Nguyễn Hồng Thảo, 30 tuổi, sống tại Hà Nội, vẫn nhớ cảm giác “sốc” khi lần đầu đọc thông tin: “Cá voi xuất hiện trên vùng biển Gia Lai” vào mùa hè 2025. Suy nghĩ đầu tiên của cô khi đó là “Gia Lai làm gì có biển”. Vào đọc bài viết, Thảo mới nhớ ra sau khi sáp nhập với Bình Định thành “Gia Lai mới”, và cá heo thực sự bơi trên biển Gia Lai. Dù vậy, đến nay, cô và nhiều người bạn vẫn thấy quen thuộc
“Đến giờ tôi vẫn quen hình ảnh Quy Nhơn thuộc Bình Định và Gia Lai chỉ có núi”, Hồng Thảo nói khi dự kiến đưa gia đình du lịch Quy Nhơn hè này.
Thảo là một trong số nhiều người còn bối rối vì chưa biết rõ Gia Lai có những điểm du lịch nào dù qua báo chí, cô được biết đây là tỉnh tổ chức Năm Du lịch quốc gia 2026.
Tại hội thảo “Gia Lai 2026: Kích hoạt trục biển – cao nguyên” hôm 27/3, Cục Trưởng Nguyễn Trùng Khánh nhận định sau sáp nhập, tỉnh Gia Lai đang đứng trước cơ hội “chưa từng có” để trở thành điểm đến hàng đầu tại khu vực miền Trung nhờ nguồn tài nguyên rừng vàng – biển bạc và văn hóa đa dạng.
Tuy nhiên, để có thể trở thành điểm đến hàng đầu giữa nghỉ dưỡng biển và văn hóa bản địa, một trong những việc đầu tiên mà tỉnh cần làm, theo ông Khánh, là quy hoạch lại phát triển du lịch sau sáp nhập.
Tỉnh cần đánh giá lại hệ thống tài nguyên, thiên nhiên, văn hóa để phát triển các sản phẩm độc lạ. Quan trọng hơn, Gia Lai cần xúc tiến, quảng bá mạnh mẽ về du lịch trong và ngoài nước vì hiện tại, mọi người vẫn chưa định hình được “Gia Lai mới như thế nào”.
Cục trưởng cũng lấy ví dụ về “cá heo bơi trên biển Gia Lai” và nhận định trước đây, tiêu đề này là một “thuật ngữ mới lạ”. Nhưng hiện giờ, cá heo thực sự đã bơi trên biển Gia Lai. Do đó, chính quyền cần giới thiệu lại, chi tiết và cụ thể về các điểm du lịch địa phương cũng như các trải nghiệm mà du khách có thể tham gia khi đến.
Sau sáp nhập, tỉnh Gia Lai mới có diện tích tự nhiên là 21.576,53 km2, lớn thứ hai cả nước, theo Cổng thông tin điện tử UBND tỉnh Gia Lai.
Gia Lai còn là nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa như hai di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam, Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Ngoài ra, Võ cổ truyền Bình Định, Hát Bội được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Ở góc độ thế giới, Quy Nhơn được Tạp chí Lonely Planet của Australia bình chọn vào danh sách “25 điểm đến hàng đầu thế giới năm 2026”. Tripadvisor – nền tảng du lịch toàn cầu – chọn Quy Nhơn vào “25 điểm đến đang thịnh hành năm 2026”.
Gia Lai được chọn làm nơi đăng cai Năm du lịch Quốc gia 2026 với chủ đề “Gia Lai – Đại ngàn chạm biển xanh”, mang tính biểu trưng về không gian địa lý mở rộng sau sáp nhập và thể hiện thông điệp về một Gia Lai kết hợp hài hòa giữa cao nguyên – biển đảo, thiên nhiên – bản sắc văn hóa dân tộc. Năm nay, Gia Lai đặt mục tiêu đón 15 triệu lượt khách và tăng hơn 21% so với cùng kỳ 2025, doanh thu ước đạt 35.000 tỷ đồng.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn cho biết cần 5 yếu tố để xây dựng nơi đây thành điểm đến hấp dẫn. Đầu tiên là yếu tố tự nhiên, cũng là nền tảng quan trọng nhất. Tiếp đến là vai trò của doanh nghiệp, những nhà đầu tư có tầm nhìn, tâm huyết sẽ góp phần hoàn thiện hệ sinh thái du lịch, tạo ra các sản phẩm khác biệt. Ba yếu tố còn lại gồm chiến lược và kế hoạch phát triển của địa phương, con người, thời cơ.
“Sau thời gian du lịch chững lại vì dịch bệnh, bây giờ sẽ là thời điểm phù hợp để du lịch Gia Lai bứt phá”, ông Tuấn nói.
Hiện tại, tỉnh Gia Lai mới có lợi thế là cầu nối giữa khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, có hai sân bay là Phù Cát và Pleiku, thuận lợi để phát triển du lịch đường không. Trong đó, Phù Cát được định hướng thành cửa ngõ quốc tế với công suất dự kiến đạt 5 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và 7 triệu lượt vào năm 2050. Sân bay Pleiku cũng được đề xuất nâng cấp với tổng vốn hơn 12.000 tỷ đồng, hướng tới công suất phục vụ 4-5 triệu lượt hành khách mỗi năm trong cùng giai đoạn.
Ngoài việc cần làm gì để hút khách, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cho rằng Gia Lai cũng cần thúc đẩy chi tiêu của khách du lịch. Hiện tại, Việt Nam “là điểm đến kém nhất trong khu vực về khoản này”, chỉ khoảng 10% tổng chi phí chuyến đi. Trong khi đó, tại Thái Lan, tỷ lệ chi tiêu đạt 40-50%.
Quản lý điểm đến cũng là một trong những vấn đề tỉnh cần quan tâm nếu muốn phát triển du lịch. Theo ông Bình, Gia Lai cần hướng dẫn người dân địa phương cách đối xử với du khách “tốt nhất có thể” để thu hút du khách ghé thăm, quay trở lại.
Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Kinh tế Việt Nam, cần phải thể hiện và giới thiệu được đến du khách về sự khác biệt của du lịch Gia Lai.
“Phải tích hợp được lợi thế của Gia Lai và Bình Định trước đây, khi kết nối tốt, giá trị không chỉ tăng lên mà có thể nhân lên nhiều lần”, ông Thiên nhận định.
Tại Hội nghị Xúc tiến du lịch ngày 9/4 trong khuôn khổ Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam – VITM 2026, bà Đỗ Thị Diệu Hạnh – Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai, cho biết năm 2026 chính là cột mốc định hình lại vị thế của địa phương trên bản đồ du lịch quốc tế.
Theo bà Hạnh, điểm cốt lõi trong định vị hình ảnh mới của Gia Lai nằm ở thông điệp “Đại ngàn chạm biển xanh”. Đây không chỉ là một khẩu hiệu truyền thông mà là sự hiện thực hóa không gian liên kết vùng độc đáo giữa Gia Lai và Bình Định cũ.
“Gia Lai hội tụ đầy đủ điều kiện để tạo nên một hành trình trải nghiệm khác biệt, nơi du khách có thể cảm nhận sự giao thoa kỳ diệu giữa không gian văn hóa cồng chiêng đại ngàn với vẻ đẹp rực rỡ của biển xanh duyên hải”, bà Hạnh nói.
Với định hướng phát triển đa dạng loại hình du lịch, từ sinh thái, cộng đồng, nông nghiệp bền vững đến nghỉ dưỡng, tỉnh kỳ vọng sẽ xây dựng một thương hiệu du lịch giàu bản sắc, đủ sức thu hút 15 triệu lượt khách vào năm 2026 và sớm đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 16 (nhiệm kỳ 2026-2031) sắp tới, Chính phủ trình nghị quyết đưa Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sau khi Trung ương đồng ý chủ trương. Tỉnh cũng đã tổ chức lấy ý kiến người dân với sự đồng thuận và kỳ vọng cao.
Nằm ở vùng Đông Nam Bộ, Đồng Nai có lịch sử hình thành hơn 325 năm. Sau sáp nhập với Bình Phước, địa phương có diện tích hơn 12.000 km2 và dân số khoảng 4,5 triệu người, trở thành cực tăng trưởng năng động của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Liền kề và liên kết trực tiếp với siêu đô thị TP HCM, Đồng Nai còn là điểm giao thoa của nhiều hành lang kinh tế và trục kết nối chiến lược, giữ vai trò cầu nối với Tây Nguyên, Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.
Lợi thế lớn của tỉnh là hội tụ đầy đủ các loại hình giao thông gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy và cảng biển. Đặc biệt, khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động cuối năm nay, Đồng Nai hình thành mạng lưới kết nối đa phương thức hiện đại, tạo ưu thế nổi bật để trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế, trung tâm kết nối các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Ông Nguyễn Kim Long, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Đồng Nai, cho biết việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là thay đổi về địa giới hành chính mà còn là bước chuyển chiến lược, tạo nền tảng để địa phương vươn từ vị thế tỉnh công nghiệp lớn thành đô thị cấp vùng hiện đại.
"Tỉnh đã hội tụ gần như đầy đủ những điều kiện cốt lõi của đô thị trực thuộc Trung ương", ông Long nói.
Theo lãnh đạo tỉnh, nhiều năm qua Đồng Nai duy trì tăng trưởng kinh tế ổn định, với 89 khu công nghiệp được quy hoạch, thu hút gần 2.300 dự án từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ, tổng vốn đăng ký hơn 44 tỷ USD. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch mạnh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong đó công nghiệp - xây dựng chiếm gần 55% GRDP, dịch vụ 26%, nông - lâm - thủy sản hơn 12%.
Đáng chú ý, GRDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt gần 153 triệu đồng/người, thuộc nhóm cao so với mặt bằng chung cả nước. Quy mô kinh tế lớn cùng cơ cấu hiện đại là nền tảng quan trọng để Đồng Nai phát triển thành đô thị lớn, trung tâm công nghiệp - dịch vụ của khu vực phía Nam.
Theo Nghị quyết 112 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai đáp ứng đủ 7 tiêu chí. Ngoài yêu cầu về diện tích và dân số, tỉnh hiện có 23 phường và 10 xã đủ điều kiện thành lập phường, đạt tỷ lệ 34,73%; tỷ lệ đô thị hóa gần 57%, đều vượt chuẩn. Đối với tiêu chí đô thị loại I, tỉnh đã hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Xây dựng thẩm định và qua tự đánh giá cơ bản đạt 13/15 tiêu chí.
Đồng Nai hiện tự cân đối ngân sách; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng - dịch vụ trong nền kinh tế đạt hơn 81%; thu nhập bình quân đầu người và tốc độ tăng trưởng GRDP ba năm gần nhất đều cao hơn mức bình quân cả nước, trong khi tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn mặt bằng chung.
Định hướng của tỉnh, khi lên thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai phát triển theo mô hình thành phố công nghiệp công nghệ cao, đô thị hiện đại, trung tâm logistics, dịch vụ quốc tế và nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời là đô thị sân bay, sinh thái, kết nối vùng và toàn cầu.
"Đồng Nai lên thành phố trực thuộc Trung ương có cơ sở chính trị, nền tảng pháp lý và logic phát triển rõ ràng, là yêu cầu khách quan của giai đoạn mới", ông Nguyễn Kim Long nói.
Theo GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Nghiên cứu kinh doanh (Đại học Kinh tế TP HCM), thành viên Tổ tư vấn kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Nai, việc nâng cấp địa vị hành chính sẽ nâng tầm vị thế của địa phương, tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng cơ chế phát triển, thu hút đầu tư và đẩy mạnh hạ tầng.
Ông cho rằng bài toán lớn nhất hiện nay của Đồng Nai là hạ tầng kết nối, đặc biệt là liên kết vùng, do đó tỉnh cần tập trung huy động nguồn lực và đẩy nhanh các dự án trọng điểm.
KTS Ngô Viết Nam Sơn nhận định lên thành phố trực thuộc Trung ương, không chỉ mang lại lợi ích cho địa phương mà còn cho cả vùng và quốc gia. Theo ông, khi có cơ chế đặc thù tương tự TP HCM, Đồng Nai sẽ thuận lợi triển khai các dự án chưa từng có tiền lệ như đô thị sân bay, khu thương mại tự do, khu đô thị TOD và hệ thống hạ tầng giao thông quy mô lớn.
"Những dự án này cần cơ chế đặc thù để phát huy hết tiềm năng của sân bay Long Thành", ông Sơn nói, đồng thời cho rằng Đồng Nai và TP HCM rất cần chung một cơ chế để hợp tác và phát triển.
Phước Tuấn
Bài 2: Đồng Nai - vùng đất mở cõi đến 'thủ phủ công nghiệp'
Tôi về làm dâu được hơn một năm, chưa sinh con, hiện sống cùng bố mẹ chồng ở ngoại thành Hà Nội. Hai vợ chồng đều đi làm văn phòng cách nhà khoảng 13-15 km, thu nhập không quá cao nhưng ổn định. Dù ở chung, tháng nào chúng tôi cũng đưa tiền sinh hoạt, đóng tiền điện, tiền mạng đầy đủ, coi như cùng san sẻ chi phí trong nhà để bố mẹ đỡ vất vả.
Mấy hôm nay trời nóng, tối qua phòng khá oi nên tôi bật điều hòa để ngủ. Bình thường tôi cũng chỉ bật khoảng một lúc cho mát rồi hẹn giờ tắt, không dùng suốt đêm. Hôm qua đi làm về mệt, tôi bật máy lạnh rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Khoảng một tiếng sau tỉnh dậy, thấy người ướt lưng, phòng nóng hầm hập, máy lạnh đã bị tắt.
Sáng hôm sau tôi mới biết mẹ chồng tối qua lén vào phòng tắt điều hòa vì sợ tốn điện. Bà nói trời chưa nóng lắm, bật quạt là được, dùng máy lạnh nhiều vừa hao điện vừa không tốt cho sức khỏe. Tôi chỉ im lặng. Cảm giác đang ngủ, có người vào phòng tắt điều hòa khiến tôi khá khó xử. Phòng là không gian riêng của hai vợ chồng, việc vào phòng lúc đêm khuya rồi tự ý tắt máy lạnh làm tôi thấy không thoải mái.
Tối đó tôi kể lại cho chồng nghe, mong anh nói với mẹ một câu cho rõ ràng để lần sau không xảy ra chuyện tương tự. Nhưng chồng tôi chỉ im lặng, nói mẹ quen tính tiết kiệm nên vậy, thôi mình chịu khó một chút cho yên cửa yên nhà. Nói thêm là chúng tôi chưa có kế hoạch ra riêng dù rất muốn. Với mức lương hiện tại, lại không được sự hỗ trợ từ hai bên gia đình, quá khó để chúng tôi có thể mua nhà với giá trên trời như bây giờ, kể cả ngoại thành nơi chúng tôi đang sống.
Dù sống chung, vợ chồng tôi vẫn đóng góp tiền sinh hoạt và tiền điện nước đầy đủ, không phải sử dụng miễn phí. Tôi cũng không bật máy lạnh cả đêm hay dùng quá mức, chỉ đủ để ngủ ngon sau một ngày đi làm mệt. Nhưng chuyện nhỏ như vậy cũng phải để ý từng chút khiến tôi nhiều lúc thấy rất ái ngại, nhất là khi mùa hè sắp đến.
Hơn hai tháng nữa đến thời hạn TP Hà Nội thực hiện Nghị quyết 57/2025 của HĐND thành phố về thực hiện vùng phát thải thấp (Lez), trong đó cấm xe máy chạy xăng theo khung giờ hoặc trong khu vực xác định thuộc vành đai 1.
Tại cuộc họp báo thường kỳ của UBND thành phố chiều 6/4, Sở Xây dựng cho biết việc cấm xe xăng từ 1/7/2026 được thí điểm theo vùng, kiểm soát khí thải ôtô, xe môtô, xe gắn máy có lộ trình, có phạm vi, thời gian và đối tượng phù hợp, không triển khai đồng loạt trên toàn vành đai 1.
Cấm xe xăng buộc người dân phải chuyển sang xe điện, hoặc sử dụng phương tiện vận tải công cộng. Sở Xây dựng cho hay thành phố đã chuẩn bị từ sớm về năng lực vận tải hành khách công cộng. Hiện vành đai 1 đã có hai tuyến đường sắt đô thị (Cát Linh - Hà Đông và Nhổn - Ga Hà Nội) với tổng công suất khoảng 462.000 lượt hành khách mỗi ngày và 45 tuyến xe buýt trợ giá.
Bên cạnh đó, Hà Nội đang phấn đấu tối đa hóa tỷ lệ xe buýt xanh hoạt động trong vành đai 1 trước thời điểm thí điểm. Dự kiến trong quý II/2026, thành phố sẽ bổ sung nhiều trạm xe đạp công cộng để giải quyết khoảng trống kết nối chặng cuối, đồng thời nghiên cứu mở thêm một số tuyến buýt điện cỡ nhỏ phù hợp với ngõ, phố hẹp trong vành đai.
Sở cũng đang lập phương án bố trí các bãi đỗ tại vị trí cửa ngõ giáp ranh vùng thí điểm để người dân gửi xe cá nhân rồi chuyển sang phương tiện công cộng. Bước đầu, Sở đã rà soát được hơn 210 vị trí trong vành đai 1.
Về hạ tầng trạm sạc và tủ đổi pin, hành lang pháp lý về phòng cháy chữa cháy cho trạm sạc dưới hầm chung cư cũ đang được cấp có thẩm quyền hoàn thành. Song song với đó, Tổ công tác liên ngành của thành phố đã xây dựng phương án ưu tiên triển khai mạng lưới tủ đổi pin nhỏ gọn tại không gian công cộng phù hợp, người dân chỉ mất 2-3 phút đổi pin, giải quyết đồng thời bài toán an toàn phòng cháy chữa cháy và không gian tại các khu tập thể cũ, phố cổ.
Sở Xây dựng đang phối hợp hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch để trình HĐND thành phố xem xét. Khung chính sách được đề xuất theo hướng phân rõ đối tượng, đảm bảo nhóm thu nhập thấp không bị thiệt thòi trong quá trình chuyển đổi.
Trước đó hôm 17/3, tại hội thảo "Kinh nghiệm quốc tế trong thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh", bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng phòng Môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho biết một trong những định hướng đầu tiên thực hiện Nghị quyết 57/2025 là xác định phạm vi và mục tiêu của vùng phát thải thấp.
Bà Chi cho rằng Hà Nội không thể ngay lập tức làm một cách mạnh mẽ như ở các nước đang có tiền đề về tài chính, công nghệ, chính sách đầy đủ và toàn diện mà thành phố sẽ đi theo con đường từ bé đến lớn.
Cụ thể, thành phố thí điểm vùng phát thải thấp từ ngày 1/7 đến cuối năm 2026. Khu vực thí điểm là "một vành đai rất nhỏ trong vùng lõi của Hoàn Kiếm". Theo bà Chi, bản chất phố đi bộ Hồ Gươm và vùng phụ cận chính là vùng phát thải thấp, giờ sẽ tiếp tục thí điểm và mở rộng hơn.
Giai đoạn tiếp theo Hà Nội sẽ mở rộng ra toàn bộ khu vực trung tâm của phường Hoàn Kiếm, tiếp cận thêm một số phường khác và dần dần mở rộng để lộ trình 3 đến 5 năm tới ra hết vành đai 1 sang vành đai 2 và vành đai 3 như yêu cầu trong Chỉ thị 20 của Thủ tướng.
Chỉ thị số 20 ngày 12/7/2025 của Thủ tướng yêu cầu Hà Nội thực hiện các giải pháp để tổ chức, cá nhân chuyển đổi phương tiện, lộ trình đến ngày 1/7/2026 không có xe môtô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong vành đai 1; từ ngày 1/1/2028 không có xe môtô, xe gắn máy, hạn chế xe ôtô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong vành đai 1 và 2; từ năm 2030 tiếp tục mở rộng thực hiện trong vành đai 3.
Thực hiện chỉ thị, cuối năm 2025 HĐND thành phố thông qua Nghị quyết 57 về quy định thực hiện vùng phát thải thấp, trong đó từ 1/7/2026, thành phố sẽ cấm xe máy chạy xăng theo khung giờ hoặc trong khu vực xác định thuộc vành đai 1. Theo Luật Thủ đô 2024, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định để hạn chế phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường. Hà Nội xác định xây dựng vùng phát thải thấp là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm ô nhiễm không khí - vấn đề thành phố đang đối mặt nhiều năm qua.
