Trưa thứ ba, đón chuyến tàu metro số 1 từ ga Bến Thành xuống ga Thủ Đức (TP.HCM), chúng tôi khá ngạc nhiên khi nhà ga đông đúc hơn tưởng tượng, dù lúc đó đã 10 giờ 30, qua khung giờ cao điểm sáng. Dưới cái nắng đổ lửa của TP.HCM những ngày nắng nóng gay gắt, những bước chân vội vã chạy vào nhà ga ngầm mát rượi như cái tủ lạnh khổng lồ giữa lòng “chảo lửa”. Từ sinh viên, người cao tuổi, và không ít người nước ngoài… đa số đều quẹt thẻ tháng hoặc quét CCCD vào cổng soát vé một cách thuần thục, khác hẳn vẻ loay hoay của những ngày đầu tiên đi tàu.
Trên chuyến tàu trở lại trung tâm TP từ ga Thủ Đức, số lượng người đứng trước ke ga chờ tàu tới còn đông hơn chuyến đi. Đó là lúc các bạn sinh viên bắt đầu tới trường học ca chiều. Nhẹ nhàng tháo tai nghe khi thấy chúng tôi có ý định hỏi chuyện, bạn Ngọc Quỳnh (sinh viên năm hai, Trường ĐH Luật TP.HCM) cho biết năm nhất, Quỳnh ở trọ ngay đường Nguyễn Tất Thành (Q.4 cũ), gần trường nên hằng ngày đi học bằng “chân”, không phải lo xe cộ. Tới năm hai, Ngọc Quỳnh chuyển xuống nhà chị gái ở P.Bình Thọ (Thủ Đức cũ) để tiết kiệm tiền thuê trọ. Thế nhưng vừa ra tết thì giá xăng tăng phi mã, mỗi lần đổ xăng “xót hết cả ruột” nên cô gái trẻ chuyển qua đi bằng metro.
“Từ nhà chị em đi bộ ra ga Thủ Đức chỉ mất 5 phút, sau đó lên tàu đi khoảng 20 phút là tới ga Bến Thành. Ngay gần đó là trạm trung chuyển xe buýt, bắt tuyến 155 hoặc D4 là có xe buýt điện đưa tới sát trường luôn. Sinh viên như bọn em dùng vé tháng nên đi rẻ lắm, tính ra tiết kiệm cả triệu bạc tiền xăng so với đi xe máy. Thật ra lúc đầu em chỉ nghĩ đi tàu metro cho đỡ tốn tiền thôi, nhưng mà “tòa thử chơi là tòa nghiện đấy”. Lên tàu mát lạnh, em chỉ việc ung dung nghe nhạc, đọc sách, không phải lo kẹt xe, khói bụi như trước. Những ngày nắng nóng thế này, đi đâu được bằng metro đúng đỉnh. Đến với tàu vì tránh “bão giá xăng rồi chọn ở lại luôn để né nắng bụi””, Ngọc Quỳnh hài hước nói.
Ngồi sát bên Ngọc Quỳnh, cô Loan (khoảng ngoài 60 tuổi) cũng đồng tình đi tàu điện vừa mát, vừa sạch sẽ. Hằng ngày cô đều đi tàu từ nhà ở gần ga Bình Thái tới ga Công viên Văn Thánh rồi đi xe ôm công nghệ hoặc gọi con gái ra đón về thăm cháu ngoại. “Lúc mới có tàu metro, cô với ông nhà cũng đi thử cho biết, nhưng ngại nhất khâu mua vé. Mình già rồi, chậm nên đi đâu cũng phải đi cùng con hoặc ông xã thì mới được. Từ ngày metro cho đi bằng CCCD, cứ quẹt qua cái là đi thôi. TP cũng mới có 1 tuyến nên chưa sợ lộn tàu. Ngày nào cô cũng qua trông cháu phụ con, lúc nào ông nhà bận thì cô đi một mình cũng vô tư. Đi vé tháng đỡ tốn hơn chạy xe, gọi xe ôm”, cô Loan chia sẻ.
Chưa bao giờ người dân TP.HCM lại “mê” giao thông công cộng (GTCC) như hiện nay. Nếu như trước đây, việc vận động người dân bỏ xe cá nhân để lên xe buýt hay tàu điện luôn vấp phải những rào cản về tâm lý và sự tiện lợi, thì nay chính áp lực từ túi tiền đã tự tạo động lực thúc đẩy người dân.
Theo Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1, lưu lượng khách đi metro số 1 tăng đột biến từ đầu tháng 3 và duy trì ổn định cho đến nay. Mỗi ngày, metro số 1 phục vụ gần 70.000 lượt khách. Không chỉ metro, Trung tâm Quản lý GTCC TP.HCM cũng ghi nhận nhu cầu đi xe buýt tăng vọt từ sau khi giá xăng tăng do xung đột Trung Đông. Tính chung cả metro và xe buýt, bình quân mỗi ngày có khoảng 340.000 lượt người dân TP.HCM sử dụng phương tiện GTCC, tăng 35% so với cuối tháng 2 và cao hơn 12% so với cùng kỳ năm 2025.
Điều đặc biệt là tỷ lệ hành khách sử dụng vé tháng và các hình thức thanh toán không tiền mặt tăng vọt, chiếm hơn 60% tổng lượng khách, cho thấy nhu cầu di chuyển thường xuyên, dài hạn.
Tại Hà Nội, tuyến metro Cát Linh – Hà Đông cũng không nằm ngoài xu hướng khi duy trì lượng khách ổn định ở mức 35.000 – 40.000 lượt mỗi ngày thường và tăng mạnh vào cuối tuần. Tổng cộng trong 3 tháng đầu năm, đường sắt đô thị 2 miền đã vận chuyển hơn 6 triệu lượt hành khách, một con số vượt xa mọi kịch bản dự báo lạc quan nhất của giai đoạn trước.
Ở phân khúc phương tiện cá nhân, “cơn bão” giá xăng dầu cũng đang tạo ra một làn sóng chuyển đổi phương tiện lớn nhất trong thập niên qua: người người, nhà nhà đang ồ ạt từ bỏ xe động cơ đốt trong để tìm đến xe điện.
Thống kê cho thấy lượng người dùng tìm kiếm từ khóa “so sánh chi phí xe điện và xe xăng” đã tăng vọt 60% chỉ trong 2 tháng qua, nhất là xe máy điện. Những cái tên nổi bật như VinFast, Yadea, Pega, Selex Motors, Dat Bike, Before All… không chỉ gia nhập thị trường mà còn nhanh chóng mở rộng quy mô, gia tăng độ phủ cả về sản phẩm lẫn hệ thống phân phối.
Các hãng này liên tục tung ra mẫu xe mới, đồng thời đầu tư bài bản vào sản xuất và hạ tầng đi kèm như trạm sạc, trạm đổi pin, mạng lưới đại lý và dịch vụ hậu mãi. Nhờ đó, xe máy điện dần thoát khỏi hình ảnh sản phẩm ngách, từng bước tiếp cận đa dạng nhóm khách hàng, từ người dùng cá nhân đến các doanh nghiệp vận hành giao hàng, logistics. Mới đây, VinFast ghi nhận hơn 135.000 đơn đặt hàng, xuất xưởng hơn 93.000 xe máy điện trong tháng 3, mức cao nhất từ trước đến nay.
Theo các đại lý xe máy điện, nhu cầu tăng cao những ngày gần đây do cộng hưởng của nhiều yếu tố. Ngoài cơn bão giá xăng dầu, người dùng ở Hà Nội có xu hướng mua xe điện nhiều hơn còn do từ 1.7, nhiều tuyến đường ở nội đô cấm xe máy xăng theo giờ. Đổi sang xe điện thời điểm này vừa tiết kiệm rất nhiều chi phí và thời gian tiếp nhiên liệu, vừa không phải lo thích ứng với các quy định siết khí thải mạnh mẽ sắp tới. Đặc biệt, ngay trong tâm bão giá xăng, VinFast đã tung ra những chương trình hấp dẫn để hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện nhanh chóng, dễ dàng hơn bao giờ hết.
Dạo một vòng qua bãi giữ xe của các tòa nhà văn phòng tại khu vực Q.1 (cũ) hay các khu chung cư lớn ở Q.7 (cũ) của TP.HCM, có thể thấy sự hiện diện dày đặc của các dòng xe máy điện, ô tô điện cả nội địa lẫn nhập khẩu.
Theo tính toán, với mức giá xăng dầu biến động phức tạp như thời gian qua, chi phí để vận hành một chiếc xe máy điện trung bình chỉ rơi vào khoảng 10.000 – 15.000 đồng cho 100 km, trong khi xe xăng ngốn gấp 5 – 7 lần. Đối với ô tô điện, sự chênh lệch này còn rõ rệt hơn khi kết hợp với các chính sách miễn lệ phí trước bạ và giảm thuế tiêu thụ đặc biệt mà Chính phủ đã ban hành để khuyến khích xe xanh.
Đặc biệt, khác với GTCC nếu không nhanh chóng phủ mạng lưới để đạt tiện ích tối đa đủ sức giữ chân hành khách thì mọi người có thể sẽ vẫn ưu tiên xe cá nhân, khi một người quyết định từ bỏ chiếc xe xăng để chuyển sang xe điện, cuộc chuyển đổi này sẽ đồng nghĩa cam kết đồng hành lâu dài, bền vững với giao thông xanh.
Không bỏ lỡ cơ hội lịch sử từ nhu cầu thực tế đang bùng nổ, chính quyền TP.HCM và Hà Nội đang dồn lực triển khai hàng loạt chính sách nhằm xây dựng thói quen di chuyển mới cho người dân.
Đơn cử, thủ đô Hà Nội quyết liệt triển khai vùng phát thải thấp từ 1.7, từng bước hạn chế xe xăng theo lộ trình, tạo bước đệm tiến tới kiểm soát xe cá nhân. Cùng với đó, đẩy thật mạnh mạng lưới xe buýt điện – đưa vào vận hành 10 tuyến xe buýt điện với tổng số 288 phương tiện từ 1.4, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình phát triển GTCC xanh của TP. Chính quyền TP cũng đã đặt mục tiêu chuyển đổi toàn bộ xe taxi sang sử dụng điện hoặc các dạng năng lượng thân thiện môi trường vào năm 2030.
Để thúc đẩy quá trình này, Sở Xây dựng Hà Nội đang xây dựng các chính sách hỗ trợ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp (DN) vận tải, bao gồm hỗ trợ lãi suất vay vốn, ưu đãi về chi phí trông giữ phương tiện và phát triển hệ thống trạm sạc điện.
Tại TP.HCM, dù các kế hoạch siết xe vào nội đô vẫn đang trong giai đoạn đề xuất, nhưng TP đã chủ động triển khai “mềm” bằng cách tăng cường mạng lưới xe buýt gom. Tính đến đầu tháng 3, TP.HCM đã đưa vào vận hành thêm 169 xe buýt điện mới (loại 30 – 60 chỗ) trên 9 tuyến, do VinBus vận hành. Tính tổng thể, hệ thống GTCC TP hiện có khoảng 47 tuyến buýt điện với 627 xe và 18 tuyến buýt CNG với 449 xe, chiếm hơn 56% năng lượng sạch, phủ sóng rộng khắp các trục đường từ hẻm ra tới ga metro. TP cũng đang nghiên cứu triển khai thí điểm các khu vực ưu tiên cho phương tiện xanh tại các lõi di sản, đồng thời nối dài các lộ trình xe đạp công cộng để tạo thành một hệ sinh thái giao thông hoàn chỉnh.
Các chính sách hỗ trợ cũng được ban hành liên tục, từ việc miễn phí vé cho các đối tượng chính sách, ưu đãi sâu cho vé tháng liên thông đến việc triển khai các điểm trông giữ xe máy miễn phí hoặc giá rẻ xung quanh các nhà ga metro. Tất cả những nỗ lực này không chỉ nhằm giải quyết bài toán ùn tắc, mà còn tận dụng tối đa “cú hích” từ giá xăng để thiết lập một thói quen di chuyển mới.
Không chỉ đường bộ, ngành hàng không cũng đang hưởng ứng lời kêu gọi tiết kiệm năng lượng vượt bão xăng dầu của Chính phủ để xây dựng kế hoạch thực hiện chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng điện, nhiên liệu xanh.
Lộ trình mà Cục Hàng không VN đặt ra là từ năm 2027 – 2030, nghiên cứu sử dụng nhiên liệu thay thế để bổ sung một phần trong nhiên liệu hàng không; đồng thời hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về sử dụng năng lượng và tiêu thụ nhiên liệu của các DN hàng không. Từ năm 2035, Cục yêu cầu sử dụng tối thiểu 10% nhiên liệu bền vững cho một số chuyến bay ngắn; 100% phương tiện chở khách và phương tiện khác trong sân bay đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh.
Tương tự, ở ngành hàng hải, các DN cảng cũng đang nỗ lực chuyển đổi xanh để “hạ nhiệt” chi phí. Các cảng hiện đại tại Cái Mép hay Lạch Huyện, tỷ lệ điện hóa với hệ thống cẩu bờ và cẩu khung hiện đã đạt đến mức khá cao và đang cố gắng chuyển đổi tới đội xe đầu kéo.
PGS-TS Nguyễn Thường Lạng (giảng viên cao cấp Viện Thương mại và kinh tế quốc tế, ĐH Kinh tế quốc dân) nhận định giá xăng dầu biến động mạnh chính là cơ hội rất tốt để thúc đẩy chuyển đổi sang giao thông xanh. Khi giá xăng dầu tăng, chi phí đi lại của người dân sẽ bị ảnh hưởng khá rõ, đặc biệt là với những người thường xuyên di chuyển. Vì vậy, họ sẽ có xu hướng điều chỉnh một số thói quen sinh hoạt để tiết kiệm nhiên liệu, như hạn chế những chuyến đi không cần thiết; ưu tiên đi bộ hoặc sử dụng xe đạp đối với những quãng đường ngắn; tăng cường sử dụng các phương tiện GTCC như xe buýt hoặc tàu điện đô thị nếu điều kiện cho phép. Đặc biệt, với hàng loạt chính sách ưu đãi dồn dập từ cả phía nhà nước cùng DN, sử dụng xe điện ngày càng chứng minh được lợi ích tiết kiệm vượt trội về chi phí vận hành. Sau một thời gian chuyển dịch, người dân sẽ cảm thấy nhiều lợi ích dài hạn như bản thân khỏe hơn, môi trường trong đô thị đỡ ô nhiễm hơn.
Dưới góc độ DN, việc giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, chuyển sang các phương tiện sử dụng năng lượng xanh cũng sẽ góp phần rất lớn giảm chi phí sản xuất, ổn định hoạt động kinh doanh trong bối cảnh thị trường biến động nhất thời. Về lâu dài, việc này phù hợp với yêu cầu phát triển xanh của thế giới, tạo dựng được ưu thế khi cạnh tranh trên trường quốc tế.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã phải nhận thất bại nặng nề nhất trong cuộc bầu cử cuối tuần trước, khi đảng trung hữu đối lập Tisza của chính trị gia Peter Magyar giành được 138 trong tổng số 199 ghế tại quốc hội, trong khi đảng Fidesz của ông Orban chỉ giành khoảng 55 ghế.
Điều này đồng nghĩa Tisza sẽ tự thành lập chính phủ mới với Magyar, 45 tuổi, làm Thủ tướng, chấm dứt 16 năm cầm quyền của Orban, chính trị gia nổi tiếng với tư tưởng cánh hữu dân túy.
"Đây là kết quả đau đớn nhưng không thể phủ nhận: Chúng tôi không còn được người dân tin tưởng giao phó trách nhiệm và cơ hội lãnh đạo", ông Orban hôm 12/4 phát biểu thừa nhận thất bại.
Tibor Dessewffy, giám đốc trung tâm nghiên cứu xã hội học kỹ thuật số tại Đại học Eotvos Lorand, Budapest, đồng thời là thành viên Hội đồng châu Âu về Quan hệ Đối ngoại, nhận định thất bại này cho thấy ông Orban đã trở thành nạn nhân của chính hệ thống do mình tạo ra.
Năm 2010, khi đảng Fidesz lần đầu lên nắm quyền, họ nhận được 53% phiếu bầu và giành được 2/3 số ghế tại quốc hội, giúp đảng này có thể thay đổi các quy định quan trọng về bầu cử.
Tận dụng lợi thế này, ông Orban đã thiết kế một hệ thống bầu cử giúp tối đa hóa số ghế tại quốc hội mà đảng Fidesz giành được. Fidesz đã chia lại các khu vực bầu cử theo hướng có lợi cho mình, mở rộng quyền bỏ phiếu cho những người Hungary sống ở nước ngoài vốn đa phần có tư tưởng bảo thủ.
Họ cũng thiết lập một hệ thống bỏ phiếu hỗn hợp nhằm phân bổ số ghế áp đảo cho đảng giành được tỷ lệ phiếu bầu cao nhất, ngay cả khi đảng đó chỉ đạt được đa số tương đối chứ không phải đa số tuyệt đối.
Nhờ những thay đổi này, đến cuộc bầu cử năm 2014, đảng Fidesz chỉ nhận được 45% số phiếu bầu, nhưng tỷ lệ đa số tuyệt đối tại quốc hội của họ về cơ bản vẫn không thay đổi.
Điều đó cho phép Fidesz tiếp tục thông qua các đạo luật, sửa đổi hiến pháp và bổ nhiệm những người trung thành với đảng vào các vị trí quan trọng mà không cần phải tham khảo ý kiến từ các đảng đối lập.
Ông Orban thời gian này cũng thành công trong nỗ lực tăng cường kiểm soát truyền thông. Đảng Fidesz đã phủ kín các kênh truyền thông bằng vô số thông điệp báo động về những thế lực "đang tấn công Hungary".
Họ cho rằng Hungary đang bị bao vây, công kích bởi người nhập cư trái phép, các nhóm thiểu số về giới, những chính trị gia quan liêu tại Liên minh châu Âu (EU) và cả chính phủ Ukraine.
Những thông điệp đó đã tạo nên cảm giác bất an trong công chúng và giúp Fidesz giữ vững thành trì của mình ở phe cánh hữu, thường xuyên lôi kéo được ủng hộ từ các đảng cực hữu khác. Khi phản hồi lại những thông tin này, các đảng đối lập bị buộc phải bảo vệ những quan điểm vốn không nhận được đồng thuận từ đại đa số người dân Hungary, như ủng hộ quyền LGBTQ+, thể hiện đồng cảm với người nhập cư Hồi giáo và lặp lại những lời chỉ trích chính phủ Hungary từ EU.
Trong hơn một thập kỷ, chiến thuật của Fidesz đã đem lại nhiều thành công về mặt bầu cử. Ông Orban tái đắc cử vào năm 2014, 2018 và 2022, trở thành thủ tướng tại vị lâu nhất ở châu Âu.
Trong suốt thời gian đó, ông lãnh đạo chính phủ với thế đa số tuyệt đối tại quốc hội, giúp ông xây dựng các thiết chế kinh tế, chính trị, tư pháp và thậm chí là văn hóa của Hungary mà không gặp phải bất kỳ kiểm soát hay đối trọng nào.
Trụ cột suy yếu
Hệ thống mà đảng Fidesz dày công xây dựng đã trở thành trụ cột đảm bảo rằng đảng lớn nhất đất nước có thể lãnh đạo với quyền lực gần như tuyệt đối, nhờ vào việc dễ dàng chiếm được đa số áp đảo tại quốc hội. Nó đã vận hành trơn tru qua ba cuộc bầu cử liên tiếp, cho đến khi một lực lượng mới là đảng Tisza xuất hiện và tỏ ra được lòng dân hơn cả Fidesz.
Là một chính trị gia trẻ tuổi, Magyar đã thích nghi nhanh chóng với môi trường truyền thông mới, nơi Fidesz bấy lâu nay dường như không có đối thủ. Ông đã nhanh chóng xây dựng Tisza thành một lực lượng chính trị lớn, kết hợp giữa việc kiện toàn tổ chức đảng, vận động không ngừng nghỉ và tạo tầm ảnh hưởng sâu rộng trên mạng xã hội để thu hút cử tri trẻ tuổi.
Ông thu hút sự ủng hộ trong bối cảnh kinh tế trì trệ, tìm cách kết nối với cử tri khi liên tục đến thăm các thị trấn và thành phố, đồng thời thường ở lại hàng giờ sau bài phát biểu để gặp gỡ người dân địa phương.
Trong chiến dịch tranh cử, trong khi Thủ tướng Orban chủ yếu tập trung vào chính sách đối ngoại và quan hệ với các lãnh đạo thế giới. Magyar lại chú trọng vào các vấn đề trong nước như kinh tế và tham nhũng.
Trong các cuộc bầu cử trước đây, Fidesz giành chiến thắng dựa trên việc phe đối lập bị phân mảnh, chia rẽ. Năm nay, Tisza là lực lượng chính trị đầu tiên hợp nhất được các đảng đối địch thành một phong trào duy nhất.
Điểm gây chú ý là tổng số phiếu bầu ngày 12/4 dành cho tất cả các đảng dân chủ ngoài Tisza chỉ chiếm chưa đầy 2%. Điều này có nghĩa bất kể những khác biệt về chính trị và tư tưởng, cử tri đã đoàn kết lại để ủng hộ ông Magyar.
Mối đoàn kết này là kết quả từ tình trạng phân cực sâu sắc trong xã hội Hungary. Chiến thuật của ông Orban khi xoáy sâu vào các vấn đề gây chia rẽ như nhập cư hay mối nguy từ cuộc xung đột Ukraine đã tạo ra một môi trường chính trị rạn nứt nghiêm trọng.
Nhưng khi những mối đe dọa thực tế mà ông Orban đưa ra không bao giờ thành hiện thực, niềm tin của cử tri với Fidesz cũng bắt đầu lung lay, theo Jorn Fleck, giám đốc điều hành Trung tâm châu Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương.
Chiến lược của ông Orban khi đổ lỗi cho EU và Ukraine về những vấn đề nội tại mà Hungary đối mặt đã không còn thuyết phục được đa số cử tri. Ông Magyar đã thành công khi chỉ ra mối liên hệ giữa chính quyền Orban với tình trạng bệnh viện xuống cấp, cơ sở hạ tầng rệu rã và lạm phát tăng cao, đồng thời vạch trần nạn tham nhũng trong giới lãnh đạo cấp cao của Fidesz.
Trong bối cảnh đó, ranh giới chia rẽ chính trong xã hội Hungary giờ đây chỉ xoay quanh câu hỏi người dân muốn ông Orban ở lại hay ra đi. Lựa chọn mang tính đối đầu trực diện này đã giúp ông Magyar dễ dàng tập hợp cử tri từ nhiều hệ tư tưởng khác nhau về phía mình. Ông đã trở thành gương mặt đại diện cho toàn bộ bộ phận xã hội phản đối Thủ tướng Orban.
Vì hệ thống bầu cử được Fidesz thiết kế để khuếch đại quyền lực ngay cả với thế đa số tương đối nhỏ, đảng Tisza giờ đây cũng được hưởng lợi với đa số 2/3 ghế tại quốc hội, trao cho họ công cụ để xóa bỏ những đạo luật mà ông Orban đã đưa ra trước đây, đảo ngược hoàn toàn di sản chính trị của Fidesz.
"Bộ máy bầu cử của Hungary, vốn được thiết kế để biến thế đa số tương đối thành sức mạnh áp đảo tuyệt đối tại quốc hội, đã vận hành hoàn hảo, nhưng không dành cho ông Orban", Dessewffy nói.
Theo chuyên gia này, Magyar giành chiến thắng bằng cách hiểu thấu luật chơi và tận dụng nó để đánh bại ông Orban.
"Những đạo luật bầu cử do chính ông Orban ký thông qua nhằm chia rẽ phe đối lập cuối cùng lại trở thành đòn chí mạng cho người tạo ra chúng, khi ông phải đối mặt với một đối thủ nắm rõ cơ chế và biến nó thành lợi thế riêng mình", Dessewffy cho hay.
Chuyên gia Fleck cho rằng thất bại của Thủ tướng Orban cùng đảng Fidesz đã báo hiệu những cơ hội mới quan trọng không chỉ cho Hungary mà cho toàn bộ châu Âu.
Emma Nix, phó giám đốc tại Trung tâm châu Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, kỳ vọng chính phủ do ông Magyar dẫn dắt sẽ rũ bỏ vai trò "kẻ ngoài lề" trên bàn nghị sự EU. Quan trọng nhất, điều này có thể chấm dứt việc Hungary phủ quyết gói hỗ trợ 90 tỷ USD của EU dành cho Ukraine.
"Dù Hungary vẫn giữ quan điểm bảo thủ trong các vấn đề từ nhập cư đến mở rộng liên minh, Budapest sẽ quay lại lập trường mang tính xây dựng hơn đối với các vấn đề châu Âu khác", Fleck nhận xét. "Người dân Hungary đã bác bỏ việc ông Orban công kích mối quan hệ với Brussels, cho thấy họ hy vọng nước này trở thành một thành viên bình thường của liên minh".
Nội dung trên nằm trong công văn mới được gửi tới UBND các xã, phường, đặc khu, cơ quan báo chí TP.HCM; văn phòng đại diện các cơ quan báo chí T.Ư, địa phương khác đang hoạt động tại TP.HCM hôm nay (9.4). Theo đó, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đề nghị các đơn vị tăng cường truyền thông về công tác bảo đảm an toàn thực phẩm bếp ăn tập thể, thực hiện nghiêm Công văn số 7598/BYT-ATTP ngày 3.11.2025 của Bộ Y tế về việc tăng cường công tác bảo đảm an toàn thực phẩm học đường và bếp ăn tập thể.
Các nội dung mà báo chí cần tăng cường truyền thông như việc tuân thủ các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm và nghiêm chỉnh chấp hành các chỉ thị của Chính phủ về đảm bảo an toàn thực phẩm của các cơ sở kinh doanh bếp ăn tập thể. Đặc biệt là Chỉ thị số 38/CT-TTg ngày 11.10.2024 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm.
Truyền thông về xây dựng kế hoạch tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh bếp ăn tập thể và đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể; phát hiện sớm và xử lý nghiêm các vi phạm xảy ra trong các bếp ăn tập thể theo quy định; công khai các vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng để cảnh báo cộng đồng kịp thời.
Các đơn vị cũng cần đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao tính tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm của các cơ sở kinh doanh, đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể; vai trò của người đứng đầu cơ sở, đơn vị trong việc duy trì các điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm tại tất cả các khâu chế biến, phục vụ suất ăn và phải có trách nhiệm cung cấp các thông tin liên quan đến nơi cung cấp nguyên liệu, thực phẩm để phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc thực phẩm khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm.
Báo chí, truyền thông cần đẩy mạnh nội dung về huy động nguồn lực của các tổ chức và cá nhân trong việc giám sát công tác chăm sóc sức khỏe, đảm bảo an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, bệnh viện, trường học.
Hay các nội dung về việc sẵn sàng phương án, nguồn lực cho việc phòng ngừa ngộ độc thực phẩm; khi xảy ra ngộ độc thực phẩm phải khẩn trương điều tra, xác định nguyên nhân gây ngộ độc và truy xuất nguồn gốc thực phẩm gây ngộ độc.
Nội dung cần truyền thông nữa, theo chỉ đạo của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM là về nhận thức, trách nhiệm về bảo đảm an toàn thực phẩm của người đứng đầu đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể, chủ cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, chủ cơ sở kinh doanh bếp ăn tập thể. Đồng thời, cần tuyên truyền, cho thấy sự huy động tham gia của đại diện cha mẹ học sinh, Đoàn thanh niên tại nhà trường trong việc giám sát bếp ăn trường học, đảm bảo an toàn thực phẩm...
Việc truyền thông các nội dung trên được yêu cầu hình thức phù hợp, nội dung thiết thực, dễ hiểu; trên đa dạng kênh thông tin, hiệu quả các nền tảng số, để "kịp thời biểu dương các mô hình bếp ăn an toàn, điểm sáng trong công tác quản lý thực phẩm"; "đồng thời kiên quyết đấu tranh với các hành vi vi phạm, góp phần bảo vệ sức khỏe cho học sinh và người lao động".
Chiều 9.4, thảo luận tại tổ về kinh tế - xã hội, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (đoàn Hải Phòng) dành sự quan tâm đến việc phòng, chống xâm hại trên không gian mạng đối với trẻ em.
Bà Thoa nói, hiện nay, tình trạng trẻ em bị xâm hại trên mạng dưới rất nhiều hình thức tinh vi, phức tạp, có cả bắt cóc online, bạo lực mạng hoặc bắt nạt qua mạng.
Để khắc phục, bà Thoa đề nghị nghiên cứu giải pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng một số nền tảng mạng xã hội phổ biến, kèm theo những điều kiện, giải pháp cụ thể liên quan khác.
Nữ đại biểu cũng cho rằng, việc cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội đã được nhiều quốc gia áp dụng. Chẳng hạn như Úc đã cấm người dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng mạng xã hội từ tháng 12.2025, hay như Indonesia cấm từ tháng 3.2026, cùng đó là Anh hoặc Pháp…
Một số quốc gia khác cũng đang nghiên cứu hoặc xây dựng quy định về việc cấm người dưới 16 tuổi tiếp cận mạng xã hội, nhằm bảo vệ trẻ trước những nội dung độc hại và chứng nghiện điện thoại.
Theo nữ đại biểu, không có người lớn nào có đủ thời gian để theo dõi con em mình dùng mạng xã hội và không phải trẻ em nào khi dùng mạng xã hội cũng được hướng dẫn sử dụng như thế nào cho đúng đắn và hiệu quả.
Trong khi đó, trẻ em thường nhận thức chưa đầy đủ và rất dễ bị lôi kéo vào xem, nghe, đọc những nội dung nhạy cảm, không phù hợp với lứa tuổi của mình.
Trách nhiệm đặt ra là cần chăm sóc, bảo vệ, giáo dục trẻ em để các em được rèn luyện, bồi dưỡng cả về đức, trí, thể, mỹ.
Một vấn đề khác được bà Thoa đề cập là tình trạng xâm hại, bạo hành trẻ em. Năm 2025, dù số vụ việc xâm hại tình dục trẻ em có chiều hướng giảm so với năm 2024, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.
Tại một số địa phương đã xảy ra các vụ bạo lực giữa học sinh phổ thông, đặc biệt là ở ngoài nhà trường, với tính chất và mức độ nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường giáo dục, thể chất, tinh thần của học sinh, gây lo lắng và bức xúc trong dư luận xã hội.
Đặc biệt, tình trạng bạo hành trẻ em vẫn còn xảy ra ở các cơ sở trợ giúp xã hội và cơ sở chăm sóc nuôi dưỡng trẻ em, như vụ việc tại một trung tâm xã hội ở Quảng Ninh, hoặc một số trung tâm bảo trợ tư nhân khác, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và thậm chí đe dọa cả tính mạng của trẻ em.
Do vậy, Chính phủ cần quan tâm chỉ đạo các bộ, ngành liên quan tập trung giải quyết các nội dung này.
Ngoài ra, để bảo vệ toàn diện cho trẻ em, một nội dung không thể bỏ qua là tăng cường quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm trong các nhà trường.
Bà Thoa dẫn chứng vụ việc đưa thực phẩm không bảo đảm an toàn vào trường học ở Hà Nội vừa qua, khiến dư luận hết sức bức xúc. Một số vụ việc tương tự cũng xảy ra ở các địa phương khác.
Thực tế trên đòi hỏi cần kiểm soát tốt hơn nguồn gốc, nâng cao tiêu chuẩn đối với thực phẩm cung cấp cho các nhà trường. Bởi, trẻ em là đối tượng hết sức đặc biệt, nhạy cảm, nếu không có giải pháp quản lý chặt chẽ, lâu dài sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, thể chất, tinh thần, xa hơn là tầm vóc thế hệ tương lai của đất nước.
