Trong loạt điện thoại cao cấp mở bán tại Việt Nam bốn tháng đầu năm, Xiaomi 17 Ultra là phiên bản có thông số kỹ thuật camera tốt nhất, vượt trội so với iPhone 17 Pro Max và Galaxy S26 Ultra. Đối thủ trực tiếp về khả năng chụp ảnh của máy dự kiến là Oppo Find X9 Ultra và Vivo X300 Ultra, nhiều khả năng được bán tại Việt Nam trong tháng 5.
Điện thoại cao cấp của Xiaomi sở hữu cảm biến chính có kích thước lớn nhất trên smartphone là Light Fusion 1050L cỡ một inch, độ phân giải 50 megapixel, f/1.7, chống rung quang học OIS, dải tương phản động 14 EV bên cạnh hai camera phụ cũng có thông số tốt là góc siêu rộng tiêu cự 14 mm, độ phân giải 40 megapixel cỡ 1/2,76 inch và đặc biệt là ống tele độ phân giải 200 megapixel, tiêu cự 75-100 mm, kích thước 1/1,4 inch.
Hệ thống tele của Xiaomi 17 Ultra cũng đạt chứng nhận APO của Leica, cấu trúc 3G + 5P dạng thấu kính nổi (floating lens) và hỗ trợ chụp macro tele ở khoảng cách 30 cm.
Trong loạt điện thoại cao cấp mở bán tại Việt Nam bốn tháng đầu năm, Xiaomi 17 Ultra là phiên bản có thông số kỹ thuật camera tốt nhất, vượt trội so với iPhone 17 Pro Max và Galaxy S26 Ultra. Đối thủ trực tiếp về khả năng chụp ảnh của máy dự kiến là Oppo Find X9 Ultra và Vivo X300 Ultra, nhiều khả năng được bán tại Việt Nam trong tháng 5.
Điện thoại cao cấp của Xiaomi sở hữu cảm biến chính có kích thước lớn nhất trên smartphone là Light Fusion 1050L cỡ một inch, độ phân giải 50 megapixel, f/1.7, chống rung quang học OIS, dải tương phản động 14 EV bên cạnh hai camera phụ cũng có thông số tốt là góc siêu rộng tiêu cự 14 mm, độ phân giải 40 megapixel cỡ 1/2,76 inch và đặc biệt là ống tele độ phân giải 200 megapixel, tiêu cự 75-100 mm, kích thước 1/1,4 inch.
Hệ thống tele của Xiaomi 17 Ultra cũng đạt chứng nhận APO của Leica, cấu trúc 3G + 5P dạng thấu kính nổi (floating lens) và hỗ trợ chụp macro tele ở khoảng cách 30 cm.
Cảm biến một inch trên độ phân giải 50 megapixel giúp kích thước điểm ảnh trên Xiaomi 17 Ultra lớn hàng đầu là 1,6 micromet, tương đương máy ảnh du lịch. Lợi thế về thông số giúp cảm biến thu được nhiều ánh sáng hơn, cải thiện khả năng chụp đêm, giảm nhiễu, tăng dải tương phản động HDR khi chụp ban ngày và đặc biệt độ chi tiết ảnh cao ngay cả ở môi trường có ánh sáng phức tạp.
Ảnh trên được chụp dưới điều kiện trời có nắng gắt, chênh lệch sáng tối nhiều ở các chi tiết nửa dưới khung hình. Tuy nhiên, nhờ dải tương phản tốt, máy vẫn giữ được chi tiết tốt, không bị cháy sáng. Ảnh: Ngọc Thành
Cảm biến một inch trên độ phân giải 50 megapixel giúp kích thước điểm ảnh trên Xiaomi 17 Ultra lớn hàng đầu là 1,6 micromet, tương đương máy ảnh du lịch. Lợi thế về thông số giúp cảm biến thu được nhiều ánh sáng hơn, cải thiện khả năng chụp đêm, giảm nhiễu, tăng dải tương phản động HDR khi chụp ban ngày và đặc biệt độ chi tiết ảnh cao ngay cả ở môi trường có ánh sáng phức tạp.
Ảnh trên được chụp dưới điều kiện trời có nắng gắt, chênh lệch sáng tối nhiều ở các chi tiết nửa dưới khung hình. Tuy nhiên, nhờ dải tương phản tốt, máy vẫn giữ được chi tiết tốt, không bị cháy sáng. Ảnh: Ngọc Thành
Không chỉ độ chi tiết, việc đồng chế tác cùng hãng máy ảnh Đức nổi tiếng Leica giúp 17 Ultra có lợi thế về cách tái hiện màu sắc. Ảnh được chụp trong điều kiện thời tiết trời âm u, không có nắng nhưng vẫn tái hiện được màu sắc đẹp, đặc biệt là màu đỏ với chất khá riêng gần giống máy Leica.
Không chỉ độ chi tiết, việc đồng chế tác cùng hãng máy ảnh Đức nổi tiếng Leica giúp 17 Ultra có lợi thế về cách tái hiện màu sắc. Ảnh được chụp trong điều kiện thời tiết trời âm u, không có nắng nhưng vẫn tái hiện được màu sắc đẹp, đặc biệt là màu đỏ với chất khá riêng gần giống máy Leica.
Một bức ảnh khác ở điều kiện thời tiết tương tự, góc máy tiêu cự 24 mm mặc định của camera chính. Kích thước nhỏ gọn, cơ động và tiện dụng giúp những mẫu điện thoại chụp ảnh tốt như Xiaomi 17 Ultra được lòng các nhiếp ảnh gia chụp ảnh đường phố (Streetlife).
Một bức ảnh khác ở điều kiện thời tiết tương tự, góc máy tiêu cự 24 mm mặc định của camera chính. Kích thước nhỏ gọn, cơ động và tiện dụng giúp những mẫu điện thoại chụp ảnh tốt như Xiaomi 17 Ultra được lòng các nhiếp ảnh gia chụp ảnh đường phố (Streetlife).
Cảm biến ảnh 200 megapixel trang bị cho camera tele năm nay cũng đem lại độ chi tiết ảnh rất tốt ở những bức hình zoom xa. Bức ảnh này được chụp ở điều kiện ánh sáng tốt, mức zoom tối đa tiêu cự 100 mm, tốc độ chụp nhanh không cần đến tripod.
Cảm biến ảnh 200 megapixel trang bị cho camera tele năm nay cũng đem lại độ chi tiết ảnh rất tốt ở những bức hình zoom xa. Bức ảnh này được chụp ở điều kiện ánh sáng tốt, mức zoom tối đa tiêu cự 100 mm, tốc độ chụp nhanh không cần đến tripod.
Với điều kiện thời tiết kém hơn, trời âm u, khi zoom số, máy vẫn cho ra bức hình khá ổn. Nhiều chi tiết được bổ sung bằng AI giúp đẹp hơn thay vì chỉ qua thông tin nhận được từ cảm biến đơn thuần. Các ảnh chụp với mức zoom xa có AI thường mất thêm thời gian để xử lý, người dùng khi chụp xong cần khoảng 1-2 giây để có kết quả cuối cùng.
Với điều kiện thời tiết kém hơn, trời âm u, khi zoom số, máy vẫn cho ra bức hình khá ổn. Nhiều chi tiết được bổ sung bằng AI giúp đẹp hơn thay vì chỉ qua thông tin nhận được từ cảm biến đơn thuần. Các ảnh chụp với mức zoom xa có AI thường mất thêm thời gian để xử lý, người dùng khi chụp xong cần khoảng 1-2 giây để có kết quả cuối cùng.
Xiaomi 17 Ultra nâng cấp lớn nhất ở khả năng chụp tối nhờ cảm biến cải tiến, dải tương phản động 14 EV. Với chỉ ánh đèn từ bóng LED công suất nhỏ ở phía trước, ảnh vẫn cho độ sắc nét. Tuy nhiên, ảnh chụp từ máy Xiaomi thường có xu hướng đẩy tương phản lên một chút so với thông thường, tạo điểm nhấn cho chủ thể cũng như tách biệt vùng sáng, tối, làm nổi bật màu sắc.
Xiaomi 17 Ultra nâng cấp lớn nhất ở khả năng chụp tối nhờ cảm biến cải tiến, dải tương phản động 14 EV. Với chỉ ánh đèn từ bóng LED công suất nhỏ ở phía trước, ảnh vẫn cho độ sắc nét. Tuy nhiên, ảnh chụp từ máy Xiaomi thường có xu hướng đẩy tương phản lên một chút so với thông thường, tạo điểm nhấn cho chủ thể cũng như tách biệt vùng sáng, tối, làm nổi bật màu sắc.
Một bức ảnh khác được chụp ở điều kiện thiếu sáng vẫn rõ chi tiết và không bị bệt màu.
Một bức ảnh khác được chụp ở điều kiện thiếu sáng vẫn rõ chi tiết và không bị bệt màu.
Với camera tele, góc máy sẽ tạo sự tập trung hơn, nhấn mạnh vào chủ thế cũng như bớt “rác” ở khung nền phía sau. Việc điều khiển điểm phơi sáng, lấy nét nhanh trên 17 Ultra giúp người dùng dễ dàng kiểm soát ánh sáng trong ảnh.
Với camera tele, góc máy sẽ tạo sự tập trung hơn, nhấn mạnh vào chủ thế cũng như bớt “rác” ở khung nền phía sau. Việc điều khiển điểm phơi sáng, lấy nét nhanh trên 17 Ultra giúp người dùng dễ dàng kiểm soát ánh sáng trong ảnh.
Giữ tốc độ chụp cao để có thể bắt “đông cứng” chuyển động nhưng việc sở hữu cảm biến lớn thu được nhiều ánh sáng cho phép máy không đẩy ISO lên quá cao, giữ lại nhiều chi tiết cho ảnh và ít xuất hiện nhiễu (noise). Ảnh: Ngọc Thành
Giữ tốc độ chụp cao để có thể bắt “đông cứng” chuyển động nhưng việc sở hữu cảm biến lớn thu được nhiều ánh sáng cho phép máy không đẩy ISO lên quá cao, giữ lại nhiều chi tiết cho ảnh và ít xuất hiện nhiễu (noise). Ảnh: Ngọc Thành
Không chỉ ở điều kiện chụp đủ sáng, các bức hình chụp thiếu sáng cũng cho thấy nét đặc trưng của máy Leica khi thường tăng độ tương phản. Theo nhiếp ảnh gia Ngọc Thành, người chuyên sử dụng máy ảnh Leica, ảnh chụp từ Xiaomi 17 Ultra có điểm hay là phân định rõ giữa vùng sáng và tối ở điều kiện ánh sáng gắt (tương phản lớn), có thể thấy rõ nhất trong đêm hoặc trời chập choạng. Ảnh: Ngọc Thành
Không chỉ ở điều kiện chụp đủ sáng, các bức hình chụp thiếu sáng cũng cho thấy nét đặc trưng của máy Leica khi thường tăng độ tương phản. Theo nhiếp ảnh gia Ngọc Thành, người chuyên sử dụng máy ảnh Leica, ảnh chụp từ Xiaomi 17 Ultra có điểm hay là phân định rõ giữa vùng sáng và tối ở điều kiện ánh sáng gắt (tương phản lớn), có thể thấy rõ nhất trong đêm hoặc trời chập choạng. Ảnh: Ngọc Thành
Không chỉ ở điều kiện chụp đủ sáng, các bức hình chụp thiếu sáng cũng cho thấy nét đặc trưng của máy Leica khi thường tăng độ tương phản. Theo nhiếp ảnh gia Ngọc Thành, người chuyên sử dụng máy ảnh Leica, ảnh chụp từ Xiaomi 17 Ultra có điểm hay là phân định rõ giữa vùng sáng và tối ở điều kiện ánh sáng gắt (tương phản lớn), có thể thấy rõ nhất trong đêm hoặc trời chập choạng. Ảnh: Ngọc Thành
Cùng được đánh giá cao về khả năng chụp ảnh nhưng hiện các smartphone của Xiaomi, Vivo và Oppo có sự khác biệt khá rõ trong xử lý ảnh, đặc biệt với ảnh chân dung. Với mẫu được thử nghiệm trước đó là Vivo X300 Pro, ảnh chân dung thiên về độ chi tiết, tăng tính tự nhiên trong khi ảnh chụp bởi 17 Ultra cho cảm giác độ mịn tốt hơn, tương tự cách xử lý trên máy ảnh Leica, đặc biệt “nhạy” với da người ngay cả khi để ở chế độ mặc định.
Cùng được đánh giá cao về khả năng chụp ảnh nhưng hiện các smartphone của Xiaomi, Vivo và Oppo có sự khác biệt khá rõ trong xử lý ảnh, đặc biệt với ảnh chân dung. Với mẫu được thử nghiệm trước đó là Vivo X300 Pro, ảnh chân dung thiên về độ chi tiết, tăng tính tự nhiên trong khi ảnh chụp bởi 17 Ultra cho cảm giác độ mịn tốt hơn, tương tự cách xử lý trên máy ảnh Leica, đặc biệt “nhạy” với da người ngay cả khi để ở chế độ mặc định.
Cùng được đánh giá cao về khả năng chụp ảnh nhưng hiện các smartphone của Xiaomi, Vivo và Oppo có sự khác biệt khá rõ trong xử lý ảnh, đặc biệt với ảnh chân dung. Với mẫu được thử nghiệm trước đó là Vivo X300 Pro, ảnh chân dung thiên về độ chi tiết, tăng tính tự nhiên trong khi ảnh chụp bởi 17 Ultra cho cảm giác độ mịn tốt hơn, tương tự cách xử lý trên máy ảnh Leica, đặc biệt “nhạy” với da người ngay cả khi để ở chế độ mặc định.
Bà Lee sống ở làng Guryong, khu ổ chuột nằm dưới bóng của những tòa tháp mới sáng loáng, nơi một căn hộ ba phòng ngủ điển hình có giá đến 2,6 triệu USD. Trong gần 40 năm, bà trú ngụ trong một căn nhà lụp xụp, thậm chí không có nhà vệ sinh.
Chính quyền thành phố đang cố gắng giải tỏa khu ổ chuột và phát triển quỹ đất, đã đề nghị bồi thường cho bà 3.300 USD và yêu cầu bà rời đi trước giữa tháng 6 nếu không sẽ bị cưỡng chế. Bà đã từ chối lời đề nghị này.
"Tôi không biết mình sẽ đi đâu khi rời khỏi nơi này", bà Lee nói hồi tháng 3. "Chỉ riêng việc sống qua ngày hôm nay đã đủ khó khăn rồi".
Câu chuyện về Guryong, khu định cư không phép rộng 28,7 ha nằm lọt thỏm giữa khu vực tập trung những người giàu nhất Hàn Quốc, cho thấy khoảng cách kinh tế sâu sắc ở Seoul và cuộc đấu tranh sở hữu nhà cửa mà người nghèo phải đối mặt.
Người Hàn Quốc dồn hết tiền tiết kiệm cả đời để mua nhà vì giá nhà đất, đặc biệt là ở Seoul, tăng nhanh hơn nhiều so với tiền lương. Tuy nhiên, không nơi nào giá căn hộ tăng nhanh và cao hơn ở Gangnam. Sở hữu một căn hộ tại Gangnam đồng nghĩa với giàu có và là một khoản đầu tư thông minh.
Bà Lee đi dọc một con hẻm hẹp đến mức chỉ vừa một người đi, cúi người đi qua những mái che sờn cũ và dây điện chằng chịt rủ xuống từ những căn nhà lụp xụp ở hai bên. Vịn vào khung tập đi, bà lết về phía căn nhà không cửa sổ của mình. Bên kia khu định cư là con đường 8 làn xe cùng dãy các tòa nhà chung cư mới lấp lánh.
Khi màn đêm buông xuống, các tòa chung cư cao tầng sáng rực còn ở Guryong, bóng tối bao trùm, chỉ có ánh sáng le lói phát ra từ vài căn nhà tạm và một cây thập tự giá bằng đèn neon đỏ chiếu sáng từ một nhà thờ trong làng. Khói bốc lên từ bãi rác bị đốt và than tổ ong.
Kể từ năm 2023, Seoul đã yêu cầu 1.107 hộ gia đình đang cư ngụ bất hợp pháp tại đây, trong đó một số hộ đã ở 40 năm, phải chuyển đi. Hàng trăm người đã rời đến các khu nhà ở tạm thời được trợ cấp và thành phố cam kết sẽ cho những cư dân gốc của khu vực này thuê một phần trong số 3.800 căn hộ sẽ được xây dựng tại làng.
Nhưng hàng trăm người vẫn bám trụ, yêu cầu điều kiện tốt hơn. Một số người phàn nàn rằng số tiền bồi thường quá ít, không đủ để chi trả tiền thuê các căn hộ mới ở Guryong sau khi khu vực này được tái thiết.
Thành phố đã dán thông báo giục cư dân rời đi khắp Guryong. Nhưng dân làng dựng lên một tháp canh tại lối vào, trang trí bằng những biểu ngữ phản đối màu đỏ, đen và vàng.
"Chúng tôi đã sống ở đây 40 năm. Hãy công nhận điều đó!", một trong số họ nói.
Đối với một số người, dân làng Guryong là những kẻ chiếm dụng đất tham lam, đang giữ một khu bất động sản đắc địa làm con tin. Đối với những người khác, họ đại diện cho nhóm người bị bỏ lại phía sau trong bối cảnh đất nước tăng trưởng kinh tế thần tốc. Họ đang nỗ lực để có cơ hội sở hữu một ngôi nhà trong chính khu phố mà họ đã xây dựng.
Ngôi làng được hình thành khi Hàn Quốc bắt đầu dọn dẹp các khu ổ chuột ở trung tâm Seoul, phía bên kia sông Hán, trong chiến dịch làm đẹp thành phố để chuẩn bị đăng cai Thế vận hội Olympic 1988. Người dân các khu ổ chuột đã đụng độ dữ dội với các nhà phát triển, những người mang đến thiết bị hạng nặng, cảnh sát cơ động, thậm chí là xã hội đen. Một vài người bị cưỡng chế đã tự tử. Chính phủ sau đó thay đổi phương sách, đề nghị bồi thường cho những người phải di dời.
Rời xa trung tâm, những khu ổ chuột mới mọc lên ở các vùng chưa phát triển như Guryong. Những người cư ngụ bất hợp pháp dựng nơi ở tạm bợ bằng vật liệu tận dụng. Những tay đầu cơ sau đó xây dựng trái phép nhà thô sơ và bán lại cho người khác. Khi một người rời đi, họ lại bán nơi ở cho người khác, tạo nên thị trường nhà ở phi chính thức.
Tuy nhiên, chính quyền không cấp sổ cho nhà ở những khu ổ chuột này để ngăn cư dân đòi bồi thường nếu khu vực này được tái quy hoạch. Trong thời gian diễn ra Olympic, Seoul đã quây rào chắn Guryong khỏi tầm mắt.
"Những người sống ở đó trở thành người vô hình", Lim Mi-ri, nhà nghiên cứu về lịch sử của Guryong, nói.
Một số cư dân đã kiện để yêu cầu thành phố cho phép đăng ký những căn nhà lụp xụp của mình là nhà ở dân cư chính thức, nhằm được quyền ở lại nếu có nhà mới xây trên khu đất cũng như có quyền tiếp cận vốn vay ngân hàng.
"Nếu những nơi chúng tôi đã sống suốt ngần ấy năm không phải là chỗ cho con người ở, thì chúng tôi là gì? Chó, lợn sao?", bà Lee hỏi.
Seoul cũng từ chối cung cấp các dịch vụ cơ bản. Đường dây điện và đường ống nước dừng lại ở lối vào làng. Các gia đình tự kéo đường dây riêng chằng chịt khắp làng. Khi trời mưa, đường biến thành bãi sình lầy.
"Thời xưa, có một ngày con gái tôi đi học về, kể lại bạn cùng lớp đã đổ rác lên bàn của con và nói rằng gia đình chúng tôi sống trong bãi rác", ông Kim Young-gi, 91 tuổi, kể lại.
Nhưng những người khốn cùng của thành phố vẫn tiếp tục chuyển đến đây. Guryong xây dựng cộng đồng riêng với đầy đủ cửa hàng tạp hóa, tiệm làm tóc, kim khí, vài nhà thờ và một "hội đồng tự quản" phục vụ tới 10.000 cư dân vào những năm 1990. Họ kiếm sống bằng nghề rửa bát, bốc vác và nhặt rác.
Trong một cuộc họp hội đồng năm 1994, họ cam kết sẽ "làm việc chăm chỉ" để đảm bảo rằng "con cái chúng ta sẽ không thừa kế cái nghèo của chúng ta", theo biên bản cuộc họp. Trong những năm đầu, các quan chức đến khuyên họ rời đi đã bị ném phân vào người.
Ngày nay, Guryong là một phiên bản thu nhỏ của chính nó ngày xưa. Vài căn nhà sập mái, cỏ dại mọc um tùm. Lũ quạ từ những ngọn đồi gần đó nhảy nhót giữa những đồ nội thất bị bỏ hoang và rác rưởi.
Nhà vệ sinh ngoài trời nằm rải rác trong làng dành cho những người như bà Lee, bởi nhà quá chật chội không thể xây nhà vệ sinh bên trong. Những chậu trồng rau, bình gas nấu ăn, chồng than tổ ong tựa vào vách tường.
Phần mái được phủ bằng bông thủy tinh cách nhiệt và bạt nhựa, được cố định bằng lốp xe cũ. Những vật liệu dễ cháy này khiến ngôi làng dễ xảy ra hỏa hoạn. Một vụ cháy vào tháng 1 đã san phẳng một phần ngôi làng, buộc 180 người phải sơ tán.
Bà Ko Jae-ok, 86 tuổi, nữ hộ sinh đã nghỉ hưu, cho biết bà đã tiết kiệm từng đồng có thể, cả đời chỉ đi taxi đúng ba lần. Bà đầu tư một phần tiền tiết kiệm vào các đồng tiền hiếm và giấu chúng dưới sàn nhà. Chúng biến mất sau vụ hỏa hoạn phá hủy ngôi nhà của bà.
"Tôi không giữ được bất kỳ món tài sản nào", bà Ko vừa khóc vừa nói. Bà đang sống trong một căn nhà chung dành cho người mất nhà cửa trong làng.
Baek Su-hyeon, 66 tuổi, người đàn ông móm mém gầy gò, ngủ trong một căn lều gần ngôi nhà bị thiêu rụi, đã từ chối lời đề nghị của thành phố là nhận 4.000 USD và chuyển đến một khu nhà thuê vì cho rằng về lâu dài không đủ tiền chi trả.
"Nó giống như việc cướp bóc những người không còn nơi nào khác để đi", ông nói.
Đại thủy nông Bắc Hưng Hải - hệ thống từng cung cấp nước tưới cho 130.000 ha đất nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ, đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hàng chục triệu dân. Phải làm gì để hồi sinh hệ thống là câu hỏi khiến cả nhà quản lý và chuyên gia sông ngòi phải tính toán thấu đáo.
Tổng điều tra và đánh giá lại toàn bộ hệ thống
Bắc Hưng Hải gồm hơn 230 km kênh trục chính, hàng nghìn km kênh mương nội đồng cùng khoảng 1.900 cống, trạm bơm. Với mạng lưới quy mô lớn, trải dài qua Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh và Hải Phòng, PGS.TS Đào Trọng Tứ, Trưởng ban điều hành Mạng lưới sông ngòi Việt Nam, cho rằng muốn cải tạo phải bắt đầu từ tổng điều tra và đánh giá lại toàn bộ hệ thống.
Bắc Hưng Hải được thiết kế trong bối cảnh cơ cấu sử dụng đất, nhu cầu nước tưới rất khác so với hiện nay. Nhiều năm qua, một phần lớn diện tích đất nông nghiệp trong lưu vực đã được chuyển đổi sang đô thị, khu công nghiệp hoặc các loại hình sử dụng đất khác. Điều này khiến nhu cầu cấp nước và tiêu thoát nước của hệ thống thay đổi đáng kể so với thiết kế chỉ phục vụ tưới tiêu ban đầu.
"Cần xem lại năng lực tưới tiêu thực tế của hệ thống hiện nay đã thay đổi như thế nào, diện tích đất nông nghiệp còn bao nhiêu và nhu cầu cấp nước ra sao. Trên cơ sở đó mới có thể tính toán phương án cải tạo phù hợp", ông Tứ nói và nhận định việc đánh giá lại toàn bộ hiện trạng hệ thống là bước quan trọng để xác định quy mô đầu tư hợp lý, bảo đảm hiệu quả lâu dài của dự án cải tạo.
Cấp bách kiểm soát nguồn thải
Sau bước đánh giá toàn bộ hệ thống Bắc Hưng Hải, ông Nguyễn Tùng Phong, Cục trưởng Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng phải cấp bách kiểm soát nguồn thải. Cùng với quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh của khu vực, lượng nước thải từ các khu công nghiệp, làng nghề và khu dân cư đổ vào Bắc Hưng Hải ngày càng tăng, tạo áp lực lớn đối với chất lượng nước.
Theo tính toán, hiện tổng lượng nước thải xả vào Bắc Hưng Hải khoảng 538.838 m3 mỗi ngày đêm, phân bố rộng khắp trên toàn lưu vực. Trong đó, Hưng Yên chiếm tỷ lệ lớn nhất 31%, tiếp đến là Hải Phòng 21%, Hà Nội 13%, Bắc Ninh hơn 9%. Nhiều nguồn xả thải vẫn chưa được kiểm soát hoặc xử lý đạt yêu cầu khiến nhiều đoạn kênh rơi vào tình trạng ô nhiễm kéo dài.
Cũng cho rằng phải kiểm soát nguồn thải, ông Lương Xuân Chính, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải, phân tích khả năng tự làm sạch của kênh chỉ tồn tại trong giới hạn nhất định. Khi lượng nước thải vượt quá khả năng chịu tải, chất lượng nước sẽ suy giảm nhanh.
"Bổ sung nguồn nước chỉ giúp pha loãng ô nhiễm trong một số thời điểm, còn muốn xử lý tận gốc thì phải kiểm soát được nguồn thải", ông Chính nói.
Tuy nhiên, kiểm soát nguồn thải trên mạng lưới như Bắc Hưng Hải là bài toán rất tốn kém, có thể vượt quá nguồn lực của địa phương, theo GS.TS Trần Đức Hạ, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp thoát nước và Môi trường. Bởi chi phí xây dựng và vận hành các nhà máy xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn cao rất lớn, trong khi nhiều địa phương chưa hoàn thiện hệ thống thu gom nước thải đô thị.
"Cần kết hợp nhiều biện pháp, từ kiểm soát nguồn thải, điều tiết dòng chảy đến tận dụng khả năng tự làm sạch của hệ thống sông kênh", ông Hạ đề xuất.
Phối hợp liên tỉnh
So sánh với việc cải tạo sông Tô Lịch, PGS.TS Đào Trọng Tứ cho rằng bài toán của Bắc Hưng Hải phức tạp hơn nhiều. Tô Lịch nằm hoàn toàn trong phạm vi Hà Nội, hệ thống Bắc Hưng Hải lại trải dài qua nhiều tỉnh với hàng loạt nguồn thải. Nếu mỗi địa phương làm một kiểu, không có cơ chế điều phối thống nhất thì rất khó đảm bảo các hạng mục cải tạo được triển khai đồng bộ và phát huy hiệu quả.
TS Trần Đức Hạ cũng cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao thiết lập được cơ chế quản lý thống nhất cho toàn hệ thống Bắc Hưng Hải. Nếu không có cơ chế điều phối đủ mạnh ở cấp vùng, việc xử lý ô nhiễm hay cải tạo hạ tầng sẽ khó đạt hiệu quả lâu dài.
Bởi Bắc Hưng Hải không chỉ là công trình thủy lợi phục vụ nông nghiệp như trước đây. Nó đang phải gánh thêm nhiều chức năng mới như tiêu thoát nước cho đô thị, khu dân cư và khu công nghiệp; tiếp nhận nước thải và là khung sinh thái cảnh quan cho khu vực.
"Cần có cơ quan đầu mối đủ thẩm quyền để điều phối chung toàn bộ hệ thống, từ đầu tư hạ tầng đến kiểm soát nguồn thải", ông Hạ kiến nghị.
Chờ đề án cải tạo quy mô lớn
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng đề án xử lý ô nhiễm và phát triển tổng thể hệ thống Bắc Hưng Hải, mục tiêu từng bước phục hồi chất lượng nước, nâng cao năng lực tưới tiêu và điều tiết nước, đồng thời thích ứng với quá trình đô thị hóa nhanh trong lưu vực.
Đề án tập trung vào ba nhóm giải pháp chính. Đầu tiên là nâng cấp và hiện đại hóa hệ thống công trình thủy lợi, cải tạo các công trình đầu mối, nạo vét tuyến kênh trục và kênh nhánh, đồng thời lắp đặt trạm quan trắc tự động để theo dõi chất lượng nước và điều tiết dòng chảy.
Nhóm giải pháp thứ hai là kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng nước, thông qua việc xây dựng các công trình kiểm soát nguồn thải tại vị trí xả lớn, từng bước thu gom và xử lý nước thải trước khi đổ vào hệ thống. Cuối cùng là khai thác tổng hợp không gian hai bên kênh, kết hợp chỉnh trang cảnh quan, phát triển các tuyến đô thị sinh thái và dịch vụ.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường tính toán tổng kinh phí dự kiến để cải tạo toàn diện hệ thống khoảng 38.500 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 6.000 tỷ đồng vốn đầu tư công để hoàn thiện hạng mục chính của hệ thống, gồm 4.505 tỷ nâng cấp hạ tầng thủy lợi, 100 tỷ hiện đại hóa công tác quản lý vận hành và khoảng 1.394 tỷ cải tạo các tuyến kênh trục. Các địa phương tham gia đầu tư nhiều hạng mục liên quan kiểm soát ô nhiễm và chỉnh trang hệ thống kênh.
Với quy mô lớn và lịch sử vận hành hơn nửa thế kỷ, chuyên gia và nhà quản lý cho rằng việc hồi sinh Bắc Hưng Hải không chỉ là chuyện cải tạo hệ thống thủy lợi mà là bài toán quản lý tổng hợp cả lưu vực rộng lớn. Nó đòi hỏi sự chung sức của nhiều địa phương, bộ ngành và người dân trong lưu vực.
Bất kỳ ai đến thăm Paris cách đây hơn một thập kỷ đều bị mê hoặc bởi những nhà hàng truyền thống, bảo tàng trưng bày đầy ắp các tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng, đại lộ với nhiều cửa hàng thời trang sang trọng lấp lánh ánh đèn cùng tháp Eiffel.
Dù sở hữu một trong những hệ thống tàu điện ngầm bận rộn nhất châu Âu, Paris khi đó vẫn bị thống trị bởi ôtô. Mạng lưới đường sá khu trung tâm ken đặc xe cộ. Người đi bộ bị ép vào những vỉa hè chật hẹp và tại các quán cà phê vỉa hè, khách vừa thưởng thức cà phê và bánh sừng bò vừa "hít" khói xe.
Ngày nay, Paris đã khác. Du khách có thể dạo bước thoải mái trên các con phố dành riêng cho người đi bộ, hít thở bầu không khí trong lành hơn. Với những ai muốn di chuyển bằng xe đạp, hàng trăm km làn đường riêng giúp họ đi lại an toàn khắp thành phố.
Phần lớn sự thay đổi này đến từ Anne Hidalgo, một người nhập cư gốc Tây Ban Nha trở thành nữ thị trưởng đầu tiên của thành phố. Bà là một trong những gương mặt lãnh đạo Paris được biết đến rộng rãi toàn cầu, đặc biệt sau chiến dịch làm sạch sông Seine và để vận động viên bơi lội tại đó ở Olympic 2024.
Trong khi các du khách biết ơn Hidalgo vì 12 năm thực hiện cải tổ sâu rộng, nhiều người dân Paris lại không hài lòng với những di sản bà để lại.
Giải quyết tình trạng tắc nghẽn và khuyến khích người dân đi bộ là một trong những ưu tiên của Hidalgo khi bà được bầu làm thị trưởng năm 2014. Chính quyền của bà đã xóa bỏ nhiều chỗ đỗ xe và cấm ôtô trên toàn bộ một số tuyến phố và quảng trường. Số lượng ô tô trong thành phố đã giảm đáng kể.
Điều này được nhiều du khách đến Paris mỗi năm hoan nghênh. "Thành phố dễ đi bộ là điều tôi thích nhất. Thật tuyệt khi đi du lịch mà không cần phải thuê xe", Leon Crawford, kỹ sư xây dựng 23 tuổi đến từ Virginia (Mỹ), cho biết.
Chiến dịch mở rộng không gian cho người đi bộ của Hidalgo cũng nhận được sự ủng hộ từ một số cư dân địa phương, đặc biệt các bậc phụ huynh thông qua chương trình Rues aux Ecoles (Đường phố cho trường học), vốn chặn hoàn toàn giao thông tại 100 tuyến phố quanh các trường công.
"Trong một khu vực nhiều bê tông và ít công viên, chúng tôi có thêm không gian ngoài trời cho trẻ em và cả người lớn", Théophile Chamard, một ông bố ba con, nói. Con phố gần trường học của con ông giờ giống một sân bóng đá.
"Thật tuyệt vì ít khói xe hơn", con trai 6 tuổi của anh cũng đồng tình.
Paris đã nhận được nhiều lời khen từ quốc tế cho nỗ lực hạn chế ôtô. Urban Institute, tổ chức nghiên cứu chính sách và kinh tế tại Washington, Mỹ coi thành phố là hình mẫu cho quy hoạch đô thị và phát triển không gian đi bộ. Du khách trên các con phố đi bộ cũng không tiếc lời ca ngợi môi trường mà Hidalgo đã góp phần tạo ra.
"Đi bộ ở Paris là điều tôi thích nhất", Yulia Hutsalencko, đến từ Ukraine, chia sẻ.
Hai du khách Ireland, John và Darvla Keogh, đã quay lại Paris sau gần 40 năm, cũng đánh giá cao những thay đổi. "Luôn có điều gì đó mới mẻ, và mọi thứ ngày càng tốt hơn", John nói.
Dù vậy, không phải mọi cử tri đều ủng hộ việc loại bỏ ôtô khỏi các đại lộ. Phần lớn sự phản đối dành cho bà Anne Hidalgo bắt nguồn từ các chính sách giao thông trong chiến dịch "Paris Respire" (Paris Thở). Nhiều ý kiến cho rằng việc đẩy xe cộ ra khỏi khu trung tâm chỉ khiến tình trạng ùn tắc ở các tuyến đường khác trở nên nghiêm trọng hơn.
"Đại lộ Boulevard des Batignolles lúc nào cũng tắc nghẽn", Katherine, 73, người đã sống hàng chục năm tại nơi này, chia sẻ. Bà từng chứng kiến 7 chiếc xe buýt nối đuôi nhau vì kẹt trên đường do lưu lượng giao thông quá đông.
Thực tế, tình trạng tắc đường ở Paris tăng 4% kể từ năm 2015, trong khi giao thông công cộng cũng bị ảnh hưởng, với lượng hành khách đi xe buýt giảm 31% trong giai đoạn 2018-2024. Grégoire de Lasteyrie, Phó chủ tịch Île-de-France Mobilités - cơ quan giám sát giao thông công cộng tại Paris - cho rằng trọng tâm đã bị đặt sai chỗ khi mạng lưới giao thông xe buýt không nằm trong danh sách được ưu tiên.
Dù Paris hiện được xem như hình mẫu cho các thành phố muốn tích hợp mạng lưới xe đạp vào hạ tầng sẵn có, nhiều cư dân vẫn cho rằng các thay đổi này đã đi quá xa.
Sự gia tăng mạnh mẽ của xe đạp, chủ đề nóng trong cuộc bầu cử chọn người kế nhiệm Hidalgo, đã bị các đối thủ chính trị khai thác. "Chúng ta chưa tạo đủ không gian cho mọi người trong thành phố, sự bùng nổ xe đạp đang khiến người đi bộ gặp nguy hiểm", Rachel-Flore Pardo, luật sư 32 tuổi tranh cử tại quận 17, nhận định.
Năm 2020, Hidalgo công bố kế hoạch biến Paris thành "thủ đô xe đạp toàn cầu". Từng bị xếp sau London và Madrid về chất lượng không khí, năm 2024, Paris đã vượt lên hai đối thủ trên, theo báo cáo của IQAir.
Với những người sử dụng xe đap, chủ yếu ở độ tuổi lao động, chính sách này được xem là thành công. Gần 30% dân Paris đạp xe nhiều hơn, 9% hiện đi làm bằng xe đạp. Năm 2025, Paris được vinh danh "thành phố thân thiện với xe đạp nhất châu Âu", theo CNN.
Tuy nhiên, mặt trái cũng xuất hiện: việc cải tạo đường phố đã kéo theo sự gia tăng số ca nhập viện liên quan đến người đi xe đạp và người đi bộ.
Lợi ích và rủi ro song hành
Solal Roux, 23 tuổi, là một trong những người hưởng lợi. "Hidalgo thực sự đã thay đổi cuộc sống của tôi, giờ tôi có thể đạp xe trên mọi con phố", Solal nói. Với những người trẻ, năng động và thể trạng tốt, các không gian đi bộ và đạp xe mới dọc sông Seine - nơi trước đây xe hơi thống trị - thành điểm cộng lớn. Solal ca ngợi mọi thứ ở đây "rất tuyệt", đặc biệt vào mùa hè.
Tuy nhiên, không phải ai cũng cảm thấy an toàn. Roux thừa nhận những khu vực giao cắt giữa làn xe đạp và đường dành cho ôtô vẫn tiềm ẩn rủi ro. Yulia Hutsalencko cũng gặp khó khăn: "Người Paris không thực sự tuân thủ luật giao thông. Họ đi rất nhanh, lúc nào cũng vội", cô nói.
Juliette Levha, sinh viên 21 tuổi đến từ Quebec, Canada, cho biết cô phụ thuộc vào xe đạp để di chuyển nhưng ở một số khu vực thiếu làn đường phân chia rõ ràng khiến việc đi lại trở nên nguy hiểm.
Sự gia tăng của xe đạp cũng khiến một số người đi bộ cảm thấy bị đe dọa. Bernadette, 66 tuổi, giảng viên đại học, cho biết người đi xe đạp thường "cắt đầu ôtô, vượt đèn đỏ và làm theo ý mình."
Một số du khách lại không quá bận tâm. Zach, sinh viên từ Đại học Kentucky, Mỹ, cho rằng so với các điểm đến châu Âu khác, giao thông xe đạp ở Paris vẫn trật tự. "Không có chuyện xe đạp lao vào bạn liên tục. Paris còn tiên tiến hơn cả Amsterdam", anh nói.
Dù chất lượng không khí và khả năng di chuyển đô thị đã được cải thiện, nhiều người dân địa phương vẫn không hài lòng. Các cuộc thăm dò cho thấy 59% cho rằng thành phố không đi đúng hướng, tăng mạnh so với 36% trước khi Hidalgo nhậm chức.
"Bà ấy luôn bị chỉ trích nhưng vẫn tái đắc cử. Người Paris không đi bầu, rồi sau đó lại phàn nàn. Người Pháp lúc nào cũng vậy", Lionel Pradal, chủ một quán ăn trên phố Rue des Martyrs, nói.