Bất kỳ ai đến thăm Paris cách đây hơn một thập kỷ đều bị mê hoặc bởi những nhà hàng truyền thống, bảo tàng trưng bày đầy ắp các tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng, đại lộ với nhiều cửa hàng thời trang sang trọng lấp lánh ánh đèn cùng tháp Eiffel.
Dù sở hữu một trong những hệ thống tàu điện ngầm bận rộn nhất châu Âu, Paris khi đó vẫn bị thống trị bởi ôtô. Mạng lưới đường sá khu trung tâm ken đặc xe cộ. Người đi bộ bị ép vào những vỉa hè chật hẹp và tại các quán cà phê vỉa hè, khách vừa thưởng thức cà phê và bánh sừng bò vừa “hít” khói xe.
Ngày nay, Paris đã khác. Du khách có thể dạo bước thoải mái trên các con phố dành riêng cho người đi bộ, hít thở bầu không khí trong lành hơn. Với những ai muốn di chuyển bằng xe đạp, hàng trăm km làn đường riêng giúp họ đi lại an toàn khắp thành phố.
Phần lớn sự thay đổi này đến từ Anne Hidalgo, một người nhập cư gốc Tây Ban Nha trở thành nữ thị trưởng đầu tiên của thành phố. Bà là một trong những gương mặt lãnh đạo Paris được biết đến rộng rãi toàn cầu, đặc biệt sau chiến dịch làm sạch sông Seine và để vận động viên bơi lội tại đó ở Olympic 2024.
Trong khi các du khách biết ơn Hidalgo vì 12 năm thực hiện cải tổ sâu rộng, nhiều người dân Paris lại không hài lòng với những di sản bà để lại.
Giải quyết tình trạng tắc nghẽn và khuyến khích người dân đi bộ là một trong những ưu tiên của Hidalgo khi bà được bầu làm thị trưởng năm 2014. Chính quyền của bà đã xóa bỏ nhiều chỗ đỗ xe và cấm ôtô trên toàn bộ một số tuyến phố và quảng trường. Số lượng ô tô trong thành phố đã giảm đáng kể.
Điều này được nhiều du khách đến Paris mỗi năm hoan nghênh. “Thành phố dễ đi bộ là điều tôi thích nhất. Thật tuyệt khi đi du lịch mà không cần phải thuê xe”, Leon Crawford, kỹ sư xây dựng 23 tuổi đến từ Virginia (Mỹ), cho biết.
Chiến dịch mở rộng không gian cho người đi bộ của Hidalgo cũng nhận được sự ủng hộ từ một số cư dân địa phương, đặc biệt các bậc phụ huynh thông qua chương trình Rues aux Ecoles (Đường phố cho trường học), vốn chặn hoàn toàn giao thông tại 100 tuyến phố quanh các trường công.
“Trong một khu vực nhiều bê tông và ít công viên, chúng tôi có thêm không gian ngoài trời cho trẻ em và cả người lớn”, Théophile Chamard, một ông bố ba con, nói. Con phố gần trường học của con ông giờ giống một sân bóng đá.
“Thật tuyệt vì ít khói xe hơn”, con trai 6 tuổi của anh cũng đồng tình.
Paris đã nhận được nhiều lời khen từ quốc tế cho nỗ lực hạn chế ôtô. Urban Institute, tổ chức nghiên cứu chính sách và kinh tế tại Washington, Mỹ coi thành phố là hình mẫu cho quy hoạch đô thị và phát triển không gian đi bộ. Du khách trên các con phố đi bộ cũng không tiếc lời ca ngợi môi trường mà Hidalgo đã góp phần tạo ra.
“Đi bộ ở Paris là điều tôi thích nhất”, Yulia Hutsalencko, đến từ Ukraine, chia sẻ.
Hai du khách Ireland, John và Darvla Keogh, đã quay lại Paris sau gần 40 năm, cũng đánh giá cao những thay đổi. “Luôn có điều gì đó mới mẻ, và mọi thứ ngày càng tốt hơn”, John nói.
Dù vậy, không phải mọi cử tri đều ủng hộ việc loại bỏ ôtô khỏi các đại lộ. Phần lớn sự phản đối dành cho bà Anne Hidalgo bắt nguồn từ các chính sách giao thông trong chiến dịch “Paris Respire” (Paris Thở). Nhiều ý kiến cho rằng việc đẩy xe cộ ra khỏi khu trung tâm chỉ khiến tình trạng ùn tắc ở các tuyến đường khác trở nên nghiêm trọng hơn.
“Đại lộ Boulevard des Batignolles lúc nào cũng tắc nghẽn”, Katherine, 73, người đã sống hàng chục năm tại nơi này, chia sẻ. Bà từng chứng kiến 7 chiếc xe buýt nối đuôi nhau vì kẹt trên đường do lưu lượng giao thông quá đông.
Thực tế, tình trạng tắc đường ở Paris tăng 4% kể từ năm 2015, trong khi giao thông công cộng cũng bị ảnh hưởng, với lượng hành khách đi xe buýt giảm 31% trong giai đoạn 2018-2024. Grégoire de Lasteyrie, Phó chủ tịch Île-de-France Mobilités – cơ quan giám sát giao thông công cộng tại Paris – cho rằng trọng tâm đã bị đặt sai chỗ khi mạng lưới giao thông xe buýt không nằm trong danh sách được ưu tiên.
Dù Paris hiện được xem như hình mẫu cho các thành phố muốn tích hợp mạng lưới xe đạp vào hạ tầng sẵn có, nhiều cư dân vẫn cho rằng các thay đổi này đã đi quá xa.
Sự gia tăng mạnh mẽ của xe đạp, chủ đề nóng trong cuộc bầu cử chọn người kế nhiệm Hidalgo, đã bị các đối thủ chính trị khai thác. “Chúng ta chưa tạo đủ không gian cho mọi người trong thành phố, sự bùng nổ xe đạp đang khiến người đi bộ gặp nguy hiểm”, Rachel-Flore Pardo, luật sư 32 tuổi tranh cử tại quận 17, nhận định.
Năm 2020, Hidalgo công bố kế hoạch biến Paris thành “thủ đô xe đạp toàn cầu”. Từng bị xếp sau London và Madrid về chất lượng không khí, năm 2024, Paris đã vượt lên hai đối thủ trên, theo báo cáo của IQAir.
Với những người sử dụng xe đap, chủ yếu ở độ tuổi lao động, chính sách này được xem là thành công. Gần 30% dân Paris đạp xe nhiều hơn, 9% hiện đi làm bằng xe đạp. Năm 2025, Paris được vinh danh “thành phố thân thiện với xe đạp nhất châu Âu”, theo CNN.
Tuy nhiên, mặt trái cũng xuất hiện: việc cải tạo đường phố đã kéo theo sự gia tăng số ca nhập viện liên quan đến người đi xe đạp và người đi bộ.
Lợi ích và rủi ro song hành
Solal Roux, 23 tuổi, là một trong những người hưởng lợi. “Hidalgo thực sự đã thay đổi cuộc sống của tôi, giờ tôi có thể đạp xe trên mọi con phố”, Solal nói. Với những người trẻ, năng động và thể trạng tốt, các không gian đi bộ và đạp xe mới dọc sông Seine – nơi trước đây xe hơi thống trị – thành điểm cộng lớn. Solal ca ngợi mọi thứ ở đây “rất tuyệt”, đặc biệt vào mùa hè.
Tuy nhiên, không phải ai cũng cảm thấy an toàn. Roux thừa nhận những khu vực giao cắt giữa làn xe đạp và đường dành cho ôtô vẫn tiềm ẩn rủi ro. Yulia Hutsalencko cũng gặp khó khăn: “Người Paris không thực sự tuân thủ luật giao thông. Họ đi rất nhanh, lúc nào cũng vội”, cô nói.
Juliette Levha, sinh viên 21 tuổi đến từ Quebec, Canada, cho biết cô phụ thuộc vào xe đạp để di chuyển nhưng ở một số khu vực thiếu làn đường phân chia rõ ràng khiến việc đi lại trở nên nguy hiểm.
Sự gia tăng của xe đạp cũng khiến một số người đi bộ cảm thấy bị đe dọa. Bernadette, 66 tuổi, giảng viên đại học, cho biết người đi xe đạp thường “cắt đầu ôtô, vượt đèn đỏ và làm theo ý mình.”
Một số du khách lại không quá bận tâm. Zach, sinh viên từ Đại học Kentucky, Mỹ, cho rằng so với các điểm đến châu Âu khác, giao thông xe đạp ở Paris vẫn trật tự. “Không có chuyện xe đạp lao vào bạn liên tục. Paris còn tiên tiến hơn cả Amsterdam”, anh nói.
Dù chất lượng không khí và khả năng di chuyển đô thị đã được cải thiện, nhiều người dân địa phương vẫn không hài lòng. Các cuộc thăm dò cho thấy 59% cho rằng thành phố không đi đúng hướng, tăng mạnh so với 36% trước khi Hidalgo nhậm chức.
“Bà ấy luôn bị chỉ trích nhưng vẫn tái đắc cử. Người Paris không đi bầu, rồi sau đó lại phàn nàn. Người Pháp lúc nào cũng vậy”, Lionel Pradal, chủ một quán ăn trên phố Rue des Martyrs, nói.
Ngày 8/4, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Quy định 19 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng, áp dụng đối với các tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên trong Đảng.
Quy định nêu rõ mục tiêu nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực công tác; tăng khả năng xử lý hiệu quả các tình huống thực tiễn; kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng, nền tảng tư tưởng và các nguyên tắc tổ chức của Đảng; giữ vững định hướng chính trị, tư tưởng trong mọi hoạt động.
Một nội dung xuyên suốt là phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa"; bảo đảm sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn Đảng.
Về công tác chính trị, Quy định yêu cầu giữ vững bản chất cách mạng; kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới phù hợp thực tiễn Việt Nam; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, thống nhất ý chí và hành động trong toàn hệ thống.
Đối với công tác tư tưởng, Quy định nêu việc thống nhất nhận thức về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; về mô hình chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; về tầm nhìn và mục tiêu chiến lược trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Trung ương cũng yêu cầu chủ động nắm, phân tích, dự báo diễn biến tư tưởng, tâm trạng xã hội; kịp thời định hướng dư luận xã hội, nhất là đối với những vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Công tác tư tưởng đổi mới theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu; nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền.
Cùng với đó, quy định nhấn mạnh xây dựng chuẩn mực đạo đức cách mạng, văn hóa trong Đảng; phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; bồi dưỡng tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Tại Điều 5 về xây dựng ý thức kỷ luật, Quy định yêu cầu tuân thủ nghiêm Điều lệ Đảng, các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng; tích cực tham gia xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Cán bộ, đảng viên phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống; nêu cao tinh thần trách nhiệm, chấp hành nghiêm quy định của Đảng và những điều đảng viên không được làm; xây dựng lối sống trung thực, khiêm tốn, giản dị, gương mẫu trong công việc và đời sống.
Quy định đồng thời yêu cầu tuân thủ quy định về phát ngôn. Cán bộ, đảng viên phải nói và viết đúng quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Các cấp ủy đảng chịu trách nhiệm lãnh đạo, tổ chức thực hiện toàn diện công tác chính trị, tư tưởng; bảo đảm mọi chủ trương, kế hoạch hành động đúng đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy và người đứng đầu phải gương mẫu, nói đi đôi với làm; chịu trách nhiệm trực tiếp về công tác chính trị, tư tưởng tại cơ quan, đơn vị; tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh các biểu hiện lệch lạc.
Cán bộ, đảng viên phải giữ vững lập trường tư tưởng, tuyệt đối tin tưởng và bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đồng thời phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; gần dân, sát cơ sở, chống các biểu hiện né tránh, hình thức.
Nội dung được nêu trong dự thảo tờ trình Nghị quyết của HĐND TP HCM về chính sách miễn vé xe buýt, vừa được Sở Xây dựng gửi các sở, ngành góp ý. Chính sách dự kiến áp dụng từ tháng 5 sau khi hoàn tất thủ tục và được thông qua.
Cơ quan chuyên môn đưa ra 4 phương án, trong đó 3 cách áp dụng cho hệ thống xe buýt trợ giá với khoảng 109 tuyến đang hoạt động.
Phương án một là thành phố mua lại doanh thu theo từng chuyến xe dựa trên thỏa thuận với đơn vị vận tải. Hành khách đi xe buýt không phải trả tiền, không cần quẹt thẻ hay định danh. Doanh nghiệp được thanh toán theo doanh thu mỗi chuyến, dự kiến tăng khoảng 30% so với 8 tháng cuối năm 2025 do lượng khách tăng.
Cách này đơn giản, thuận tiện cho hành khách, đặc biệt là người lớn tuổi, trẻ em hoặc khách vãng lai. Tuy nhiên, hạn chế là không hình thành thói quen thanh toán không tiền mặt, không có dữ liệu chuyến đi để phục vụ quản lý, đồng thời tiềm ẩn rủi ro về giám sát và dễ gây lãng phí ngân sách khi doanh thu được ấn định.
Phương án hai là thanh toán dựa trên sản lượng khách nhân với giá vé bình quân từng tuyến. Doanh nghiệp thống kê lượng khách qua hệ thống vé điện tử, thành phố căn cứ dữ liệu để chi trả. Hành khách vẫn được miễn phí nhưng việc ghi nhận phụ thuộc vào đơn vị vận tải, khó đảm bảo chính xác, việc kiểm tra, đối soát cũng làm tăng chi phí quản lý.
Phương án ba là thành phố chi trả toàn bộ tiền vé thay hành khách theo số lượt đi thực tế. Người dân đi xe buýt miễn phí nhưng phải quét thẻ hoặc định danh điện tử như căn cước, VNeID, thẻ ngân hàng, ví điện tử hoặc ứng dụng MultiGo để hệ thống ghi nhận.
Ưu điểm của phương án này là giúp quản lý chính xác sản lượng hành khách, doanh thu minh bạch, hạn chế gian lận, đồng thời hỗ trợ phân tích nhu cầu đi lại, giờ cao điểm, điều chỉnh mạng lưới vận tải. Tuy nhiên, hành khách phải thao tác quét thẻ, có thể bất tiện với một số nhóm, nhất là người lớn tuổi.
Trong các phương án, Sở Xây dựng đề xuất lựa chọn phương án ba do tính khả thi cao, phù hợp định hướng chuyển đổi số và thanh toán không tiền mặt trong giao thông công cộng.
Đối với 26 tuyến xe buýt không trợ giá, cơ quan này đề xuất ngân sách sẽ thanh toán cho doanh nghiệp theo chi phí mỗi chuyến nhân với số chuyến được nghiệm thu.
Chủ trương miễn vé xe buýt ở TP HCM nhằm giảm chi phí đi lại, khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng, qua đó góp phần giảm ùn tắc và ô nhiễm. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu toàn bộ hành khách tại TP HCM được đi xe buýt miễn phí. Hiện giá vé phổ thông trên các tuyến trợ giá khoảng 5.000-7.000 đồng mỗi lượt, học sinh, sinh viên 3.000 đồng.
Sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP HCM có khoảng 180 tuyến xe buýt nội tỉnh và liên tỉnh, với hơn 2.400 phương tiện, trong đó xe buýt điện chiếm gần một nửa.
Theo danh sách được FIFA công bố hôm 9/4, có 52 trọng tài chính, 88 trọng tài biên và 30 VAR sẽ làm nhiệm vụ ở World Cup 2026. Trong đó, có 25 trọng tài đến từ LĐBĐ châu Á (AFC), gồm 8 trọng tài chính, 12 trọng tài biên và 5 VAR. 8 trọng tài chính này là Abdulrahman Al Jassim (Qatar), Khalid Al Turais (Arab Saudi), Yusuke Araki (Nhật Bản), Alireza Faghani (Australia), Ma Ning (Trung Quốc), Adham Makhadmeh (Jordan), Omar Al Ali (UAE) và Ilgiz Tantashev (Uzbekistan).
Tại châu Á, chỉ có Đông Nam Á và Nam Á không có trọng tài nào trong danh sách này.
Đông Nam Á không có đại diện có thể coi là bước lùi của khu vực này. Bởi tại World Cup 2022, khu vực đóng góp một trọng tài là ông Muhammad Taqi (Singapore), với vai trò VAR. Taqi là trọng tài Singapore thứ năm làm nhiệm vụ ở một kỳ World Cup, sau George Suppiah (1974), Shamsul Maidin (2006), K. Visvanathan (2002) và Jeffrey Goh (2010).
Ông Taqi cũng là trọng tài Đông Nam Á duy nhất được chọn dự World Cup, kể từ sau năm 2010. Bởi ở các năm 2014, 2018 và 2026, không có trọng tài nào trong khu vực góp mặt.
Truyền thông Malaysia tỏ ra tiếc nuối khi trọng tài Nazmi Nasaruddin không có tên trong danh sách hôm qua. Ông Nazmi từng có tên trong nhóm ứng viên, và tham gia các khóa học của FIFA, nhưng cuối cùng bị loại. Vì thế, Malaysia chỉ có duy nhất một trọng tài từng làm việc tại World Cup, là ông Subkhiddin Salleh năm 2010 ở Nam Phi.
Báo ThaiRath thì đưa tin trọng tài Sivakorn Pu-udom không có tên trong danh sách World Cup 2026, dù được tin tưởng cầm còi nhiều giải thuộc AFC. Thái Lan từng có trọng tài Prachya Permpanich làm nhiệm vụ trợ lý tại World Cup 2006.
Việt Nam chưa từng có trọng tài làm nhiệm vụ tại World Cup.
Trưởng ban trọng tài FIFA Pierluigi Collina cho biết danh sách được lựa chọn là những gương mặt xuất sắc thế giới, sau quá trình đánh giá kéo dài ba năm. Các trọng tài này nằm trong nhóm được FIFA theo dõi, đào tạo thông qua nhiều hội thảo và trực tiếp điều hành các giải đấu do tổ chức này quản lý. Collina cũng nhấn mạnh phong độ của họ được kiểm chứng liên tục, thông qua các trận đấu trong nước lẫn quốc tế, trước khi chốt danh sách cuối cùng.
World Cup 2026 sẽ là kỳ lớn nhất lịch sử, với 48 đội và 104 trận, tăng mạnh so với 32 đội và 64 trận ở World Cup 2022. Danh sách trọng tài lần này cũng có sáu nữ, tiếp nối xu hướng đã được áp dụng từ kỳ trước tại Qatar.