Nhiều chuyên gia, luật sư cho rằng việc định danh, xác thực điện tử đối với chủ quản các hội, nhóm trên mạng xã hội là cần thiết, nhằm xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý, nâng cao trách nhiệm của người quản trị và hỗ trợ cơ quan chức năng quản lý hiệu quả hơn.
Vừa qua, tại họp báo quý 1-2026 của Bộ Công an, thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), đã cung cấp thêm thông tin về cơ sở đề xuất quy định xác thực định danh chủ quản các hội, nhóm trên mạng xã hội tại dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân do Bộ Công an chủ trì xây dựng.
Theo đó, về định danh tài khoản mạng xã hội, các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành đã có quy định yêu cầu các nền tảng mạng xã hội phải thực hiện định danh tài khoản khi cung cấp dịch vụ tại Việt Nam. Xu hướng hiện nay là thực hiện định danh thông qua số điện thoại di động.
Dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ đang chủ trì, phối hợp với Bộ Công an chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông thực hiện đối sánh với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm làm sạch dữ liệu thuê bao di động. Việc quản lý dữ liệu thuê bao bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống” được xác định là nền tảng quan trọng để triển khai định danh các tài khoản trên không gian mạng.
Thượng tá Tùng cũng nhấn mạnh đối với các tài khoản dùng để quản lý, vận hành các hội, nhóm lớn trên các diễn đàn và nền tảng mạng xã hội, người quản trị phải chịu trách nhiệm đối với toàn bộ hoạt động quản trị, vận hành của mình. Thực tế cho thấy nhiều nội dung do thành viên đăng tải chưa được kiểm duyệt, quản lý chặt chẽ, gây ra không ít hệ lụy tiêu cực cho xã hội.
Do đó đối với các hành vi như: biết nhưng không ngăn chặn hoặc không xóa bỏ nội dung vi phạm; cho phép, tạo điều kiện để người dùng đăng tải nội dung vi phạm; không thực hiện nghĩa vụ kiểm duyệt theo quy định… cần phải xử lý nghiêm minh. Đồng thời, các hội, nhóm và quản trị viên vận hành cũng phải thực hiện trách nhiệm tương tự như các cơ quan báo chí trong đời sống thực.
Đánh giá về đề xuất này, tiến sĩ, luật sư Đăng Văn Cường (Đoàn luật sư Hà Nội) cho hay thực tiễn thời gian qua xuất hiện rất nhiều các hội nhóm có nội dung tiêu cực, nhiều thông tin bịa đặt, xuyên tạc, sai sự thật gây ảnh hưởng xấu đến uy tín của cơ quan, tổ chức, xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân…
Bởi vậy, việc định danh, xác thực điện tử, tăng cường quản lý các chủ quản hội, nhóm trên mạng xã hội là đòi hỏi cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Luật sư Cường đánh giá việc dự thảo nghị định quy định rõ trách nhiệm của người quản lý các hội, nhóm trên mạng xã hội, bao gồm xác thực danh tính, xây dựng nội quy, quy chế hoạt động và rà soát, kiểm soát nội dung là cần thiết, nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích và nâng cao trách nhiệm của chủ quản hội, nhóm đối với thông tin được đăng tải.
Đồng thời, việc bắt buộc xác thực danh tính đối với chủ quản các hội, nhóm được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng ẩn danh trong quá trình điều phối và kiểm soát nội dung. Từ đó, mỗi hội, nhóm sẽ có cá nhân cụ thể đứng tên, chịu trách nhiệm toàn diện về nội dung và hoạt động vận hành.
“Khi nghị định này được hoàn thiện và được ban hành sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc quản lý các nền tảng mạng xã hội, phòng ngừa tội phạm sử dụng nghệ cao và các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng”, luật sư Cường nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, thạc sĩ Lê Trọng Minh, giảng viên Trường ĐH Luật Hà Nội, cho rằng hiện nay mới chỉ có cơ chế cung cấp thông tin định danh của các chủ quản hội nhóm mạng xã hội khi có sự kiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật và theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, chứ không quy định cơ chế công khai dữ liệu thông tin cá nhân khi họ không đồng ý.
Hiện nay với đề xuất của Bộ Công an về việc định danh, xác thực điện tử thông tin chủ quản hội, nhóm theo quy định của pháp luật là “quy định cần thiết và phù hợp với các luật liên quan”.
“Quy định này cần phải sớm được ban hành để bảo đảm hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”, ông Minh nói.
Theo đó, Bộ GD-ĐT cho phép tuyển sinh nhiều đợt trong năm, đa dạng phương thức và mở rộng quyền tự chủ cho nhà trường. Tuy nhiên còn những băn khoăn vì có một số điểm chưa rõ, đặc biệt liên quan đến liên thông hệ thống và đối tượng tuyển sinh.
ThS Võ Công Trí, Phó hiệu trưởng thường trực Trường cao đẳng Kỹ thuật - Du lịch Sài Gòn (TP.HCM), cho rằng dự thảo đang đi theo hướng tích cực, mở thêm dư địa cho các cơ sở đào tạo.
Các trường được phép tuyển sinh nhiều đợt trong năm sẽ chủ động hơn trong kế hoạch tuyển sinh, đồng thời tạo điều kiện để người học có thêm cơ hội lựa chọn thời điểm nhập học phù hợp với nhu cầu.
Dự thảo cho phép thí sinh nộp hồ sơ cả trực tiếp và trực tuyến. Ông Trí nhận xét nếu so với xét tuyển đại học chủ yếu theo các đợt chung và đăng ký trên hệ thống trong khung thời gian cố định, cách thức đăng ký giáo dục nghề nghiệp linh hoạt hơn, giảm áp lực về thời điểm và thủ tục cho cả người học và các trường.
"Đặc biệt dự thảo vẫn mở ra khả năng để các trường cao đẳng tham gia hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD-ĐT cùng với các trường đại học, qua đó giúp mở rộng khả năng tiếp cận thí sinh ngay trong giai đoạn đăng ký nguyện vọng. Các trường có thể vừa tham gia hệ thống chung để tiếp cận nguồn thí sinh rộng hơn vừa chủ động triển khai các phương thức tuyển sinh riêng của mình", ông Trí nói.
ThS Phạm Duy Đông - Phó hiệu trưởng Trường cao đẳng Cơ giới và Thủy lợi (Đồng Nai) - đánh giá dự thảo trao quyền cho cơ sở đào tạo tự chủ trong việc lựa chọn phương thức tuyển sinh. Nhà trường có thể quyết định xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp giữa xét tuyển và thi tuyển tùy theo đặc thù ngành nghề và định hướng đào tạo được quyền tự chủ trong cách tuyển sinh.
Ngoài ra dự thảo có đề cập số lượng tuyển sinh thực tuyển hằng năm theo từng nhóm ngành, nghề đào tạo không vượt quá 15% so với số lượng đã xác định. Đối với những ngành, nghề có tỉ lệ người học bỏ học, thôi học hoặc chuyển sang ngành khác trong hai năm liên tiếp vượt quá 20%, dự thảo cho phép cơ sở đào tạo được xác định số lượng tuyển sinh tăng thêm tối đa 15%.
Theo ông Đông, đây là cách tiếp cận "khá sát với thực tế" bởi trong quá trình học tập, đặc biệt ở năm nhất, không ít sinh viên thay đổi lựa chọn do nhiều nguyên nhân khác nhau. "Quy định này giúp các trường có dư địa để điều chỉnh kế hoạch tuyển sinh, tránh tình trạng thiếu hụt người học ở một số ngành, nghề", ông Đông nhận xét.
TS Đặng Minh Sự - Phó chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM - nói dự thảo quy chế lần này có nhiều điểm tích cực, đặc biệt ở việc tăng tính linh hoạt và mở rộng quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo. Tuy nhiên ông cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện một số nội dung để đảm bảo tính đồng bộ trong toàn hệ thống.
Chẳng hạn vấn đề liên thông và tích hợp với hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD-ĐT cùng các trường đại học. Theo ông, dự thảo hiện mới dừng ở mức khuyến khích, chưa làm rõ việc tham gia hệ thống này là bắt buộc hay tự nguyện đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Do vậy, ông Sự đề xuất cần quy định rõ lộ trình tham gia hệ thống tuyển sinh chung theo hướng bắt buộc nhằm đảm bảo sự thống nhất trong toàn hệ thống. Đồng thời cần xây dựng cơ chế chia sẻ và liên thông dữ liệu giữa giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học để hạn chế trùng lặp trong tuyển sinh, mở rộng nguồn thí sinh cho cả hai hệ thống.
ThS Ngô Thị Quỳnh Xuân, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Du lịch Sài Gòn (TP.HCM), nói khâu phân nhóm ngành cần được xem xét điều chỉnh phù hợp thực tiễn đào tạo. Cụ thể, theo khoản 4 điều 3 của dự thảo, các trường chỉ được tự điều chỉnh số lượng tuyển sinh giữa các ngành cụ thể (mã cấp IV) khi các ngành này thuộc cùng một nhóm ngành (mã cấp III) và cùng trình độ đào tạo.
Trong khi đó theo danh mục hiện hành, lĩnh vực du lịch - dịch vụ lại đang bị tách thành hai nhóm riêng biệt gồm nhóm Du lịch (mã 68101) và nhóm Khách sạn, nhà hàng (mã 68102). Theo bà, cách phân nhóm này khiến các trường không thể linh hoạt điều tiết chỉ tiêu giữa các ngành có tính chất liên thông rất cao.
Ví dụ không thể giảm chỉ tiêu ngành hướng dẫn du lịch để tăng cho quản trị khách sạn dù thực tế đây là các lĩnh vực gắn bó chặt chẽ trong cùng một hệ sinh thái dịch vụ.
Bà Xuân kiến nghị về lâu dài có thể rà soát và điều chỉnh danh mục ngành, nghề đào tạo theo hướng gộp các lĩnh vực du lịch và khách sạn - nhà hàng vào cùng một nhóm ngành (mã cấp III).
Trường hợp chưa thể điều chỉnh ngay cần bổ sung cơ chế mở trong quy chế tuyển sinh, cho phép các cơ sở đào tạo được tự chủ điều chỉnh chỉ tiêu giữa các nhóm ngành (mã cấp III) nếu cùng thuộc một lĩnh vực lớn (mã cấp II).
Sau một ngày thẩm vấn và nghị án, chiều 9-4 Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã công bố bản án cáo buộc hai cựu cán bộ Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ) phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng liên quan vụ cháy nhà trọ làm 15 người chết trên phố Trung Kính.
Hội đồng xét xử tuyên phạt các ông: Đỗ Tuấn Anh, cựu Phó đội trưởng Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ), 3 năm tù; Lê Quang Hưng, cựu cán bộ của đội này, lãnh 3 năm 6 tháng tù.
Tuy nhiên khi lượng hình, hội đồng xét xử xem xét vụ cháy có nguyên nhân do chập mạch ở xe máy điện, thuộc trách nhiệm của chủ nhà trọ. Tòa án cũng ghi nhận các tình tiết giảm nhẹ của hai cựu cán bộ công an để đưa ra mức hình phạt dưới khung truy tố.
Theo bản án, vụ cháy xảy ra rạng sáng 24-5-2024, do chập mạch trên đường dây điện của một xe máy điện trong lán sửa chữa xe dựng ở sân nhà trọ trên phố Trung Kính. Lửa sau đó lan nhanh sang hai ngôi nhà nằm đối diện nhau, bịt mất đường thoát nạn của những người bên trong.
Vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng, làm 15 người thiệt mạng, trong đó có 3 người nhà ông Quyết.
Kết quả điều tra xác định dãy nhà trọ của ông Quyết thuộc diện quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy của Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ).
Tuy nhiên ông Lê Quang Hưng là cán bộ Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ đã không thực hiện điều tra cơ bản đối với loại hình nhà trọ trên địa bàn phường Trung Hòa nói chung và dãy nhà trọ của vợ chồng ông Quyết nói riêng.
Ông Hưng cũng không lập hồ sơ quản lý, không tiến hành kiểm tra các vi phạm về phòng cháy và chữa cháy đối với dãy nhà trọ này.
Cựu đội phó Đỗ Tuấn Anh bị cáo buộc đã không kiểm tra đôn đốc, chỉ đạo cán bộ, chiến sĩ cấp dưới thực hiện nghiêm túc, đầy đủ việc rà soát, điều tra cơ bản, báo cáo và kiểm tra, xử lý theo quy định pháp luật đối với các cơ sở cho thuê trọ trên địa bàn.
Do đó để dãy nhà trọ của ông Quyết tồn tại có nhiều vi phạm về an toàn phòng cháy chữa cháy, không được xử lý kịp thời, triệt để dẫn đến xảy ra vụ cháy gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về người và tài sản.
Theo bản án, hai cựu cán bộ công an phạm tội với lỗi vô ý. Hưng có trách nhiệm phải đưa nhà trọ của ông Quyết vào danh sách quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy.
Tuy nhiên Hưng đã không thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ, dẫn đến khu nhà trọ nằm ngoài danh sách quản lý và là nguyên nhân gián tiếp gây ra vụ cháy có hậu quả nghiêm trọng nên mức hình phạt cần cao hơn Tuấn Anh, bản án nêu.
Về trách nhiệm của chủ nhà trọ trong vụ án này, cơ quan tố tụng xác định bà Nguyễn Thị Thảo (vợ ông Quyết) là người trực tiếp quản lý điều hành việc cho thuê trọ. Quá trình quản lý cho thuê trọ, bà Thảo không thực hiện đúng quy định đảm bảo an toàn, có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy.
Tuy nhiên do bà Thảo đã tử vong trong vụ cháy nên cơ quan điều tra không xem xét xử lý. Còn ông Quyết được xác định có tham gia hỗ trợ bà Thảo trong việc quản lý nhà trọ nhưng không phải vai trò chính.
Hành vi của ông Quyết có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy. Tuy nhiên mẹ, vợ và con ông Quyết đã tử vong trong vụ cháy, nhà bị hư hỏng hoàn toàn sau vụ cháy.
Ông Quyết được ghi nhận đã tích cực phối hợp với cơ quan điều tra khắc phục hậu quả, đại diện gia đình các bị hại có đơn xin miễn trách nhiệm hình sự nên cơ quan điều tra đã miễn truy cứu trách nhiệm hình sự với ông.
Tuy nhiên, hội đồng xét xử cho rằng việc không truy tố, miễn trách nhiệm hình sự đối với ông Nguyễn Kim Quyết "là chưa phù hợp với tính chất, mức độ hậu quả vụ án".
Do đó tòa kiến nghị cơ quan điều tra và Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội tiếp tục xem xét trách nhiệm hình sự đối với ông Quyết để xử lý theo đúng quy định pháp luật.
Tòa sơ thẩm cũng kiến nghị UBND TP Hà Nội chỉ đạo các địa phương, cơ quan chức năng tăng cường tuyên truyền, siết chặt quản lý phòng cháy chữa cháy, tránh tái diễn các vụ việc tương tự.
Cùng với đó, lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ được đề nghị tăng cường công tác kiểm tra, từ đó xử lý nghiêm vi phạm, hướng dẫn cán bộ chiến sĩ thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ được giao.
Tôi báo đại một món ăn như câu trả lời đối phó, rồi khẽ thừ người ngồi nghĩ vẩn vơ.
Ngày trôi ngang đời mình bỗng đầy vội vã, nhưng mà, tôi cứ tất bật từ sáng tới tối như thế, để làm gì?
Nghe cũng có lý. Tôi đi làm, kiếm tiền, gửi về quê, nghĩ rằng như vậy là đang làm tròn bổn phận. Mỗi tháng một khoản, mỗi năm vài lần về thăm, tôi tin rằng như vậy là đủ.
Nhưng rồi có những lúc bất chợt tự hỏi, một năm mình về nhà được mấy ngày? Ba ngày Tết, thêm vài dịp giỗ chạp, cưới hỏi. Còn lại, mấy trăm ngày kia, ba mẹ sống ra sao, vui buồn thế nào, tôi đâu có thật sự biết.
Rồi một ngày, ba mẹ lên thành phố, báo tôi ra bến xe để đón. Tôi xin nghỉ phép, đưa gia đình đi ăn, hỏi chuyện nhà, kể vài câu về công việc. Cuối buổi, mẹ bảo tôi chở qua bệnh viện, bảo "Tiện lên đây khám bệnh luôn".
Hóa ra những lần tranh thủ lên thành phố thăm con, chỉ vì cơ thể ba mẹ đã rệu rã tới mức cần cái cớ để đi thăm khám. Và hóa ra, những chuyện quan trọng của ba mẹ, tôi không còn tham gia trong đó từ đầu nữa. Tôi chỉ biết khi mọi thứ đã được sắp xếp gọn gàng, khi họ đã tự lo xong phần lớn, và chỉ "tiện" ghé qua thăm mình một chút cho vơi nỗi nhớ con.
Hay như chị gái tôi quần quật làm từ sáng tới tối trong nhà máy, tăng ca liên miên, cố gắng dè xẻn từng đồng, chịu áp lực tứ phía, tất cả cũng là để cháu tôi có cuộc sống tốt hơn.
Chị muốn thằng nhỏ không thiếu ăn hay lo lắng mỗi lần làm mất bút mực chỉ vì sợ sẽ chẳng có tiền mua mới như chị em tôi ngày nhỏ. Chị muốn nó sống cuộc đời không nhiều nỗi sợ, khác chúng tôi.
Nhưng có những buổi tối chị về nhà, đèn vẫn sáng, mà con đã ngủ. Cánh cửa phòng khép hờ, tiếng con thở đều đều. Tôi thấy chị đứng đó một lúc, nhìn con, rồi thôi. Cứ như vậy, ngày này qua ngày khác. Chị ở cùng nhà với con, mà lại như không thật sự ở cùng.
Có những câu chuyện con muốn kể nhưng chị không có mặt. Có những khoảnh khắc con lớn lên từng chút, nhưng chị không kịp nhìn thấy. Hôm nọ thằng bé từ trường về, khoe khám sức khỏe học đường, cao lên được 5cm. Chị nhìn con, mới ngỡ ngàng thấy nó đã lớn bổng từ lúc nào.
Tôi đã cố gắng, chịu đựng, rồi đi qua những ngày mệt mỏi, cũng vì nghĩ đến một lúc nào đó, mọi thứ sẽ "ổn" hơn.
Vậy mà, một cơn ho kéo dài hai tuần, tôi vẫn chưa có thời gian để đi khám. Một lần chóng mặt thoáng qua, tôi tự nhủ chắc do mệt mà chẳng quan tâm. Một buổi tối kiệt sức, tôi vẫn mở laptop vì "việc chưa xong". Tôi luôn nghĩ sẽ có lúc rảnh để chăm sóc bản thân. Nhưng lúc "rảnh" đó, hình như chưa bao giờ đến.
Đổi lại, ngoài có thêm một chút tiền trong tài khoản, một vài lời khen, một tấm bằng, một vị trí, một cái gì đó gọi là thành quả, thì phần lớn thanh xuân đã trôi qua trong những ngày chạy theo áp lực, công việc, mệt mỏi, hơn thua,...
Dù biết thành công nào cũng cần đánh đổi bằng nỗ lực. Nhưng thật sự, cái giá đang trả có phải quá đắt hay không?
Đổi thời gian bên ba mẹ để lấy tiền gửi về. Đổi những buổi tối bên con lấy những giờ làm thêm mỏi mệt. Đổi sức khỏe của mình lấy một cảm giác an tâm khi thấy tiền trong tài khoản còn đủ cho những lần đóng tiền trọ tiếp theo.
Chúng ta vẫn phải làm việc, vẫn phải cố gắng. Cuộc sống không cho phép mình dừng lại hoàn toàn. Nhưng có lẽ, điều cần thay đổi không phải là làm ít đi, mà là hiểu rõ hơn mình đang sống vì điều gì.
Để khi tất bật, mình không quên mất những điều đáng giữ. Để khi mệt, mình biết dừng lại đúng lúc mà yêu bản thân. Để khi nhìn lại, không thấy mình đã đi quá xa những người mình thương.
Chúng ta tất bật, đến cuối cùng, chỉ để "sống" trọn vẹn một cuộc đời ý nghĩa, mà thôi.