Bên ngoài khu trượt tuyết băng đồng tại thị trấn miền núi Tesero, Bắc Italy thuộc dãy Dolomite cuối tháng 2, những lá cờ Na Uy được treo phủ khắp các lan can, rực rỡ như trong một ngày quốc lễ. Người hâm mộ từ quốc gia Bắc Âu này đã dựng trại gần đó và lập một bảng tổng kết trực tiếp số huy chương mà các VĐV của họ giành được tại Olympic mùa Đông Milan-Cortina 2026. Sau mỗi chiến thắng, một nhãn dán vàng lại được trang trọng dán lên bảng.
Và bảng dán ấy liên tục được lấp đầy.
Giai điệu “Ja, vi elsker dette landet” (Vâng, chúng ta yêu đất nước này) đã vang lên kiêu hãnh 18 lần tại các địa điểm thi đấu từ Milan, Livigno đến Predazzo, Anterselva và Tesero. Tổng cộng, Na Uy giành 18 HC vàng – kỷ lục ở một kỳ Thế vận hội mùa Đông, cùng 12 HC bạc và 11 HC đồng. Với 41 huy chương các loại, quốc gia Bắc Âu cũng tự tay xô đổ kỷ lục do chính họ thiết lập ở PyeongChang 2018 (39 huy chương).
Tính từ kỳ Olympic mùa Đông đầu tiên năm 1924, Na Uy đã tích lũy được kho tàng đồ sộ gồm 445 huy chương, trong đó có 166 HC vàng, bỏ xa đối thủ bám đuổi là Mỹ (362 huy chương), đanh thép chứng minh trước cả thế giới rằng “xứ sở của những vịnh hẹp” vẫn là một siêu cường trên tuyết tại sự kiện thể thao mùa đông lớn nhất hành tinh.
Vậy, điều gì giúp một quốc gia với dân số khoảng 5,6 triệu người, tương đương với bang South Carolina của Mỹ, liên tục đánh bại các cường quốc như Trung Quốc (1,4 tỷ dân), Mỹ (342 triệu), Đức (84 triệu), Italy (59 triệu) và Canada (40 triệu)?
Cựu VĐV Katerina Neumannova, nhà vô địch Olympic người CH Czech, chỉ ra rằng cấu trúc tổ chức chính là nền tảng thành công của Na Uy. Ví dụ, trượt tuyết băng đồng là một trong những môn thể thao phổ biến nhất tại quốc gia thuộc bán đảo Scandinavian, với mạng lưới hàng trăm CLB và lượng lớn trẻ em tham gia tập luyện từ khi còn rất nhỏ.
“Khi có sự tham gia của đông đảo trẻ em, HLV và các CLB trên khắp đất nước, việc tìm kiếm tài năng trở nên dễ dàng hơn nhiều”, Neumannova chia sẻ với hãng tin AP. Bà cũng nhận định thêm rằng Na Uy đã hưởng lợi từ việc tuyển Nga bị cấm thi đấu, cũng như việc sở hữu đội ngũ chuyên gia hỗ trợ VĐV tài năng, và thậm chí là tình trạng thiếu tuyết ở các nước thuộc vĩ độ thấp tại lục địa châu Âu.
Đồng thời, bà khẳng định phong trào thể thao quần chúng sâu rộng đã tạo ra nguồn cung VĐV ưu tú ổn định. “Các quốc gia khác thường gặp vấn đề về khoảng trống giữa các thế hệ, nhưng tuyển Na Uy lại rất ổn định”, Neumannova nói. “Khi một VĐV giải nghệ, các tài năng trẻ đã sẵn sàng tiếp bước, như tre già măng mọc”.
Finn Dahl, một CĐV nhiệt thành từng làm công tác tiếp thị cho Olympic Lillehammer 1994 tại quê nhà, lý giải thành công của đất nước mình thông qua lối sống gắn liền với tuyết. Ông cho biết trẻ em Na Uy thường cùng gia đình đi nghỉ tại vùng núi, nơi trượt tuyết đơn giản là phương thức di chuyển thông thường. “Đó là cách di chuyển tự nhiên để đi từ ngôi nhà gỗ này sang ngôi nhà gỗ khác”, ông Dahl nói với AP. “Là một dạng tinh thần, nó đã nằm sẵn trong máu của mỗi người dân chúng tôi”.
Klaebo, người từng mơ ước trở thành cầu thủ bóng đá thời niên thiếu, nhớ lại việc anh nhận được đôi ván trượt đầu tiên vào dịp Giáng sinh khi mới hai tuổi từ người ông, mà sau này trở thành HLV của chính anh. “Ở Na Uy, người ta bảo rằng để trở thành một người đàn ông thực thụ, bạn phải thắng ở cự ly 50 km”, anh hóm hỉnh chia sẻ.
Trong khi đó, đồng đội của Klaebo trong cuộc đua chung kết nội dung tiếp sức đồng đội nam môn trượt tuyết băng đồng ở Olympic 2026 là Einar Hedegart, tân binh Olympic ở tuổi 24, cùng giành HC vàng ở nội dung tiếp sức relay trước đó và đoạt HC đồng ở nội dung 10 km xuất phát cách quãng.
Phần lớn ưu thế của Na Uy bắt nguồn từ truyền thống là “cái nôi” của các môn trượt tuyết Bắc Âu. Tuy nhiên, chỉ dựa vào hai môn thế mạnh là không đủ để Na Uy vượt qua Mỹ, quốc gia đứng thứ hai chung cuộc với 33 huy chương, trong đó có 12 vàng.
Tại kỳ Thế vận hội 2026, Na Uy còn tỏa sáng ở nhiều nội dung khác, như nhảy xa trên tuyết (5 huy chương), trượt băng tốc độ (4), trượt tuyết phối hợp Bắc Âu (3), trượt tuyết đổ đèo (2), slopestyle (1) và big air (1). Những cái tên như Jens Luraas Oftebro (3 HC vàng trượt tuyết phối hợp Bắc Âu), VĐV nhảy xa trên tuyết Anna Odine Stroem thống trị cả hai nội dung đồi thường (normal hill) và đồi lớn (large hill), hay Brik Ruud và Henrik Kristoffersen đã trở thành những bảo chứng cho thành công.
Sự thống trị của Na Uy còn đến từ chiến lược tập trung nguồn lực hiệu quả. Họ tránh dàn trải vào các môn thể thao tự đánh giá là ít cơ hội cạnh tranh như xe trượt lòng máng, trượt băng nằm ngửa hay trượt băng nghệ thuật, vốn đòi hỏi đầu tư khổng lồ để đối đầu với tính chuyên nghiệp của người Mỹ hay kinh nghiệm dày dạn của người Đức.
Một quốc gia nhỏ bé không thể lãng phí những VĐV mà tài năng có thể chỉ thực sự bộc lộ ở độ tuổi cuối thanh thiếu niên. Các HLV ở Na Uy không có xu hướng nhầm lẫn giữa những đứa trẻ “nở sớm” với những tài năng thực thụ. “Tôi nhận thấy nhiều hệ thống thể thao lớn thường mải mê với việc loại bỏ người chơi ở độ tuổi trẻ, hơn là phát triển họ”, Giám đốc Thể thao Thành tích cao và Trưởng đoàn Na Uy ở Olympic 2026 Tore Ovebro giải thích với CNN Sports. “Tại sao tôi nói vậy? Tất cả nằm ở khâu tuyển chọn, mà tuyển chọn thực chất là một cách khác để loại bỏ con người. Chúng tôi có ít người, nên chúng tôi phải chăm sóc tất cả mọi người”.
Hệ thống đào tạo thể thao ở Na Uy không cố gắng xác định tài năng thật nhanh rồi “ép chín” VĐV để đạt thành công tức thì. Thay vào đó, nó tạo điều kiện để họ tự tìm ra con đường của riêng mình, đảm bảo rằng khi họ sẵn sàng bước vào chương trình chuyên nghiệp, họ sẽ phát huy tối đa tiềm năng. Trường hợp của Klaebo là ví dụ, khi anh nhận ra tiềm năng thực sự của mình nằm ở môn thể thao trên tuyết thay vì trên sân cỏ.
“Khi thử sức ở nhiều môn thể thao, bạn cũng tiếp xúc với những nền văn hóa khác nhau, nghĩa là bạn phát triển kỹ năng xã hội để làm việc với nhiều kiểu người”, ông Ovebro nói tiếp. “Đó là một nền tảng học hỏi rộng mở. Khi sở hữu những đứa trẻ như vậy, việc xây dựng một văn hóa hiệu suất cao sẽ dễ dàng hơn, tức chúng biết mình là ai và mình muốn gì. Chúng tôi muốn lũ trẻ cảm thấy rằng chúng tham gia thể thao là vì chính bản thân mình”.
Với dân số thấp, Na Uy ưu tiên tối ưu hóa những gì đang có, dựa trên một tinh thần thể thao cộng đồng và thị trường đồ thể thao cũ cực kỳ phát triển. Xã hội quốc gia này đề cao tính bình đẳng, nơi của cải và nguồn lực được phân bổ đồng đều. Ở đó, không có rào cản nào trong việc tiếp cận thể thao, không ai bị gạt ra ngoài chỉ vì gánh nặng tài chính.
“Chúng tôi chia sẻ nguồn lực để mọi trẻ em đều có thể chơi thể thao và cha mẹ có thể hỗ trợ chúng”, ông Ovebro nói với Reuters. “Chúng tôi cố gắng không đặt nặng vấn đề thắng thua quá sớm ở lứa tuổi nhỏ. Mục tiêu không phải là tạo ra những kẻ thất bại, mà là nuôi dưỡng những nhà vô địch trẻ tuổi. Chiến thắng thực sự là được tham gia và tìm thấy niềm vui. Thể thao ở Na Uy là để hướng tới một cuộc sống trọn vẹn”.
Tác giả Brad Stulberg, người vừa xuất bản cuốn sách The Way of Excellence (Đường tới sự ưu tú), thán phục trước mô hình của Na Uy, đặc biệt khi ông so sánh với trải nghiệm cá nhân là một phụ huynh và HLV tại Mỹ. “Tôi nghĩ người Mỹ có thể học hỏi rất nhiều từ mô hình Na Uy, nhất là việc ưu tiên sự vui vẻ và tinh thần tham gia hơn là thành tích thắng thua”, ông chia sẻ với CNN Sports. “Dữ liệu đã chứng minh rất rõ ràng lý do số một khiến trẻ em bỏ thể thao là vì chúng không còn thấy vui nữa. Lý do thứ hai là áp lực quá lớn”.
Khi Stulberg nêu bật những nguyên nhân dẫn đến thành công của Na Uy trong một bài đăng trên Instagram, ông cho biết một số phản hồi dưới phần bình luận tỏ ra khá gay gắt.
“Rất nhiều người Mỹ cảm thấy bị xúc phạm nặng nề bởi tư tưởng này”, ông giải thích. “Đó thường là những bậc phụ huynh cực đoan, những người cảm thấy bị ‘nhột’ vì chính họ là người đang đứng trên đường biên và gào thét vào mặt trọng tài trong một trận bóng chày của những đứa trẻ 8 tuổi. Điều đó thật phi lý. Cha mẹ cần phải đặt trẻ em lên hàng đầu. Nhiệm vụ của chúng ta là giữ cho thể thao luôn vui vẻ, giải tỏa áp lực và nuôi dưỡng tình yêu vận động. Có như vậy, các em mới gắn bó lâu dài với thể thao và đủ sức cạnh tranh khi trưởng thành”.
Số liệu thống kê nói lên tất cả. Đến năm 25 tuổi, có tới 93% dân số Na Uy từng tham gia một loại hình thể thao có tổ chức nào đó. Ngược lại, Học viện Nhi khoa Mỹ báo cáo vào năm 2024 rằng 70% VĐV nhí tại nước này bỏ cuộc trước tuổi 13, với nguyên nhân chính là chấn thương và kiệt sức. Bản báo cáo cũng nhấn mạnh: “Việc trẻ em bỏ bê thể thao là một trong những nguyên nhân khiến hơn 75% thanh thiếu niên tại Mỹ không đáp ứng được các khuyến nghị về hoạt động thể chất”.
Ngoài ra, tại Na Uy, triết lý “nước lên thì thuyền lên” được áp dụng triệt để. Dù là VĐV hay các chương trình đào tạo, họ luôn ưu tiên hợp tác với nhau lâu nhất có thể và chỉ đối đầu khi thực sự bắt buộc.
Giáo sư Tâm lý học và Bóng đá Geir Jordet tại Trường Khoa học Thể thao Na Uy ở Oslo, trả lời phỏng vấn trên CNN Sports rằng thành công thể thao của đất nước ông có thể tóm gọn trong ba từ: “Hợp tác, kết nối và quan tâm.”
Một khi các VĐV tiềm năng được xác định, họ sẽ được hỗ trợ để phát triển tối đa năng lực thông qua các chương trình ứng dụng kiến thức khoa học, công nghệ tiên tiến nhất, bao gồm cả tâm lý học thực tiễn.
“Trung tâm Thể thao Olympic hàng đầu chỉ cách Đại học Thể thao nơi tôi đang ngồi có 10 m”, ông Jordet nói, nhấn mạnh rằng quy mô nhỏ của Na Uy lại là lợi thế giúp thúc đẩy sự hợp tác trong cộng đồng thể thao đỉnh cao. “Na Uy có văn hóa sẻ chia rất mạnh mẽ giữa các môn thể thao, cũng như từ giới học thuật, khoa học sang thực tiễn thi đấu. Mọi thông tin kiến thức được truyền tải rất trực tiếp và nhanh chóng. Mọi cá nhân từ các bộ môn khác nhau cùng đến trung tâm đó, gặp gỡ, tập luyện, trao đổi và học hỏi lẫn nhau”.
Hoàng Thông tổng hợp
Tin Gốc: https://vnexpress.net/vi-sao-na-uy-thong-tri-tuyet-doi-o-olympic-mua-dong-5047018.html
Việt Nam đặt mục tiêu vào nhóm 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới
Ngày 2/4, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Kết luận Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, vay, trả nợ công và đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030. Văn kiện xác định mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP lớn nhất thế giới, đồng thời nâng cao vị thế, uy tín quốc tế.
Kết luận đánh giá giai đoạn 2021-2025, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, tăng trưởng bình quân khoảng 6,2%/năm, riêng năm 2025 đạt 8,02%; đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu. Các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm, lạm phát, bội chi ngân sách và nợ công được kiểm soát; GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, đưa Việt Nam vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Cùng với đó, hạ tầng được đẩy mạnh đầu tư, nhiều dự án lớn được triển khai; an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại tiếp tục được củng cố.
Tuy nhiên, Trung ương cũng chỉ rõ những hạn chế khi nền tảng kinh tế vĩ mô chưa thực sự vững chắc, năng suất và sức cạnh tranh còn thấp; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đóng góp chưa nhiều cho tăng trưởng; thể chế, cơ chế, chính sách còn điểm nghẽn, trong khi khả năng huy động nguồn lực, đặc biệt từ khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài, chưa tương xứng. Một bộ phận người dân còn khó khăn, công tác tổ chức thực thi ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu.
Trên cơ sở đó, Trung ương xác định quan điểm phát triển là bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước và huy động sức mạnh của toàn xã hội với mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với ổn định vĩ mô. Nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi và tăng cường giám sát, kiểm tra.
Phương thức quản lý nhà nước được yêu cầu chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời đổi mới tư duy đánh giá pháp luật theo hướng từ "tốt trong văn bản" sang "tốt trong cuộc sống". Môi trường đầu tư được đặt mục tiêu vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng cao và bền vững.
Về tài chính - ngân sách, Trung ương yêu cầu bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, nâng cao chất lượng nguồn thu, mở rộng cơ sở thu, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên; điều hành bội chi trong phạm vi mục tiêu giai đoạn 2026-2030, bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia. Công tác quản lý nợ công phải chủ động, chặt chẽ, linh hoạt về công cụ và kỳ hạn vay, gắn với phát triển thị trường vốn, bảo đảm tính bền vững và giảm áp lực huy động vốn. Đầu tư công được định hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các dự án quan trọng quốc gia, liên vùng, tạo lan tỏa lớn; giảm số lượng dự án, khắc phục tình trạng dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Trung ương xác định chuyển mạnh mô hình tăng trưởng sang dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu. Nền công nghiệp quốc gia được xây dựng theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành nền tảng như năng lượng, cơ khí chế tạo, luyện kim, vận tải đường sắt, đóng tàu, vật liệu mới, công nghệ số và sinh học.
Nông nghiệp tiếp tục được cơ cấu lại theo chuỗi giá trị, gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và phát triển kinh tế nông thôn. Chính sách đất lúa được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng linh hoạt chuyển đổi diện tích kém hiệu quả nhưng vẫn quản lý chặt chẽ để bảo đảm an ninh lương thực. Kinh tế biển, kinh tế cửa khẩu được thúc đẩy phát triển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.
Tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp
Kết luận cũng nhấn mạnh việc tiếp tục đổi mới quản trị doanh nghiệp nhà nước theo chuẩn mực quốc tế, đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn, nâng cao hiệu quả và vai trò dẫn dắt của khu vực này. Kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng, cần được tạo điều kiện tiếp cận bình đẳng các nguồn lực; phát triển các tập đoàn kinh tế lớn có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu.
Chính sách thu hút đầu tư nước ngoài được điều chỉnh theo hướng có chọn lọc, chuyển từ ưu đãi thuế sang ưu đãi theo kết quả, chú trọng chuyển giao công nghệ và liên kết với doanh nghiệp trong nước. Thị trường trong nước được xác định là điểm tựa quan trọng cho tăng trưởng, đi cùng các chương trình kích cầu tiêu dùng quy mô lớn và hiệu quả; đồng thời đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, chuỗi cung ứng và kênh dẫn vốn.
Các chính sách tài khóa, tiền tệ và vĩ mô khác phải được phối hợp chặt chẽ, linh hoạt, bảo đảm cung ứng vốn cho nền kinh tế và kiểm soát lạm phát, với yêu cầu kiên quyết không để xảy ra khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống. Hệ thống ngân hàng tiếp tục được hiện đại hóa, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, nâng cao chất lượng tín dụng và tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước phù hợp với thông lệ quốc tế.
Khuyến khích đầu tư vào công nghệ chiến lược, công nghệ số
Trung ương đồng thời yêu cầu tháo gỡ các nút thắt về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hoàn thiện cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược, công nghệ số; phát triển hạ tầng số, dữ liệu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nguồn nhân lực được nâng cao thông qua đổi mới giáo dục, phát triển đào tạo nghề, tăng cường năng lực ngoại ngữ và từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Cả nước phấn đấu đến năm 2030 đưa vào sử dụng trên 5.000 km đường bộ cao tốc, đồng thời tập trung đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến đường sắt đô thị, cảng biển, cảng hàng không và hạ tầng số đồng bộ, hiện đại, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tận dụng tối đa công năng sử dụng của trụ sở làm việc hiện có, hạn chế tối đa việc xây dựng mới trụ sở, trung tâm hành chính trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn khó khăn. Chủ trương này nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực công, tránh dàn trải đầu tư và giảm áp lực lên cân đối tài chính quốc gia.
Các cơ quan, địa phương chịu trách nhiệm về sự cần thiết khi quyết định đầu tư xây dựng trụ sở mới, bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, không làm ảnh hưởng đến các mục tiêu phát triển quan trọng khác, đồng thời tăng cường kiểm soát để phòng, chống lãng phí, tiêu cực trong đầu tư công.
Vũ Tuân
Nguồn: https://vnexpress.net/viet-nam-dat-muc-tieu-vao-nhom-30-nen-kinh-te-lon-nhat-the-gioi-5057828.html
