Khoảng 21h35 ngày 10/4 (8h35 ngày 11/4 giờ Hà Nội), Reid Wiseman, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II, là người cuối cùng rời khỏi tàu. Tại Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ của NASA ở Houston, các nhân viên tập trung đông đủ và vỗ tay reo hò trước cột mốc lịch sử.
Theo NASA, các cuộc kiểm tra sức khỏe ban đầu đã hoàn tất và cả bốn phi hành gia đều cảm thấy rất tốt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chúc mừng Artemis II trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời mời họ đến thăm Nhà Trắng trong thời gian sớm nhất.
“Chúc mừng phi hành đoàn Artemis II vô cùng tài năng và tuyệt vời. Toàn bộ chuyến đi thật ngoạn mục, cuộc hạ cánh hoàn hảo và với tư cách là Tổng thống Mỹ, tôi không thể tự hào hơn. Tôi mong sớm gặp các bạn tại Nhà Trắng. Chúng ta sẽ làm lại điều này và tiếp theo là Sao Hỏa”, ông viết.
Trên X, Thủ tướng Canada Mark Carney cũng chào mừng Hansen và phi hành đoàn trở về với “một thành tích lịch sử”. Trong khi đó, Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA) viết: “Jeremy Hansen và Artemis II đã quay về Trái Đất sau khi trở thành những người đầu tiên tới Mặt Trăng trong hơn 50 năm. Chào mừng trở về nhà, Jeremy”.
Đến 8h50 (giờ Hà Nội), các trực thăng bắt đầu đưa từng phi hành gia khỏi thuyền cứu hộ. Mỗi người đeo một bộ dây đai đặc biệt để được kéo lên trực thăng cùng một chuyên gia cứu hộ.
Lúc 8h58, NASA thông báo toàn bộ bốn phi hành gia của sứ mệnh Artemis II đã được đưa lên tàu USS John P. Murtha an toàn. Cả bốn sẽ trải qua các cuộc kiểm tra y tế trên tàu, sau đó trở về bờ để lên máy bay đến Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Houston.
Jeremy Hansen là người đầu tiên bước từ trực thăng đến phòng y tế, vẫy tay với nụ cười rạng rỡ, tiếp theo là Christina Koch và Victor Glover. Chỉ huy Reid Wiseman giơ ngón cái khi đi vào khu vực này.
Giám đốc NASA Jared Isaacman đã gặp từng thành viên, ôm và chúc mừng họ. Cả bốn phi hành gia đều tự đi bộ, dấu hiệu cho thấy cơ thể thích nghi và phục hồi tốt sau thời gian sống trong môi trường không trọng lực. Các nhân viên trên tàu đã chuẩn bị xe lăn nhưng không cần dùng đến.
Phó giám đốc NASA Amit Kshatriya cho biết, thành công của Artemis II đang mở đường cho những cơ hội khám phá không gian trong tương lai. Ông nói: “Chúng ta đã tiến một bước lớn để tới gần bề mặt Mặt Trăng hơn. Tôi nghĩ đường đến giờ đã rộng mở rồi”.
Sứ mệnh 10 ngày của Artemis II
Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II – gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) – đáp thành công xuống vùng biển ngoài khơi San Diego sáng nay.
Nicky Fox, phó quản lý Ban chỉ đạo Nhiệm vụ Khoa học của NASA, cho biết quá trình tàu Orion tái nhập khí quyển diễn ra “hoàn hảo”. “Cảnh tượng những chiếc dù bung ra, bầu trời xanh tuyệt đẹp và đại dương bao la bên dưới thực sự trông như thể bạn vừa nhẹ nhàng đặt một tách trà lên bàn vậy”, bà nói với CNN.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví “đại diện cho thế giới”, khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Artemis II cũng là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng. Tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút.
Điểm nhấn của nhiệm vụ là chuyến bay vòng qua phía sau Mặt Trăng ngày 6/4 (ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km. Trong chuyến bay, phi hành đoàn quan sát cảnh tượng Trái Đất lặn, Trái Đất mọc, nhật thực và nhiều cấu trúc trên bề mặt Mặt Trăng. Bên cạnh đó, họ cũng phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Nhiệm vụ được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Nếu không có vấn đề lớn nào phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Thu Thảo tổng hợp
Tin Gốc: https://vnexpress.net/phi-hanh-doan-asrtemis-ii-roi-khoi-tau-orion-tren-bien-5061139.html
Nhiệt độ nhiều nơi vượt 40 độ C
Tại miền Bắc, khu vực Tây Bắc Bộ xuất hiện nắng nóng gay gắt, nhiệt độ phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 39 độ. Mức cao nhất ghi nhận tại Phù Yên (Sơn La) 40,2 độ C; một số nơi như Mường Tè (Lai Châu), Lạc Sơn (Phú Thọ) xấp xỉ 40 độ.
Ở đồng bằng Bắc Bộ, nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-36 độ C. Trạm Láng (Hà Nội) ghi nhận 36 độ, cao nhất từ đầu mùa; Hoài Đức 35 độ, Hà Đông 34 độ, Ba Vì hơn 33 độ. Nho Quan (Ninh Bình) vượt 39 độ, cao nhất khu vực đồng bằng. Do hiệu ứng đô thị, nhiệt độ cảm nhận thực tế có thể cao hơn 2-4 độ C.
Tâm điểm nắng nóng là Bắc Trung Bộ, nhiệt độ phổ biến 38-39 độ C, có nơi trên 39 độ. Nhiều điểm đo vượt 41 độ như Quỳ Châu, Đô Lương; riêng trạm Tây Hiếu xấp xỉ 42 độ. Tại Hà Tĩnh, Hương Sơn và Hương Khê cũng ghi nhận trên 40 độ.
Nắng nóng mở rộng xuống Trung Trung Bộ, với Đà Nẵng 39 độ, Quảng Ngãi 38 độ; khu vực Sơn Hòa (Đăk Lăk) đạt 39 độ C.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, nguyên nhân là hoàn lưu vùng thấp nóng phía Tây kết hợp hiệu ứng gió phơn, khiến nền nhiệt tăng cao, không khí khô và cảm giác oi bức. Tây Nguyên và Nam Bộ chịu ảnh hưởng của khối không khí ổn định, ít mây, nắng mạnh.
Do khác biệt về hình thế thời tiết, cường độ nắng giữa các vùng không giống nhau. Tây Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng khô, có nơi đặc biệt gay gắt với nhiệt độ 37-39 độ, riêng miền Trung trên 40 độ. Nam Bộ duy trì 35-37 độ, nắng kéo dài nhưng ít gay gắt.
Dự báo nắng nóng diện rộng ở miền Bắc có thể kéo dài đến khoảng 12/4 rồi giảm dần. Miền Trung khả năng duy trì đến 13-14/4. Nam Bộ có thể kéo dài đến cuối tháng 4, nhưng không liên tục, xen kẽ những ngày giảm nhiệt.
Trang Accuweather của Mỹ dự báo Hà Nội bước vào 3 ngày cao điểm từ 9/4 với nhiệt độ 28-38 độ, sau đó giảm còn 34-35 độ. Các khu vực trên 1.500 m như Sa Pa (Lào Cai) dao động 17-29 độ đến cuối tuần.
Cơ quan khí tượng cảnh báo nắng nóng gay gắt kết hợp độ ẩm thấp làm tăng nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng cao, đồng thời có thể gây mất nước nếu tiếp xúc lâu với nền nhiệt cao.
Gia Chính
>> Xem thêm thông tin dự báo thời tiết
Nguồn: https://vnexpress.net/nhiet-do-nhieu-noi-vuot-40-do-c-5059703.html
Mỹ lập sân bay dã chiến ở Iran để cứu phi công thế nào
Tổng thống Donald Trump ngày 5/4 thông báo quân đội Mỹ đã triển khai "chiến dịch tìm kiếm cứu nạn táo bạo nhất lịch sử", giải cứu thành công phi công thứ hai trên chiếc F-15E bị Iran bắn rơi trước đó hai ngày.
Howard Altman, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, đánh giá đây là một trong những nhiệm vụ phức tạp và nguy hiểm nhất mà quân đội Mỹ từng thực hiện. "Chiến dịch đòi hỏi thiết lập trạm tiếp nhiên liệu và vũ khí nằm sâu trong lãnh thổ đối phương một cách nhanh chóng, cũng như bảo vệ kỹ càng để tập kết máy bay, thiết bị và binh sĩ", Altman cho biết.
Nhiệm vụ này thường giao cho các Phi đoàn Chiến thuật Đặc biệt (STS) trực thuộc Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt thuộc không quân Mỹ.
STS là những đơn vị tích hợp lực lượng tác chiến đường không và mặt đất, với thành phần gồm sĩ quan điều phối chiến trường, lính tìm kiếm cứu nạn và trinh sát đặc nhiệm. Họ có khả năng thiết lập sân bay dã chiến, điều phối không lưu, tiến hành giải cứu và yểm trợ hỏa lực tầm gần ở sâu trong phòng tuyến đối phương.
Kyle Rempfer, cựu thành viên STS từng tham chiến tại Afghanistan và Iraq, cho biết ngay khi nhận tin có máy bay rơi trong khu vực đối phương kiểm soát, các đơn vị đặc nhiệm không quân Mỹ sẽ truy vấn thông tin đã có về các điểm triển khai tiềm năng.
"Trong trường hợp này, có thể họ đã đánh giá khả năng dùng đường băng và sân bay thô sơ của Iran để làm khu vực đổ quân. Họ thu thập hình ảnh, dùng phần mềm để phác thảo kích thước đường băng và xác định loại máy bay có thể đáp xuống", Rempfer nói.
Địa điểm Mỹ triển khai chiến dịch giải cứu phi công F-15E nằm gần thành phố Isfahan, một trong những đô thị chủ chốt của Iran, do đó STS có thể đã khảo sát khu vực này từ trước. Quân đội Mỹ đã huy động hai máy bay vận tải đặc nhiệm MC-130J Commando II, có thể hoạt động trên đường băng nông nghiệp dành cho máy bay phun thuốc trừ sâu, theo Rempfer.
"Quân đội Mỹ có thể triển khai sân bay dã chiến rất nhanh. Mọi thứ đều được chuẩn bị từ trước, ngay cả bên trong chiếc MC-130J. Các trực thăng AH-6 được bốc dỡ và sẵn sàng cất cánh chỉ sau vài phút, thay vì vài giờ. Đơn vị tại sân bay dã chiến sẽ bảo vệ vị trí và duy trì liên lạc với tất cả máy bay trong khu vực", Rempfer giải thích.
Các phi cơ Mỹ làm nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực sẽ dùng cảm biến để giám sát toàn bộ tuyến đường dẫn tới sân bay dã chiến, sẵn sàng oanh tạc để tạo ra những hố lớn trên mặt đất nhằm ngăn đối phương tiếp cận hoặc trực tiếp không kích những mối đe dọa đến căn cứ.
"Lực lượng thiết lập bãi đáp nhiều khả năng là Đơn vị Kiểm soát Chiến đấu (CCT) thuộc Phi đoàn Chiến thuật Đặc biệt số 24", cựu quân nhân Mỹ cho hay.
Ảnh chụp từ vệ tinh và máy bay cho phép xác định địa điểm tiềm năng, song lực lượng Mỹ sẽ không nắm được mức độ chịu tải của nền đất tại đây cho tới khi trực tiếp có mặt ở thực địa.
Theo Rempfer, các binh sĩ CCT được huấn luyện để kiểm tra thực địa, dọn chướng ngại vật, theo dõi hoạt động đối phương rồi thiết lập sân bay dã chiến. "Họ dùng xe máy địa hình để kiểm tra nền đất và lắp đặt đèn dẫn hạ cánh, thiết bị này dùng tín hiệu hồng ngoại và chỉ có thể thấy được bằng kính nhìn đêm. Điều đó khiến dân địa phương rất khó phát hiện", ông nói.
CCT sẽ được các đội đặc nhiệm như SEAL và Delta bảo vệ, đồng thời có khả năng điều phối máy bay trong khu vực để tấn công mục tiêu khi cần thiết.
Nhiệm vụ giải cứu phi công cũng đòi hỏi hoạt động tiếp liệu trên không trong điều kiện đêm tối, đồng thời hạn chế tối đa liên lạc vô tuyến để tránh đối phương nghe trộm hoặc định vị được đài thu phát sóng.
Về vụ hai máy bay MC-130J gặp sự cố, nghi là mắc kẹt trong cát và không thể cất cánh, Rempfer cho rằng đường băng sân bay dã chiến ở Iran không đáp ứng được yêu cầu của dòng Commando II hoặc không được bảo trì, do địa điểm này nằm ở khu vực xa xôi hẻo lánh và khắc nghiệt.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phải phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran.
Rempfer nhận định lực lượng Mỹ đã giành được yếu tố bất ngờ trong chiến dịch này, khiến Iran không kịp điều động pháo binh hay máy bay không người lái (UAV) để đối phó.
"Mối đe dọa lớn nhất là cảnh sát địa phương và dân thường tình cờ phát hiện sân bay dã chiến. Khi chiến dịch diễn ra, tiếng ồn từ đây có thể thu hút nhiều sự chú ý và các đội đặc nhiệm Iran có thể ập tới, mang theo vũ khí cá nhân, súng cối và cả tên lửa phòng không vác vai", ông nói.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, War Zone)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/my-lap-san-bay-da-chien-o-iran-de-cuu-phi-cong-the-nao-5060055.html
