Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da – U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết bức xạ tia cực tím (UV) là một trong những tác nhân gây hại phổ biến nhất cho da, đặc biệt vào mùa hè. Tiếp xúc kéo dài mà không bảo vệ đúng cách có thể gây cháy nắng, lão hóa sớm, tăng sắc tố như nám, tàn nhang, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư da. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, cường độ tia UV thường ở mức cao, vì vậy việc hiểu đúng cách chọn và sử dụng kem chống nắng là cần thiết với mọi lứa tuổi.
Theo khuyến cáo của Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD), một sản phẩm chống nắng hiệu quả cần đáp ứng 3 tiêu chí: phổ rộng, SPF từ 30 trở lên và có khả năng chống nước. Trong đó, phổ rộng là yếu tố quan trọng nhất vì chỉ khi bảo vệ được cả tia UVA và UVB, sản phẩm mới giúp ngăn ngừa toàn diện cháy nắng, lão hóa và sạm da.
Kem chống nắng SPF 30 có thể chặn khoảng 97% tia UVB, nhưng không có sản phẩm nào bảo vệ tuyệt đối 100%. Khả năng chống nước đặc biệt cần thiết trong mùa nóng khi cơ thể dễ đổ mồ hôi hoặc tiếp xúc nước, với hiệu quả duy trì khoảng 40 – 80 phút tùy loại.
Việc lựa chọn sản phẩm cần phù hợp với từng loại da. Người da dầu hoặc da mụn nên ưu tiên sản phẩm “oil-free”, “non-comedogenic” để tránh bít tắc lỗ chân lông. Da khô nên chọn loại có thêm thành phần dưỡng ẩm. Với da nhạy cảm, kem chống nắng vật lý chứa zinc oxide hoặc titanium dioxide thường ít gây kích ứng hơn và nên tránh sản phẩm có hương liệu.
Hiện nay, kem chống nắng được chia thành 3 dạng: vật lý, hóa học và kết hợp (hybrid). Loại vật lý hoạt động bằng cách phản xạ tia UV, ít gây kích ứng; loại hóa học hấp thụ tia UV, kết cấu nhẹ, dễ tán; còn loại kết hợp mang đặc điểm của cả hai. Cả ba loại đều có thể bảo vệ hiệu quả nếu đáp ứng đủ các tiêu chí cơ bản. Tuy nhiên, không có sản phẩm nào thực sự không thấm nước hoàn toàn hoặc không thấm mồ hôi.
Để đạt hiệu quả tối ưu, kem chống nắng cần được bôi trước khi ra nắng ít nhất 15 phút. Về liều lượng, một người trưởng thành cần khoảng 30 ml để phủ toàn bộ vùng da không được che chắn. Riêng vùng mặt cần khoảng 1/4 muỗng cà phê, hoặc 1/2 muỗng nếu tính thêm cổ và tai.
Trong thực tế, nhiều người thường bỏ sót các vùng dễ tổn thương như tai, sau cổ, mu bàn chân, da đầu (đối với người tóc thưa) và môi. Những vị trí này cần được bôi đầy đủ để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.
Ngoài ra, kem chống nắng cần được bôi lại sau mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi, đổ mồ hôi nhiều hay lau bằng khăn. Việc sử dụng hằng ngày cũng rất quan trọng, kể cả khi trời râm mát hoặc ở trong nhà gần cửa sổ, vì tia UVA vẫn có thể xuyên qua mây và kính.
Bác sĩ Lê Cao Trí nhấn mạnh, kem chống nắng là biện pháp quan trọng nhưng không nên sử dụng đơn lẻ. Để bảo vệ da hiệu quả trong mùa hè, cần kết hợp thêm các biện pháp che chắn như hạn chế ra nắng trong khung giờ cao điểm từ 10 – 14 giờ, đội mũ rộng vành, mặc quần áo chống nắng, đeo kính râm và sử dụng giày dép phù hợp.
Tuân thủ đúng nguyên tắc lựa chọn và sử dụng kem chống nắng không chỉ giúp phòng tránh cháy nắng trước mắt mà còn góp phần làm chậm lão hóa, giảm nguy cơ ung thư da và duy trì làn da khỏe mạnh lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh tia UV ngày càng gia tăng.
Tại diễn đàn thảo luận "Đầu tư bắt đầu từ bảo vệ" do Công ty TNHH bảo hiểm nhân thọ FWD Việt Nam (FWD Việt Nam) tổ chức, diễn ra chiều 10.4 tại TP.HCM, các chuyên gia cho rằng một trong những vấn đề lớn của thị trường bảo hiểm nhân thọ thời gian qua là việc hiểu chưa đúng về các sản phẩm có yếu tố đầu tư, đặc biệt là bảo hiểm liên kết đơn vị.
Theo ông Ngô Trung Dũng - Phó tổng thư ký Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, nếu nhìn lại quá trình phát triển của bảo hiểm nhân thọ có thể thấy sản phẩm luôn phải thay đổi để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân.
Trước đây, bảo hiểm chủ yếu đáp ứng nhu cầu bảo vệ trước rủi ro. Tuy nhiên, khi đời sống kinh tế cải thiện, người dân bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến tích lũy tài sản, đầu tư tài chính và hoạch định dài hạn. Chính vì vậy, các sản phẩm bảo hiểm có yếu tố đầu tư ra đời như một bước phát triển tự nhiên của thị trường. Đây là dòng sản phẩm kết hợp giữa bảo vệ và đầu tư, vừa giúp khách hàng phòng ngừa rủi ro, vừa mở ra cơ hội tích lũy tài sản trong dài hạn. Tuy nhiên, cũng từ đây xuất hiện nhiều cách hiểu chưa đầy đủ, dẫn đến kỳ vọng sai lệch. Đầu tiên là nhiều khách hàng chỉ nhìn vào yếu tố đầu tư mà bỏ qua bản chất bảo hiểm của sản phẩm.
"Đây là sản phẩm kết hợp, vừa có phần bảo vệ vừa có phần đầu tư. Nếu chỉ tập trung vào đầu tư, khách hàng rất dễ kỳ vọng sai về sản phẩm", ông nói. Thực tế, với các sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị, yếu tố bảo vệ vẫn là nền tảng cốt lõi. Phần đầu tư đóng vai trò hỗ trợ gia tăng giá trị tài sản nhưng không thay thế chức năng bảo vệ tài chính cho người tham gia và gia đình.
Hiểu lầm thứ hai đến từ việc kỳ vọng lợi nhuận quá cao. Theo các chuyên gia, trong một số giai đoạn trước đây, hoạt động tư vấn từng nhấn mạnh nhiều vào khả năng sinh lời, khiến khách hàng hình dung đây là một kênh đầu tư có thể mang lại mức lợi nhuận cao, thậm chí 20 - 30% mỗi năm.
"Việc nhấn mạnh quá nhiều vào lợi nhuận mà chưa giải thích đầy đủ yếu tố bảo vệ đã khiến khách hàng hiểu sai bản chất sản phẩm", ông Dũng nhận định. Trong khi đó, với đặc thù của sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị, lợi nhuận không được cam kết mà phụ thuộc vào diễn biến thị trường và danh mục đầu tư. Vì vậy, việc kỳ vọng mức sinh lời cao trong ngắn hạn là không phù hợp.
Hiểu lầm thứ ba là việc nhiều người tiếp cận sản phẩm bảo hiểm với tâm lý đầu tư ngắn hạn. Theo ông Dũng, đây là cách tiếp cận sai, bởi bản chất của bảo hiểm nhân thọ là một giải pháp tài chính dài hạn. "Yếu tố đầu tư trong bảo hiểm không phải là công cụ lướt sóng. Đây là đầu tư gắn với kế hoạch tài chính dài hạn và phải đi cùng yếu tố bảo vệ", ông nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, bà Dương Kim Anh - Giám đốc đầu tư Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank cho rằng, khi nhắc đến đầu tư, phần lớn nhà đầu tư đều nghĩ đến lợi nhuận. Tuy nhiên với bảo hiểm nhân thọ thì yếu tố đầu tiên cần nhìn nhận vẫn là tính dài hạn. "Không ai tham gia bảo hiểm nhân thọ chỉ để nghĩ đến một vài tháng hay một năm. Người ta hướng đến sự an tâm lâu dài cho bản thân và gia đình", bà nói.
Theo bà Kim Anh, khi yếu tố đầu tư được tích hợp trong sản phẩm bảo hiểm, bản thân phần đầu tư đó cũng phải phù hợp với tính chất dài hạn. Việc đánh giá hiệu quả đầu tư trong ngắn hạn hoặc so sánh trực tiếp với các kênh đầu tư thuần túy là không phù hợp.
Một điểm quan trọng khác được các chuyên gia nhấn mạnh là yếu tố rủi ro. Bà Kim Anh nhấn mạnh, không có kênh đầu tư nào hoàn toàn không có rủi ro, kể cả những kênh được xem là an toàn như gửi tiết kiệm. Các thị trường như vàng, chứng khoán, bất động sản đều có biến động. Nếu kỳ vọng lợi nhuận càng cao thì mức độ rủi ro đi kèm cũng càng lớn. Do đó, nhà đầu tư cần hiểu rõ khẩu vị rủi ro của mình, bao gồm khả năng chịu biến động, thời gian đầu tư và mục tiêu tài chính. Khi xác định được những yếu tố này, việc lựa chọn sản phẩm phù hợp sẽ trở nên thực tế và hiệu quả hơn.
Tại diễn đàn, các ý kiến đều thống nhất rằng cần định vị lại đúng vai trò của bảo hiểm trong tổng thể kế hoạch tài chính cá nhân. Trong đó, bảo vệ phải là nền tảng trước khi tính đến đầu tư và tích lũy.
Cũng trong khuôn khổ sự kiện, FWD Việt Nam đã ra mắt sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị mới "FWD Đầu tư đón đầu". Sản phẩm được giới thiệu là đáp ứng đồng thời hai nhu cầu bảo vệ tài chính và đầu tư tăng trưởng tài sản, có các đặc điểm như linh hoạt lựa chọn kế hoạch bảo vệ, thưởng định kỳ và cho phép khách hàng chủ động phân bổ danh mục đầu tư.
Ông Phương Tiến Minh cho biết: "Bảo vệ tài chính vẫn là nền tảng cốt lõi của bảo hiểm nhân thọ. Các sản phẩm mới cần giúp khách hàng vừa được bảo vệ, vừa có thêm công cụ để hoạch định tài chính dài hạn".
Ngày 10.4, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, cho biết cơ thể con người luôn duy trì nhiệt độ lõi ổn định khoảng 36,5 - 37,5 độ C. Khi thời tiết quá nóng, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài, hệ điều hòa thân nhiệt phải hoạt động liên tục để tỏa bớt nhiệt. Không chỉ gây mệt mỏi, khó chịu, nắng nóng còn âm thầm ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung của học sinh trong giai đoạn ôn thi.
Theo bác sĩ Hoàng, các bệnh lý do nóng tồn tại trên một “phổ” từ nhẹ đến rất nặng. Việc nhận biết sớm từng mức độ sẽ giúp phụ huynh, giáo viên và học sinh chủ động xử trí, tránh biến chứng nguy hiểm. 3 tình trạng thường gặp gồm:
Thường xảy ra khi vận động trong môi trường nóng, ra nhiều mồ hôi nhưng chỉ bù nước mà không bổ sung điện giải. Khi đó, natri trong máu giảm tương đối, gây co cứng các nhóm cơ lớn như bắp chân, đùi, cánh tay hoặc bụng. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm của tình trạng mất điện giải.
Đây là giai đoạn cơ thể đã mất nhiều nước và điện giải, nhưng cơ chế điều hòa thân nhiệt vẫn còn hoạt động. Người bệnh thường ra mồ hôi nhiều, da lạnh ẩm, nhợt nhạt; mạch nhanh nhưng yếu; kèm theo chóng mặt, buồn nôn, đau đầu và cảm giác mệt lả. Nhiệt độ cơ thể dao động từ 38 độ C đến dưới 40 độ C. Nếu không được nghỉ ngơi và bù dịch kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành sốc nhiệt.
Đây là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Khi đó, trung tâm điều nhiệt bị rối loạn, cơ thể không còn khả năng tiết mồ hôi, thân nhiệt tăng trên 40 độ C. Người bệnh có da nóng, khô, đỏ; rối loạn ý thức như lú lẫn, nói sảng, mất định hướng, thậm chí co giật hoặc hôn mê. Nếu không được hạ nhiệt nhanh, nguy cơ tổn thương não, suy gan, suy thận và tử vong rất cao.
“Tóm lại, người bị kiệt sức do nhiệt thường vẫn còn đổ mồ hôi, mệt nhưng còn tỉnh táo. Ngược lại, sốc nhiệt thường có da khô, nóng, không còn mồ hôi, kèm rối loạn ý thức - đây là dấu hiệu báo động đỏ”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Khi phát hiện các biểu hiện bất thường như đau đầu, chóng mặt, uể oải, chuột rút, buồn nôn hoặc da nóng, cần nhanh chóng:
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc dung dịch điện giải. Không nên uống quá nhiều cùng lúc để tránh nôn.
Trường hợp người bệnh lơ mơ, nôn liên tục hoặc có dấu hiệu rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu ngay và không cố cho uống nước vì dễ gây sặc.
Bác sĩ Hoàng lưu ý, sốc nhiệt không phải là sốt do nhiễm trùng nên các thuốc hạ sốt như paracetamol không có tác dụng. Ngược lại, sử dụng thuốc trong bối cảnh gan, thận bị ảnh hưởng do nhiệt có thể làm tăng nguy cơ độc tính. Nguyên tắc xử trí là hạ nhiệt nhanh bằng phương pháp vật lý, bù dịch và chuyển đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức.
Đối với học sinh đang ôn thi, chỉ một đợt kiệt sức do nhiệt cũng có thể làm giảm sức bền, trí nhớ và khả năng tập trung trong nhiều ngày. Vì vậy, phòng ngừa luôn là giải pháp hiệu quả và ít tốn kém hơn điều trị.
Khi nồng độ đường glucose trong máu tăng cao hoặc dao động bất thường, các cấu trúc tinh vi trong mắt như thủy tinh thể, võng mạc sẽ sớm bị ảnh hưởng. Nhiều trường hợp, người bệnh chưa có triệu chứng toàn thân rõ ràng nhưng đã bắt đầu nhìn mờ và một số biểu hiện bất thường khác, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Điều cần lưu ý là những dấu hiệu này thường thoáng qua, dễ bị phớt lờ hoặc nhầm với mỏi mắt do làm việc nhiều. Những dấu hiệu thường gặp cảnh báo sớm rối loạn đường huyết gồm:
Nhìn mờ là dấu hiệu thường gặp nhất khi đường huyết bắt đầu mất ổn định. Người bệnh có thể thấy thị lực lúc rõ lúc mờ, đặc biệt là sau khi ăn hoặc vào những thời điểm đường huyết thay đổi nhanh.
Nguyên nhân là do lượng đường glucose trong máu tăng cao làm thay đổi áp suất thẩm thấu, kéo nước vào thủy tinh thể, khiến cấu trúc này bị biến dạng tạm thời và làm sai lệch khả năng khúc xạ ánh sáng. Khi đó, hình ảnh không còn được hội tụ chính xác lên võng mạc, dẫn đến nhìn mờ.
Khi đường huyết tiếp tục cao, độ cong của thủy tinh thể cũng thay đổi theo, khiến thị lực không ổn định. Đây thường là dấu hiệu sớm và có thể hồi phục nếu kiểm soát đường huyết kịp thời. Nhưng nếu kéo dài, nguy cơ tổn thương võng mạc sẽ tăng lên.
Một số người nhận thấy trong tầm nhìn xuất hiện các chấm nhỏ, sợi mảnh hoặc đốm đen lơ lửng, giống như "ruồi bay". Hiện tượng này liên quan đến sự thay đổi trong dịch kính hoặc do rò rỉ máu từ các mạch máu nhỏ trong võng mạc.
Khi đường huyết cao kéo dài, các mao mạch ở võng mạc sẽ yếu và dễ tổn thương hơn. Hệ quả dẫn đến rò rỉ dịch hoặc xuất huyết, tạo ra các đốm lạ trong tầm nhìn. Ở giai đoạn đầu, các đốm có thể xuất hiện ít và thoáng qua nên nhiều người chủ quan. Tuy nhiên, nếu số lượng tăng lên hoặc kèm theo cảm giác chớp sáng, đây có thể là dấu hiệu của tổn thương nghiêm trọng hơn và cần được kiểm tra sớm.
Một dấu hiệu ít được chú ý là sự thay đổi trong cách nhìn màu sắc. Người bệnh có thể cảm thấy màu sắc kém rực rỡ, khó phân biệt các tông màu gần nhau hoặc mọi thứ trông nhạt màu hơn bình thường.
Điều này xảy ra khi các tế bào cảm thụ ánh sáng trong võng mạc, đặc biệt là tế bào nón, chịu trách nhiệm nhận biết màu sắc, bị ảnh hưởng do thiếu ô xy và dinh dưỡng.
Khó nhìn vào ban đêm hoặc trong môi trường thiếu sáng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo. Người bệnh có thể cảm thấy mắt thích nghi chậm với bóng tối hoặc nhìn không rõ trong điều kiện ánh sáng yếu.
Nguyên nhân là do các tế bào que trong võng mạc, chịu trách nhiệm giúp mắt nhìn trong điều kiện thiếu sáng, bị ảnh hưởng. Khi đường huyết cao làm tổn thương các mao mạch nuôi võng mạc, chức năng của các tế bào này suy giảm, theo Medical News Today.
