Ở một số tỉnh phía Bắc, Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch gần như là một nếp sinh hoạt quen thuộc. Cứ đến ngày này, nhiều gia đình lại tất bật nặn bánh trôi bánh chay, thắp hương gia tiên, như một nghi thức không thể thiếu.
Chính vì vậy, dân gian vẫn hay nói với nhau câu “tháng ba bánh trôi bánh chay”, như một cách gọi tên thời điểm mà ai cũng có thể nhận ra.
Nhưng khi vào miền Nam, Tết Hàn thực lại mang một dáng vẻ khác. Không còn không khí rộn ràng hay tính cộng đồng rõ rệt, ngày mùng 3 tháng 3 trôi qua nhẹ hơn, đôi khi chỉ còn lại trong ký ức của một số gia đình.
Có lẽ vì khí hậu và nhịp sống khác biệt, miền Nam không có sự chuyển mùa rõ ràng như miền Bắc, nên cảm nhận về tiết Thanh minh hay “mốc chuyển” của thời gian cũng nhạt hơn. Những ý niệm về “ăn lạnh để giảm nóng”, hay điều hòa âm dương, vì thế cũng không còn hiện diện rõ trong đời sống thường ngày.
Từ những thói quen tưởng như rất đời thường ấy, câu hỏi về nguồn gốc Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch bắt đầu được đặt ra. Với nhiều người, đây đơn giản là ngày làm bánh trôi, bánh chay dâng lên bàn thờ tổ tiên.
Theo ông Hoàng Triệu Hải, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu địa lý kiến trúc Phương Đông, đằng sau những viên bánh nhỏ ấy là cả một lớp nghĩa sâu của văn hóa Việt.
“Tết Hàn thực không phải là ngày lễ vay mượn, mà được hình thành từ cách người Việt quan sát tự nhiên và tổ chức đời sống theo âm lịch, âm dương ngũ hành”, ông Hải nói.
Thời điểm Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 cũng là lúc tiết Thanh minh đã bắt đầu, trời chuyển nhẹ từ xuân sang hạ, không khí ấm dần lên, cây cối thay lá. Người Việt thường đi tảo mộ, dọn dẹp phần mộ tổ tiên, cắt tỉa cỏ cây, như một cách vừa chăm sóc ký ức gia đình, vừa “sửa soạn” lại không gian trước mùa mới.
Những việc tưởng như rất giản dị như phát quang một ngôi mộ, đặt lại nén nhang, lau sạch bia đá, lại mang trong mình một ý nghĩa sâu xa hơn. Đó không chỉ là sự tưởng nhớ, mà còn là cách con người điều chỉnh mối quan hệ với tự nhiên trong thời điểm chuyển mùa.
Khi mùa xuân dần khép lại, nhường chỗ cho cái nắng đầu hạ, Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch xuất hiện như một “nhịp chuyển” nhẹ. Và trong nhịp chuyển đó, những viên bánh trôi bánh chay, nén nhang trên bàn thờ trở thành cách để người Việt giữ mình gắn với cội nguồn, dù cuộc sống đã đổi thay rất nhiều.
Hiện nay, một số quan niệm cho rằng Tết Hàn thực của người Việt gắn liền với tích Giới Tử Thôi của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Hoàng Triệu Hải cho rằng cách lý giải này không thực sự trùng với ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch, mà chỉ là một lớp nghĩa được gán thêm về sau.
“Ngày 3 tháng 3 âm lịch không liên quan trực tiếp đến điển tích đó, nên nếu chỉ hiểu Tết Hàn thực theo câu chuyện này thì chưa đủ”, ông nói.
Điều quan trọng hơn nằm ở chính cái tên “Hàn thực” – thức ăn lạnh. Nhưng “lạnh” ở đây không đơn thuần là nhiệt độ của món ăn, mà là một cách biểu đạt mong muốn cân bằng với thời tiết khi mùa hè đang đến gần.
“Ăn đồ lạnh vào dịp này là cách người xưa gửi gắm mong muốn mùa hạ bớt nóng, thời tiết hài hòa hơn”, ông Hải phân tích.
Trong cách nhìn đó, bánh trôi bánh chay không chỉ là món ăn quen thuộc của Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch, mà còn là một dạng “biểu tượng” được người Việt tạo ra từ rất lâu. Hình tròn của bánh, màu trắng của bột, phần nhân bên trong… tất cả đều mang ý nghĩa riêng.
Theo ông Hải, bánh trôi tròn, nhân vuông được hiểu là dương sinh âm; bánh chay với nhân đậu vàng và vỏ trắng thể hiện sự giao hòa âm dương.
“Khi đặt những viên bánh lên bàn thờ trong ngày Tết Hàn thực, người Việt không chỉ dâng một món ăn, mà còn gửi vào đó những ước vọng rất đời thường: một mùa hè dịu hơn, một năm thuận lợi hơn, và một sự cân bằng trong cuộc sống”, ông Hải nói.
Theo chuyên gia, có thể ai cũng từng ăn bánh trôi bánh chay dịp Tết Hàn thực, nhưng không phải ai cũng biết mình đang giữ một phong tục đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Các iPhone cũ thường ít được hỗ trợ phần mềm, đặc biệt sau vài năm kể từ ngày ra mắt. Mặc dù một số vẫn nhận được các bản cập nhật bảo mật trong một thời gian giới hạn, nhưng người dùng có thể bỏ lỡ nhiều bản cập nhật phần mềm quan trọng.
Hiện tại, nhiều mẫu iPhone được sử dụng phổ biến trên thị trường đã bị Apple xếp vào hạng "cổ điển", nghĩa là người dùng sẽ không còn được hỗ trợ phần mềm và đối diện với nhiều nguy hiểm.
Các mẫu iPhone này bắt đầu từ iPhone 6s (ra mắt năm 2015) đến iPhone 11 Pro/11 Pro Max (ra mắt năm 2019). Danh sách cụ thể bao gồm iPhone 6s, iPhone 6s Plus, iPhone 7, iPhone 7 Plus, iPhone 7 (PRODUCT)RED, iPhone 8, iPhone 8 Plus, iPhone X, iPhone XS, iPhone XS Max, iPhone 11 Pro và iPhone 11 Pro Max.
Theo Apple, một sản phẩm được coi là "cổ điển" nếu nó đã ngừng được phân phối hơn 5 năm nhưng chưa đến 7 năm. Ngược lại, sản phẩm "lỗi thời" là những sản phẩm đã ngừng phân phối hơn 7 năm và không được hỗ trợ phần cứng.
Tại Pháp, một số luật yêu cầu Apple cung cấp hỗ trợ phần cứng lên đến 7 năm cho các sản phẩm đã ngừng phân phối sau ngày 31.12.2020. Tuy nhiên, người tiêu dùng ở các quốc gia khác không được đảm bảo thời gian hỗ trợ tương tự.
Việc sử dụng thiết bị cổ điển làm điện thoại chính hằng ngày không được khuyến khích do khả năng thiếu hỗ trợ phần cứng. Bất kỳ hư hỏng nào cũng có thể khó sửa chữa, đặc biệt nếu người dùng sống ở khu vực không dễ dàng tiếp cận các linh kiện thay thế. Hơn nữa, một số mẫu iPhone cũ có thể không nhận được các bản cập nhật bảo mật mới nhất, khiến người dùng dễ bị tấn công bởi các lỗ hổng bảo mật.
Do đó, người dùng nên xem xét nâng cấp thiết bị ít nhất vài năm một lần. Không nhất thiết phải chọn sản phẩm mới nhất, nhưng việc sở hữu một thiết bị có phần cứng và phần mềm được cập nhật sẽ giúp bảo vệ quyền riêng tư kỹ thuật số và tránh các vấn đề phần cứng bất ngờ.
Chiều 16.4, tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM, Sở Xây dựng TP.HCM thông tin việc cấm xe máy qua cầu vượt 550 và các giải pháp chấn chỉnh tình trạng mất an toàn giao thông tại khu vực gần trạm thu phí Lái Thiêu trên quốc lộ 13.
Theo ông Nguyễn Kiên Giang, Phó trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.HCM), trước đây xe máy chỉ được phép lưu thông qua cầu vượt 550 trên đường ĐT743 (phường Bình Hòa giáp phường Dĩ An) trong 2 khung giờ cao điểm là từ 6 - 8 giờ và 16 giờ 30 - 18 giờ 30.
Tuy nhiên, qua theo dõi thực tế, khu vực này đã xảy ra nhiều vụ va chạm giữa xe mô tô và ô tô, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Ngày 20.3.2026, các đơn vị chức năng đã phối hợp kiểm tra hiện trường, nghiên cứu và đề xuất phương án cấm xe máy lưu thông trên cầu vượt.
Đến ngày 6.4.2026, Tập đoàn Becamex chính thức triển khai cấm hoàn toàn xe máy qua cầu vượt 550 nhằm đảm bảo an toàn.
Dù vậy, theo ghi nhận, sau khi áp dụng quy định mới, vẫn còn nhiều người dân giữ thói quen cũ, điều khiển xe máy lên cầu vượt.
Những ngày đầu, lực lượng chức năng chủ yếu nhắc nhở, hướng dẫn. Tuy nhiên, thời gian gần đây đã bắt đầu xử phạt các trường hợp vi phạm.
Sở Xây dựng TP.HCM đã giao Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật theo dõi sát tình hình tại khu vực cầu vượt 550, từ đó đề xuất các phương án điều chỉnh tổ chức giao thông phù hợp trong thời gian tới.
Trả lời báo chí về tình trạng giao thông lộn xộn, mất an toàn đã tồn tại nhiều năm khu vực quanh trạm thu phí Lái Thiêu trên quốc lộ 13. Ông Giang cho biết hiện khu vực trạm thu phí Lái Thiêu do Tập đoàn Becamex quản lý, nằm ngay giao lộ đường vào cầu Phú Long - quốc lộ 13.
Tình trạng ùn tắc thường xuyên xảy ra do giao lộ này đang bị đóng, buộc các phương tiện từ cầu Phú Long muốn rẽ trái vào quốc lộ 13 phải rẽ phải và quay đầu tại giao lộ quốc lộ 13 - Vĩnh Phú 42, cách đó khoảng 200 m.
Để hạn chế xung đột giao thông, cơ quan chức năng đã lắp đặt biển cấm rẽ trái và quay đầu từ 6 - 22 giờ. Theo quy định, xe 2 bánh muốn quay đầu phải rẽ vào đường Vĩnh Phú 42 và chờ đèn tín hiệu. Tuy nhiên, nhiều người vẫn không chấp hành, tự ý quay đầu xe, gây mất an toàn giao thông.
Trước thực trạng này, ngày 14.1, Sở Xây dựng đã chủ trì cuộc họp với Công an TP.HCM, UBND phường Bình Hòa và phường Lái Thiêu, thống nhất phương án mở lại giao lộ đường vào cầu Phú Long - quốc lộ 13; đồng thời yêu cầu Tập đoàn Becamex di dời trạm thu phí đến vị trí phù hợp hơn.
Theo kế hoạch, việc mở lại giao lộ dự kiến được triển khai trong tháng 5.2026. Hiện Tập đoàn Becamex đang xây dựng và trình cấp có thẩm quyền phương án di dời trạm thu phí.
Trong thời gian chờ triển khai các giải pháp hạ tầng, Sở Xây dựng TP.HCM sẽ đề nghị lực lượng công an tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm tại khu vực giao lộ quốc lộ 13 - Vĩnh Phú 42 và cầu Phú Long - quốc lộ 13, nhằm đảm bảo trật tự và an toàn giao thông.
Chiều nay 16.4, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, chủ trì buổi làm việc với lãnh đạo các phường, khu vực phía nam thành phố gồm Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà, Quảng Phú về tình hình kinh tế - xã hội, thảo luận nhiều nội dung quan trọng liên quan đến quy hoạch phát triển đô thị và hạ tầng. Đáng chú ý, có đề xuất nghiên cứu dịch chuyển Làng đại học Đà Nẵng về khu vực phía nam, gắn với không gian đô thị cũ của Tam Kỳ.
Theo đại diện Sở GD-ĐT thành phố Đà Nẵng, việc bố trí lại hệ thống cơ sở giáo dục, y tế trong khu vực đô thị cũ đã nằm trong định hướng quy hoạch tổng thể của thành phố từ nhiều giai đoạn trước. Nội dung này từng được nghiên cứu và đề xuất, hiện tiếp tục được rà soát để hoàn thiện trong quá trình lập quy hoạch chung.
Đáng chú ý, việc hình thành một làng đại học mới ở phía nam được đặt trong bối cảnh Đà Nẵng đang đối mặt với áp lực quá tải về hạ tầng đào tạo, đặc biệt tại khu vực trung tâm.
Phương án dịch chuyển hoặc mở rộng không gian đào tạo ra vùng ven được xem là hướng đi nhằm phân bổ lại mật độ dân cư sinh viên, đồng thời tạo dư địa phát triển đô thị mới.
Sở GD-ĐT cũng đang báo cáo chủ trương với cấp có thẩm quyền để xem xét triển khai nghiên cứu sắp xếp lại hệ thống các trường cao đẳng, cơ sở đào tạo nghề nhằm nâng cao hiệu quả vận hành. Theo đại diện Sở GD-ĐT, hiện một số trường cao đẳng trên địa bàn đang được nghiên cứu hợp nhất để tối ưu nguồn lực. Đồng thời, thủ tục sáp nhập Trường đại học Quảng Nam vào hệ thống Đại học Đà Nẵng cũng đang được triển khai theo quy định.
Việc tái cấu trúc này được nhấn mạnh phải đảm bảo chất lượng đào tạo, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng của người dân và phù hợp định hướng phát triển dài hạn của thành phố.
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cho biết khu vực quy hoạch phía nam đã có những nền tảng nhất định, đặc biệt là định hướng phát triển các lĩnh vực y tế, dược và hạ tầng đô thị.
Ông Hưng cho hay, thành phố đã chuẩn bị một số yếu tố ban đầu để thu hút đầu tư. Nhiều nhà đầu tư cũng đã quan tâm, nghiên cứu khu vực này; vấn đề còn lại chủ yếu là rà soát, đánh giá lại và hoàn thiện các điều kiện cần thiết. Nếu tiếp tục duy trì động lực phát triển như hiện nay, nhà đầu tư sẽ nhanh chóng tham gia.
Theo ông Hưng, trong định hướng dài hạn, việc đưa Làng đại học Đà Nẵng vào phía nam thành phố là phương án đúng đắn, mang tính chiến lược. Việc này nhằm giải quyết tình trạng quá tải trong đào tạo, tạo môi trường học tập thuận lợi cho sinh viên ở trung tâm thành phố, mở ra không gian phát triển thương mại, dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao, logistics…
Ông Hưng cũng cho rằng, tiềm năng phát triển khu vực là rất lớn, đặc biệt khi kết nối hạ tầng giao thông được hoàn thiện. "Cần đẩy nhanh triển khai quy hoạch, đặc biệt là đưa làng đại học vào phía nam thành phố và hạ tầng đi kèm để thu hút đầu tư. Phải có cơ chế, nguồn lực rõ ràng để các địa phương chủ động phát triển và triển khai dự án", ông nói.
Đồng quan điểm, ông Phan Thái Bình, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cũng cho rằng việc đưa Làng đại học Đà Nẵng vào phía nam thành phố là phương án phù hợp. Việc quy hoạch làng đại học là định hướng đã được đặt ra từ lâu, nhưng quá trình triển khai còn chậm. Thành phố cần sớm đưa nội dung này vào thực tế, vừa giải quyết tình trạng quá tải hiện nay, vừa tạo môi trường học tập thuận lợi cho sinh viên.
Ông Bình nhấn mạnh, khó khăn hiện nay không phải ở quỹ đất mà chủ yếu là thiếu hạ tầng, nhất là đường giao thông. Do đó, cần tập trung nguồn lực để giải quyết điểm nghẽn này. Việc phát triển làng đại học không chỉ phục vụ giáo dục mà còn mở ra không gian phát triển cho các lĩnh vực khác.
Hiện nay, nhiều dự án, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, giáo dục và đô thị đã có sẵn nền tảng nghiên cứu và chuẩn bị từ trước. Theo ông Bình, thành phố cần rà soát, đánh giá lại để sớm triển khai.
Phát biểu kết luận tại buổi làm việc, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cho biết thành phố thống nhất chủ trương từng bước nghiên cứu bố trí các cơ sở giáo dục, y tế và đặc biệt là định hướng phát triển không gian liên quan đến khu vực Làng đại học Đà Nẵng về phía nam, nhằm tạo động lực phát triển mới và phân bổ lại không gian đô thị một cách hợp lý.
Ông cũng dẫn chứng, hiện nay thành phố Hà Nội đang đưa các trường đại học ra những khu vực vùng ven, nhằm giảm áp lực cho nội thị.
Tuy nhiên, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh việc triển khai phải dựa trên quy hoạch tổng thể đã được phê duyệt, bảo đảm tính đồng bộ về hạ tầng, quỹ đất và các điều kiện vận hành. Các sở, ngành liên quan (xây dựng, y tế, văn hóa) cần khẩn trương phối hợp rà soát, tham mưu phương án cụ thể để báo cáo thành phố xem xét quyết định.
