Ngày 17-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết eo biển Hormuz đã “mở cửa hoàn toàn” cho tàu thương mại trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran (sẽ hết hạn vào ngày 22-4), nhưng các tàu sẽ phải sử dụng tuyến đường theo điều phối, đồng thời cho biết động thái này phù hợp với lệnh ngừng bắn Israel – Lebanon 10 ngày vừa đạt được.
Tổng thống Donald Trump hoan nghênh tin tức này và cảm ơn Tehran, nhưng cho biết lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran “sẽ vẫn có hiệu lực đầy đủ” cho đến khi hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình.
Còn Iran đe dọa sẽ có “các biện pháp cần thiết” nếu lệnh phong tỏa không được dỡ bỏ. Trước các phóng viên, ông Trump thông báo đàm phán về cuộc chiến Iran tiếp tục trong suốt cuối tuần và ông “sắp có tin tốt”, đồng thời lại nói lệnh ngừng bắn có thể sẽ không được gia hạn.
Reuters 18-4 đưa tin về một sự kiện dường như xác nhận các tuyên bố đó: Một đoàn tàu chở dầu đang băng qua eo biển Hormuz – sự kiện đi qua eo biển ở quy mô lớn lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến nhắm vào Iran bảy tuần trước.
Nhóm tàu này gồm bốn tàu chở khí hóa lỏng, một số tàu chở sản phẩm từ dầu và hóa chất, đi qua vùng biển phía nam đảo Larak (Iran), cùng nhiều tàu chở dầu khác bám theo từ phía Vịnh Ba Tư, theo dữ liệu từ MarineTraffic.
“Mọi chuyện có vẻ đang diễn ra rất tốt ở Trung Đông với Iran – ông Trump nói với các phóng viên trên chiếc Không lực Một khi đang trên đường trở về Washington từ Phoenix (Arizona) – Chúng tôi sẽ đàm phán suốt cuối tuần. Tôi kỳ vọng mọi thứ sẽ tiến triển tốt đẹp… Điều chính yếu là Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân. Không thể để Iran có vũ khí hạt nhân, và điều đó quan trọng hơn mọi thứ khác”.
Trước đó, Reuters dẫn một nguồn tin Pakistan am hiểu các nỗ lực trung gian cho biết một cuộc gặp giữa Iran và Mỹ có thể đưa ra bản ghi nhớ ban đầu, sau đó là thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng 60 ngày.
Hiện vướng mắc lớn nhất có vẻ vẫn là chương trình hạt nhân của Tehran, khi Iran tỏ ra cương quyết với quyền phát triển điều mà họ gọi là “chương trình năng lượng hạt nhân dân sự”. Ông Trump trong khi đó nói Mỹ sẽ loại bỏ các kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran.
Dễ hiểu lý do Tehran và Washington gặp nhiều trở ngại trong nỗ lực đạt được một thỏa thuận, bất chấp những cố gắng từ cả hai phía. Khoảng cách về lòng tin khiến thỏa hiệp trở nên cực kỳ thách thức – điều chủ yếu là do Washington gây ra.
Trong không đầy một năm, Mỹ đã hai lần tấn công Iran ở quy mô rất lớn, thủ tiêu lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, hàng chục chỉ huy quân sự hàng đầu và khiến hơn một nghìn dân thường thiệt mạng, chưa kể tổn thất vật chất rất lớn.
Việc cả Mỹ và Iran đều có “lập trường tối đa” khi bước vào đàm phán cũng khiến mọi chuyện rất dễ rơi vào bế tắc.
Họ đã chỉ có thể ngồi lại với nhau sau khi cả hai nhận ra đối phương là không thể bị đánh bại hoàn toàn (dù ở mức bất đối xứng).
Với Mỹ, một khi mục tiêu lật đổ chế độ thần quyền coi như đã thất bại, kéo dài chiến sự trở thành sự tiêu hao vô ích cả về nguồn lực quốc gia lẫn vốn liếng chính trị của chính quyền Trump.
Với Iran, quyền làm giàu uranium gắn liền với vấn đề chủ quyền, năng lực răn đe và lòng tự hào dân tộc. Trong khi đó, eo biển Hormuz, qua cuộc chiến này, chứng tỏ là một tài sản chiến lược thiết yếu, một đòn bẩy địa chính trị mà Tehran sẽ còn có thể sử dụng trong tương lai.
Tuy nhiên, việc hai bên đang đàm phán cho thấy vẫn có một con đường phía trước, để nếu họ không thể đi chung, thì ít ra có thể tránh được đụng độ tương lai.
Con đường đó phải bắt đầu bằng duy trì lệnh ngừng bắn, do quay lại hành động thù địch là bất lợi với cả hai vào lúc này. Trên cơ sở đó, bất cứ một “thỏa thuận lớn” nào (như lời Tổng thống Trump) mới có thể khả thi.
Thay vì chỉ khăng khăng các yêu cầu của mình một cách vô ích, Tehran và Washington nên bắt đầu tiến trình ngoại giao từ những điểm chung, tuy ít ỏi, nhưng thiết yếu: một mối quan hệ ổn định, không đối đầu và cuối cùng là bình thường hóa. Mỗi bên cần từ bỏ giả định họ đang nắm lợi thế.
Dù các nhà lãnh đạo ở cả Washington và Tehran đều đưa ra những tuyên bố chiến thắng rầm rộ hai tuần qua, sự thật là cả hai đều có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho nhau nếu muốn.
Iran là một nước lớn, một nền văn minh lâu đời, và đã tỏ ra có thể chịu đựng được ngay cả khi Mỹ đã nỗ lực quyết liệt và lâu dài nhằm thay đổi chế độ ở Iran.
Hai nước chia sẻ những lợi ích quan trọng: ổn định khu vực, an ninh hàng hải, chống khủng bố và không phổ biến vũ khí hạt nhân. Chỉ có điều họ hiếm khi, nếu có bao giờ, tìm hiểu các điểm chung này.
Nếu bây giờ họ vẫn không thể làm như thế, tình trạng đối đầu sẽ gây ra thiệt hại cho gần như cả thế giới, nhưng trước hết là cho chính giới lãnh đạo hai nước, với những hậu quả có thể vượt ngoài tầm kiểm soát và dự báo của bất kỳ ai.
Ngày 18-4, Tổng thống Trump tiếp tục đưa ra những phát biểu gây chú ý về khả năng đạt thỏa thuận với Iran, trong đó nhấn mạnh hai bên có thể cùng nhau thu gom uranium từ các cơ sở hạt nhân của Tehran và chuyển về Mỹ, bất chấp phía Iran đã bác bỏ các luận điểm này trước đó.
Theo Hãng tin AFP, phát biểu trước sự kiện của tổ chức Turning Point USA tại bang Arizona, ông Trump cho biết Mỹ và Iran sẽ "cùng tiến vào với rất nhiều máy xúc" để thu gom vật liệu hạt nhân, trước khi "mang về Mỹ rất sớm".
Ông nhiều lần dùng cụm từ "bụi hạt nhân" để chỉ lượng uranium làm giàu mà Washington cáo buộc Tehran tích trữ.
"Có người hỏi làm thế nào để chúng ta lấy được 'bụi hạt nhân'? Chúng ta sẽ làm điều đó bằng cách cùng Iran tiến vào, với rất nhiều máy xúc - những máy xúc lớn nhất mà các bạn có thể tưởng tượng. Nhưng chúng ta sẽ cùng Iran tiến vào. Chúng ta sẽ lấy nó. Và chúng ta sẽ sớm mang nó về Mỹ", ông Trump phát biểu.
Trước đó trong loạt bài đăng trên mạng xã hội ngày 17-4, ông Trump cũng khẳng định Mỹ sẽ "lấy toàn bộ 'bụi hạt nhân", đồng thời cho rằng Iran đã đồng ý đình chỉ chương trình hạt nhân vô thời hạn.
Ông mô tả tiến trình đàm phán đang diễn ra tích cực, nhấn mạnh "không còn điểm bế tắc nào" và một thỏa thuận hòa bình "đã rất gần". Trả lời Hãng tin Bloomberg, ông Trump cho biết kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục vào 19-4.
Không chỉ về hạt nhân, ông Trump còn đưa ra nhiều tuyên bố lạc quan khác, như việc Iran sẽ mở eo biển Hormuz và "không bao giờ đóng lại", hay Israel sẽ bị Mỹ cấm tiến hành không kích tại Lebanon.
Trái ngược hoàn toàn, phía Iran bác bỏ các tuyên bố về uranium của ông Trump, nhấn mạnh đây là vấn đề "không thể thương lượng".
"Việc chuyển giao uranium làm giàu của Iran cho Mỹ chưa từng được nêu ra trong các cuộc đàm phán", người phát ngôn Esmaeil Baghaei cho biết, khẳng định uranium làm giàu "thiêng liêng như lãnh thổ Iran" và sẽ không được chuyển đi trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
Ông cũng nhấn mạnh các cuộc thương lượng hiện tập trung vào chấm dứt chiến sự thay vì vấn đề hạt nhân, đặt ưu tiên vào kế hoạch dỡ bỏ trừng phạt và yêu cầu bồi thường thiệt hại hậu chiến.
Ngày 18-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố toàn bộ các phát biểu gần đây của ông Trump là "sai sự thật".
"Họ đã không thể giành chiến thắng trong cuộc chiến bằng những lời nói dối này, và chắc chắn cũng sẽ không đạt được điều gì trong quá trình đàm phán", ông nói.
Liên quan đến eo biển Hormuz, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định tuyến đường này sẽ mở cửa hoàn toàn cho tàu thương mại trong thời gian ngừng bắn.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ra tuyên bố trên X rằng hoạt động vận tải qua khu vực sẽ phải đi theo các tuyến đường do Iran ấn định trước và cần sự cho phép của Hải quân IRGC.
Ông Baghaei cảnh báo rằng nếu lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran tiếp tục, Tehran sẽ có các biện pháp đáp trả tương xứng - một trong số đó có thể là đóng cửa eo biển Hormuz trở lại.
Ngày 9.4, phóng viên Thanh Niên có mặt tại khu vực đường Nguyễn Thị Da (ấp 4, xã Bình Mỹ, TP.HCM) để ghi nhận thực tế theo đơn phản ánh của người dân về một xưởng inox gây tiếng ồn và độ rung trong khu dân cư.
Khoảng 14 giờ, tại khu vực này, chúng tôi ghi nhận có những âm thanh lớn, tiếng động mạnh phát ra từ bên trong xưởng inox của Công ty CP sản xuất và thương mại Inox An Phát do ông Trần Mão làm giám đốc.
Dẫn chúng tôi vào nhà, ông Lê Văn Hùng (người dân địa phương) chỉ cho phóng viên thấy nhiều vết nứt kéo dài trên tường gạch ở cả nhà trước và nhà sau. Ông Hùng khẳng định các vết nứt này xuất hiện và ngày càng nghiêm trọng do độ rung từ máy móc của xưởng inox ông Mão gây ra trong quá trình hoạt động.
"Mỗi khi xưởng hoạt động, tiếng ồn và độ rung cảm nhận rất rõ dù đứng cách xa 30 m. Thậm chí cách ra tới tận bờ sông khoảng 100 m vẫn nghe thấy tiếng máy chạy", ông Hùng bức xúc nói.
Theo ông Hùng, điều khiến gia đình ông mệt mỏi là tình trạng này đã kéo dài nhiều năm, dù các cơ quan chức năng từng xuống kiểm tra nhưng khi có đoàn kiểm tra thì xưởng lại không chạy máy lớn hoặc chỉ vận hành các loại máy nhẹ nên chưa xử lý dứt điểm được.
Trao đổi trực tiếp với phóng viên Thanh Niên, ông Trần Mão, Giám đốc Công ty CP sản xuất và thương mại Inox An Phát, thừa nhận trong quá trình sản xuất khó tránh khỏi tiếng ồn, đặc biệt là từ các dòng máy dập cũ. Tuy nhiên, ông Mão phản bác ý kiến cho rằng xưởng hoạt động gây ồn suốt ngày đêm.
Ông Mão cho biết: "Từ tháng 5.2025, tôi đã đầu tư máy laser hiện đại để giảm thiểu 95% tiếng ồn so với trước đây. Các máy dập cũ hiện nay chỉ sử dụng khoảng 5% thời gian trong tháng khi có đơn hàng gấp. Về phản ánh nứt nhà, tôi đã có ghi nhận hình ảnh từ khi mới chuyển về vào cuối năm 2022, lúc đó nhà ông Hùng đã có những vết nứt sẵn do nhà cũ xây dựng nhiều năm".
Dù khẳng định các lần kiểm tra đột xuất của cơ quan chức năng (hơn 10 lần trước đây và 2 lần sau thời điểm sáp nhập địa phương tháng 7.2025) đều cho kết quả nằm trong giới hạn cho phép, nhưng ông Mão vẫn bày tỏ thiện chí khắc phục để giữ tình làng nghĩa xóm.
"Tới đây, tôi sẽ thực hiện phương án cách âm hoàn toàn bằng cách lắp đặt các tấm panel tiêu âm, cách nhiệt bao quanh máy dập. Dưới chân máy cũng đã có các tấm giảm chấn theo công nghệ Nhật Bản. Nếu sau khi cách âm mà vẫn không giải quyết được phiền hà cho hàng xóm, tôi sẽ tính đến phương án di dời xưởng đi nơi khác", ông Mão chia sẻ.
Liên quan đến vụ việc này, trao đổi với phóng viên, một lãnh đạo địa phương cho biết từ khi sáp nhập địa bàn, chính quyền đã giải quyết, xử lý sát sao các trường hợp phản ánh người dân.
Hiện địa bàn xã có hơn 1.000 doanh nghiệp nằm xen cài trong khu dân cư, đây là áp lực lớn trong công tác quản lý môi trường, khí thải và tiếng ồn và địa phương cũng đang xử lý quyết liệt.
Sau khi tiếp nhận thông tin và các bằng chứng hình ảnh, video từ phóng viên Thanh Niên, lãnh đạo địa phương khẳng định sẽ sớm chỉ đạo các bộ phận chuyên môn kiểm tra lại thực tế tại xưởng inox trên đường Nguyễn Thị Da. Quan điểm của chính quyền là kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm về môi trường, gây ảnh hưởng đến đời sống người dân, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp phải có biện pháp khắc phục triệt để nếu các chỉ số về tiếng ồn, độ rung vượt ngưỡng.
Ngày 10.4, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Đà Nẵng cho biết đã chuyển đơn kiến nghị của công dân liên quan vụ phá hoại mộ mẹ Việt Nam anh hùng đến Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Bắc để xem xét, giải quyết theo quy định.
Theo đó, Thường trực HĐND thành phố Đà Nẵng nhận được đơn của ông N.H (ở phường Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng) có nội dung kiến nghị, phản ánh liên quan hành vi đập phá mộ mẹ Việt Nam anh hùng Trương Thị Trình (mẹ ông H.) tại tổ dân phố Bích Bắc, phường Điện Bàn Bắc.
Sau khi xem xét nội dung đơn, Thường trực HĐND thành phố Đà Nẵng chuyển đơn đến Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Bắc để chỉ đạo xem xét giải quyết theo quy định pháp luật; trả lời đơn công dân và báo cáo kết quả giải quyết về Thường trực HĐND thành phố Đà Nẵng trước ngày 20.4 để theo dõi, giám sát.
Đáng chú ý, trong đơn, ông N.H nghi vấn hành vi đập phá mộ phát sinh từ mâu thuẫn tranh chấp đất đai giữa ông N.H với 2 người khác (ông N.Đ.H và ông N.Đ.D) tại thửa đất số 22, bản đồ số 7 tại phường Điện Bàn Bắc.
Trước đó, phản ánh với Thanh Niên, cháu của bà mẹ Việt Nam anh hùng Trương Thị Trình cho biết không khỏi bàng hoàng, đau xót khi phát hiện ngôi mộ bị phá hoại nghiêm trọng.
Người cháu này đang ở phường Điện Bàn Bắc, thờ phụng bà Trình lâu nay, nhà cũng gần ngôi mộ.
Theo người cháu này, trước thời điểm xảy ra sự việc, khu vực mộ không có dấu hiệu bị xâm phạm, gia đình cũng "không có mâu thuẫn với ai" đến mức dẫn đến hành vi phá hoại nghiêm trọng như vậy.
Ghi nhận tại hiện trường cho thấy nhiều hạng mục của ngôi mộ bị đập vỡ, kết cấu bị phá hủy, gạch đá vương vãi khắp nơi. Đặc biệt, di ảnh của mẹ Việt Nam anh hùng cũng bị đập hư hỏng nặng, nằm ngổn ngang.
Trao đổi với PV Thanh Niên vào sáng nay 10.4, lãnh đạo Công an phường Điện Bàn Bắc cho biết đơn vị đã vào cuộc xác minh. Vụ việc vẫn đang được lực lượng công an phường tập trung điều tra, khi nào có kết quả cụ thể sẽ thông tin.
