Ngày 9/4, Đỗ Tuấn Anh (41 tuổi, cựu Đội phó Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ, Công an quận Cầu Giấy cũ) và cán bộ cùng đơn vị Lê Quang Hưng, 30 tuổi, bị VKSND Hà Nội đề nghị mỗi người 3-4 năm tù, cùng về tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Vụ hỏa hoạn trên phố Trung Kính khiến 15 người chết xảy ra hồi tháng 5/2024; trong đó 12 nạn nhân là khách trọ, còn lại là thành viên chủ nhà.
Khu nhà trọ của ông Nguyễn Kim Quyết gồm 13 phòng khép kín trên 3 tầng, có sân rộng 33 m2 vừa để xe vừa sửa xe điện, chỉ có một lối ra vào; không có giấy phép xây dựng và cũng không đăng ký kinh doanh cho thuê trọ.
Theo cáo buộc, đây là cơ sở thuộc diện quản lý nhà nước về PCCC của Đội Cảnh sát PCCC và CNCH Công an quận Cầu Giấy. Dù được giao phụ trách địa bàn phường Trung Hòa, bị cáo Hưng bị cho là không thực hiện đầy đủ nhiệm vụ rà soát, không phát hiện cơ sở ông Quyết cho thuê trọ và vi phạm quy định PCCC.
Đối với cựu Đội phó Tuấn Anh, VKS xác định bị cáo không chỉ đạo, quản lý đầy đủ, dẫn đến khu trọ của ông Quyết không có đơn vị nào phụ trách. Dù tồn tại nhiều vi phạm về PCCC, cơ sở này suốt thời gian dài không bị kiểm tra, xử lý.
Cựu cảnh sát: Địa bàn rộng, nhiệm vụ nhiều
Khai tại tòa, cựu thượng úy Hưng cho biết công tác tại Đội từ tháng 4/2021. Chín tháng trước vụ hỏa hoạn, bị cáo được phân công quản lý một nửa địa bàn phường Trung Kính (cũ), rộng khoảng 1,2 km2. Nhiệm vụ của Hưng là rà soát các cơ sở kinh doanh trên địa bàn để phân loại thuộc diện quản lý của phường hay quận.
Trả lời câu hỏi vì sao không đưa khu trọ nhà ông Quyết vào bất kỳ danh sách nào, Hưng khai thời điểm đó mới nhận địa bàn, trong khi phường có nhiều cơ sở nên chủ yếu quản lý theo danh sách cán bộ tiền nhiệm bàn giao, dự định sẽ tiếp tục đi thực tế để cập nhật các địa điểm chưa nắm được.
Tuy nhiên, theo lời bị cáo, mới làm được vài tháng thì Hà Nội liên tiếp xảy ra nhiều vụ cháy nghiêm trọng, khiến thành phố triển khai hàng loạt kế hoạch tổng kiểm tra liên ngành đối với quán karaoke trá hình, nhà xưởng, tòa nhà văn phòng…
Hưng cho biết mình được phân công tham gia các đoàn kiểm tra này nên phần lớn thời gian phải thực hiện nhiệm vụ theo chỉ đạo cấp trên, không còn thời gian rà soát bổ sung địa bàn.
Đối đáp tại tòa, kiểm sát viên nói “rất thông cảm” với áp lực quản lý địa bàn rộng của bị cáo, song cho rằng Hưng phải nhận thức bản thân chưa làm hết trách nhiệm. Theo VKS, nếu gia đình ông Quyết được các bị cáo hướng dẫn, chỉ đạo ngay từ đầu thì hậu quả có thể đã khác.
Trước đó, tại cơ quan điều tra, Hưng khai “nghĩ nhà này thuộc diện UBND phường Trung Hòa quản lý, không phải lực lượng cảnh sát PCCC nên không kiểm tra”.
Về trách nhiệm của chính quyền địa phương, VKS cho biết trong quá trình thực hiện chỉ thị của thành phố, Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ đã tổng rà soát, lập danh sách 861 cơ sở thuộc diện quản lý của UBND phường Trung Hòa. Trong danh sách này không có khu trọ của gia đình ông Quyết. UBND phường Trung Hòa vì vậy mặc nhiên cho rằng cơ sở thuộc diện quản lý của Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ.
Nhà trọ vi phạm PCCC suốt 15 năm không ai biết
Trong khi đó, cấp trên của Hưng là cựu Đội phó, thiếu tá Đỗ Tuấn Anh khai phụ trách địa bàn của ba phường với số cơ sở phải quản lý lên tới 10.000-20.000.
Bị cáo nhận trách nhiệm với vai trò người đứng đầu, song cho rằng bản thân thường xuyên đôn đốc, quan tâm công tác rà soát địa bàn vì luôn xác định đây là nhiệm vụ “xương sống” của đơn vị. “Tôi rất ý thức điều này, trong các biên bản họp đều ghi nhận việc tôi có đôn đốc”, Tuấn Anh nói.
Chủ tọa Đinh Quốc Trí hỏi: “Đôn đốc là một chuyện, nhưng đôn đốc xong có kiểm tra lại xem cấp dưới làm thế nào không?”. Bị cáo đáp có nhận thấy một số cán bộ làm chưa tốt, nhưng “nếu đã chỉ đạo nhiều lần mà cán bộ vẫn không chủ động thì rất khó”.
Về quy trình phân loại cơ sở thuộc diện UBND phường hay Cảnh sát PCCC quận quản lý, Tuấn Anh cho biết việc này cơ bản dựa trên đề xuất của UBND phường lập danh sách.
Theo VKS, tháng 11/2022, Công an phường Trung Hòa từng đề xuất chuyển danh sách nhà cho thuê trọ sang Đội Cảnh sát PCCC quận Cầu Giấy quản lý, trong đó có khu trọ của ông Quyết.
Tuy nhiên, tại tòa, Tuấn Anh cho rằng danh sách chỉ có tên và địa chỉ, chưa thể hiện quy mô nên chưa đủ căn cứ phân loại. “Chúng tôi tiếp nhận cũng không quản lý được, chưa phân quyền cho ai”, bị cáo nói, cho rằng với hàng chục nghìn cơ sở thì chỉ nhìn địa chỉ không thể biết nơi nào vi phạm.
Chủ tọa chia sẻ với khối lượng công việc của bị cáo, nhưng nhấn mạnh với vai trò chỉ huy, khi cấp dưới báo cáo đề xuất thì phải xem xét đến cùng. Theo chủ tọa, việc xem xét không chỉ dừng ở địa chỉ số nhà mà phải đánh giá điều kiện phòng cháy chữa cháy của khu trọ để xác định thuộc thẩm quyền quản lý của phường hay quận.
“Đấy mới là nhiệm vụ của người chỉ huy. Đằng này bị cáo nghe báo cáo thôi mà không xem xét lại có đúng hay không”, chủ tọa phân tích, cho rằng hậu quả là khu trọ suốt 15 năm không thuộc diện quản lý PCCC của bất kỳ cơ quan nào.
Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter ngày 10/4 cho biết Tel Aviv "đã đồng ý bắt đầu các cuộc đàm phán hòa bình" với chính phủ Lebanon. Hoạt động này dự kiến bắt đầu từ ngày 14/4 tại thủ đô Washington của Mỹ.
"Israel từ chối thảo luận về lệnh ngừng bắn với Hezbollah. Nhóm này vẫn tiếp tục tấn công Israel và là trở ngại chính cho hòa bình giữa hai nước", ông nói.
Israel đã phát động các cuộc tấn công quy mô lớn vào Lebanon vài ngày sau khi phát động chiến dịch quy mô lớn nhằm vào Iran, nhằm đáp trả những cuộc tập kích từ nhóm vũ trang Hezbollah, đồng minh thân cận của Tehran.
Theo AFP, nếu không có thỏa thuận ngừng bắn với Hezbollah, các cuộc đàm phán sẽ tập trung vào việc Israel yêu cầu chính phủ Lebanon "hành động". Israel trước đó cũng tuyên bố rằng thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran không bao gồm Lebanon.
Tổng thống Donald Trump đã đề nghị Israel giảm cường độ chiến dịch nhằm vào Lebanon để đảm bảo thành công cho cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, dự kiến diễn ra ở Pakistan ngày 11/4.
Tuy nhiên, trong các tuyên bố công khai, Thủ tướng Benjamin Netanyahu chưa cho thấy dấu hiệu rằng Israel sẽ giảm bớt cường độ tấn công nhằm vào Lebanon, dù thông báo nước này đang theo đuổi các cuộc đàm phán trực tiếp giữa hai bên.
Chính quyền Lebanon cho biết xung đột trong những tuần qua đã khiến hơn 1.950 người thiệt mạng, trong đó đòn tấn công nghiêm trọng nhất từ Israel đã khiến hơn 350 người chết hôm 8/4, ngày đầu tiên thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực.
Chiều 9/4, đại diện Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM cho biết việc xử phạt dựa trên nghị định số 38/2021 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo. Theo đó, đơn vị tổ chức - công ty TNHH giải trí Kim Loan - "tổ chức biểu diễn nghệ thuật không đúng nội dung ghi trong văn bản chấp thuận". Trích đoạn cải lương Mê Linh biệt khúc, nằm trong vở Tiếng trống Mê Linh, của Bùm Bum không thuộc danh mục có đăng ký.
Cơ quan chức năng không công bố cụ thể mức phạt. Theo quy định, hành vi "tổ chức biểu diễn nghệ thuật không đúng nội dung ghi trong văn bản chấp thuận" bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng dành cho cá nhân, và gấp đôi đối với tổ chức.
Đại diện Sở cho biết cơ quan quản lý khuyến khích việc tái diễn các vai, trích đoạn cải lương kinh điển. Tuy nhiên, với những tác phẩm, vai diễn mẫu mực, có tính học thuật, giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, nghệ sĩ trẻ cần chuyên tâm trau dồi kiến thức, kỹ thuật chuyên môn, có tinh thần cầu thị, chủ động học hỏi, cân nhắc khi trình diễn trước công chúng. "Đây là sự tôn trọng cần thiết với nghệ thuật truyền thống và khán giả", đại diện Sở nói tại cuộc họp định kỳ ở Trung tâm báo chí TP HCM.
Giữa tháng 3, video trích đoạn Tiếng trống Mê Linh gây chú ý trên mạng xã hội. Bùm Bum - con gái nghệ sĩ Tiểu Linh (em nghệ sĩ Vũ Linh) - đảm nhận vai Trưng Trắc. Màn trình diễn nằm trong chương trình Tự tình phương Nam 4, diễn ra tại rạp Hồng Liên, Trung tâm văn hóa Hậu Giang (phường Bình Tây, TP HCM).
Tiết mục gây bức xúc với đông đảo khán giả. Nhiều người cho rằng phần thể hiện còn nghiệp dư, non nớt, "phá nát" một trong những hình tượng kinh điển của sân khấu cải lương. Diễn viên còn nhận nhiều lời chê khi đóng cảnh Trưng Trắc đeo khăn tang nhưng tấm vải che phủ mặt, tạo cảm giác thiếu thẩm mỹ.
Đạo diễn Thanh Hiệp - Trưởng ban Lý luận phê bình, Hội sân khấu TP HCM - nhận định tiết mục gây bức xúc vì trích đoạn vốn là tác phẩm của cải lương thời vàng son, gắn liền tên tuổi nghệ sĩ Thanh Nga. Trước phản ứng từ công chúng, diễn viên thừa nhận thiếu sót khi nhận một vai nặng ký, cho biết đã cố gắng học hỏi, rèn luyện để trình diễn trước hàng trăm khán giả.
Tiếng trống Mê Linh công diễn lần đầu năm 1977, xoay quanh cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Vở hội tụ nhiều diễn viên tài danh, từng đoạt giải Thanh Tâm như Thanh Nga, Hùng Minh, Bích Sơn, Thanh Sang, Bảo Quốc. Tác phẩm góp phần đưa Thanh Nga (vai Trưng Trắc), Thanh Sang (vai Thi Sách) trở thành tên tuổi hàng đầu của cải lương thời vàng son.
Bản dựng của đạo diễn Ngô Y Linh được xem là chuẩn mực cho các thế hệ nghệ sĩ sau mỗi khi làm lại vở. Năm 2025, vở được bình chọn là một trong 10 tác phẩm sân khấu tiêu biểu của TP HCM, dịp 50 năm thống nhất đất nước. Trích đoạn từng được nhiều thế hệ nghệ sĩ, đoàn làm phim dàn dựng, đưa lên sân khấu, màn ảnh rộng để tri ân cải lương thời vàng son.
Vũ Linh (1958-2023) nổi tiếng với danh xưng "ông hoàng cải lương Hồ Quảng" thập niên 1990. Bùm Bum, tên thật là Võ Thị Thùy Dung, là con gái nghệ sĩ Tiểu Linh, em ruột nghệ sĩ Vũ Linh. Ngoài bán hàng trực tuyến, cô thỉnh thoảng tham gia một số chương trình biểu diễn, xuất hiện trong các MV phát YouTube.
Cuối tháng 1, chị Nguyễn Thị Thái, 43 tuổi, trú phường Bá Xuyên, vừa kết thúc ca làm việc thì nhận được một đường link video từ người quen. Trong đoạn phim, một phụ nữ tự xưng là Nguyễn Thanh Trúc sống ở Trung Quốc muốn tìm gia đình ở Việt Nam. Ký ức của chị chỉ còn hai cái tên: bố Nguyễn Đức Khánh và em út Nguyễn Thị Thái.
"Chỉ cần nhìn mặt, tôi nhận ngay ra đó là chị gái mình", chị Thái nói.
Chị Nguyễn Thanh Trúc, 51 tuổi, là con thứ ba của ông Nguyễn Đức Khánh, 78 tuổi và bà Nguyễn Thị Thi, 74 tuổi ở tổ 2, phường Mỏ Chè, TP Sông Công (nay là phường Bá Xuyên).
Thông qua người phiên dịch, chị Trúc kể mùa hè năm 1993, khi đang làm việc tại một lò gạch, được một phụ nữ rủ đi làm công việc lương cao. Sau đó, cô gái 18 tuổi năm đó bị đưa đến sống với một người đàn ông không minh mẫn ở tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Hàng ngày, chị phải lên núi hái thảo dược đem bán. Không tiền, không biết tiếng địa phương, không có phương tiện liên lạc, chị kẹt lại xứ người.
Cuộc sống dần ổn định sau khi chị Trúc kết hôn với người chồng thứ hai. Nhờ mạng xã hội phát triển, chị nhờ một du học sinh Việt Nam tại Trung Quốc quay video và đăng trên các trang mạng ở Việt Nam để tìm người thân. Sau 33 năm, chị quên gần hết tiếng Việt, chỉ nhớ tên bố và em gái.
Hai ngày sau khi video được đăng tải, chị Trúc kết nối được với gia đình. Gặp lại bố mẹ và em gái qua màn hình, ban đầu chị không nhận ra. Khi được nhắc lại những kỷ niệm cũ, chị mới bật khóc.
Việc tìm thấy chị Trúc khép lại biến cố kéo dài gần 40 năm của gia đình ông Khánh.
Bi kịch của gia đình bắt đầu năm 1987 khi bà Thi có dấu hiệu không tỉnh táo và bỏ nhà đi. Tìm vợ không được, ông Khánh tái hôn hơn một năm sau đó.
Năm 1989, người con gái tên Nguyễn Thị Thủy mất tích. Năm 1993, Nguyễn Thanh Trúc cũng "bặt vô âm tín" giống mẹ và chị.
Những năm đó, ông Khánh chỉ biết trình báo chính quyền, nhờ phát loa tìm kiếm nhưng không có kết quả.
Năm 2005, sau 16 năm mất liên lạc, gia đình nhận được thư của chị Thủy gửi từ Trung Quốc, kể chuyện bị bán làm vợ một người đàn ông nước này. Hai năm sau, chị đưa chồng con về Việt Nam thăm gia đình.
Năm 2017, hai năm sau khi người vợ kế của ông Khánh qua đời, gia đình nhận được tin công an tìm thấy bà Thi tại cửa khẩu Lạng Sơn. Bà vẫn nhớ tên chồng, 4 người con và địa chỉ gia đình ngoại nên được đón về. Trở về sau 30 năm, bà Thi bạc trắng tóc, lúc nhớ lúc quên. Bà kể từng bị một nhóm người bắt đi sang bên kia biên giới và phải nhặt ve chai cho chủ.
Hiện tại, cuộc sống của bà Thi phụ thuộc vào chồng con. Ban ngày, ông Khánh lo cơm nước; tối đến chị Thái lại sang phụ giúp tắm rửa, trò chuyện, vỗ về mẹ.
Bà Dương Thúy Hằng, Tổ trưởng tổ dân phố số 2, phường Bá Xuyên, cho biết vợ chồng ông Khánh hiện sống trong căn nhà tạm, dựa vào khoản trợ cấp mất sức lao động của ông và trợ cấp khuyết tật của bà. "Bà Thi trở về nhưng trí não không minh mẫn, thi thoảng vẫn lang thang đi nhặt rác. Rất may ông bà có con trai, con gái sống gần thường xuyên qua săn sóc", bà Hằng nói.
Trong cuộc gọi video với chị Trúc đầu tháng 2, chị Thái cùng bố mẹ kết nối với chị Thủy. Lần đầu tiên sau 39 năm gia đình mới nhìn thấy đủ mặt các thành viên.
"Bố mẹ già rồi, các chị sắp xếp về thăm nhé", Thái nói với các chị và nhận được cái gật đầu.
Lớn lên thiếu vắng tình thương và sự chăm sóc của mẹ đẻ, nay mẹ trở về trong cảnh tuổi già, bệnh tật, với anh em chị Thái, đó vẫn là điều may mắn. "Mẹ không có công dưỡng nhưng có công sinh. Còn cha mẹ để được chăm sóc với tôi là niềm vui, hạnh phúc", chị nói.
Ông Khánh cho biết nửa đời người luôn áy náy khi lạc mất vợ, hai đứa con đi biệt tích. Giờ kết nối được với các con, bà Thi tìm được về, tuổi già của ông coi như trọn vẹn.
Năm nay, các chị gái của Thái đều lên kế hoạch về Việt Nam thăm cha mẹ. Lúc đó, đại gia đình "sẽ được ôm nhau, bằng da bằng thịt".
