Dạo một vòng quanh khu vực trung tâm TP.HCM, không khó để bắt gặp những vỉa hè luôn chật kín người. Nhiều quán ăn tồn tại hàng chục năm nhờ phần vỉa hè phía trước. Ngược lại, không ít không gian bên trong, dù có máy lạnh, bàn ghế chỉnh tề vẫn vắng vẻ.
Anh Quới Tử, 28 tuổi, ngụ ở P.Xuân Hòa, cho biết nhóm của anh hay chọn quán Vỹ Dạ ở đường Lý Tự Trọng, P.Bến Thành để ngồi ăn uống khi gặp gỡ. Anh đùa, muốn ngồi ăn ở vỉa hè quán này cũng phải có “số má” vì quán rất đông khách. Đi ăn buổi tối, đặc biệt là những ngày cuối tuần, nếu không đặt trước hoặc nhờ người quen thì đừng mong có chỗ. “Ngồi ở trong nhà chẳng ai thích vì bí bách, tù túng. Ngồi bên ngoài mát mẻ, ngắm đường phố, không chỉ ăn thấy ngon miệng hơn mà nói chuyện cũng rôm rả hơn”, anh Tử chia sẻ. Dù là quán quen nhưng hôm nào đến hết bàn bên ngoài, nhóm anh Tử cũng không chịu vào nhà mà nhất quyết tìm quán có bàn ngoài trời.
Dọc các tuyến đường Trần Hưng Đạo, Bùi Viện (P.Bến Thành), hàng quán vỉa hè tấp nập nhộn nhịp cả khách Tây lẫn khách ta; trong khi đó ngã tư Nguyễn Siêu – Ngô Văn Năm (P.Bến Nghé), khu vực chân cầu Ba Son được nhiều người ví là “thánh địa” cà phê của giới trẻ và dân văn phòng. Mỗi tối, các quán cà phê trứng, trà sữa, nước ép… kín khách ngồi bên ngoài; nhân viên xếp ghế sát nhau mà vẫn không đủ phục vụ nhu cầu.
Không chỉ các quán ở khu vực trung tâm, các khu ẩm thực truyền thống cũng tấp nập khách ăn uống ngoài vỉa hè. Đơn cử như phố ốc Vĩnh Khánh (P.Khánh Hội) chỉ dài gần 1 km, tập trung hàng trăm quán ốc, hải sản bày bán trước vỉa hè tối nào cũng đông nghịt người. Phố Vĩnh Khánh từng đứng thứ 10 trong danh sách “Những con phố thú vị nhất thế giới 2025” do tạp chí Anh Time Out công bố tháng 11.2025. Quán ốc Oanh 20 năm tuổi, nổi tiếng khi là điểm duy nhất trên phố này có tên trong danh sách Michelin tuyển chọn (Michelin Selected), nên càng ngày càng đông khách Tây.
Michelin từng nhận xét trải nghiệm ăn uống ngoài trời (cụ thể là vỉa hè) là đặc điểm nổi bật của quán ốc Oanh, hòa với không khí chung của phố Vĩnh Khánh. Còn Time Out nhận xét tiếng chảo lanh canh, tiếng cụng ly và tiếng karaoke lề đường kết hợp cùng nhau tạo nên bản sắc của con phố. Chủ quán ốc Oanh cũng từng chia sẻ, quán chỉ tập trung nấu ăn và bán hàng, không có ý định mở rộng theo kiểu nhà hàng lớn vì muốn giữ phong cách quán vỉa hè. Chính không gian bình dân, thoáng đãng này mới là điều khiến khách thích, đặc biệt là khách nước ngoài.
Quán The Lunch Lady ở tầng trệt chung cư Nguyễn Đình Chiểu, P.Tân Định cũng tương tự. Nổi tiếng sau lần gặp gỡ định mệnh với cố đầu bếp Anthony Bourdain, “vua ẩm thực Mỹ”, ghé ăn vào năm 2009, quán được đặt tên là The Lunch Lady, từ đó thu hút nhiều du khách quốc tế và Việt kiều tìm đến. Bà chủ quá cố của quán này từng khẳng định, dù có cơ hội mở nhà hàng lớn nhưng vẫn chọn giữ mô hình vỉa hè vì muốn duy trì phong cách riêng: “Vào nhà hàng thì mất chất rồi. Ở đây, người có 50.000 đồng vẫn có thể ngồi ăn thoải mái, đó mới là cái mình muốn giữ”.
Ông Trần Tường Huy, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch xã hội, nói rằng sức hút của vỉa hè nằm ở chính sự va chạm trực tiếp với đời sống đô thị. Sự gần gũi, nhộn nhịp, thậm chí có phần đông đúc của phố xá mang lại trải nghiệm chân thực, giúp du khách quan sát đời sống địa phương một cách sống động. Ông Huy cũng cho rằng vỉa hè không chỉ là không gian giao thông mà còn là không gian xã hội, không gian sinh kế, đồng thời cũng là một dạng tài nguyên văn hóa. Tại nhiều đô thị châu Á như Bangkok (Thái Lan) hay Seoul (Hàn Quốc), ẩm thực đường phố được quy hoạch và quản lý tốt nên trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút đông đảo du khách quốc tế.
Theo ông Trần Tường Huy, hiện việc quản lý chủ yếu dựa trên quy định về trật tự đô thị, xử phạt hành chính, chưa có tiêu chí dành riêng cho văn hóa kinh doanh vỉa hè. Trong khi người dân cần không gian buôn bán, còn du khách cần không gian trải nghiệm.
Ông Mai Thuận Lợi, thạc sĩ ngành du lịch (Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn – ĐH Quốc gia TP.HCM), Giám đốc Công ty du lịch quốc tế Hành Trình Vàng, cũng đồng tình thay vì cấm đoán, các địa phương có thể xem xét đưa hoạt động kinh doanh vỉa hè vào hệ thống quản lý chính thức thông qua cấp phép, thiết kế đồng bộ và tiêu chuẩn vận hành.
Cụ thể, cơ quan quản lý có thể phân loại không gian vỉa hè theo chức năng. Tại khu vực trung tâm tập trung nhiều khách du lịch nên cho phép kinh doanh nhưng phải đi kèm tiêu chuẩn rõ ràng về thiết kế, vệ sinh thực phẩm và tổ chức không gian. Còn ở khu dân cư, hoạt động này nên được giới hạn theo khung giờ để không ảnh hưởng đến sinh hoạt chung. Việc hình thành các tuyến phố ẩm thực hoặc khu trải nghiệm chuyên biệt sẽ giúp tập trung hoạt động hàng rong, từ đó dễ quản lý và nâng cao chất lượng dịch vụ.
TS Lê Hồng Vương, Trưởng khoa Du lịch Trường ĐH Văn Hiến, đề xuất không nên “dẹp” mà cần quy hoạch, tổ chức lại vỉa hè, bởi đây là sinh kế của một bộ phận lớn người dân. Vì vậy, khi quy hoạch cần tính đến việc tạo ra không gian phù hợp để vừa đảm bảo trật tự đô thị, vừa duy trì nguồn thu nhập cho họ. Một hướng đi khả thi, theo TS Vương là tổ chức lại hoạt động này theo mô hình tập trung, có quy hoạch rõ ràng. Các khu vực buôn bán có thể được thiết kế thành không gian văn hóa ẩm thực đặc trưng, nơi du khách không chỉ ăn uống mà còn trải nghiệm đời sống địa phương. “Nếu làm tốt, đây không chỉ là nơi kinh doanh mà còn trở thành sản phẩm du lịch, gắn với ẩm thực, làng nghề, quà lưu niệm hay các yếu tố văn hóa vật thể và phi vật thể”, ông Vương nhấn mạnh.
Đó là chia sẻ của ông Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Khối chiến lược và Đầu tư - Tập đoàn HASCO tại Hội thảo "Tín dụng bất động sản, kiểm soát thế nào để phát triển" do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 17.4.
Ông Thuận chia sẻ: Hiện nay, có 3 khó khăn liên quan về tín dụng. Đó là sự lệch pha về kỳ hạn cho vay trong một dự án bất động sản với tiến độ thực hiện. Dự án có thể kéo dài 3 năm đến 5 năm hay thậm chí lên 10 năm nhưng thời hạn ngân hàng cho vay thường ngắn hơn. Trong khi đó, các doanh nghiệp phải giải quyết bài toán dòng tiền đầu tư ban đầu rất lớn. Chi phí ban đầu của các doanh nghiệp bất động sản có thể chiếm 30% hay thậm chí lên 50% chi phí đầu tư cả dự án nhưng sau đó mới được tiếp cận nguồn vốn tín dụng. Vì vậy, doanh nghiệp chịu áp lực rất lớn trong giai đoạn đầu tiên, nhất là giải quyết bài toán trả nợ trong ngắn hạn trong khi dòng tiền thu được ở thì tương lai. Một vấn đề khác, các ngân hàng định giá bất động sản tại thời điểm cho vay bao giờ cũng thấp hơn giá trị tài sản khi đưa ra thị trường. Để được định giá lại khi tài sản đưa ra thị trường và xác định giá trị cho vay lại thì vô cùng khó khăn. Đặc biệt, đối với những doanh nghiệp có lịch sử tín dụng không tốt thì càng khó khăn hơn.
Vì vậy, ông Nguyễn Đức Thuận đề xuất, các cơ quan quản lý nên xem xét để có chính sách cho doanh nghiệp tiếp cận lại dòng vốn tín dụng. Chẳng hạn, khi có một đơn vị khác tham gia tái cấu trúc doanh nghiệp này, có khách hàng đặt mua... thì cho doanh nghiệp tiếp cận tín dụng nhanh để giải quyết bài toán vốn, thực hiện dự án. Bên cạnh đó, các ngân hàng vẫn thực hiện giải ngân tín dụng theo chi phí thực tế và hoạt động của doanh nghiệp khi đã thực hiện đủ điều kiện trên hồ sơ, đặc biệt giải ngân mạnh ở giai đoạn đầu để doanh nghiệp thực hiện các dự án. Song song, cơ quan quản lý nhà nước cũng cần thúc đẩy phát triển các thị trường vốn khác. Chẳng hạn, thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong giai đoạn vừa qua có phát triển nhưng quy mô còn nhỏ. Đây là thị trường cần thiết cho doanh nghiệp bất động sản. Ngoài ra cần thúc đẩy phát triển các quỹ đầu tư trong lĩnh vực bất động sản.
Một vấn đề khác là hiện vẫn còn tồn đọng rất nhiều dự án đang gặp khó khăn, dự án trong tình trạng "chết lâm sàng", cần tái cơ cấu. Vì vậy, cần có cơ chế phục hồi, cho doanh nghiệp vượt qua khó khăn là giải pháp cần thiết, trong đó có chính sách hỗ trợ để doanh nghiệp tiếp cận được tín dụng. "Trong thời gian vừa qua, cộng đồng doanh nghiệp bất động sản có đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế của cả nước. Chúng ta có cơ sở để tiếp tục phát triển thị trường bất động sản bền vững nếu có cơ chế tín dụng tốt, tiếp cận được nguồn vốn đầu tư quốc tế", ông Nguyễn Đức Thuận chia sẻ thêm.
Tình trạng kênh 19 Tháng 5 ô nhiễm nghiêm trọng do rác thải và nước thải sinh hoạt đã kéo dài nhiều năm qua, gây bức xúc cho người dân các phường Bình Hưng Hòa và Tân Sơn Nhì, Tây Thạnh. Liên quan đến vấn đề này, Sở Xây dựng TP.HCM đã có những phản hồi cụ thể về kế hoạch nạo vét, cải tạo cũng như phương án quản lý tuyến kênh này.
Theo đó, tình trạng kênh 19 Tháng 5 ô nhiễm kéo dài được xác định do đặc thù mương hở, đi qua khu vực dân cư đông đúc và các chợ tự phát, dẫn đến lượng rác thải phát sinh từ hoạt động buôn bán, xả thải của người dân rất lớn. Đặc biệt, tại các điểm giao với Hương lộ 3 và đoạn từ Hương lộ 3 đến đường số 12, rác thải tái lắng đọng rất nhanh dù công tác vệ sinh được thực hiện định kỳ.
Trả lời về kế hoạch xử lý, đại diện Sở Xây dựng cho biết Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật (đơn vị trực thuộc sở) hiện đang thực hiện phát quang, nạo vét và vớt rác khơi thông dòng chảy định kỳ 4 lần/tháng. Trước thực trạng rác thải bủa vây, sở sẽ chỉ đạo tăng tần suất duy tu để đảm bảo vệ sinh môi trường.
Về giải pháp căn cơ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM đang thực hiện dự án nâng cấp, nạo vét khơi thông dòng chảy và cải thiện môi trường dọc tuyến kênh 19 Tháng 5. Dự án đang trong giai đoạn trình phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi để triển khai thực hiện.
Trước đề xuất giao việc quản lý tuyến kênh về cho địa phương để chủ động xử lý, Sở Xây dựng cho rằng việc để sở làm đầu mối phụ trách là phù hợp với Quyết định số 31/2025/QĐ-UBND ngày 25.12.2025 của UBND TP.HCM.
Theo Sở Xây dựng, do tuyến kênh đi qua địa bàn nhiều phường (Tây Thạnh, Tân Sơn Nhì, Bình Hưng Hòa), đồng thời hệ thống cửa xả thoát nước do Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật quản lý, nên việc quản lý tập trung sẽ đảm bảo tính đồng bộ trong công tác tiêu thoát nước và chống ngập cho toàn khu vực. Nếu phân chia cho từng phường sẽ gây ra sự thiếu thống nhất trong vận hành hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Để giảm thiểu ô nhiễm trong thời gian tới, Sở Xây dựng đề nghị UBND các phường liên quan đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân không xả rác xuống kênh. Đồng thời, các địa phương cần bố trí thêm thùng rác công cộng tại khu vực chợ dọc kênh và tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm môi trường.
Trong những cuộc trò chuyện gia đình, không khó để bắt gặp sự so sánh: người trẻ hôm nay "yếu đuối hơn", "dễ tổn thương hơn", trong khi thế hệ trước dù nghèo khó, vất vả vẫn sống kiên cường, ít khi than vãn.
Thực tế người trẻ ngày nay cởi mở hơn trong việc chia sẻ cảm xúc, sẵn sàng nói về lo âu, trầm cảm, áp lực công việc hay khủng hoảng bản thân. Nhưng chính sự cởi mở ấy lại khiến họ bị nhìn nhận "mong manh" hơn.
Câu hỏi đặt ra là liệu thế hệ trước thật sự không có vấn đề tâm lý hay họ chỉ không gọi tên chúng?
Nhiều người thuộc thế hệ cha mẹ lớn lên trong bối cảnh kinh tế khó khăn, chiến tranh hoặc thời kỳ hậu chiến. Cuộc sống khi đó ưu tiên sự sinh tồn: có cái ăn, có việc làm, nuôi được gia đình. Trong hoàn cảnh đó, cảm xúc cá nhân thường bị đặt xuống sau cùng. Không phải họ không buồn, không áp lực mà là không có điều kiện để dừng lại và đối diện với những cảm xúc đó.
Sự khác biệt lớn giữa hai thế hệ không nằm ở việc ai "mạnh mẽ" hơn mà ở cách họ đối diện với cảm xúc.
Thế hệ trước thường chọn cách im lặng, coi khó khăn là điều phải vượt qua. Thế hệ trẻ, ngược lại, có xu hướng gọi tên vấn đề, tìm kiếm sự hỗ trợ và đặt câu hỏi về sức khỏe tinh thần.
Nếu thế hệ trước đối mặt với khó khăn về vật chất thì người trẻ ngày nay lại chịu áp lực từ những yếu tố vô hình hơn: cạnh tranh nghề nghiệp, kỳ vọng xã hội, mạng xã hội và sự so sánh liên tục. Những áp lực này không dễ nhìn thấy nhưng lại tác động sâu đến tâm lý. Khi không được thấu hiểu, chúng dễ bị đánh giá là "chuyện nhỏ", dẫn đến khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng lớn.
Thay vì đặt hai thế hệ lên bàn cân, có lẽ điều cần thiết hơn là sự thấu hiểu. Người lớn có thể thử lắng nghe nhiều hơn, thay vì so sánh. Người trẻ cũng có thể nhìn lại để hiểu rằng sự kiên cường của thế hệ trước là điều đáng trân trọng.
Sức khỏe tinh thần không phải là câu chuyện của riêng một thế hệ. Nó là vấn đề chung, chỉ khác nhau ở cách mỗi thời đại gọi tên và đối diện. Một xã hội trưởng thành không phải là xã hội không có nỗi buồn mà là nơi con người có thể nói về nỗi buồn của mình mà không bị phán xét.
Thế hệ cha mẹ có thể đã đi qua những tổn thương mà chưa từng gọi tên cho chúng. Thế hệ trẻ hôm nay lại đang học cách gọi tên nỗi buồn. Cả hai, theo những cách khác nhau, đều đang cố gắng sống tốt hơn.
Và có lẽ thay vì hỏi ai mạnh mẽ hơn, điều đáng hỏi hơn là chúng ta có đang cho nhau đủ không gian để được yếu đuối một cách lành mạnh hay chưa.
