Khoảng 21h35 ngày 10/4 (8h35 ngày 11/4 giờ Hà Nội), Reid Wiseman, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II, là người cuối cùng rời khỏi tàu. Tại Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ của NASA ở Houston, các nhân viên tập trung đông đủ và vỗ tay reo hò trước cột mốc lịch sử.
Theo NASA, các cuộc kiểm tra sức khỏe ban đầu đã hoàn tất và cả bốn phi hành gia đều cảm thấy rất tốt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chúc mừng Artemis II trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời mời họ đến thăm Nhà Trắng trong thời gian sớm nhất.
“Chúc mừng phi hành đoàn Artemis II vô cùng tài năng và tuyệt vời. Toàn bộ chuyến đi thật ngoạn mục, cuộc hạ cánh hoàn hảo và với tư cách là Tổng thống Mỹ, tôi không thể tự hào hơn. Tôi mong sớm gặp các bạn tại Nhà Trắng. Chúng ta sẽ làm lại điều này và tiếp theo là Sao Hỏa”, ông viết.
Trên X, Thủ tướng Canada Mark Carney cũng chào mừng Hansen và phi hành đoàn trở về với “một thành tích lịch sử”. Trong khi đó, Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA) viết: “Jeremy Hansen và Artemis II đã quay về Trái Đất sau khi trở thành những người đầu tiên tới Mặt Trăng trong hơn 50 năm. Chào mừng trở về nhà, Jeremy”.
Đến 8h50 (giờ Hà Nội), các trực thăng bắt đầu đưa từng phi hành gia khỏi thuyền cứu hộ. Mỗi người đeo một bộ dây đai đặc biệt để được kéo lên trực thăng cùng một chuyên gia cứu hộ.
Lúc 8h58, NASA thông báo toàn bộ bốn phi hành gia của sứ mệnh Artemis II đã được đưa lên tàu USS John P. Murtha an toàn. Cả bốn sẽ trải qua các cuộc kiểm tra y tế trên tàu, sau đó trở về bờ để lên máy bay đến Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Houston.
Jeremy Hansen là người đầu tiên bước từ trực thăng đến phòng y tế, vẫy tay với nụ cười rạng rỡ, tiếp theo là Christina Koch và Victor Glover. Chỉ huy Reid Wiseman giơ ngón cái khi đi vào khu vực này.
Giám đốc NASA Jared Isaacman đã gặp từng thành viên, ôm và chúc mừng họ. Cả bốn phi hành gia đều tự đi bộ, dấu hiệu cho thấy cơ thể thích nghi và phục hồi tốt sau thời gian sống trong môi trường không trọng lực. Các nhân viên trên tàu đã chuẩn bị xe lăn nhưng không cần dùng đến.
Phó giám đốc NASA Amit Kshatriya cho biết, thành công của Artemis II đang mở đường cho những cơ hội khám phá không gian trong tương lai. Ông nói: “Chúng ta đã tiến một bước lớn để tới gần bề mặt Mặt Trăng hơn. Tôi nghĩ đường đến giờ đã rộng mở rồi”.
Sứ mệnh 10 ngày của Artemis II
Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II – gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) – đáp thành công xuống vùng biển ngoài khơi San Diego sáng nay.
Nicky Fox, phó quản lý Ban chỉ đạo Nhiệm vụ Khoa học của NASA, cho biết quá trình tàu Orion tái nhập khí quyển diễn ra “hoàn hảo”. “Cảnh tượng những chiếc dù bung ra, bầu trời xanh tuyệt đẹp và đại dương bao la bên dưới thực sự trông như thể bạn vừa nhẹ nhàng đặt một tách trà lên bàn vậy”, bà nói với CNN.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví “đại diện cho thế giới”, khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Artemis II cũng là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng. Tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút.
Điểm nhấn của nhiệm vụ là chuyến bay vòng qua phía sau Mặt Trăng ngày 6/4 (ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km. Trong chuyến bay, phi hành đoàn quan sát cảnh tượng Trái Đất lặn, Trái Đất mọc, nhật thực và nhiều cấu trúc trên bề mặt Mặt Trăng. Bên cạnh đó, họ cũng phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Nhiệm vụ được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Nếu không có vấn đề lớn nào phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Dữ liệu từ trang theo dõi chuyến bay Flightradar24 hôm nay cho thấy máy bay không người lái (UAV) trinh sát MQ-4C Triton của hải quân Mỹ xuất phát từ căn cứ Sigonella tại Italy, bay qua vịnh Ba Tư, quần thảo ở eo biển Hormuz rồi quay đầu trở về điểm xuất phát.
Tuy nhiên, sau khi tiến vào không phận Arab Saudi, UAV Mỹ bật mã phát đáp "7400", cho thấy nó đã mất kết nối với đài điều khiển. Máy bay sau đó chuyển hướng về phía Iran và liên tục hạ độ cao, từ 15.850 m xuống 2.900 m.
Phi cơ chuyển sang mã phát đáp "7700", được dùng trong trường hợp khẩn nguy trên không, không lâu trước khi tín hiệu định vị biến mất hoàn toàn trên vịnh Ba Tư, ngoài khơi Iran.
Biên tập viên Stefano D'Urso của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist nhận định chiếc MQ-4C đã lao xuống biển, nhưng cho rằng còn quá sớm để kết luận sự việc có liên quan đến Iran hay không.
Giới chức Mỹ và Iran chưa lên tiếng về thông tin.
MQ-4C Triton là UAV dành cho hải quân Mỹ, được phát triển từ mẫu RQ-4 Global Hawk của không quân. Hệ thống Triton có nhiệm vụ cung cấp dữ liệu tình báo, trinh sát và do thám theo thời gian thực tại các vùng đại dương rộng lớn và duyên hải gần bờ, cũng như tham gia hoạt động tuần thám biển, tìm kiếm cứu hộ và hỗ trợ trinh sát cơ P-8A Poseidon.
Mỗi máy bay MQ-4C có giá xuất xưởng 180-230 triệu USD, tùy lô sản xuất. Hải quân Mỹ ban đầu dự định đặt mua 70 chiếc, nhưng sau đó cắt giảm đơn hàng còn 27 máy bay. Theo trang tin chuyên ngành Inside Defense, toàn bộ dự án Triton đã tiêu tốn khoảng 13 tỷ USD, khiến giá mỗi phi cơ MQ-4C có thể lên tới hơn 600 triệu USD nếu tính cả chi phí nghiên cứu và phát triển.
Máy bay dài 14,5 m, có sải cánh 40 m và khối lượng rỗng 6,7 tấn. Một chiếc MQ-4C có thể làm nhiệm vụ liên tục trong 30 giờ, tầm hoạt động 15.200 km, trần bay 18 km và đạt tốc độ tối đa 575 km/h.
Cảm biến chính của Triton là radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/ZPY-3, có khả năng quan sát khu vực rộng 5.200 km2 chỉ trong một lần quét ở độ cao 17 km. Khi hoạt động ở tầm thấp, Triton có thể triển khai tổ hợp quang điện - hồng ngoại MTS-B tương tự mẫu MQ-9 Reaper, kèm theo đó là thiết bị chỉ thị và đo xa laser.
Máy bay cũng được lắp hệ thống hỗ trợ điện tử (ESM) dạng module, cho phép phát hiện và nhận dạng tín hiệu radar từ xa, giúp xác định vị trí của lực lượng đối phương.
Quân đội Mỹ đã gần 30 máy bay các loại trong 6 tuần xung đột với Iran, trong đó có ít nhất một đến hai máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry, nhiều phi cơ tiếp dầu KC-135, 4 tiêm kích hạng nặng F-15E, một cường kích A-10, một số trực thăng có người lái và 16 UAV MQ-9 Reaper.
Nguyễn Tiến (Theo Aviationist, AFP, AP, UK Defence)
Chiến dịch hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh liệt sĩ 27/7/1947, thực hiện trong 500 ngày, bắt đầu từ 15/3 đến 27/7/2027. Mục tiêu là quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính 18.000 mẫu.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, nhấn mạnh đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là trách nhiệm thiêng liêng, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, sự tri ân đối với những người đã hiến dâng trọn đời mình cho Tổ quốc.
Bà yêu cầu các bộ ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp, phân công rõ trách nhiệm, trong đó quân đội giữ vai trò chủ lực, tiếp tục rà soát dữ liệu, mở rộng hợp tác với các nước trong việc trao đổi thông tin.
"Nếu không hành động khẩn trương, khoa học và phối hợp chặt chẽ thì cơ hội tìm kiếm, quy tập liệt sĩ sẽ dần mất đi", Phó thủ tướng nói.
Giai đoạn 2021-2025, cả nước quy tập gần 7.000 hài cốt; tiếp nhận gần 13.500 mẫu hài cốt và thân nhân, qua đó xác định danh tính hơn 100 liệt sĩ bằng giám định ADN và trên 2.500 trường hợp bằng phương pháp thực chứng. Gần 60.000 mẫu sinh phẩm đã được thu thập để xây dựng ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ.
Hiện nay, cả nước còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 mộ chưa xác định danh tính. Công tác tìm kiếm ngày càng khó khăn do thông tin mai một, nhân chứng ít dần và địa hình thay đổi theo thời gian.
Là nơi từng gánh chịu nhiều mất mát trong các cuộc kháng chiến, Quảng Trị có số lượng liệt sĩ rất lớn. Hiện còn hơn 31.000 liệt sĩ chưa được tìm thấy; hơn 25.000 hài cốt đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính.
Hưởng ứng chiến dịch, tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu quy tập từ 360 đến 590 hài cốt liệt sĩ, hoàn thành lấy mẫu hài cốt đối với mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong 100% nghĩa trang và hài cốt tìm kiếm, quy tập được.
Nghị quyết về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới được Trung ương ban hành ngày 1/4 đánh giá công tác này đã đạt nhiều kết quả toàn diện, có bước tiến mạnh và đột phá lớn.
Tuy nhiên, Trung ương nhận định vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, tình trạng tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên một số lĩnh vực diễn biến nghiêm trọng, tinh vi hơn.
Thời gian tới, Trung ương yêu cầu thực hiện đồng bộ các giải pháp để "không thể, không dám, không muốn, không cần" tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời đặt lợi ích quốc gia, dân tộc, nhân dân lên trên hết, gắn phòng, chống với thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nghị quyết nêu rõ cần "vừa kiên quyết, kiên trì đấu tranh, vừa kiến tạo phát triển, khuyến khích, bảo vệ người đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; bảo đảm hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân".
Khi xử lý các hành vi vi phạm, các cơ quan phải quán triệt quan điểm "không có vùng cấm, không có ngoại lệ", đồng thời xem xét bối cảnh, hiệu quả chính trị, kinh tế; ưu tiên thu hồi tối đa tài sản và khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả.
Một nhiệm vụ trọng tâm được Trung ương nhấn mạnh là kiên trì xây dựng văn hóa liêm chính, coi đây là giá trị cốt lõi, chuẩn mực ứng xử và đạo đức của cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp và toàn xã hội. Việt Nam hướng tới xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính với ba trụ cột gồm thể chế liêm chính, nền công vụ liêm chính và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức liêm chính. Cán bộ lãnh đạo không được để vợ hoặc chồng, con và người thân lợi dụng ảnh hưởng để trục lợi.
Trung ương yêu cầu sớm sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng và Luật Đất đai theo hướng tăng công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; đồng thời nghiên cứu xây dựng Luật về đăng ký tài sản.
Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự cũng cần được sửa đổi để thể chế hóa quan điểm mới của Đảng về miễn, giảm, loại trừ trách nhiệm hình sự trong xử lý vi phạm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Trung ương lưu ý xác định tiêu chí, điều kiện chặt chẽ để loại trừ trách nhiệm hình sự đối với trường hợp rủi ro, thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì lợi ích chung; đồng thời thể chế hóa chủ trương giảm trách nhiệm hình sự, hình phạt với người không có động cơ vụ lợi, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả và hợp tác hiệu quả trong điều tra.
Các cơ quan cũng được yêu cầu nghiên cứu mở rộng áp dụng hình phạt tiền, giảm hình phạt tù đối với tội phạm kinh tế, chức vụ. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu "xóa bỏ triệt để cơ chế xin - cho, không để lợi ích nhóm cài cắm, thao túng trong cơ chế, chính sách, pháp luật".
Tài sản, thu nhập của cán bộ sẽ được kiểm soát chặt chẽ; cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp, có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực sẽ bị thay thế hoặc cho từ chức. Chính sách tiền lương, thu nhập của cán bộ, công chức sẽ được bảo đảm để ổn định đời sống, yên tâm công tác.
Cùng với việc xây dựng lộ trình minh bạch tài sản trong toàn xã hội, Trung ương yêu cầu đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt. Đồng thời, Trung ương nghiêm cấm việc lợi dụng công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực để cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
