Hoàng Thị Kim Duyên (26 tuổi), ngụ ở đường Lái Thiêu 17, P.Lái Thiêu, TP.HCM; trước là P.Lái Thiêu, TP.Thuận An, Bình Dương), cho biết: "Tôi đã có một trải nghiệm mua sắm khó quên, khi đặt mua áo sơ mi nữ nhưng nhận áo công nhân nam", Duyên nói và cho biết: "Sự việc này khiến tôi vừa mất số tiền hơn thu nhập của 1 ngày làm việc, vừa mất niềm tin".
Duyên kể vào ngày 15.4 có đặt mua qua Facebook một áo sơ mi hoa nhí cổ bèo dành cho nữ giá 369.000 đồng của một cửa hàng thời trang ở Hà Nội. Hình ảnh sản phẩm là mẫu áo ren nhẹ, kiểu dáng nữ tính. Sau khi xác nhận đơn, Duyên chờ giao hàng.
Theo Duyên, chiều tối 17.4 đã nhận điện thoại của shipper nói nhận hàng. "Tôi nhìn tên, số điện thoại, địa chỉ đều trùng khớp. Shipper thông báo đúng tên sản phẩm. Tôi tin rằng đây là đơn của mình nên thanh toán 399.000 đồng (tính cả 30.000 đồng tiền phí giao hàng – PV)", Duyên kể.
Tuy nhiên, Duyên cho hay: "Gói hàng được bọc trong túi ni lông đen, dán nhãn vận chuyển đầy đủ. Trên đó ghi rõ nội dung là "sơ mi hoa nhí cổ bèo", có mã vận đơn, mã vạch, thời gian tạo đơn như thật. Thậm chí còn có ký hiệu viết tay bên ngoài, nhìn rất giống hàng từ cửa hàng thời trang gửi. Nhưng khi mở ra, bên trong lại là một chiếc áo sơ mi nam màu xanh nhạt, kiểu dáng công nhân, chất liệu thô, nhìn áo rất dơ bẩn, hoàn toàn không liên quan".
Duyên cho biết sự khác biệt "một trời một vực" giữa món hàng đã đặt và món hàng nhận được khiến cô lúc đó mới nhận ra mình bị lừa. Khi liên hệ lại cửa hàng, cô càng bất ngờ vì đơn hàng thật vẫn chưa được gửi. "Tôi cũng liên hệ shipper để xin hoàn lại gói hàng nhưng không được chấp nhận. Shipper lý giải do đơn đã bị bấm "hoàn thành", buộc người nhận phải chịu", Duyên kể.
Trường hợp Duyên gặp phải không cá biệt. Chị Lưu Thị Nguyên Nhung (33 tuổi, ngụ ở P.Bình Hòa, TP.HCM; trước là P.Bình Hòa, TP.Thuận An, Bình Dương) cho biết vào ngày 9.4 có đặt mua váy giá 600.000 đồng. Đến ngày 11.4, chị Nhung nhận được gói hàng trong đó là một chiếc… giẻ lau đã cũ.
Chị Nhung cho hay, tôi có chia sẻ câu chuyện của mình lên Facebook và nhiều bạn bè cũng kể đã từng rơi vào trường hợp tương tự, bị lừa tiền khi mua món hàng này nhưng được giao món hàng khác.
Anh Trần Tiến Bảo (31 tuổi), thành viên diễn đàn chongluadao.vn, cho biết sự việc chị Nhung hay Duyên gặp phải là hình thức lừa đảo dựa trên việc khai thác dữ liệu người mua hàng.
"Thay vì lừa ngẫu nhiên, các đối tượng lừa đảo hiện nay nhắm trực tiếp vào những đơn hàng chưa thanh toán (COD). Khi có được thông tin đơn hàng, kẻ gian nhanh chóng tạo một đơn giả với nội dung tương tự rồi giao đến trước. Do chưa thanh toán, người nhận thường không có cơ sở đối chiếu, chỉ cần thấy đúng tên, địa chỉ, sản phẩm là dễ dàng trả tiền", anh Bảo nói.
Theo anh Bảo: "Cũng đã có những phản ánh về chiêu lừa tương tự. Theo đó, gói hàng giả được chuẩn bị kỹ lưỡng như có thông tin người nhận chính xác, ghi đúng tên sản phẩm đã đặt, giả mạo tên shop, in mã vận đơn hay mã vạch giống thật… Chỉ cần người mua thanh toán, kẻ lừa đảo đã hoàn tất hành vi, trong khi đơn thật vẫn đang trên đường".
Sau khi bị lừa tiền, đặt mua áo sơ mi nữ nhưng nhận… áo công nhân nam, Duyên không hiểu vì sao kẻ lừa đảo biết rõ về thông tin đơn hàng?
Anh Đặng Khánh Duy (32 tuổi), kỹ sư bảo mật (security engineer), Công ty TNHH Công nghệ Kết nối số (P.Thông Tây Hội, TP.HCM; trước là P.11, Q.Gò Vấp, TP.HCM), nói: "Điều khiến nhiều người lo ngại không chỉ là mất tiền, mà là việc kẻ gian dường như "biết hết" đơn hàng. Khi kẻ gian biết chính xác sản phẩm, tên shop và thời điểm đặt mua, thì khả năng cao dữ liệu đơn hàng đã bị rò rỉ ở mức chi tiết. Đây không còn là hành vi lừa đảo đơn lẻ, mà là một kịch bản có tổ chức, tận dụng thông tin thật để tạo niềm tin với người nhận".
Lý giải vì sao thông tin đơn hàng bị lộ, anh Duy phân tích: "Để thực hiện được kiểu lừa đảo này, dữ liệu không thể chỉ dừng ở tên hay số điện thoại mà kẻ gian cần tiếp cận cả thông tin sản phẩm và đơn hàng. Nhiều "điểm rò rỉ" có thể xảy ra. Dù đơn hàng chưa được tạo vận đơn, chưa chuyển sang đơn vị giao hàng, nhưng dữ liệu vẫn bị lộ. Rủi ro có thể xuất hiện ngay từ lúc khách hàng nhắn tin đặt mua. Toàn bộ nội dung trao đổi, từ tên sản phẩm, địa chỉ đến số điện thoại… thường được lưu trên các nền tảng trung gian như mạng xã hội, hoặc phần mềm quản lý tin nhắn… Nếu các hệ thống này bị truy cập trái phép hoặc tồn tại lỗ hổng bảo mật, dữ liệu có thể bị khai thác ngay từ khâu trò chuyện, trước cả khi đơn hàng được tạo".
"Cũng có thể rò rỉ từ hệ thống hoặc đối tác của shop. Sau khi chốt đơn, nhiều cửa hàng sẽ nhập thông tin khách vào hệ thống nội bộ hoặc phần mềm quản lý. Nếu sử dụng công cụ bên thứ ba, phân quyền lỏng lẻo hoặc bảo mật kém, dữ liệu khách hàng, bao gồm cả sản phẩm đã đặt, có thể bị đánh cắp hoặc sao chép", anh Duy phân tích thêm.
Anh Trần Tiến Bảo cũng cho biết: "Đừng nghĩ chỉ khi có vận đơn thì dữ liệu mới "chạy ra ngoài". Thực tế, thông tin có thể lộ ngay từ lúc khách vừa đặt hàng, chưa cần tới bước giao vận".
"Không thể loại trừ khả năng rò rỉ từ chính người của shop. Khi nhân viên xử lý đơn, người trực fanpage bán hàng, cộng tác viên bán hàng chụp lại thông tin khách đặt mua và bán data (dữ liệu – PV) cho bên ngoài", anh Bảo nói.
Trước các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, tình trạng bị lừa khi mua online nhưng nhận sai hàng dù thông tin giao nhận vẫn đúng ngày càng phổ biến, anh Bảo khuyên: "Luôn yêu cầu shop cung cấp mã vận đơn chính thức. Chỉ nhận hàng khi mã vận đơn trùng khớp. Cảnh giác với đơn giao quá sớm so với dự kiến. Kiểm tra kỹ trước khi thanh toán. Từ chối nhận hàng nếu có dấu hiệu bất thường".
Để chặn được hình thức lừa đảo này, theo anh Duy, cần sự vào cuộc của nhiều bên. "Khách hàng phải cẩn thận, cảnh giác. Shop phải tăng cường bảo mật dữ liệu. Đơn vị vận chuyển cần kiểm soát chặt thông tin đơn hàng. Hệ thống trung gian phải đảm bảo an toàn thông tin. Vì chỉ một lỗ hổng nhỏ trong chuỗi xử lý đơn hàng cũng có thể khiến người tiêu dùng trở thành nạn nhân của một kịch bản lừa đảo được dàn dựng tinh vi", anh Duy nói.
Tin Gốc: Thanh Niên
