Hoạt động hợp tác nhân đạo tìm kiếm và kiểm kê quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh ở VN được 2 nước triển khai từ ngay sau khi Hiệp định Paris ký kết năm 1973, trước khi Bắc Nam sum họp một nhà. Từ đó đến nay, đã có rất nhiều kỳ tích được tạo nên; nhưng cũng có 1 nốt trầm day dứt suốt 25 năm, gắn liền với ngọn núi Am.
Đó là buổi chiều đầu tháng 4.2001, chiếc trực thăng Mi-17 do Nga sản xuất đang trên hành trình bay từ Vinh (Nghệ An) vào Đồng Hới (Quảng Bình cũ) trong thời tiết sương mù, đã chao đảo và đâm vào sườn núi Am thuộc xã Thanh Trạch, H.Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (nay thuộc xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị), cách Hà Nội khoảng 450 km về phía nam.
Trên máy bay khi ấy có 16 người. Họ gặp nạn trong khi đang thực hiện nhiệm vụ khảo sát cho đợt hoạt động hỗn hợp tìm kiếm hài cốt quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh (MIA) lần thứ 65, một công việc nhân đạo cao cả được 2 Chính phủ VN và Mỹ giao phó.
Những người trên trực thăng tử nạn gồm: đại tá Trần Văn Biền, Chỉ huy trưởng Cơ quan MIA/Bộ Quốc phòng; ông Nguyễn Thanh Hà, Phó giám đốc thường trực Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích (VNOSMP, Bộ Ngoại giao); cơ trưởng, trung tá Nguyễn Văn Hà và 6 thành viên phi hành đoàn của Công ty bay dịch vụ miền Bắc (Bộ Quốc phòng); 7 thành viên Mỹ thuộc Lực lượng hỗn hợp kiểm kê tù binh và người mất tích (JPAC, tiền thân của DPAA, Cơ quan tìm kiếm tù binh và quân nhân mất tích Mỹ hiện nay).
25 năm sau sự kiện đau thương xảy ra, ông Vũ Khắc Nhũ (Giám đốc Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích, giai đoạn 1997 – 2002) vẫn nhớ như in diễn biến của vụ việc. Ông Nhũ kể đó là chuyến bay vừa để khảo sát cho đợt MIA tiếp theo vừa để bàn giao giữa 2 vị lãnh đạo (cũ và mới) của Văn phòng MIA tại Hà Nội.
Ngay sau khi sự cố xảy ra, 3 bộ gồm Quốc phòng, Công an, Ngoại giao đã lập tức cùng với chính quyền địa phương vào cuộc với hàng loạt nhiệm vụ. Tối thượng là phải đưa toàn bộ thi thể ra Hà Nội sớm nhất để bảo quản và giám định vì tất cả đều đã bị cháy đen. Thứ nữa là giải quyết hiện trường, trong đó là nhặt những gì còn sót lại, không loại trừ những mảnh thi thể bị tách ra… “Khi đó chúng tôi đã gom được ít mảnh thi thể vương vãi và cho chôn luôn dưới chân núi Am này”, ông Nhũ nhớ lại.
Cũng theo ông Nhũ, cùng lúc cũng phải làm rõ nguyên nhân máy bay rơi, vì đây là vấn đề đối ngoại, một tổn thất lớn đối với VN cũng như đối với Mỹ. Về đối nội, ông Nhũ cho biết đơn vị đã cử các đoàn hỗ trợ các gia đình thực hiện các chính sách liên quan. Do đó, 9 cán bộ, chiến sĩ VN hy sinh trong vụ tai nạn đã được công nhận liệt sĩ khi đang làm nhiệm vụ nhân đạo quốc tế.
Ngày nay, khu vực núi Am đã được chính quyền và người dân địa phương phát triển thành vùng rừng trồng, tạo sinh kế cho họ. Giữa mênh mông gió núi, bạt ngàn cây keo lai, dưới chân núi Am có khoảng đất trống. Nơi đó có khu tưởng niệm nhỏ cho sự kiện 25 năm trước, được xây dựng theo phong cách, kiến trúc VN, tấm bia tưởng niệm khắc tên cả người VN và người Mỹ.
Bà Nguyễn Thị Hòa, 59 tuổi, trú xã Bắc Trạch, cho biết khu vực tưởng niệm được đặt trong rừng keo lai do gia đình bà sở hữu. Trước đây chỉ có 1 tấm bia tưởng niệm, sau đó cơ quan hữu quan xây dựng thành khu tưởng niệm nhỏ, gồm bia đá, hàng rào, bậc thang… bao quanh.
“Cứ vào dịp 7.4 hằng năm, người ta về đây làm lễ tưởng niệm cho những người đã mất trong vụ tai nạn máy bay. Thi thoảng cũng có người vào thăm viếng thắp hương, Tây có, ta có. Gia đình tôi cứ đến ngày rằm và 30 hằng tháng vẫn đều đặn lên dọn dẹp vệ sinh, thắp hương tưởng nhớ… Họ là người dưng nhưng có “duyên” với mảnh đất của mình, nên tôi cũng hương khói theo đúng tâm linh người Việt”, bà Hòa nói.
Hôm 7.4, Quảng Trị nắng đổ lửa, mặt trời như thiêu đốt cả ngọn núi Am. Đoàn xe hướng về khu tưởng niệm, hơn 100 người Việt và Mỹ tề tựu về đây để dự lễ tưởng niệm tròn 1/4 thế kỷ kể từ ngày xảy ra tai nạn.
Ông Lê Công Tiến, Giám đốc Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích, gửi lời chia buồn và tri ân sâu sắc tới gia đình các nạn nhân. Ông khẳng định sự hy sinh của 16 cán bộ, quân nhân của VN và Mỹ đã góp phần quan trọng vào quá trình hợp tác giữa 2 nước về MIA trong 50 năm qua, giúp xoa dịu nỗi đau chiến tranh, thúc đẩy tiến trình hàn gắn, hòa giải, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, thúc đẩy quan hệ VN – Mỹ đạt tầm mức như ngày hôm nay.
Ông Trần Thanh Hưng, con trai đại tá liệt sĩ Trần Văn Biền, giật mình khi thời gian qua rất nhanh, bản thân ông cũng bước qua tuổi 62. “Ở cái tuổi đi qua gần hết thăng trầm cuộc đời, nỗi đau mất người thân sau 25 năm dù đã nguôi ngoai theo thời gian, nhưng niềm tự hào về sứ mệnh nhân đạo mà cha tôi cùng các thành viên tiền trạm VN và Mỹ thì vẫn luôn vẹn nguyên và tỏa sáng”, ông Hưng nói.
Trong giờ phút tưởng niệm hôm ấy, ông Hưng bày tỏ sự sẻ chia sâu sắc trước nỗi đau và mất mát của các gia đình thân nhân có mặt, của ông và những người bạn đến từ Mỹ. Dù khác biệt về ngôn ngữ và quốc tịch, họ đã trở thành một “gia đình MIA”, gắn kết bởi sự hy sinh của những người thân yêu. “Cha tôi cùng các đồng nghiệp người Mỹ đã kề vai sát cánh, cùng thực hiện một nhiệm vụ và cùng ngã xuống vì mục tiêu chung: mang lại niềm an ủi cho những gia đình vẫn đang mòn mỏi chờ tin người thân mất tích. Chính lý tưởng ấy đã làm cho sự hy sinh của họ trở nên bất tử”, ông Hưng nhấn mạnh.
Ông Hưng chia sẻ cha ông hẳn sẽ an lòng nơi cõi vĩnh hằng khi biết về mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa VN và Mỹ hôm nay. “Chúng tôi, những thế hệ đi sau, nguyện sẽ luôn gìn giữ và phát huy di sản nhân đạo này, để nỗi đau chiến tranh lùi xa và tình hữu nghị của chúng ta ngày càng bền chặt”, ông Hưng nói. (còn tiếp)
Thông báo được cảnh sát đưa ra ngay sau khi sản phẩm bị thu hồi tại hơn 1.000 cửa hàng của chuỗi siêu thị SPAR tại Áo. Giới chức nghi ngờ đây là một hành vi can thiệp ác ý nhắm vào các sản phẩm được bày bán tại SPAR, hệ thống siêu thị lớn nhất Áo, theo The Guardian ngày 19/4.
Cảnh sát bang Burgenland cho biết xét nghiệm mẫu thử từ hũ ăn dặm vị cà rốt và khoai tây loại 190 gram kết quả dương tính với thuốc diệt chuột. Theo cơ quan điều tra, những sản phẩm bị can thiệp được đánh dấu bằng một nhãn dán màu trắng có vòng tròn màu đỏ dưới đáy hũ. Nắp hũ có dấu hiệu bị cạy mở, hư hỏng hoặc mất niêm phong an toàn. Thực phẩm bên trong có mùi lạ.
Vụ việc được phát hiện sau khi khách hàng báo cáo về một hũ sản phẩm có dấu hiệu bị cạy mở trái phép, theo AP. Hũ thức ăn này chưa được sử dụng nên không có trường hợp thương vong nào ghi nhận.
Trong thông cáo báo chí hôm 18/4, HiPP, nhà sản xuất thực phẩm trẻ em của Đức - Thụy Sĩ, không loại trừ khả năng chất độc đã bị đưa vào sản phẩm thông qua "sự can thiệp từ bên ngoài" sau khi hàng rời khỏi nhà máy. Hãng cảnh báo ăn thực phẩm bên trong sản phẩm có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ.
Hãng tuyên bố thu hồi toàn bộ dòng thực phẩm ăn dặm dạng hũ bán tại hệ thống SPAR ở Áo gồm các cửa hàng SPAR, EUROSPAR, INTERSPAR và Maximarkt như một biện pháp phòng ngừa khẩn cấp. Khách hàng có thể mang sản phẩm đến trả lại để được hoàn tiền đầy đủ ngay cả khi không có hóa đơn.
Vụ việc hiện có dấu hiệu lan rộng khi cảnh sát cho biết xét nghiệm ban đầu đối với các hũ sản phẩm tương tự bị thu hồi tại Cộng hòa Czech và Slovakia cũng cho thấy sự hiện diện của chất độc.
Nhà chức trách Áo đã được cảnh báo về rủi ro này sau khi một cuộc điều tra tương tự được tiến hành tại Đức. Các thông tin chi tiết vẫn được giữ kín để phục vụ điều tra.
Hiện chưa rõ tại sao thuốc diệt chuột xuất hiện trong sản phẩm ăn dặm HiPP.
Người phát ngôn của HiPP nhấn mạnh: "Tình huống nghiêm trọng này liên quan đến một hành vi can thiệp tội phạm từ bên ngoài nhắm vào kênh phân phối của hệ thống SPAR tại Áo". Công ty đồng thời cho biết quy trình sản xuất và đảm bảo chất lượng của hãng vẫn đảm bảo tiêu chuẩn.
Reuters dẫn lời đại diện chuỗi siêu thị SPAR cho hay việc thu hồi toàn diện tại 1.500 cửa hàng trên toàn nước Áo là một biện pháp phòng ngừa khẩn cấp. Khách hàng đã mua sản phẩm HiPP tại SPAR được khuyến cáo tuyệt đối không sử dụng và mang trả lại cửa hàng để được hoàn tiền 100%.
Cảnh sát lưu ý người dân cần rửa tay thật kỹ bằng xà phòng nếu vô tình tiếp xúc với các hũ thực phẩm có dấu hiệu nghi vấn trên. Theo cơ quan chức năng, chưa phát hiện thêm sản phẩm bị can thiệp nào trong số hàng hóa đã rút khỏi kệ nhưng không loại trừ khả năng nhiều hũ đồ ăn đã được khách hàng mua về trước đó.
Các bậc phụ huynh nên mang sản phẩm chưa sử dụng đến siêu thị và liên hệ với cảnh sát nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu khả nghi nào để phục vụ công tác thu thập chứng cứ.
Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm và Sức khỏe Áo (AGES), hoạt chất trong thuốc diệt chuột có thể gây rối loạn đông máu. Những triệu chứng tiềm ẩn bao gồm chảy máu chân răng, chảy máu cam, xuất hiện các vết bầm tím trên da hoặc có máu trong phân. Nếu cha mẹ nhận thấy trẻ có các biểu hiện này sau khi ăn thực phẩm của HiPP, cần lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Giới chức Đức, Slovakia và Cộng hòa Czech cũng đang điều tra sự việc. HiPP là thương hiệu có bề dày lịch sử hơn 120 năm, khởi nguồn từ Pfaffenhofen thuộc bang Bavaria (Đức). Hiện nay, trụ sở chính của tập đoàn HiPP Holding AG đặt tại Sachseln, thuộc bang Obwalden, Thụy Sĩ.
Tại Việt Nam, thực phẩm ăn dặm HiPP dành cho trẻ nhỏ khá phổ biến. Bộ Y tế hiện chưa có động thái nào liên quan vụ việc HiPP tại châu Âu.
Vụ việc của HiPP xảy ra trong bối cảnh thị trường thực phẩm trẻ em vừa trải qua những đợt rúng động hồi đầu năm. Vào tháng 1 và tháng 2, hai tập đoàn Nestlé và Danone cũng từng phải thu hồi sữa bột tại hơn 60 quốc gia sau khi nhiều trẻ em có triệu chứng ngộ độc do nhiễm độc tố Cereulide, một loại độc tố không bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nấu nướng.
Ngày 17/4, lực lượng quy tập tìm thấy xương, răng cùng nhiều di vật của bộ đội trong hang đá tại khu vực núi Chư Pa (làng Doch 1). Riêng đợt này, 6 hài cốt được phát hiện.
Sáu hài cốt vừa phát hiện nằm cách vị trí 12 hài cốt được tìm thấy trước đó hàng chục mét, sau tin báo của người dân.
Tại hiện trường, lực lượng chức năng ghi nhận nhiều di vật gắn với sinh hoạt và chiến đấu của bộ đội như tăng, võng, vải dù, băng đạn AK, cúc áo, đế dép cao su, dây thông tin, bàn chải, lọ thuốc, quân hiệu, bát sắt...
Theo thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, căn cứ tài liệu, khu vực núi Chư Pa từng là nơi hoạt động của một số đơn vị thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) giai đoạn 1966-1969.
Từ năm 2020 đến nay, lực lượng này đã tìm kiếm, quy tập được 64 hài cốt tại khu vực núi Chư Pa.
Ngày 19.4, tin từ Công an thành phố Cần Thơ cho biết, lực lượng Công an phường Tân An vừa bắt giữ 2 nghi phạm trộm chó có trang bị súng tự chế và bộ kích điện.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 2 giờ 30 phút ngày 18.4, tổ công tác thuộc Công an phường Tân An làm nhiệm vụ tuần tra phòng chống tội phạm. Khi đến khu vực giao lộ đường Nguyễn Văn Linh và 3.2, phát hiện 2 người điều khiển xe máy, mang một bao vải lớn có biểu hiện nghi vấn, tổ công tác ra hiệu dừng phương tiện lại để kiểm tra.
Tuy nhiên, 2 người này bất ngờ tăng ga bỏ chạy qua nhiều tuyến đường. Tổ công tác lập tức truy đuổi, sau đó khống chế và bắt giữ thành công.
Qua kiểm tra, lực lượng công an xác định 2 nghi phạm này là Nguyễn Văn Vũ (33 tuổi, ngụ phường Cái Răng) và Phạm Minh Hậu (17 tuổi, ngụ xã Phong Điền, cùng thành phố Cần Thơ). Tang vật thu giữ gồm một bao vải bên trong có 10 con chó, một súng tự chế và một bộ kích điện.
Làm việc ban đầu, 2 nghi phạm khai nhận vừa thực hiện hành vi trộm chó tại khu vực từ ngã ba Cái Tắc đến địa bàn phường Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ). Khi cả 2 đang trên đường tìm nơi tiêu thụ thì bị công an phát hiện, bắt giữ.
Công an phường Tân An đã thông báo đến công an các địa phương có liên quan để phối hợp rà soát, xác minh các trường hợp bị mất trộm chó; đồng thời, thông báo người dân là bị hại liên hệ làm việc.
Hiện vụ trộm chó nêu trên được tiếp tục điều tra, làm rõ để xử lý theo quy định pháp luật.
