Một dự án có tên “colleague.skill” đang lan truyền trong giới công sở Trung Quốc. Đây là công cụ AI dùng dấu vết kỹ thuật số của một nhân viên như lịch sử chat, email, tài liệu cùng với các mô tả trong prompt để tạo thành một tác nhân AI (AI Agent) với kỹ năng tương tự.
“Colleague.skill” được chia sẻ miễn phí trên GitHub bởi một người Trung Quốc có biệt danh titanwings. Đầu tháng 4, dự án được 2.000 lượt đánh dấu sao trên Github, tương tự nút like trên mạng xã hội. Đến 9/4, con số này đạt gần 11.000.
Dự án được mô tả giúp mọi người hoàn thiện các công việc mà đồng nghiệp, đối tác nghỉ việc để lại, hoặc giúp nhân viên dễ tiếp quản từ người tiền nhiệm. Dù vậy, một số lo ngại công cụ có thể được các “sếp” tận dụng để tạo AI Agent thay thế lực lượng lao động, trong bối cảnh nhiều công ty Trung Quốc yêu cầu nhân viên lưu lại chi tiết công việc, từ quy trình làm việc, ra quyết định đến quá trình giao tiếp.
“Colleague.skill” gây lo ngại vì có thể tạo ra bản sao kỹ thuật số của một người nơi công sở khi chưa cho phép. Trên mạng xã hội Trung Quốc, điều này được gọi là “chưng cất kỹ năng”, ám chỉ việc biến con người thành một bộ kỹ năng để lưu trữ và sử dụng.
Ngày 3/4, nhà sáng tạo nội dung Deng Xiaoxian đăng video phản đối “chưng cất kỹ năng” và chia sẻ công cụ “anti-distillation skill” (kỹ thuật chống chưng cất).
“Không ai muốn bị biến thành một tệp kỹ năng rồi mất việc. Vậy nên tôi tạo ra cái này”, cô nói. “Anti-distillation skill” lấy tệp kỹ năng – dữ liệu chi tiết công việc và giao tiếp mà nhiều nhân viên công sở ở Trung Quốc bị yêu cầu nộp cho cấp quản lý – rồi xử lý để biến thông tin này thành vô giá trị.
Tệp kỹ năng sau khi xử lý sẽ loại bỏ hoặc thay thế các thông tin quan trọng như kinh nghiệm khi ra quyết định, khả năng phán đoán theo ngữ cảnh và các tri thức về công việc – những thông tin AI sẽ tập trung vào để hiểu cách làm việc của một người.
“Anti-distillation.skill” tạo ra hai phiên bản đầu ra. Một bản “sạch” để nộp với cấu trúc chuyên nghiệp, cố tình mơ hồ ở những chỗ quan trọng, và một bản sao lưu riêng tư với tri thức thật để người dùng có thể tự lưu trữ.
Deng Xiaoxian giải thích, phiên bản làm sạch có ba mức độ: nhẹ, trung bình và nặng. Mức nhẹ dành cho những công ty kiểm tra kỹ. Mức nặng dành cho môi trường mà cấp quản lý chỉ muốn hoàn thành thủ tục. “Nếu công ty của bạn chỉ làm cho có, chỉ kiểm tra xem bạn có nộp hay chưa thôi, hãy dùng mức làm sạch dữ liệu nặng”, Deng nói.
Công cụ này cũng đang lan truyền mạnh trên GitHub những ngày qua, “đối đầu với “colleague.skill” và cho thấy giới công sở đang quan tâm và bắt đầu tìm cách chống lại quá trình trích xuất tri thức.
Nỗi sợ bị AI thay thế đang phổ biến trong lực lượng lao động Trung Quốc. Chủ đề #AIAnxiety (lo ngại về AI) trên nền tảng Xiaohongshu đã thu hút khoảng 2,6 triệu lượt xem. Người dùng chia sẻ những lo lắng như: “Cố gắng theo kịp AI còn mệt hơn cả công việc”, hay “Sếp tôi yêu cầu tôi viết mã AI để thay thế một số nhân viên, bao giờ sẽ đến lượt tôi?”.
“Cảm giác như đang chơi Squid Game vậy, bạn có thể bị loại bất cứ lúc nào”, Lambert Li, nhân viên văn phòng ở Thượng Hải, nói với Rest of World. Li cho biết công ty của mình đã sa thải 30% lực lượng lao động năm 2025, trong đó có những người không thích nghi đủ nhanh với AI.
Theo phân tích của Đại học Bắc Kinh dựa trên hơn một triệu tin tuyển dụng, nhu cầu tìm người ở các vị trí có thể bị AI thay thế như lập trình, biên tập, bán hàng đã giảm mạnh ở Trung Quốc trong giai đoạn 2018-2024.
Trước đó vào tháng 3, AI được đề cập là nguyên nhân hàng đầu gây sa thải ở Mỹ, chiếm một phần tư trong hơn 60.000 trường hợp cắt giảm nhân sự được công bố. Trên toàn cầu, theo khảo sát của Đại học Duke và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trên 750 giám đốc tài chính (CFO), số vụ sa thải được gán cho AI trong năm 2026 được dự báo cao gấp 9 lần so với 2025.
Tuy nhiên, không phải mọi vụ “sa thải vì AI” đều thực sự liên quan đến AI, tức một số trong đó là những đợt điều chỉnh nhân sự vì những lý do khác, nhưng vẫn được gán cho công nghệ này. Ngoài ra, năng lực phán đoán, xác định ngữ cảnh và trực giác là những yếu tố mà đến nay AI vẫn khó sao chép.
Hôm 9/4, cơ quan quản lý nói thời gian qua, Sở tiếp nhận các ý kiến phản ánh liên quan đến nội dung MV Truth or Dare. "Sở đang thẩm định, đánh giá, lấy ý kiến chuyên môn của hội đồng nghệ thuật, cơ quan chức năng và các chuyên gia, sau đó sớm có kết luận chính thức", đại diện Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM cho biết.
Sở cho biết thêm hiện chưa có quy định dán nhãn phân loại độ tuổi cho sản phẩm âm nhạc phát hành trên các nền tảng số. Tại Việt Nam, các video ca nhạc phát hành trên không gian mạng chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật, từ quy định về nghệ thuật biểu diễn đến an ninh mạng và sở hữu trí tuệ.
21h cùng ngày, đại diện công ty quản lý Jun Phạm gỡ MV trên nền tảng trực tuyến. Êkíp nói việc ngừng phát hành sản phẩm xuất phát từ "tinh thần cầu thị, tôn trọng dành cho khán giả". Phía ca sĩ cho biết những ngày tới, họ sẽ phối hợp cơ quan chức năng và các đơn vị liên quan để làm việc, đồng thời "tập trung tạo những giá trị mới, phù hợp định hướng phát triển dài hạn".
MV phát hành tối 28/3, ca khúc do Jun Phạm sáng tác cùng APJ, phần sản xuất do APJ và MONOTAPE (SpaceSpeakers Label) đảm nhận. Video có cảnh Jun Phạm thể hiện những động tác gợi cảm cùng một cô gái. Sản phẩm còn có những màn ca sĩ làm động tác vào bếp nhào, cán bột, tẩm ướp nguyên liệu với khung hình cận.
Một bộ phận khán giả cho rằng những phân đoạn trên "ám chỉ về tình dục". Tuy nhiên, cũng có luồng ý kiến nhận xét Jun Phạm thể hiện cá tính nghệ thuật táo bạo, nỗ lực thoát khỏi vùng an toàn.
Trong thông báo mới, đại diện ca sĩ lý giải MV được kể theo ngôn ngữ điện ảnh, mỗi khung hình mang dụng ý riêng, hướng đến cảm xúc và giá trị thị giác. Họ cho rằng nghệ thuật có nhiều cách diễn giải, tuy nhiên êkíp không hướng đến việc đi ngược những giá trị tích cực của cộng đồng.
Đạo diễn MV Kiên Ứng cho biết sản phẩm được dàn dựng như một "trò chơi tâm lý". Anh dùng hình tượng mang tính ẩn dụ, các chi tiết trong MV được thiết kế để đưa nhân vật đến giới hạn, khi bản năng lên tiếng trước lý trí. Anh thừa nhận Truth or Dare có yếu tố khêu gợi nhưng không nằm ở việc mô tả hình ảnh mà dụng ý thúc đẩy cảm xúc của người xem.
Ca sĩ Jun Phạm cho biết ca khúc nằm trong kế hoạch thử nghiệm âm nhạc năm nay của anh. Thông qua đó, ca sĩ mở ra một chương mới trong chặng đường xây dựng hình ảnh gợi cảm, trưởng thành.
Jun Phạm, 37 tuổi, tên thật Phạm Duy Thuận, quê TP HCM, được công chúng biết đến khi hoạt động trong nhóm nhạc 365 do Ngô Thanh Vân đào tạo. Khi hoạt động độc lập, anh ra mắt các MV hút triệu view như Hai bàn tay, Thương em hơn chính anh. Năm 2024, Jun Phạm tạo dấu ấn tại show âm nhạc thực tế Anh trai vượt ngàn chông gai, có thêm lượng fan.
Ngoài ra, anh lấn sân diễn xuất trong Tấm Cám: Chuyện chưa kể, Cô gái đến từ hôm qua, 100 ngày bên em, Về quê ăn Tết, Nữ chủ. Jun Phạm còn là nhà văn, có hơn 10 năm trong nghề, từng phát hành các cuốn sách như Nếu như không thể nói nếu như, Có ai giữ giùm những lãng quên, Thức dậy anh vẫn là mơ, 365 - Những người lạ quen thuộc.
Trước đó, cuối tháng 3, cơ quan chức năng ban hành văn bản đề nghị chấn chỉnh, định hướng hành vi của tổ chức, cá nhân trong môi trường số theo chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật. Qua đó, nâng cao chất lượng nghệ thuật, giữ gìn hình ảnh nghệ sĩ, xây dựng môi trường văn hóa - số lành mạnh, chuẩn mực.
Năm nay tôi 38 tuổi. Lần đầu tiên sau hơn 20 năm đi làm, tôi quyết định dừng lại. Tôi bắt đầu đi làm từ khi mới chưa đầy 20 tuổi. Quãng thời gian đó dài đến mức, đôi khi tôi cũng không nhớ rõ mình đã bao giờ nghỉ ngơi đúng nghĩa hay chưa?
Cuộc sống của tôi trước giờ khá đơn giản với vòng lặp bất tận: làm việc - kiếm tiền - rồi lại làm tiếp. Đến khi kinh tế bắt đầu chậm lại, việc buôn bán không còn hiệu quả như trước, tôi mới không cố gồng nữa và quyết định "nghỉ hưu sớm". Tôi chọn dừng lại không phải vì cùng đường, mà vì tôi thấy mình cần nghỉ thật sự, cho cơ thể, đầu óc được phục hồi.
Ngồi lại nhìn những gì mình đã đạt được, tôi thấy không phải là bản thân không có gì. Thậm chí, tôi đang ở trong một căn nhà ba tầng mặt phố - nơi mà hàng xóm nhà cấp bốn sát bên, cùng diện tích, vừa bán được giá 5 tỷ. Tôi còn có một ôtô bảy chỗ, giờ cho thuê cũng được 5 triệu mỗi tháng. Ngoài ra, tôi còn sở hữu một lô đất trống giá thị trường khoảng 10 tỷ, đang để hàng xóm vừa trồng rau, vừa giữ đất giúp. Họ tự gửi lại tôi 2 triệu mỗi tháng, chứ thực ra tôi cũng không đặt nặng chuyện đó. Ở vùng ven, tôi còn hai lô đất nữa, giá trị lần lượt khoảng 1,4 và 1,5 tỷ.
>> Tôi 'sợ' nghỉ hưu sớm dù có nhà, đất và 2,7 tỷ đồng tiết kiệm
Trước khi dừng hẳn việc kinh doanh, tôi cũng kịp bán đi một bất động sản, thu về 1,55 tỷ để làm khoản phòng thân. Số tiền đó, tôi không dám tiêu thoải mái mà chia ra nhiều phần: 75 triệu đồng để sẵn chi tiêu trong ba tháng tiếp theo cho cả gia đình và phụ cấp ba mẹ; 1 tỷ đồng gửi ngân hàng (lãi 9% một năm, tính ra mỗi tháng cũng được khoảng 7,5 triệu); phần còn lại khoảng 275 triệu tôi gửi ngắn hạn ba tháng (lãi 6% một năm, mỗi tháng thêm được hơn 1 triệu).
Nếu cộng với khoản tiền cho thuê xe và đất, thì mỗi tháng tôi có thu nhập khoảng gần 16 triệu mà không cần làm gì. Số tiền này sẽ giảm dần khi tôi rút ra lo chi phí hàng tháng cho gia đình (khoảng 25 triệu). Tức là mỗi tháng tôi vẫn âm khoảng 9 triệu, phải lấy từ tiền dự phòng ra để bù vào.
Nghe thì có vẻ không ổn, nhưng nếu nhìn tổng thể những gì mình đang có, tôi biết bản thân vẫn có thể nghỉ ngơi được thêm một thời gian nữa. Hiện tại, tôi là một ông bố đơn thân (vợ tôi mất sớm), đang nuôi con lớn của tôi đang học năm Nhất đại học, đứa nhỏ học lớp 11, và phụng dưỡng bố mẹ già. Với nhiều người, 25 triệu không phải là con số nhỏ, nhưng tôi thấy đó là mức cần thiết để lo cho gia đình một cách đàng hoàng.
Nhiều lúc tôi cũng tự hỏi: với tình hình này, liệu mình có đang đánh liều không khi chọn dừng làm việc từ sớm? Nhưng rồi tôi cũng nghĩ ngược lại rằng nếu không dừng bây giờ, thì sẽ chịu đựng được đến khi nào? Sức khỏe của tôi đã xuống rõ. Những năm vừa rồi, tôi gần như chỉ biết làm việc, ăn uống thất thường, ngủ nghỉ thiếu khoa học. Nếu cứ tiếp tục như thế, có thể tôi sẽ kiếm thêm nhiều tiền, nhưng chưa chắc còn đủ sức để dùng đến chúng.
Thực ra, tôi không nghĩ mình đã nghỉ hẳn. Nói đúng hơn, tôi đang cho mình một khoảng nghỉ có tính toán. Khoảng nghỉ này có thể kéo dài vài năm, đủ để tôi ổn định lại bản thân, đủ để hai đứa nhỏ học xong đại học. Sau đó, tôi dự định sẽ chia cho mỗi đứa một phần tài sản, còn mình thì tìm một nơi nào đó yên tĩnh, mua miếng đất nhỏ, sống đơn giản lại đến già.
Có thể lúc đó, tôi sẽ không làm kinh doanh lớn nữa. Nếu có làm thì cũng chỉ là thứ gì đó nhẹ nhàng, đủ để tôi thấy mình có ích, chứ không phải gồng lên như trước. Viết ra những dòng này, tôi cũng không chắc mình đang đúng hay sai? Chỉ là lần đầu tiên trong đời, tôi quyết định không "chạy" nữa. Và tôi đang học cách sống chậm lại. Liệu đó có phải là một quyết định sai lầm?
Phuc ThanhTôi hối tiếc vì tuổi 50 có 5 tỷ vẫn không dám nghỉ hưu sớm
Lý do tôi 70 tuổi vẫn chưa nghỉ hưu dù dư tiền dưỡng già
Đắn đo bỏ việc lương 40 triệu để nghỉ hưu sớm ở tuổi 47
Cuộc sống của tôi sau khi nghỉ hưu sớm tuổi 45
45 tuổi nghỉ hưu sớm, sống nhờ lãi tiết kiệm tháng 25 triệu đồng
Vỡ mộng nghỉ hưu sớm dù tháng kiếm 40 triệu từ dãy trọ cho thuê
Tại họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 1/4, ông Nguyễn Xuân Hải, Cục phó Môi trường, thừa nhận nhiều lỗ hổng trong hệ thống quan trắc môi trường, thể hiện qua vụ hàng chục người bị khởi tố vì chỉnh sửa chỉ số quan trắc.
Cuối tháng 3, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) khởi tố ông Hoàng Văn Thức, cựu Cục trưởng Môi trường, cùng nhiều bị can liên quan sai phạm trong các dự án quan trắc không khí tự động. Cơ quan điều tra xác định doanh nghiệp đã chi khoảng 35 tỷ đồng "lại quả" để trúng thầu, đồng thời nâng khống giá thiết bị. Kiểm tra hơn 300 trạm quan trắc cho thấy gần 160 trạm có dấu hiệu bị can thiệp, chỉnh sửa số liệu nhằm che giấu tình trạng ô nhiễm.
Cục phó Môi trường Nguyễn Xuân Hải chỉ ra việc can thiệp, làm sai lệch số liệu trước hết thuộc trách nhiệm của đơn vị vận hành hệ thống (doanh nghiệp - chủ nguồn thải). Tiếp đó khâu giám sát kỹ thuật và hậu kiểm chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, nhất là khi số trạm quan trắc tự động tăng nhanh, khối lượng dữ liệu lớn.
"Đây không phải khoảng trống pháp lý mà là vấn đề trong thực thi nhiệm vu", ông Hải khẳng định.
Hệ thống quan trắc hiện vẫn vận hành liên tục, dữ liệu được truyền trực tiếp về địa phương và Bộ để giám sát. Tuy nhiên, theo ông Hải, trong một số trường hợp hệ thống chưa phát hiện kịp thời các hành vi can thiệp có chủ đích mà chủ yếu theo dõi thông số môi trường và trạng thái vận hành.
Sau sự việc, Cục Môi trường cho biết sẽ bổ sung các lớp kiểm soát nhằm bảo đảm tính minh bạch của hệ thống quan trắc. Trọng tâm là kiểm soát truy cập và cấu hình hệ thống, đặc biệt với thiết bị ghi nhận dữ liệu (data logger) và phần mềm truyền dẫn, đồng thời tăng giám sát từ xa và phân tích dữ liệu bất thường để phát hiện sớm dấu hiệu can thiệp.
Công tác kiểm tra được chuyển sang hướng chủ động hơn, gồm kiểm tra đột xuất, đối chứng và đối chiếu dữ liệu với các nguồn độc lập, nhất là tại các cơ sở có dấu hiệu bất thường. Song song, cơ quan quản lý sẽ hoàn thiện quy định kỹ thuật theo hướng tăng bảo mật và bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu.
