Trong chưa đầy 24 giờ, eo biển Hormuz, “yết hầu” năng lượng của thế giới, rơi vào trạng thái biến động chưa từng có kể từ khi Mỹ và Iran bắt đầu ngừng bắn hôm 7/4. Những tuyên bố trái chiều mà giới chức hai nước đưa ra, cùng một số vụ tấn công tàu thương mại, đã khiến khu vực trở thành tâm điểm lo ngại toàn cầu.
Sự hỗn loạn bắt đầu từ những tín hiệu tưởng như tích cực. Sau gần 7 tuần Iran phong tỏa Hormuz để đáp trả Mỹ và Israel, Ngoại trưởng Abbas Araghchi ngày 17/4 thông báo trên tài khoản X rằng Tehran “mở hoàn toàn” eo biển để hưởng ứng lệnh ngừng bắn 10 ngày ở Lebanon, chấm dứt giao tranh giữa Israel và nhóm Hezbollah.
Tổng thống Mỹ Donald Trump lập tức đăng bài trên mạng xã hội Truth Social hoan nghênh động thái của Iran, thêm rằng Tehran đã đồng ý sẽ không bao giờ đóng cửa eo biển Hormuz nữa.
Động thái đánh dấu bước hạ nhiệt đáng kể trong xung đột Mỹ – Iran. Các hãng vận tải biển lập tức điều chỉnh kế hoạch, sẵn sàng đưa tàu qua eo biển Hormuz nếu điều kiện an toàn được xác nhận. Hàng trăm tàu đã bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư từ đầu tháng 3 do ảnh hưởng từ xung đột.
Chỉ trong vài giờ sau đó, giá dầu thô thế giới giảm 10%, phản ánh kỳ vọng rằng rủi ro gián đoạn nguồn cung qua Hormuz đang giảm xuống. Tuy nhiên, sự lạc quan này nhanh chóng suy giảm, khi các công ty hàng hải bắt đầu tỏ ra thận trọng, cho rằng eo biển này vẫn còn nhiều thủy lôi, không đảm bảo an toàn.
Công ty dữ liệu hàng hóa Kpler cho rằng Hormuz “thực chất vẫn bị đóng” đối với hoạt động thương mại thông thường. Ngay cả khi Iran thực sự mở cửa Hormuz, chỉ khoảng 25% giá trị xuất khẩu của vùng Vịnh có thể phục hồi trong vòng một đến hai tháng tới, theo Kpler.
Sự hỗn loạn bắt đầu chỉ vài giờ sau bài đăng của Ngoại trưởng Araghchi. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người từng dẫn đầu phái đoàn đàm phán của Iran tại Pakistan, tuyên bố rằng eo biển Hormuz “sẽ không được mở nếu chiến dịch phong tỏa các cảng vẫn diễn ra”.
Ông Ghalibaf còn nói rằng eo biển Hormuz mở hay đóng, cũng như các quy định liên quan, sẽ “được quyết định trên thực địa chứ không phải mạng xã hội”, dường như ám chỉ phát biểu của ông Araghchi.
Tasnim, hãng thông tấn bán chính thức có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đăng bài viết cho rằng thông báo trên X của Ngoại trưởng Araghchi là “tệ và không đầy đủ”, thêm rằng hoạt động qua lại Hormuz của tàu thuyền sẽ bị xem là “không phù hợp” nếu Mỹ vẫn phong tỏa cảng biển Iran.
Các kênh truyền thông khác có liên hệ với IRGC cũng đồng loạt chỉ trích phát biểu của Ngoại trưởng Araghchi, cho rằng thông tin của ông tạo ra “nhiều mơ hồ” về điều kiện, cơ chế và quy trình đi lại qua eo biển. Những phản ứng này cho thấy nội bộ Iran chưa thống nhất về vấn đề Hormuz.
IRGC sau đó ra tuyên bố rằng các tàu thương mại chỉ được phép đi qua Hormuz nếu có sự chấp thuận của hải quân trực thuộc lực lượng này. Điều đó đồng nghĩa với việc eo biển không “mở cửa hoàn toàn”, mà gắn với cơ chế kiểm soát quân sự trực tiếp của IRGC.
“IRGC đang bác bỏ bất kể thứ gì Ngoại trưởng Iran làm. Ý tôi là quan điểm của họ không rõ ràng”, Yoruk Isik, đứng đầu công ty tư vấn hàng hải Bosphorus Observer, bình luận.
Những tín hiệu từ thực địa cho thấy sự kiểm soát quân sự với Hormuz vẫn được Iran duy trì chặt chẽ. Một số tàu chở dầu và tàu hàng đã thử rời vịnh Ba Tư theo lộ trình do Iran chỉ định là vòng qua đảo Larak, nhưng rồi họ bất ngờ quay đầu.
“Họ rõ ràng chưa được phép đi qua”, Matt Smith, giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, nói với CNBC.
Hãng tin Tasnim dẫn nguồn tin thân cận với Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết các tàu thương mại không được phép qua Hormuz nếu họ có liên hệ với các quốc gia thù địch.
“Vẫn chưa rõ tình hình có thay đổi nào đáng kể hay không”, Tomer Raanan, nhà phân tích rủi ro hàng hải tại nền tảng dữ liệu Lloyd’s List Intelligence, cho biết. “Iran vẫn muốn các tàu phải đi qua lãnh hải của họ”.
Trong bài đăng sau đó, ông Trump cho hay lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran vẫn còn hiệu lực “ở mức tối đa” cho đến khi thỏa thuận giữa Mỹ với Iran “hoàn thành 100%”. “Quá trình này sẽ diễn ra rất nhanh chóng vì hầu hết các điểm đã được đàm phán”, ông viết.
Chưa đầy 24 giờ sau, quân đội Iran ngày 18/4 tuyên bố đảo ngược quyết định mở eo biển Hormuz, do Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển của nước này.
Eo biển Hormuz “quay về tình trạng như trước, nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ” của lực lượng vũ trang Iran, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố. “Tình trạng này sẽ được duy trì cho đến khi Mỹ khôi phục hoàn toàn quyền tự do hàng hải cho các tàu đến và đi từ Iran”.
IRGC cảnh báo mọi tàu thuyền, bất kể loại nào, không nên rời vị trí neo đậu tại vịnh Ba Tư và biển Oman.
“Mọi nỗ lực tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị xem là hành động hợp tác với kẻ thù, và tàu vi phạm sẽ bị tấn công”, IRGC cho biết, thêm rằng các tàu chỉ nên theo dõi thông báo từ lực lượng này qua liên lạc vô tuyến. “Các tuyên bố của Tổng thống Mỹ về eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư không có bất kỳ độ tin cậy nào”.
Để nhấn mạnh thông điệp này, xuồng của IRGC đã nổ súng vào một tàu chở dầu ở eo biển Hormuz. Một tàu hàng cũng ghi nhận bị “vật thể lạ” đánh trúng và gây hư hại cho một số container. Hai tàu bị tấn công ở vùng biển cách Oman vài chục km.
Liên lạc vô tuyến giữa tàu Bhagya Laxmi của Ấn Độ với hải quân Iran cho thấy lực lượng này vẫn phong tỏa eo biển Hormuz và yêu cầu các tàu thương mại quay lại nơi neo đậu “cho đến khi được cấp phép”.
Trong bài đăng trên tài khoản Telegram, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cảnh báo “hải quân dũng cảm của Iran sẵn sàng khiến kẻ thù nếm trải vị đắng của những thất bại mới”.
Trong khi đó, ông Trump ngày 18/4 một lần nữa khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang tiến triển rất thuận lợi, nhưng Mỹ sẽ không chấp nhận bị “tống tiền”. Ông cảnh báo Mỹ có thể không gia hạn lệnh ngừng bắn và tiếp tục chiến dịch ném bom, nếu không đạt thỏa thuận lâu dài với Tehran.
Tehran cũng tỏ ra không nhượng bộ. Một quan chức quân đội Iran tuyên bố rằng “nếu chiến tranh nổ ra trở lại, chúng tôi sẽ sử dụng những tên lửa có ngày sản xuất là tháng 5/2026”.
Tất cả điều này có nghĩa là sau một ngày hỗn loạn, eo biển Hormuz trên thực tế vẫn đang bị đóng, theo Matthew Wright, chuyên gia phân tích vận tải cấp cao tại Kpler. “Đây chỉ là một tín hiệu lạc quan giả”.
Các bên trung gian đang thúc đẩy Mỹ – Iran gia hạn lệnh ngừng bắn và sắp xếp vòng đàm phán thứ hai giữa hai nước nhằm tìm giải pháp lâu dài cho xung đột, nhưng quá trình này chưa có tiến triển rõ rệt. Hai bên đàm phán lần đầu hôm 11/4 tại Islamabad, Pakistan nhưng không đạt đồng thuận về các vấn đề then chốt.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói hai bên chưa ấn định thời điểm đàm phán lần hai, thêm rằng cần phải đạt được một khuôn khổ hiểu biết chung trước. Hội đồng An ninh Quốc gia Iran cho biết Tehran đang xem xét các “đề xuất mới” từ phía Mỹ, song chưa đưa ra phản hồi chính thức.
Al Jazeera dẫn hai nguồn tin an ninh Pakistan ngày 19/4 nói Mỹ và Iran có thể đàm phán trong tuần tới. Họ cho biết hai vận tải cơ C-17 của Mỹ đã hạ cánh xuống căn cứ không quân Noor Khan gần Islamabad, an ninh được siết chặt ở thủ đô và khách sạn Serena, nơi tổ chức vòng đàm phán đầu tiên. Khách sạn này đang yêu cầu khách rời đi, không nhận đặt phòng cho đến ngày 24/4.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 17/4 chào đón Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Thủ tướng Italy Giorgia Meloni tới Paris dự hội nghị thảo luận về biện pháp triển khai lực lượng đa quốc gia nhằm đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Gần 30 lãnh đạo các quốc gia khác dự hội nghị theo hình thức trực tuyến.
Một trong những khoảnh khắc gây chú ý nhất tại sự kiện là khi Tổng thống Macron đón và ôm hôn, chào hỏi bà Meloni. Video về màn chào hỏi giữa hai lãnh đạo lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem.
Khi đón bà Meloni bước từ xe xuống, ông Macron tiến tới gần, chủ động ôm bà và hôn vào hai bên má theo nghi thức chào hỏi truyền thống của người Pháp. Tuy nhiên, bà Meloni dường như thể hiện sự ngạc nhiên trước thái độ nồng nhiệt của ông Macron, thậm chí hơi nghiêng người như thể đang né tránh.
Người dùng mạng xã hội phản ứng trái chiều về khoảnh khắc này, trong đó một số người mô tả đó là cảm giác gượng gạo, khó xử của bà Meloni. Tuy nhiên, những người khác lại cho rằng đó là cách hai lãnh đạo phản ứng hết sức bình thường.
"Chẳng có gì khó xử cả. Ông ấy nói điều gì đó rất hài hước và bà ấy phản ứng lại. Chỉ vậy thôi", một tài khoản bình luận.
"Ông ấy có vẻ rất vui khi gặp Thủ tướng Italy và có lẽ họ đã nói đùa", tài khoản khác viết.
Tổng thống Macron và Thủ tướng Italy hồi tháng 2 từng xảy ra tranh cãi liên quan sự việc gây chết người ở Pháp.
Quentin Deranque, công dân Pháp 23 tuổi, khi đó tử vong do chấn thương đầu sau khi bị ít nhất 6 người tấn công bên lề cuộc biểu tình của phe cực hữu tại một trường đại học ở thành phố Lyon. Hầu hết trong số 11 nghi phạm bị bắt đều là những người thuộc các phong trào cực tả.
Thủ tướng Italy nói cái chết của Deranque là "vết thương cho toàn châu Âu". Tổng thống Pháp lập tức trả rằng "hãy để mọi người tự lo việc của mình", đồng thời kêu gọi bà Meloni "ngừng bình luận về những gì đang xảy ra ở quốc gia khác".
Hồi tháng 7 năm ngoái, bà Meloni và ông Macron cũng có khoảnh khắc gây chú ý khi dự hội nghị G7 ở Canada. Video tại sự kiện cho thấy Thủ tướng Italy nghiêng người về phía Tổng thống Pháp để nghe ông nói điều gì đó. Bà Meloni sau đó trợn tròn mắt, thể hiện biểu cảm ngạc nhiên, gây nhiều đồn đoán về câu nói của ông Macron. Hai lãnh đạo sau đó không tiết lộ về nội dung trao đổi của mình.
Gắn bó với nghề làm bánh khoảng 15 năm, anh Hữu cho biết mỗi đơn đặt hàng đều mang một yêu cầu khác nhau, buộc anh phải liên tục sáng tạo và điều chỉnh kỹ thuật để đáp ứng.
Thay vì chọn những mẫu bánh phổ biến, anh Hữu tập trung vào dòng bánh tạo hình 12 con giáp, một hướng đi không dễ nhưng giúp anh tạo dấu ấn riêng. Theo anh, mỗi con giáp không chỉ khác nhau về hình dáng mà còn có “thần thái” riêng, đòi hỏi người làm phải hiểu và tái hiện được cái hồn của con vật.
“Trong 12 con giáp, con hổ là khó tạo hình nhất vì phải thể hiện được sự oai phong, dữ dằn. Nếu làm không tới, nhìn sẽ rất ‘hiền’, mất đi cái chất của con vật”, anh chia sẻ.
Khi đã quen tay, trung bình một chiếc bánh tạo hình cầu kỳ anh Hữu mất khoảng 1–2 tiếng đồng hồ để hoàn thành. Với những mẫu đơn giản hơn, anh có thể rút ngắn thời gian xuống còn 30–45 phút. Tuy nhiên, phía sau khoảng thời gian tưởng chừng ngắn đó là cả quá trình luyện tập kéo dài nhiều năm.
Quy trình làm bánh bắt đầu từ việc tiếp nhận yêu cầu của khách, sau đó anh sẽ phác thảo ý tưởng và gửi lại để thống nhất trước khi thực hiện. Theo anh Hữu, công đoạn khó nhất nằm ở việc tạo hình chi tiết, từ đường nét khuôn mặt, ánh mắt đến từng bộ phận nhỏ của con vật.
“Phải làm sao để từng chi tiết đều chính xác, nhìn vào có cảm giác sống động như thật. Đặc biệt, khi tạo hình bằng kem, phải thao tác nhanh vì nếu chậm, kem dễ bị chảy, mất form”, anh nói.
Điểm khiến các sản phẩm của anh Hữu nhận được nhiều lời khen là độ sắc nét và sống động. Để đạt được điều đó, anh cho biết bản thân phải dành nhiều thời gian quan sát, nghiên cứu đặc điểm của từng con vật.
“Không chỉ làm cho giống, mà còn phải thể hiện được thần thái. Ví dụ như rồng phải uyển chuyển, còn hổ thì phải toát lên vẻ mạnh mẽ”, anh chia sẻ.
Thời gian đầu, anh cũng gặp không ít khó khăn khi các chi tiết chưa đạt như mong muốn. Tuy nhiên, qua quá trình luyện tập và tích lũy kinh nghiệm, tay nghề của anh ngày càng hoàn thiện.
Không chỉ trong khâu tạo hình, theo anh Hữu việc vận chuyển bánh cũng là một thách thức lớn vì anh nhận đơn đặt hàng ở nhiều tỉnh, thành. Hơn nữa, những chiếc bánh có nhiều chi tiết dễ bị hư hỏng, không còn nguyên vẹn nếu không được bảo quản đúng cách. Vì vậy, anh thường hướng dẫn kỹ cho người giao hàng cách cầm, đặt bánh, thậm chí với những đơn lớn, anh ưu tiên vận chuyển bằng ô tô để đảm bảo an toàn.
Theo anh Hữu, mức giá của các sản phẩm dao động từ khoảng 500.000 đồng đến 5 triệu đồng, tùy vào độ phức tạp và kích thước. Anh cho biết chủ yếu tập trung vào những mẫu bánh có mức giá bình dân để tiếp cận được nhiều khách hàng. Còn những mẫu bánh to, đắt tiền hơn đa phần là do khách yêu cầu.
Anh Hữu chia sẻ nhiều người sau khi nhận bánh đã bày tỏ sự bất ngờ, thậm chí “không nỡ cắt” vì quá đẹp. Đó cũng chính là động lực để anh tiếp tục theo đuổi công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ này. “Khi hoàn thành một chiếc bánh ưng ý và nhận được lời khen từ khách, mình cảm thấy rất vui. Những lúc đó, mình thấy công sức bỏ ra hoàn toàn xứng đáng”, anh nói.
Anh Lê Hoàng Vũ (31 tuổi, ngụ P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM, trước đây là P.Tân Phú, TP.Thủ Đức), cho biết anh biết đến tiệm bánh của anh Hữu qua TikTok và bị thu hút bởi các mẫu tạo hình độc lạ. “Sinh nhật vừa rồi tôi đặt thử một chiếc bánh hình con heo, giá khá hợp lý nhưng thành phẩm rất đẹp, giống như hình mẫu. Không chỉ vậy, bánh còn ngon. Dịp sinh nhật tới, chắc tôi sẽ tiếp tục đặt ở đây vì trước giờ hiếm thấy nơi nào làm bánh kiểu này", anh Vũ chia sẻ.
Nghị quyết về quyền hạn chiến tranh được các nghị sĩ Dân chủ đệ trình lên Hạ viện Mỹ, yêu cầu Tổng thống Donald Trump phải được quốc hội phê chuẩn trước khi ra lệnh sử dụng vũ lực, nhấn mạnh rằng Hiến pháp Mỹ chỉ cho phép quốc hội, chứ không phải tổng thống, phát động chiến tranh.
Trong cuộc bỏ phiếu ngày 16/4, nghị quyết bị Hạ viện do phe Cộng hòa kiểm soát, bác bỏ với 214 phiếu chống, 213 phiếu thuận. Gần như toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa phản đối nghị quyết, trừ nghị sĩ Thomas Massie bỏ phiếu thuận và nghị sĩ Warren Davidson của bang Ohio bỏ phiếu "có mặt", tương đương phiếu trắng. Ở phía Dân chủ, nghị sĩ Jared Golden của bang Maine bỏ phiếu chống.
Nghị quyết bị bác bỏ một ngày sau khi đề xuất tương tự không vượt qua được Thượng viện.
Kể từ khi xung đột Iran bùng phát, đây là lần thứ hai Hạ viện Mỹ bác bỏ nghị quyết nhằm hạn chế thẩm quyền phát động chiến tranh của ông Trump. Theo giới quan sát, cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện cho thấy ông Trump vẫn được các đồng minh Cộng hòa tại quốc hội ủng hộ trong chính sách đối với Iran.
Quốc hội Mỹ năm 1973 thông qua Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh, quy định tổng thống Mỹ không được phép điều động quân đội tham gia xung đột kéo dài khi chưa được quốc hội phê chuẩn.
Tuy nhiên, các đời tổng thống Mỹ từ cả hai đảng từ lâu cho rằng những quy định về quyền phát động chiến tranh của tổng thống trong Hiến pháp không áp dụng đối với các chiến dịch quân sự ngắn hạn, hoặc trong trường hợp an ninh quốc gia đối mặt mối đe dọa khẩn cấp.
Nhà Trắng và gần như toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ ông Trump tại quốc hội cho rằng việc ông ra lệnh tấn công Iran là hợp pháp và nằm trong "thẩm quyền tổng tư lệnh", nhằm bảo vệ nước Mỹ bằng các chiến dịch quân sự hạn chế.
Dù đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần từ ngày 7/4, Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng về nhiều vấn đề trong quá trình đàm phán, mấu chốt là chương trình hạt nhân của Tehran. Mỹ được cho là đề xuất đình chỉ chương trình làm giàu uranium của Iran 20 năm, trong khi Tehran đưa ra mốc 5 năm và bị Washington bác bỏ.
Hai bên được cho là sẽ nối lại đàm phán trong những ngày tới. Ông Trump ngày 16/4 tuyên bố Iran đã đồng ý bàn giao uranium cho Mỹ, nhưng không nêu bằng chứng. Giới chức Iran chưa lên tiếng về thông tin, Tehran trước đây cũng chưa phát bất kỳ tín hiệu công khai nào cho thấy họ sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu.
Hải quân Mỹ bắt đầu phong tỏa các cảng Iran từ 13/4 nhằm gây thêm sức ép để Tehran nhượng bộ trong các cuộc đàm phán. Lầu Năm Góc ngày 16/4 đe dọa tiếp tục tấn công Iran nếu không đạt thỏa thuận. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết các lực lượng Mỹ "sẵn sàng nối lại chiến dịch tác chiến quy mô lớn gần như ngay lập tức".
