Ở một số tỉnh phía Bắc, Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch gần như là một nếp sinh hoạt quen thuộc. Cứ đến ngày này, nhiều gia đình lại tất bật nặn bánh trôi bánh chay, thắp hương gia tiên, như một nghi thức không thể thiếu.
Chính vì vậy, dân gian vẫn hay nói với nhau câu “tháng ba bánh trôi bánh chay”, như một cách gọi tên thời điểm mà ai cũng có thể nhận ra.
Nhưng khi vào miền Nam, Tết Hàn thực lại mang một dáng vẻ khác. Không còn không khí rộn ràng hay tính cộng đồng rõ rệt, ngày mùng 3 tháng 3 trôi qua nhẹ hơn, đôi khi chỉ còn lại trong ký ức của một số gia đình.
Có lẽ vì khí hậu và nhịp sống khác biệt, miền Nam không có sự chuyển mùa rõ ràng như miền Bắc, nên cảm nhận về tiết Thanh minh hay “mốc chuyển” của thời gian cũng nhạt hơn. Những ý niệm về “ăn lạnh để giảm nóng”, hay điều hòa âm dương, vì thế cũng không còn hiện diện rõ trong đời sống thường ngày.
Từ những thói quen tưởng như rất đời thường ấy, câu hỏi về nguồn gốc Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch bắt đầu được đặt ra. Với nhiều người, đây đơn giản là ngày làm bánh trôi, bánh chay dâng lên bàn thờ tổ tiên.
Theo ông Hoàng Triệu Hải, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu địa lý kiến trúc Phương Đông, đằng sau những viên bánh nhỏ ấy là cả một lớp nghĩa sâu của văn hóa Việt.
“Tết Hàn thực không phải là ngày lễ vay mượn, mà được hình thành từ cách người Việt quan sát tự nhiên và tổ chức đời sống theo âm lịch, âm dương ngũ hành”, ông Hải nói.
Thời điểm Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 cũng là lúc tiết Thanh minh đã bắt đầu, trời chuyển nhẹ từ xuân sang hạ, không khí ấm dần lên, cây cối thay lá. Người Việt thường đi tảo mộ, dọn dẹp phần mộ tổ tiên, cắt tỉa cỏ cây, như một cách vừa chăm sóc ký ức gia đình, vừa “sửa soạn” lại không gian trước mùa mới.
Những việc tưởng như rất giản dị như phát quang một ngôi mộ, đặt lại nén nhang, lau sạch bia đá, lại mang trong mình một ý nghĩa sâu xa hơn. Đó không chỉ là sự tưởng nhớ, mà còn là cách con người điều chỉnh mối quan hệ với tự nhiên trong thời điểm chuyển mùa.
Khi mùa xuân dần khép lại, nhường chỗ cho cái nắng đầu hạ, Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch xuất hiện như một “nhịp chuyển” nhẹ. Và trong nhịp chuyển đó, những viên bánh trôi bánh chay, nén nhang trên bàn thờ trở thành cách để người Việt giữ mình gắn với cội nguồn, dù cuộc sống đã đổi thay rất nhiều.
Hiện nay, một số quan niệm cho rằng Tết Hàn thực của người Việt gắn liền với tích Giới Tử Thôi của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Hoàng Triệu Hải cho rằng cách lý giải này không thực sự trùng với ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch, mà chỉ là một lớp nghĩa được gán thêm về sau.
“Ngày 3 tháng 3 âm lịch không liên quan trực tiếp đến điển tích đó, nên nếu chỉ hiểu Tết Hàn thực theo câu chuyện này thì chưa đủ”, ông nói.
Điều quan trọng hơn nằm ở chính cái tên “Hàn thực” – thức ăn lạnh. Nhưng “lạnh” ở đây không đơn thuần là nhiệt độ của món ăn, mà là một cách biểu đạt mong muốn cân bằng với thời tiết khi mùa hè đang đến gần.
“Ăn đồ lạnh vào dịp này là cách người xưa gửi gắm mong muốn mùa hạ bớt nóng, thời tiết hài hòa hơn”, ông Hải phân tích.
Trong cách nhìn đó, bánh trôi bánh chay không chỉ là món ăn quen thuộc của Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch, mà còn là một dạng “biểu tượng” được người Việt tạo ra từ rất lâu. Hình tròn của bánh, màu trắng của bột, phần nhân bên trong… tất cả đều mang ý nghĩa riêng.
Theo ông Hải, bánh trôi tròn, nhân vuông được hiểu là dương sinh âm; bánh chay với nhân đậu vàng và vỏ trắng thể hiện sự giao hòa âm dương.
“Khi đặt những viên bánh lên bàn thờ trong ngày Tết Hàn thực, người Việt không chỉ dâng một món ăn, mà còn gửi vào đó những ước vọng rất đời thường: một mùa hè dịu hơn, một năm thuận lợi hơn, và một sự cân bằng trong cuộc sống”, ông Hải nói.
Theo chuyên gia, có thể ai cũng từng ăn bánh trôi bánh chay dịp Tết Hàn thực, nhưng không phải ai cũng biết mình đang giữ một phong tục đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Quỹ vàng lớn nhất toàn cầu SPDR Gold Trust đã bán ròng hơn 5,2 tấn vàng trong ngày 13/4, kéo tổng lượng nắm giữ xuống còn hơn 1.047 tấn. Tính từ đầu tháng 4, quỹ này đã có 3 phiên bán ròng với tổng khối lượng vượt 7 tấn.
Ở thị trường bạc, iShares Silver Trust (SLV) cũng không đứng ngoài xu hướng khi bán ròng gần 20 tấn trong cùng ngày, nâng tổng lượng xả trong 3 phiên liên tiếp lên khoảng 60 tấn. Hiện quỹ này còn nắm giữ khoảng 15.270 tấn bạc.
Động thái “thoát hàng” diễn ra trong bối cảnh giá kim loại quý đang hồi phục từ vùng đáy. Sau khoảng 2 tuần, giá vàng đã phục hồi hơn 9%, dù vẫn thấp hơn khoảng 12% so với đỉnh thiết lập cuối tháng 1. Giá bạc giao ngay cũng tăng lên quanh 76 USD/ounce, mức cao nhất trong vòng một tháng qua.
Theo giới phân tích tại Kitco, đà hồi phục cho thấy vàng vẫn giữ vai trò là tài sản phòng ngừa rủi ro trong bối cảnh địa chính trị bất ổn, dù sức hấp dẫn đang phần nào suy yếu trước áp lực từ lãi suất. Những căng thẳng tại eo biển Hormuz, cùng lo ngại về phản ứng của Iran và tâm lý né rủi ro trên thị trường tài chính, tiếp tục hỗ trợ giá kim loại quý.
Ở góc độ kỹ thuật, việc vàng và bạc nhanh chóng lấy lại đà tăng được xem là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng 2 kim loại này vẫn cần giữ vững các vùng hỗ trợ quan trọng nếu muốn tránh áp lực bán quay trở lại.
Diễn biến căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục là yếu tố then chốt dẫn dắt thị trường vàng. Xung đột đẩy giá dầu thô leo thang, làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu và buộc các ngân hàng trung ương cân nhắc duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian dài hơn. Đồng thời, đồng USD cũng được củng cố vai trò “nơi trú ẩn”, thu hút dòng tiền tìm kiếm sự an toàn.
Những yếu tố này đều gây bất lợi cho vàng, loại tài sản không sinh lãi và được định giá bằng USD. Áp lực từ lãi suất và sức mạnh của đồng bạc xanh đang lấn át vai trò truyền thống của vàng như một kênh trú ẩn trước rủi ro và công cụ phòng ngừa lạm phát.
Trong bối cảnh đó, bất kỳ tín hiệu hạ nhiệt nào tại Vùng Vịnh đều có thể giúp giảm áp lực lên giá vàng. Ngược lại, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, kim loại quý này sẽ đối mặt với nhiều lực cản hơn.
“Thị trường vàng hiện bị chi phối gần như hoàn toàn bởi dòng tin tức. Tâm điểm đang dồn vào giá dầu, bởi đây là biến số quyết định lạm phát và từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed)”, ông Phillip Streible, chiến lược gia trưởng tại Blue Line Futures, nhận định trong báo cáo.
Thị trường hiện dự báo Fed gần như chắc chắn sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 4, với xác suất lên tới 99,5% theo công cụ FedWatch của CME Group. Kỳ vọng về việc hạ lãi suất cũng đã bị đẩy lùi, khả năng cắt giảm đầu tiên có thể phải chờ đến quý IV/2026.
Trong bối cảnh đó, giá vàng được dự báo sẽ tiếp tục biến động trong biên độ hẹp, khi nhà đầu tư vừa theo dõi sát diễn biến địa chính trị tại Vịnh Ba Tư, vừa chờ tín hiệu chính sách rõ ràng hơn từ Mỹ.
Theo Hãng tin Bloomberg ngày 9-4, số người tự nguyện gia nhập quân đội Thái Lan đã tăng đều trong vòng 5 năm qua.
Trong đợt tuyển quân tháng 4 năm nay, tại một số khu vực, quân đội thậm chí không cần tổ chức bốc thăm như thường lệ do lượng đăng ký tự nguyện đã đủ chỉ tiêu.
Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh an ninh khu vực có nhiều căng thẳng, đặc biệt sau các cuộc đụng độ biên giới với Campuchia khiến khoảng 40 binh sĩ Thái Lan thiệt mạng trong năm 2025.
Tuy nhiên, động lực chính lại đến từ yếu tố kinh tế. Nền kinh tế Thái Lan tăng trưởng chậm khiến cơ hội việc làm - đặc biệt với người trẻ - ngày càng hạn chế. Hai trụ cột là xuất khẩu và du lịch đều suy yếu, trong đó du lịch chịu tác động nặng nề từ xung đột Iran.
Bên cạnh đó, giá các mặt hàng nông sản chủ lực như gạo và mía giảm, trong khi chi phí phân bón tăng, khiến thu nhập khu vực nông thôn tiếp tục bị thu hẹp.
Trong bối cảnh đó, quân đội trở thành một trong số ít lựa chọn mang lại sự ổn định. Người nhập ngũ nhận khoảng 11.000 baht (khoảng 340 USD) mỗi tháng, kèm theo chỗ ở, ăn uống và chăm sóc y tế. Dù không cao theo tiêu chuẩn quốc tế, mức thu nhập này vẫn được xem là ổn định, thậm chí cao hơn lương tối thiểu tại nhiều địa phương.
Không chỉ vì thu nhập, việc tình nguyện nhập ngũ còn giúp nhiều thanh niên tránh rủi ro bị gọi nghĩa vụ bắt buộc kéo dài.
Theo quy định, nam giới Thái Lan khi bước sang tuổi 21 phải tham gia tuyển quân; nếu không đủ người tình nguyện, họ sẽ phải bốc thăm.
Người rút thẻ đỏ sẽ phục vụ khoảng hai năm, trong khi thẻ đen được miễn. Tuy nhiên năm nay, tại nhiều nơi, số người tự nguyện đã vượt chỉ tiêu ngay từ đầu.
"Tôi không muốn mạo hiểm bị gọi nhập ngũ", Purithat Thatvorchaiwat, sinh viên ngành truyền thông số 22 tuổi, cho biết. "Tôi thà đăng ký trước cho xong. Ít nhất sau khi tốt nghiệp, tôi cũng có việc để làm".
Dù vậy, xu hướng này vẫn gây tranh cãi trong xã hội Thái Lan. Đảng Nhân dân đối lập - được nhiều cử tri trẻ ủng hộ - kêu gọi bãi bỏ nghĩa vụ quân sự, cho rằng thời gian phục vụ có thể làm gián đoạn sự nghiệp của thanh niên.
Ngoài ra, Thái Lan cũng đang đối mặt với thực tế tỉ lệ sinh thuộc hàng thấp nhất thế giới, khiến số lượng nam giới đến tuổi nhập ngũ ngày càng giảm. Trước tình hình này, quân đội đang nỗ lực cải thiện hình ảnh, hiện đại hóa chính sách và mở rộng nguồn tuyển quân.
Dự kiến số liệu chính thức về lượng người tình nguyện nhập ngũ năm nay sẽ được công bố vào giữa tháng 4, và nhiều khả năng sẽ vượt mức của năm trước.
Buffet chay 0 đồng tại chùa Phước Tường (phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM) mỗi tháng chỉ mở 4 ngày (30, 1, 14 và 15 âm lịch), mỗi lần có khoảng 3.000 người đến thưởng thức. Hoạt động đã được chùa duy trì suốt 17 năm qua, phục vụ hàng trăm món chay cho người dân trong những ngày rằm, dịp lễ.
