Bất kỳ ai đến thăm Paris cách đây hơn một thập kỷ đều bị mê hoặc bởi những nhà hàng truyền thống, bảo tàng trưng bày đầy ắp các tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng, đại lộ với nhiều cửa hàng thời trang sang trọng lấp lánh ánh đèn cùng tháp Eiffel.
Dù sở hữu một trong những hệ thống tàu điện ngầm bận rộn nhất châu Âu, Paris khi đó vẫn bị thống trị bởi ôtô. Mạng lưới đường sá khu trung tâm ken đặc xe cộ. Người đi bộ bị ép vào những vỉa hè chật hẹp và tại các quán cà phê vỉa hè, khách vừa thưởng thức cà phê và bánh sừng bò vừa “hít” khói xe.
Ngày nay, Paris đã khác. Du khách có thể dạo bước thoải mái trên các con phố dành riêng cho người đi bộ, hít thở bầu không khí trong lành hơn. Với những ai muốn di chuyển bằng xe đạp, hàng trăm km làn đường riêng giúp họ đi lại an toàn khắp thành phố.
Phần lớn sự thay đổi này đến từ Anne Hidalgo, một người nhập cư gốc Tây Ban Nha trở thành nữ thị trưởng đầu tiên của thành phố. Bà là một trong những gương mặt lãnh đạo Paris được biết đến rộng rãi toàn cầu, đặc biệt sau chiến dịch làm sạch sông Seine và để vận động viên bơi lội tại đó ở Olympic 2024.
Trong khi các du khách biết ơn Hidalgo vì 12 năm thực hiện cải tổ sâu rộng, nhiều người dân Paris lại không hài lòng với những di sản bà để lại.
Giải quyết tình trạng tắc nghẽn và khuyến khích người dân đi bộ là một trong những ưu tiên của Hidalgo khi bà được bầu làm thị trưởng năm 2014. Chính quyền của bà đã xóa bỏ nhiều chỗ đỗ xe và cấm ôtô trên toàn bộ một số tuyến phố và quảng trường. Số lượng ô tô trong thành phố đã giảm đáng kể.
Điều này được nhiều du khách đến Paris mỗi năm hoan nghênh. “Thành phố dễ đi bộ là điều tôi thích nhất. Thật tuyệt khi đi du lịch mà không cần phải thuê xe”, Leon Crawford, kỹ sư xây dựng 23 tuổi đến từ Virginia (Mỹ), cho biết.
Chiến dịch mở rộng không gian cho người đi bộ của Hidalgo cũng nhận được sự ủng hộ từ một số cư dân địa phương, đặc biệt các bậc phụ huynh thông qua chương trình Rues aux Ecoles (Đường phố cho trường học), vốn chặn hoàn toàn giao thông tại 100 tuyến phố quanh các trường công.
“Trong một khu vực nhiều bê tông và ít công viên, chúng tôi có thêm không gian ngoài trời cho trẻ em và cả người lớn”, Théophile Chamard, một ông bố ba con, nói. Con phố gần trường học của con ông giờ giống một sân bóng đá.
“Thật tuyệt vì ít khói xe hơn”, con trai 6 tuổi của anh cũng đồng tình.
Paris đã nhận được nhiều lời khen từ quốc tế cho nỗ lực hạn chế ôtô. Urban Institute, tổ chức nghiên cứu chính sách và kinh tế tại Washington, Mỹ coi thành phố là hình mẫu cho quy hoạch đô thị và phát triển không gian đi bộ. Du khách trên các con phố đi bộ cũng không tiếc lời ca ngợi môi trường mà Hidalgo đã góp phần tạo ra.
“Đi bộ ở Paris là điều tôi thích nhất”, Yulia Hutsalencko, đến từ Ukraine, chia sẻ.
Hai du khách Ireland, John và Darvla Keogh, đã quay lại Paris sau gần 40 năm, cũng đánh giá cao những thay đổi. “Luôn có điều gì đó mới mẻ, và mọi thứ ngày càng tốt hơn”, John nói.
Dù vậy, không phải mọi cử tri đều ủng hộ việc loại bỏ ôtô khỏi các đại lộ. Phần lớn sự phản đối dành cho bà Anne Hidalgo bắt nguồn từ các chính sách giao thông trong chiến dịch “Paris Respire” (Paris Thở). Nhiều ý kiến cho rằng việc đẩy xe cộ ra khỏi khu trung tâm chỉ khiến tình trạng ùn tắc ở các tuyến đường khác trở nên nghiêm trọng hơn.
“Đại lộ Boulevard des Batignolles lúc nào cũng tắc nghẽn”, Katherine, 73, người đã sống hàng chục năm tại nơi này, chia sẻ. Bà từng chứng kiến 7 chiếc xe buýt nối đuôi nhau vì kẹt trên đường do lưu lượng giao thông quá đông.
Thực tế, tình trạng tắc đường ở Paris tăng 4% kể từ năm 2015, trong khi giao thông công cộng cũng bị ảnh hưởng, với lượng hành khách đi xe buýt giảm 31% trong giai đoạn 2018-2024. Grégoire de Lasteyrie, Phó chủ tịch Île-de-France Mobilités – cơ quan giám sát giao thông công cộng tại Paris – cho rằng trọng tâm đã bị đặt sai chỗ khi mạng lưới giao thông xe buýt không nằm trong danh sách được ưu tiên.
Dù Paris hiện được xem như hình mẫu cho các thành phố muốn tích hợp mạng lưới xe đạp vào hạ tầng sẵn có, nhiều cư dân vẫn cho rằng các thay đổi này đã đi quá xa.
Sự gia tăng mạnh mẽ của xe đạp, chủ đề nóng trong cuộc bầu cử chọn người kế nhiệm Hidalgo, đã bị các đối thủ chính trị khai thác. “Chúng ta chưa tạo đủ không gian cho mọi người trong thành phố, sự bùng nổ xe đạp đang khiến người đi bộ gặp nguy hiểm”, Rachel-Flore Pardo, luật sư 32 tuổi tranh cử tại quận 17, nhận định.
Năm 2020, Hidalgo công bố kế hoạch biến Paris thành “thủ đô xe đạp toàn cầu”. Từng bị xếp sau London và Madrid về chất lượng không khí, năm 2024, Paris đã vượt lên hai đối thủ trên, theo báo cáo của IQAir.
Với những người sử dụng xe đap, chủ yếu ở độ tuổi lao động, chính sách này được xem là thành công. Gần 30% dân Paris đạp xe nhiều hơn, 9% hiện đi làm bằng xe đạp. Năm 2025, Paris được vinh danh “thành phố thân thiện với xe đạp nhất châu Âu”, theo CNN.
Tuy nhiên, mặt trái cũng xuất hiện: việc cải tạo đường phố đã kéo theo sự gia tăng số ca nhập viện liên quan đến người đi xe đạp và người đi bộ.
Lợi ích và rủi ro song hành
Solal Roux, 23 tuổi, là một trong những người hưởng lợi. “Hidalgo thực sự đã thay đổi cuộc sống của tôi, giờ tôi có thể đạp xe trên mọi con phố”, Solal nói. Với những người trẻ, năng động và thể trạng tốt, các không gian đi bộ và đạp xe mới dọc sông Seine – nơi trước đây xe hơi thống trị – thành điểm cộng lớn. Solal ca ngợi mọi thứ ở đây “rất tuyệt”, đặc biệt vào mùa hè.
Tuy nhiên, không phải ai cũng cảm thấy an toàn. Roux thừa nhận những khu vực giao cắt giữa làn xe đạp và đường dành cho ôtô vẫn tiềm ẩn rủi ro. Yulia Hutsalencko cũng gặp khó khăn: “Người Paris không thực sự tuân thủ luật giao thông. Họ đi rất nhanh, lúc nào cũng vội”, cô nói.
Juliette Levha, sinh viên 21 tuổi đến từ Quebec, Canada, cho biết cô phụ thuộc vào xe đạp để di chuyển nhưng ở một số khu vực thiếu làn đường phân chia rõ ràng khiến việc đi lại trở nên nguy hiểm.
Sự gia tăng của xe đạp cũng khiến một số người đi bộ cảm thấy bị đe dọa. Bernadette, 66 tuổi, giảng viên đại học, cho biết người đi xe đạp thường “cắt đầu ôtô, vượt đèn đỏ và làm theo ý mình.”
Một số du khách lại không quá bận tâm. Zach, sinh viên từ Đại học Kentucky, Mỹ, cho rằng so với các điểm đến châu Âu khác, giao thông xe đạp ở Paris vẫn trật tự. “Không có chuyện xe đạp lao vào bạn liên tục. Paris còn tiên tiến hơn cả Amsterdam”, anh nói.
Dù chất lượng không khí và khả năng di chuyển đô thị đã được cải thiện, nhiều người dân địa phương vẫn không hài lòng. Các cuộc thăm dò cho thấy 59% cho rằng thành phố không đi đúng hướng, tăng mạnh so với 36% trước khi Hidalgo nhậm chức.
“Bà ấy luôn bị chỉ trích nhưng vẫn tái đắc cử. Người Paris không đi bầu, rồi sau đó lại phàn nàn. Người Pháp lúc nào cũng vậy”, Lionel Pradal, chủ một quán ăn trên phố Rue des Martyrs, nói.
"Chúng tôi đã bắt đầu quá trình dọn dẹp eo biển Hormuz như một món quà cho các nước trên khắp thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp và nhiều nước khác. Thật khó tin, họ không có đủ can đảm hay quyết tâm tự làm điều này", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social ngày 11/4.
Tổng thống Mỹ không nêu cụ thể quá trình dọn dẹp bao gồm những hoạt động gì, nhưng dường như ám chỉ đến hoạt động rà phá thủy lôi. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ chưa công bố động thái quân sự nào trên eo biển Hormuz.
Ông Trump cho rằng Iran đã chịu tổn thất nặng nề trong xung đột, cho rằng nước này "không còn hải quân và cũng không còn không quân", hệ thống phòng không và radar bị phá hủy, trong khi các cơ sở sản xuất cũng như kho tên lửa, máy bay không người lái "đã bị xóa sổ".
Tổng thống Mỹ nói "mối đe dọa duy nhất còn lại" của Iran với tàu dầu đi qua Hormuz là thủy lôi. "Tiện thể, toàn bộ 28 tàu rải thủy lôi của họ đều đang nằm dưới đáy biển", ông Trump thông báo.
Ông Trump đăng thông điệp vài giờ sau khi nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn nguồn thạo tin tiết lộ "một số tàu hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz" mà không có sự phối hợp với Iran. Đây được cho là lần đầu tiên hoạt động như vậy diễn ra kể từ khi xung đột bùng phát.
Truyền hình nhà nước Iran cho biết quân đội nước này đã cảnh báo một tàu quân sự Mỹ về khả năng bị tấn công "trong vòng 30 phút" nếu đi qua eo biển Hormuz, khiến phương tiện này phải quay đầu, rút khỏi vùng biển.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Việc mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số lượng tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trong lúc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tại Islamabad, Pakistan, với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 40 ngày qua đang làm rung chuyển cả Trung Đông và dẫn đến nhiều hệ lụy kinh tế toàn cầu.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày "loạt đề xuất và lằn ranh đỏ" cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington sẵn sàng đối thoại nếu Iran thực sự thiện chí.
Chiều 8/4, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thừa ủy quyền Thủ tướng trình Quốc hội dự án Luật Thủ đô sửa đổi.
Theo dự thảo, Chủ tịch UBND TP Hà Nội được quyết định thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động đối với các trường đại học, cao đẳng công lập do thành phố quản lý. Đồng thời, người đứng đầu chính quyền thành phố cũng có thẩm quyền tương tự với các cơ sở đại học, cao đẳng tư thục trên địa bàn. Hiện nay, thẩm quyền này thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Cơ quan soạn thảo cho biết đề xuất nhằm cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động, kịp thời trong quản lý và phát triển hệ thống giáo dục đại học, cao đẳng tại Thủ đô.
Chính sách hướng tới tạo điều kiện để người dân và sinh viên tiếp cận chương trình đào tạo tiên tiến với chi phí hợp lý, đồng thời giữ nguồn lực tài chính trong nước, thu hút sinh viên quốc tế, thúc đẩy phát triển kinh tế tri thức.
Dự thảo cũng giao quyền cho Chủ tịch Hà Nội thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động đối với trường đại học, cao đẳng có vốn đầu tư nước ngoài, liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài sau khi có ý kiến của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trong lĩnh vực giáo dục phổ thông, Chính phủ đề xuất cho phép UBND TP Hà Nội điều chỉnh, bổ sung chương trình giáo dục mầm non và phổ thông, bảo đảm mục tiêu, chuẩn đầu ra và nội dung bắt buộc của chương trình quốc gia.
Thành phố cũng được ban hành chương trình giáo dục đối với cơ sở nhiều cấp học, cơ sở chất lượng cao, mô hình tiên tiến, hiện đại, phù hợp định hướng phát triển giáo dục của Thủ đô.
Dự thảo đề xuất giao HĐND TP Hà Nội quy định giá dịch vụ khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế công lập do thành phố quản lý, đồng thời bố trí ngân sách hỗ trợ những gia đình khó khăn.
HĐND thành phố cũng được quy định dịch vụ, giá dịch vụ và thanh toán bảo hiểm y tế đối với khám chữa bệnh lưu động, từ xa; quyết định việc khám sức khỏe, sàng lọc miễn phí định kỳ hằng năm cho người dân theo lộ trình phù hợp với khả năng ngân sách.
Dự thảo luật cho phép Hà Nội ban hành quy định khác hoặc bổ sung biện pháp đặc thù trong trường hợp chưa có hướng dẫn của Chính phủ, nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về giao thông, môi trường và thủ tục hành chính.
Thủ đô cũng được đề xuất quyền thí điểm các cơ chế, chính sách mới hoặc khác với quy định hiện hành trong các lĩnh vực như tổ chức bộ máy, kinh tế số, quản trị đô thị và huy động nguồn lực phát triển.
Quốc hội sẽ thảo luận và xem xét thông qua Luật Thủ đô sửa đổi tại kỳ họp thứ nhất.
Một tuần qua, miền Bắc nắng nóng diện rộng do tác động của hoàn lưu vùng thấp nóng phía tây hoạt động mạnh kết hợp hiệu ứng gió phơn. Hôm qua, Mai Châu, Hòa Bình (Phú Thọ) nóng 39 độ, Hà Nội khoảng 35 độ C.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia dự báo thứ hai 13/4, Tây Bắc Bộ tiếp tục ghi nhận mức nhiệt cao 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ. Đông Bắc Bộ phổ biến 34-36 độ, riêng Quảng Ninh - Hải Phòng thấp hơn, khoảng 32-34 độ C.
Từ khoảng ngày 14-15/4, khối không khí mát từ lục địa Trung Quốc tràn xuống, nắng nóng ở miền Bắc giảm dần và có khả năng chấm dứt vào ngày 16/4. Các ngày 16-18/4, do ảnh hưởng không khí lạnh cuối mùa, miền Bắc có thể xuất hiện mưa rào và giông; trung du và miền núi có nơi mưa to, kèm nguy cơ lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Trang Accuweather của Mỹ dự báo nhiệt độ Hà Nội sẽ giảm từ nay đến cuối tuần sau, đến thứ sáu giảm 11 độ so với hôm nay, còn 23-28 độ C. Điểm cao trên 1.500 m như Sa Pa (Lào Cai) bốn ngày đầu tuần dao động 17-29 độ, đến cuối tuần giảm còn 13-17 độ C.
Tại miền Trung, hoàn lưu vùng thấp nóng kết hợp gió phơn khiến nắng nóng kéo dài từ đầu tháng 4. Từ ngày 6/4 đến nay, nhiều nơi xuất hiện nắng nóng gay gắt, đặc biệt gay gắt, với nhiệt độ tại Thanh Hóa đến TP Huế phổ biến 38-40 độ, có điểm vượt 41 độ C.
Dự báo nắng nóng gay gắt tại miền Trung còn duy trì đến hết ngày 14/4. Từ 15/4, do tác động của không khí lạnh cuối mùa làm suy yếu vùng thấp nóng phía tây, nhiệt độ có xu hướng giảm dần và khả năng chấm dứt đợt nắng nóng mạnh nhất từ đầu mùa vào khoảng 17/4.
Nam Bộ và cao nguyên Trung Bộ từ đầu tháng 4 nắng nóng diện rộng. Từ nay đến 14/4, nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C. Từ 15/4, nắng nóng giảm dần và có khả năng kết thúc vào khoảng 17/4.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, trong thời kỳ từ 12/4 đến 12/5, nắng nóng có xu hướng gia tăng trên phạm vi cả nước. Số ngày nắng nóng gay gắt dự báo cao hơn trung bình nhiều năm, tập trung tại Tây Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến TP Huế.
