vụ logistics; bảo đảm năng lượng, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; giao thông vận tải; bảo đảm trật tự, an toàn giao thông; xây dựng; các công trình trọng điểm quốc gia, các dự án đầu tư xây dựng cơ bản thuộc thẩm quyền theo lĩnh vực được phân công.
Các khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất; quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh; cơ chế, chính sách chung về đấu thầu, cũng do Phó thủ tướng Phạm Gia Túc phụ trách.
Đồng thời, ông phụ trách lĩnh vực phòng, chống tội phạm; đặc xá; phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại; hội nhập quốc tế; theo dõi, chỉ đạo đàm phán và thực hiện các cam kết quốc tế song phương, đa phương.
Ông chỉ đạo chung về xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án tồn đọng kéo dài trên phạm vi cả nước; trực tiếp chỉ đạo xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án trong lĩnh vực năng lượng, hạ tầng và các lĩnh vực được giao phụ trách; phối hợp công tác giữa Chính phủ với Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
Phó thủ tướng Phạm Gia Túc chỉ đạo các Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng, Văn phòng Chính phủ; một số lĩnh vực của Bộ Công an theo phân công của Thủ tướng.
Khi Thủ tướng vắng mặt hoặc được ủy nhiệm, Phó thủ tướng Thường trực thay mặt Thủ tướng chỉ đạo các công việc của Chính phủ.
Lĩnh vực ông tác của Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc được mở rộng hơn so với người tiền nhiệm Nguyễn Hòa Bình hồi cuối nhiệm kỳ trước. Ông Túc không chỉ phụ trách các vấn đề về xử lý dự án tồn đọng kéo dài, chống tội phạm mà còn phụ trách hầu hết các lĩnh vực về Công Thương, giao thông vận tải, xây dựng.
Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang phụ trách công tác bảo đảm quốc phòng, an ninh; công tác biên giới và các vấn đề Biển Đông – Hải đảo; viện trợ phi Chính phủ nước ngoài, các tổ chức phi Chính phủ nước ngoài; quan hệ của Việt Nam với các tổ chức quốc tế và khu vực; công tác người Việt Nam ở nước ngoài và các vấn đề người nước ngoài ở Việt Nam; các vấn đề về nhân quyền.
Nhiệm kỳ trước, Bộ Quốc phòng do Thủ tướng trực tiếp phụ trách, nay do Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang phụ trách. Ông Giang còn đảm nhiệm một số lĩnh vực của Bộ Ngoại giao theo sự phân công của Thủ tướng.
Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phụ trách những vấn đề thường xuyên về thi đua – khen thưởng, cải cách hành chính; lao động, việc làm, người có công, bình đẳng giới; chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội; y tế, dân số, gia đình và trẻ em; các vấn đề xã hội; công tác quản lý về cai nghiện ma túy; văn hóa; du lịch; thể dục, thể thao; truyền thông, báo chí, xuất bản.
Bà Trà theo dõi việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030, Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035, Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
Lĩnh vực công tác của bà đã mở rộng hơn so với hồi cuối nhiệm kỳ trước. Trước đây, bà phụ trách Bộ Nội vụ, nay đảm nhiệm thêm Bộ Y tế, Văn hóa Thể thao và Du lịch.
Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đảm nhiệm lĩnh vực dân tộc, tôn giáo; việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030.
Ông Dũng trực tiếp phụ trách khoa học và công nghệ; đổi mới sáng tạo, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trên phạm vi cả nước và ở nước ngoài; chuyển đổi số; các nội dung liên quan đến công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; lĩnh vực tài nguyên và môi trường; biến đổi khí hậu; nông nghiệp và phát triển nông thôn, xây dựng nông thôn mới; phòng, chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn.
Ông trực tiếp chỉ đạo Bộ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo.
Lĩnh vực công tác của Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng có nhiều thay đổi so với cuối nhiệm kỳ trước – khi ông phụ trách lĩnh vực xây dựng thể chế và xử lý tranh chấp, khiếu kiện quốc tế.
Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng được giao phụ trách lĩnh vực kế hoạch đầu tư; dự báo và chính sách điều hành kinh tế vĩ mô; tài chính, giá cả; tiền tệ, ngân hàng; thị trường vốn, thị trường chứng khoán; các nguồn đầu tư tài chính; dự trữ Nhà nước.
Ngoài ra, ông cũng phụ trách lĩnh vực chi ngân sách nhà nước, sử dụng dự phòng ngân sách nhà nước, Quỹ dự trữ tài chính, Quỹ dự trữ ngoại hối và các Quỹ khác của Nhà nước; phát hành công trái, trái phiếu Chính phủ; sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước; phát triển các loại hình doanh nghiệp. Kinh tế tập thể, hợp tác xã; cơ chế, chính sách chung về quản lý tài sản công; hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vận động vốn vay ưu đãi; đầu tư trực tiếp của nước ngoài (FDI), đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài; các nội dung liên quan đến Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam; trực tiếp chỉ đạo xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án trong lĩnh vực đất đai và các lĩnh vực được giao phụ trách.
Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng theo dõi Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Bảo hiểm tiền gửi.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu đảm nhiệm lĩnh vực xây dựng thể chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; xử lý tranh chấp, khiếu kiện quốc tế; cải cách tư pháp; giáo dục, đào tạo; giáo dục nghề nghiệp; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo; việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035.
Ông theo dõi và chỉ đạo Bộ Bộ Tư pháp, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thanh tra Chính phủ.
Tôi là một giáo viên Hóa học. Đứng trên giảng đường đại học, tôi không khỏi chạnh lòng khi chứng kiến những sinh viên từng nổi bật về Hóa ở cấp ba (kể cả với một số em đi thi Học sinh giỏi Hóa) bỗng dưng xa lạ với chính môn học mà các em từng yêu thích một thời. Thật khó tin khi các nguyên lý cơ bản của Hóa cơ sở và Hóa nhiệt động - nền tảng kiến thức vững chắc - lại có thể "bốc hơi" một cách nhanh chóng như chưa từng tồn tại.
Ở Việt Nam, có một bộ môn vừa đặc biệt, vừa "khó nhằn", vừa "độc nhất vô nhị" mà nhiều nước hiếm thấy, các thế hệ học sinh thường gọi vui là "Toán Văn Hóa học". Đây là bộ môn mà học sinh không chỉ học Hóa, mà còn phải "đánh vật" giải những bài tập tính toán "khủng", thậm chí là "siêu khủng" như: biến đổi liên quan đến hệ phương trình bậc 4, bậc 5, hệ nhiều ẩn, có những bài chiếm tới 1/3 trang giấy A4. Các bài tập này dài, phức tạp và yêu cầu logic cao đến mức học sinh dễ bị cuốn vào việc tính toán mà quên đi kiến thức cơ bản.
Điều bất ngờ là, ngay cả những học sinh từng nổi bật về Hóa học ở phổ thông, khi bước lên giảng đường đại học, lại bỡ ngỡ với những nguyên lý tưởng chừng đơn giản của Hóa học cơ sở và Hóa học nhiệt động. Nhiều em có thể giải các bài toán dài, nhưng lại quên đi những nguyên tắc nền tảng mà môn học dựa trên đó. Thực trạng này đặt ra một câu hỏi lớn: liệu áp lực về tính toán có đang vô tình làm phai nhạt nền tảng kiến thức cơ bản của học sinh?
Hệ lụy của việc "Toán hóa" quá mức môn Hóa học không còn là điều dự báo mà đã trở thành hiện thực. Trong vai trò giảng dạy Hóa học cơ sở ở bậc đại học, tôi không khỏi bàng hoàng khi nhận thấy sinh viên thường sai nhiều nhất ở những kiến thức tưởng chừng hết sức cơ bản: vẽ công thức cấu tạo, dự đoán hình học phân tử hay ước lượng góc liên kết. Thậm chí, nhiều em còn sai "hết sức vô lý" như vẽ oxygen hóa trị I, carbon hóa trị V, silicon hóa trị III, hay những lỗi vi phạm quy tắc bát tử (mặc dù không thuộc trường hợp ngoại lệ)...
Ngay cả trong học phần Hóa nhiệt động, nơi tính toán chiếm ưu thế, sinh viên có thể dùng máy tính để ra đáp số pH trong vài giây, nhưng khi được tôi yêu cầu chứng minh công thức đơn giản như: pH = 1/2 (pKₐ – logCₐ) (công thức tính pH của acid yếu), thì các em lại hoàn toàn bế tắc. Khi "chiếc gậy" là các dạng toán làm sẵn bị tước bỏ, tư duy Hóa học của các em lộ rõ những lỗ hổng thênh thang.
>> 'Đáng lo khi học sinh né Lý, Hóa, Sinh thi tốt nghiệp THPT'
Một ví dụ điển hình của một bài tập dạng "Toán Văn Hóa học" là: "Hỗn hợp P gồm ba ester mạch hở trong đó có hai ester đơn chức X, Y (MX < MY < 110, nX > nY) và một ester đa chức Z. Cho 5,07 gam P vào 32,00 gam dung dịch NaOH 10% rồi cô cạn dung dịch sau khi các phản ứng kết thúc thấy thu được 5,96 gam phần rắn Q và phần hơi T (gồm hơi nước và hỗn hợp hai alcohol no có cùng số nguyên tử carbon trong phân tử). Thêm bột CaO và NaOH dư vào Q rồi nung hỗn hợp trong bình chân không thấy thu được hỗn hợp hai hydrocarbon, hỗn hợp này làm mất màu vừa đủ 0,02 mol Br₂ trong dung dịch. Đốt cháy hết phần hơi T thu được 2,016 lít khí CO₂ và 31,23 gam H₂O. Các phản ứng xảy ra hoàn toàn, các thể tích khí đo ở điều kiện tiêu chuẩn. Tính phần trăm khối lượng của Z trong P?".
Để giải được bài tập trên, học sinh phải:
- Theo dõi nhiều dữ kiện phức tạp và tính toán nối tiếp;
- Áp dụng phản ứng xà phòng hóa, phản ứng với Br₂, định luật bảo toàn khối lượng;
- Tính toán số mol, khối lượng, liên hệ các phản ứng để tìm thành phần Z.
Mặc dù bài toán dài và nhiều bước, bản chất hóa học của các phản ứng này không phức tạp. Tuy nhiên, chính số liệu rườm rà và bước tính toán nối tiếp khiến học sinh dễ quên đi các kiến thức nền tảng: cơ chế phản ứng, bản chất phân cực của liên kết C=O trong ester, ảnh hưởng của cấu trúc phân tử đến nhiệt độ sôi của alcohol.
Mặt khác, nếu giáo viên yêu cầu các em: biểu diễn sự phân cực của liên kết C=O trong nhóm chức ester; hoặc hỏi "tại sao hai alcohol no cùng số nguyên tử carbon lại có nhiệt độ sôi khác nhau?", thì nhiều em sẽ lúng túng, dù vẫn giải được bài toán tính phần trăm khối lượng Z một cách cơ học. Đây là minh chứng rõ ràng rằng việc tập trung quá nhiều vào kỹ năng tính toán dài dòng khiến tư duy hóa học cơ bản bị bỏ quên, dẫn đến nghịch lý: học sinh có thể giải được bài toán trong phút chốc, nhưng lại không hiểu bản chất của chính các chất mình đang thao tác.
Sở dĩ phương pháp dạy và học này trở nên "độc hại" là bởi nó vi phạm nghiêm trọng thuyết Tải nhận thức (thuyết "tam tải", Cognitive Load Theory):
Thứ nhất, tải nội tại (phát sinh từ bản chất phức tạp của môn học) bị đẩy quá cao: độ khó của Hóa học lẽ ra nằm ở cấu tạo chất và các quá trình biến đổi, nhưng nay lại bị đánh tráo bằng sự lắt léo của toán học (phương trình bậc cao, hệ nhiều ẩn). Não bộ bị buộc phải ưu tiên xử lý thuật toán thay vì thấu hiểu quy luật vật chất.
Thứ hai, tải ngoại lai (đến từ cách trình bày hoặc phương pháp dạy học) quá tải: những đề bài dài "như một bài văn" và ma trận số liệu vụn vặt chính là "rác nhận thức". Chúng chiếm dụng hết bộ nhớ ngắn hạn, khiến học sinh kiệt sức vì những phép tính số học thuần túy trước khi kịp chạm đến tư duy Hóa học.
Thứ ba, tải liên quan (phát sinh khi học sinh kết nối kiến thức mới với kiến thức cũ) bị triệt tiêu: đây là phần quan trọng nhất để hình thành kiến thức bền vững. Khi hai loại tải trên quá lớn, não bộ không còn không gian để kết nối và ghi nhớ bản chất.
Hệ quả là chúng ta đang đào tạo nên những "thợ giải toán" có phản xạ cực tốt với các con số, nhưng lại rỗng tuếch về tư duy Hóa học. Đó có lẽ là lý do mà sinh viên của tôi có thể giải hệ phương trình 4 hay 5 ẩn rất nhanh, nhưng lại "đứng hình" khi yêu cầu vẽ một công thức cấu tạo hay chứng minh một công thức pH căn bản - những kiến thức lẽ ra phải nằm trong bộ nhớ dài hạn.
Thực tế, học sinh sợ Hóa không phải vì ghét môn học này, mà vì các em bị kiệt sức trước những ma trận số liệu đa chiều. Khi Hóa học vượt ra khỏi không gian ba chiều quen thuộc, nó không còn là câu chuyện về sự kỳ diệu của vật chất, mà trở thành một cuộc chạy đua giải toán khô khan, nơi ống nghiệm và bản chất Hóa học chỉ còn là những cái tên xa lạ.
Hóa học là khoa học về cấu tạo chất và các quá trình biến đổi, từ phản ứng cơ bản trong phòng thí nghiệm đến những ứng dụng thực tiễn sâu rộng trong đời sống. Khi môn học bị "Toán hóa" quá mức, học sinh dễ bị cuốn vào các bài toán dài, phức tạp, và quên đi bản chất thực sự của hóa học: hiểu cấu tạo phân tử, dự đoán tính chất, và giải thích các hiện tượng hóa học.
Trong thực tiễn, những kiến thức cơ bản này vô cùng quan trọng: hiểu tính chất acid - base giúp kiểm soát pH trong xử lý nước; nắm cấu tạo và phản ứng hữu cơ là nền tảng để sản xuất thuốc, polymer, hoặc vật liệu mới; dự đoán tương tác hóa học giúp thiết kế thực phẩm, mỹ phẩm hay chất tẩy rửa an toàn. Khi học sinh chỉ biết "giải bài toán" mà không hiểu cơ chế, các em sẽ khó áp dụng hóa học vào các tình huống thực tế, từ phòng thí nghiệm đến đời sống hằng ngày.
Để khắc phục, chúng ta cần tái cân bằng cách dạy Hóa học đúng bản chất: giảm tải các bài toán rườm rà, nhấn mạnh cơ chế, nguyên lý và tư duy phân tích, kết hợp lý thuyết với thực hành và ứng dụng thực tiễn. Khi học sinh nắm vững nền tảng, các em không chỉ giải được bài toán, mà còn có khả năng vận dụng hóa học một cách sáng tạo, từ việc kiểm soát pH, thiết kế phản ứng hóa học, đến phát triển vật liệu và dược phẩm. Như vậy, Hóa học không còn là những con số trên giấy, mà là công cụ để hiểu và tác động lên thế giới xung quanh, đúng với bản chất khoa học của nó.
Nhiều ý kiến cho rằng, nếu không có những bài tập nặng tính toán, chúng ta sẽ không thể phân loại được học sinh khá, giỏi. Tôi không đồng tình. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta đang nhầm lẫn giữa năng lực giải Toán và tư duy Hóa học, và từ đó chọn cách dễ nhất: dùng độ phức tạp của Toán học để làm thước đo cho môn Hóa.
Thực chất, một học sinh giỏi Hóa không phải là người giải nhanh những hệ phương trình nhiều ẩn, mà là người hiểu sâu bản chất và có khả năng suy luận từ nguyên lý. Việc phân loại hoàn toàn có thể thực hiện bằng những tiêu chí đúng bản chất hơn: tư duy biện luận dựa trên cơ chế; khả năng thiết lập mô hình và chứng minh; năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn.
Một thang đo sai sẽ cho kết quả sai. Nếu tiếp tục dùng độ rối của phép tính để đánh giá năng lực, chúng ta sẽ chỉ tạo ra những "thợ giải" thành thạo con số nhưng thiếu hụt tư duy khoa học. Điều cần hướng tới là những học sinh có khả năng hiểu sâu và suy luận trong thế giới vật chất ba chiều - nơi Hóa học thực sự tồn tại, chứ không phải những người chỉ giỏi thao tác trong "không gian đa chiều" của các phương trình.
Nguyễn Vũ Hoàng'Học Toán vất vả vì nặng công thức, ít tư duy'
Tích phân, đạo hàm 'khó nuốt'
Vật vã học Toán rồi quên sạch
Kỹ sư 20 năm kinh nghiệm chịu thua bài Toán tích phân lớp 12
Giá trị tích phân, đạo hàm nhìn từ chuyện Steve Jobs học thư pháp
Nhân viên bán hàng chê phí công học tích phân, đạo hàm
Ngày 10/4, ông Nguyễn Đức Tuy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Ngãi, cho biết nội dung trên vừa được UBND tỉnh trình và đã được Thường trực HĐND thống nhất. "UBND tỉnh sẽ xây dựng dự thảo quy định mức hỗ trợ cho từng trường hợp cụ thể theo quy định để trình HĐND ban hành", ông Tuy nói.
Theo Chủ tịch HĐND Quảng Ngãi, Nghị quyết hỗ trợ kinh phí tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn và Nghị quyết hỗ trợ phương tiện tránh thai, chi phí kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn tỉnh được xây dựng theo quy định của Luật Dân số năm 2025 có hiệu lực từ 1/7.
Chính sách này khuyến khích nam, nữ chủ động tiếp cận dịch vụ tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn. Chính quyền tỉnh quyết định việc hỗ trợ kinh phí tư vấn và khám sức khỏe, căn cứ theo điều kiện của địa phương.
Luật Dân số 2025 cũng khuyến khích khám sàng lọc bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh, kinh phí được hỗ trợ từ nguồn ngân sách nhà nước, bảo hiểm y tế... Chính phủ quy định phạm vi, người được hỗ trợ và mức hỗ trợ, chính quyền địa phương được mở rộng và bổ sung trong thẩm quyền.
Quảng Ngãi hiện có khoảng 2,1 triệu dân, xếp thứ 22 cả nước. Tỉnh này là một trong những địa phương sớm thống nhất xây dựng nghị quyết hỗ trợ kinh phí cho người dân khám sức khỏe tiền hôn nhân theo quy định có hiệu lực sắp tới.
Khám sức khỏe tiền hôn nhân là việc kiểm tra tổng quát và sức khỏe sinh sản cho nam/nữ trước khi kết hôn, thường thực hiện 1- 6 tháng trước cưới. Đây là quá trình quan trọng để đánh giá khả năng sinh con, tầm soát bệnh di truyền, truyền nhiễm, giúp chuẩn bị tâm lý và đảm bảo đời sống tình dục an toàn.
Bác sĩ Nguyễn Tri Thức, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy TP HCM, từng đề xuất quy định bắt buộc người dân khám sức khỏe tiền hôn nhân.
Hồ Salton Sea được đánh giá sở hữu một trong những trữ lượng lithium lớn nhất thế giới, đủ đáp ứng nhu cầu của Mỹ trong nhiều thập kỷ. Năm 2022, Thống đốc California Gavin Newsom từng ví khu vực này như "Arab Saudi về lithium", nhằm nhấn mạnh nguồn tài nguyên dồi dào tương tự trữ lượng dầu mỏ của quốc gia Trung Đông.
Lithium là nguyên liệu quan trọng để sản xuất pin cho điện thoại thông minh, xe điện, hệ thống lưu trữ điện và AI. Vì vậy, nguồn tài nguyên này được ví như "cơn sốt vàng hiện đại", với tiềm năng mang lại việc làm, nguồn thu thuế và thúc đẩy phục hồi kinh tế cho hạt Imperial, một trong những khu vực nghèo nhất nước Mỹ.
Hiện có ba công ty đang tìm cách khai thác lithium tại hồ Salton Sea, dù chưa dự án nào bước vào giai đoạn sản xuất thương mại.
Theo báo cáo của tổ chức phi lợi nhuận RAND Corporation, nếu các dự án được triển khai, ngành lithium có thể trở thành động lực tạo việc làm lớn nhất tại Imperial trong nhiều thập kỷ. Báo cáo ước tính các dự án lithium sẽ mang lại khoảng 1.000 việc làm xây dựng và 700 việc làm vận hành lâu dài. Ngoài ra, mỗi việc làm dài hạn còn có thể kéo theo hai việc làm khác trong các lĩnh vực như bán lẻ, nhà ở và dịch vụ.
Chính quyền địa phương cũng đang xây dựng kế hoạch quản lý ngành lithium. Ông Rod Colwell, CEO của công ty Controlled Thermal Resources, cho biết doanh nghiệp dự kiến bắt đầu khai thác lithium ở quy mô thương mại vào năm 2028, đồng thời bác bỏ lo ngại rằng dự án sẽ tiêu tốn nhiều tài nguyên hơn dự kiến.
Ông cho rằng mọi quy trình pháp lý đã được tuân thủ đầy đủ, nhấn mạnh Imperial đang cần một cú hích phát triển.
Những người ủng hộ dự án cho rằng địa phương sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc khai thác kho lithium này. Theo luật bang California năm 2022, lithium khai thác bị đánh thuế 400-800 USD mỗi tấn tùy sản lượng, trong đó 80% nguồn thu dành cho các cộng đồng ở hạt Imperial và 20% cho bang để phục hồi môi trường Salton Sea.
Ông Ryan Kelley, ủy viên giám sát hạt Imperial, cho biết địa phương rất cần nguồn thu này để sửa chữa cầu cống, hệ thống nước thải và các hạ tầng thiết yếu.
Các quan chức hy vọng kế hoạch tái định vị Imperial thành "thung lũng Lithium" trong thế kỷ 21 sẽ mở ra cơ hội phát triển mới. Tuy nhiên, nhiều cư dân lo ngại cộng đồng địa phương có thể phải gánh chịu rủi ro môi trường, trong khi lợi ích kinh tế lại chảy về những nơi khác.
"Chúng tôi cần tiền, nên xét về mặt kinh tế, đây là ý tưởng tốt", ông Jordon Salyards, một cư dân địa phương, nói. "Nhưng cái giá của ô nhiễm và những hệ lụy khác không nên đổ lên cộng đồng".
Các công ty dự kiến áp dụng công nghệ chiết tách lithium trực tiếp để thu lithium từ lòng hồ Salton Sea. Theo phương pháp này, nước muối giàu lithium được bơm từ các tầng chứa nước sâu lên bề mặt, sau đó tách lấy kim loại.
Cách làm này được quảng bá là ít gây tổn hại môi trường hơn so với khai thác đá cứng truyền thống. Tuy nhiên, công nghệ này chưa được chứng minh ở quy mô công nghiệp, và một số nghiên cứu cho thấy nó có thể cần gấp đôi lượng nước ngọt so với các mỏ truyền thống, theo các nhóm phản đối.
Hai tổ chức môi trường là Comité Cívico del Valle và Earthworks đã đệ đơn kiện nhằm phản đối cấp phép cho các dự án. Họ lập luận rủi ro môi trường có thể lớn hơn lợi ích kinh tế từ việc khai thác lithium.
Theo các nhóm này, hồ Salton Sea đang thu hẹp nhanh chóng, trong khi việc khai thác lithium đòi hỏi lượng nước ngọt lớn, làm dấy lên lo ngại nguồn nước vốn đã khan hiếm của khu vực sẽ bị cạn kiệt.
Hồ Salton Sea từ lâu đã là một "vùng thảm họa" về môi trường. Trong hàng thập kỷ, hồ Salton Sea đóng vai trò là "bể chứa" nước thải nông nghiệp từ các cánh đồng xung quanh. Nông dân dùng rất nhiều thuốc trừ sâu và phân hóa học, khiến thuốc trừ sâu lắng xuống và tích tụ đậm đặc trong lớp bùn ở đáy hồ. Khi mặt hồ co lại, những vùng trước đây nằm sâu dưới nước giờ bị lộ ra, trở thành những bãi bùn khô. Dưới nắng nóng, lớp bùn chứa hóa chất này vỡ ra thành bụi.
Các nhóm trích dẫn số liệu từ Cơ quan Đánh giá Nguy cơ Sức khỏe Môi trường California, cảnh báo các cộng đồng sống gần hồ như Calipatria nằm trong nhóm 1% khu vực có tỷ lệ hen suyễn cao nhất và 8% khu vực có tỷ lệ bệnh tim mạch cao nhất bang.
Ông Luis Olmedo, giám đốc điều hành Comité Cívico del Valle, cho rằng dự án cần được điều chỉnh để đáp ứng các tiêu chuẩn bảo vệ cộng đồng và môi trường.
Aaron Cantú, phóng viên chuyên đưa tin về các vấn đề năng lượng và ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch ở California, lưu ý hạt Imperial không xa lạ với những kế hoạch phát triển đầy hứa hẹn nhưng cuối cùng mang lại ít lợi ích cho người dân địa phương.
Nhiều cư dân cho biết họ không phản đối việc phát triển ngành lithium, nhưng mong muốn quá trình triển khai diễn ra thận trọng và minh bạch. "Chúng tôi chỉ muốn nó được thực hiện đúng cách," ông Jared Naimark, quản lý cấp cao về khai khoáng khu vực phía tây của tổ chức Earthworks, nói.