Báo Tuổi Trẻ giới thiệu ý kiến các nhà quản lý và các chuyên gia về giải pháp để làm sao xe buýt trở thành phương tiện chủ yếu của người dân.
* PGS.TS Vũ Anh Tuấn (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giao thông vận tải Việt Đức, Trường ĐH Việt Đức):
Chính sách miễn vé xe buýt có thể tạo ra “cú hích” ban đầu, giúp người dân tiếp cận và trải nghiệm giao thông công cộng. Tuy nhiên, điều cốt lõi vẫn nằm ở chất lượng dịch vụ, việc đi lại thuận tiện và khả năng đáp ứng của hệ thống.
Khi người dân đã bắt đầu chuyển sang thử nghiệm xe buýt sẽ là thời điểm cần tận dụng để nâng cấp toàn diện mạng lưới. Việc mở rộng tuyến, tăng số lượng phương tiện và cải thiện chất lượng phục vụ là những yếu tố then chốt để giữ chân hành khách trong trung và dài hạn. Trước khi mở rộng địa giới, TP.HCM có khoảng 300 xe buýt trên mỗi 1 triệu dân. Mức này thấp hơn nhiều so với các đô thị lớn trong khu vực như Bangkok (Thái Lan) hay Jakarta (Indonesia), nơi thường duy trì khoảng 900 – 1.000 xe/1 triệu dân để có thể đáp ứng khoảng 20 – 30% nhu cầu đi lại hằng ngày. Để đạt được tỉ lệ này ngoài việc đủ số lượng phương tiện còn phải bảo đảm mạng lưới tuyến, mật độ điểm dừng, nhà chờ được phân bố hợp lý, tránh tình trạng “vùng trắng” xe buýt.
Đồng thời, Nhà nước cần ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng hệ thống vé điện tử và một nền tảng dùng chung để người dân có thể tra cứu hành trình, thời gian xe đến, thanh toán và đặt chỗ. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển mô hình giao thông thông minh, kết nối đồng bộ giữa xe buýt, metro, xe đạp công cộng và các loại hình vận tải khác.
Trước mắt, TP.HCM chưa nên miễn phí đại trà mà cần thí điểm có kiểm soát, ưu tiên các tuyến còn dư năng lực hoặc đóng vai trò kết nối với metro. Cũng có thể áp dụng miễn phí có điều kiện theo nhóm đối tượng hoặc khung giờ để phân bổ lại nhu cầu, giảm áp lực vào giờ cao điểm.
Song song đó, Nhà nước cũng cần tái cấu trúc mạng lưới xe buýt theo hướng hình thành các tuyến trục, tuyến liên vùng, kết hợp làn ưu tiên cho xe buýt tại các tuyến đường có nhu cầu lớn. Cải thiện khả năng tiếp cận như hạ tầng đi bộ, các bãi đỗ “park and ride” (nơi người dân gửi xe cá nhân rồi chuyển sang đi xe buýt, metro – PV), hay kết nối xe đạp.
* Chị Nguyễn Thị Ngọc Tú (TP.HCM):
Để thu hút người dân đi xe buýt thì cần có nhiều cải thiện bên cạnh việc miễn phí. Xe buýt cần sạch sẽ, có nhiều tuyến hơn để người dân có thể đi bộ một khoảng ngắn là có thể đón được xe. Bên cạnh đó, người dân chỉ thực sự “mặn mà” với xe buýt khi hành trình đi bộ đến trạm xe buýt được an toàn và thoải mái.
Ngoài việc cải thiện hạ tầng, tôi mong có một ứng dụng theo dõi hành trình của xe buýt theo thời gian thực. Nếu có một ứng dụng thông minh hiển thị chính xác vị trí xe và thời gian cập bến dự kiến thì người dân sẽ chủ động được kế hoạch khi chọn xe buýt.
* Ông Bùi Hòa An (Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM):
Sở Xây dựng TP.HCM nghiên cứu để nâng cao chất lượng phục vụ của xe buýt, phát triển ứng dụng theo dõi xe buýt, và khả năng làm làn đường riêng để đảm bảo xe chạy nhanh, đúng giờ và người dân theo dõi được hành trình, chủ động thời gian khi đi xe buýt.
Các xe đều có gắn camera theo dõi. Với ứng dụng theo dõi xe buýt, sở đang phát triển tính năng hiển thị vị trí, thời gian thực của xe buýt trên bản đồ để người dân tiện theo dõi, dự kiến sẽ hoàn thành trong ba tháng nữa. Sở cũng đã xin phép và đang tích hợp ứng dụng này lên nền tảng VNeID để tăng tính tiện dụng.
Về làn đường riêng để xe buýt đi nhanh, đến trạm đúng giờ, Sở Xây dựng có nghiên cứu nhưng chưa thể thực hiện bởi khu vực trung tâm có mật độ giao thông cao. Nếu chính sách miễn phí xe buýt hiệu quả, giảm phương tiện cá nhân thì mới có cơ sở thực hiện việc này. Sở cũng đã có kế hoạch tái cơ cấu lại mạng lưới, bố trí thêm các tuyến đan xen để rút ngắn thời gian chờ giữa các chuyến (hiện đang ở mức 8 – 15 phút tùy tuyến).
* Ông Nguyễn Minh Tuấn (Phó giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông Hà Nội):
Xe buýt hiện vẫn chưa thực sự thu hút được người dân. Nguyên nhân đầu tiên là thói quen đi lại của người dân, họ muốn đi xe cá nhân đến tận cửa nhà. Bên cạnh đó, hạ tầng dành riêng cho xe buýt còn thiếu, phần lớn xe buýt vẫn phải đi chung với các phương tiện khác, làm giảm khả năng lưu thông và hiệu quả vận hành.
Xe đi chậm và thời gian không ổn định cũng khiến người dân không ưu tiên chọn xe buýt. Hiện vận tốc trung bình của các tuyến xe buýt nội đô Hà Nội chỉ đạt khoảng 14 – 15km/h. Để xe buýt đi nhanh và đúng giờ, Nhà nước cần có những giải pháp hạ tầng đột phá như thiết lập các “luồng xanh” và làn đường dành riêng cho xe buýt.
* Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thủy (nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Giao Thông Vận Tải):
Hà Nội và TP.HCM đã có hàng ngàn xe buýt và đang tiếp tục bổ sung các tuyến để tiếp cận tất cả các khu dân cư. Đây là “hướng đi đúng” nhưng nhìn vào đến nay vẫn chưa đảm bảo chất lượng, chưa đảm bảo các điều kiện để người dân “mặn mà” với xe buýt.
Để người dân thật sự lựa chọn xe buýt là phương tiện ưu tiên, cần đảm bảo 5 tiêu chí: xe buýt phải đi đúng giờ hơn, đi lại phải nhanh hơn, phương tiện chất lượng tốt hơn, thái độ phục vụ của nhân viên phải chu đáo, tận tình hơn và cuối cùng là giá cả phải hợp lý hơn. Thực tế thì các tuyến xe buýt nhanh ở Hà Nội chưa hiệu quả vì thực tế cũng không nhanh hơn bình thường là bao.
Ở một số nước, xe buýt chỉ sai số thời gian trong khoảng ± 3 phút. Tại các trạm xe buýt gần như đều có đồng hồ báo giờ, mấy phút nữa thì xe buýt tới, để người dân biết, chờ đợi, từ đó sẽ ràng buộc người lái xe phải đến đúng giờ so với quy định, chỉ sai sót trong vòng 5 phút đổ lại.
* Ông Minh Khuê (phường Đức Nhuận, TP.HCM):
Tuần trước, tôi có cuộc hẹn ở đường Nguyễn Cửu Vân (quận Bình Thạnh cũ, thuộc TP.HCM) lúc 14h. Nếu tôi đi xe máy thì chừng 20 phút đến nơi nhưng lần này, tôi quyết định ngồi xe buýt. Sau khi nghiên cứu kỹ “đường đi nước bước” trên App GoMo (trước đây là Busmap), tôi chọn đón xe ở “trạm Tháp nước” (đường Hồ Văn Huê) tới đường Nguyễn Cửu Vân.
13h20 đón xe ở trạm Tháp nước. Một lúc sau, xe số 3 (Thạnh Xuân – Bến Thành) dừng tại trạm. Cảm giác đầu tiên của tôi là xe đến khá đúng giờ. Bước lên xe, sàn sạch sẽ, máy lạnh mát rượi. Xuống trạm công viên Lê Văn Tám lúc 13h40, tôi chờ xe số 10 (bến xe miền Tây – Đại học Quốc gia) để đi Nguyễn Cửu Vân. App báo xe số 10 khoảng 3 phút nhưng 10 phút cũng chưa thấy xe tới. Đến 13h50, tôi đành đặt xe ôm công nghệ để đi và tới điểm hẹn trễ 5 phút.
Tôi đã có ý định chuyển qua đi xe buýt. Tôi cũng đã tra cứu đường để đưa con đi học ở trung tâm thành phố, đi Nhà thiếu nhi thành phố bằng xe buýt. Và “mong ước” đầu tiên của tôi là xe buýt phải đúng giờ.
Trận “derby Bắc Trung bộ” giữa CLB Thanh Hóa và SLNA ở vòng 19 không đơn thuần là cuộc so tài danh dự, mà còn mang ý nghĩa quan trọng trong cuộc đua trụ hạng. Sau cú hích từ chiến thắng trước CLB Công an TP.HCM ở vòng 17, đội bóng xứ Thanh tạm thoát khỏi nhóm nguy hiểm, nhưng sự mong manh về điểm số khiến họ chưa thể an tâm. Ở chiều ngược lại, CLB SLNA đang dần tìm lại sự ổn định dưới thời HLV Văn Sỹ Sơn, đặc biệt với lối chơi chặt chẽ và kỷ luật. Trong bối cảnh cả hai đều hướng đến mục tiêu tích lũy điểm số để bứt khỏi khu vực nguy hiểm, màn chạm trán này hứa hẹn sẽ diễn ra giằng co, nơi bản lĩnh và khả năng tận dụng cơ hội có thể trở thành yếu tố quyết định cục diện.
Đúng như dự đoán của giới chuyên môn, màn so tài giữa CLB Thanh Hóa và SLNA diễn ra căng thẳng ngay sau tiếng còi khai cuộc. Hai đội đều chọn lối đá chặt chẽ, giữ nhịp độ trận đấu không quá cao. Trong thế trận này, CLB SLNA là những người tỏ ra hiệu quả hơn khi có đến 2 lần dứt điểm nguy hiểm trong khoảng nửa đầu hiệp 1. Dù vậy, hàng thủ CLB Thanh Hóa chơi tập trung, hóa giải các cơ hội lên bóng của đối thủ.
CLB SLNA phải chơi thiếu người từ giữa hiệp 1
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Nửa cuối hiệp 1, thế trận đảo chiều khi CLB SLNA chỉ còn chơi với 10 người trên sân. Trước đó, ở phút 31, trung vệ Văn Khánh có pha phạm lỗi nguy hiểm, ngăn cản cơ hội của Ngọc Mỹ ngay sát vòng cấm. Trọng tài Trần Ngọc Ánh tham khảo VAR và rút ra thẻ đỏ trực tiếp cho cầu thủ của SLNA.
Có lợi thế chơi hơn người, đội chủ nhà Thanh Hóa đẩy cao nhịp độ trận đấu nhằm tìm bàn thắng. So với những phút đầu trận, các học trò của HLV Mai Xuân Hợp tấn công rất nhiều ở hai biên, khiến thủ thành Cao Văn Bình cùng hàng thủ SLNA vất vả chống đỡ. Sau rất nhiều nỗ lực, phút 45+3, Lê Văn Thắng có cú đá trái phá ngoài vòng cấm, đánh bại hoàn toàn Cao Văn Bình và đưa CLB Thanh Hóa dẫn trước 1-0.
Sau giờ nghỉ, CLB Thanh Hóa mạnh dạn đẩy cao đội hình, tiếp tục tấn công. Cũng giống hiệp 1, bài đánh từ hai biên lẫn các tình huống sút xa vẫn được CLB Thanh Hóa sử dụng rất nhiều. Chỉ trong khoảng 20 phút đầu hiệp, CLB Thanh Hóa có đến 4 lần sút trúng đích. Dù vậy, thủ thành Cao Văn Bình đã thi đấu xuất sắc, giúp SLNA không bị thủng lưới.
Nhưng mải mê dâng cao đội hình tấn công, CLB Thanh Hóa đã phải trả giá đắt. Phút 70, Mạnh Quỳnh bứt tốc từ sân nhà rồi đặt lòng chính xác, giúp CLB SLNA bất ngờ gỡ hòa 1-1.
Bất ngờ nhận bàn thua, CLB Thanh Hóa phải thực hiện nhiều sự thay đổi trên hàng công nhằm tìm thêm bàn thắng. Trong khoảng 20 phút cuối trận, CLB Thanh Hóa vẫn kiểm soát bóng tốt hơn, nhưng lại bế tắc trong việc tiếp cận khung thành SLNA. Phải đến phút 90+1, CLB Thanh Hóa mới được đưa bóng vào vòng cấm SLNA nhưng cầu thủ của họ lại dứt điểm đúng vào xà ngang. Trong khi đó, CLB SLNA cũng có một vài tình huống phản công nguy hiểm trong khoảng thời gian này, nhưng cũng không thể tận dụng được cơ hội, khiến trận đấu khép lại với tỷ số hòa 1-1.
Chia điểm dù được chơi hơn người từ sớm, CLB Thanh Hóa hiện có 17 điểm sau 19 trận. Đội bóng xứ Thanh tiếp tục đứng vị trí thứ 12 nhưng chỉ hơn đội xếp thứ 13 là PVF-CAND 4 điểm. CLB SLNA có 24 điểm, xếp thứ 8.
Diễn biến này đặt ra câu hỏi: liệu thị trường còn phản ánh đúng giá trị nội tại của doanh nghiệp hay đang bị chi phối bởi những yếu tố khác?
Ông Trần Trương Mạnh Hiếu, Trưởng phòng phân tích chiến lược chứng khoán KIS Việt Nam, cho biết đặc điểm nổi bật của thị trường chứng khoán Việt Nam là tỉ trọng giao dịch của nhà đầu tư cá nhân chiếm ưu thế, dao động khoảng 80%.
Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư cá nhân giao dịch theo tin tức ngắn hạn, chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố cảm xúc và hành vi thay vì nghiên cứu sâu về nội tại doanh nghiệp. Bởi vậy nhiều cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, lợi nhuận ổn định nhưng lại không tăng giá tương xứng hoặc chịu áp lực điều chỉnh "vô cớ".
Ngược lại, một số nhóm cổ phiếu lại ghi nhận mức tăng đáng kể trong thời gian ngắn, dù kết quả kinh doanh chưa thực sự có đột phá tương ứng hoặc định giá đã quá cao. Sự lệch pha này cho thấy yếu tố nội tại doanh nghiệp không còn là biến số duy nhất trong việc định giá cổ phiếu.
"Nhiều người có tâm lý vừa mua xong là cổ phiếu phải tăng ngay, sau T+2 tài khoản phải có lãi 5-7%. Nếu cổ phiếu đi ngang, họ dễ chán nản và bán ra" - ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao chứng khoán KIS Việt Nam, bổ sung.
Cũng bởi vậy, các cổ phiếu có mức biến động thấp dù doanh nghiệp làm ăn hiệu quả, lại khó thu hút dòng tiền ngắn hạn. Ngược lại, dòng tiền thường đổ vào các mã đang "có sóng", bất chấp rủi ro định giá quá cao.
"Hệ quả khi dòng tiền đầu cơ rút đi, giá cổ phiếu có thể rơi vào trạng thái đi ngang kéo dài, dù doanh nghiệp vẫn duy trì kết quả kinh doanh sau đó có tích cực", ông Phương nêu thực tế.
Một xu hướng khác là việc nhiều nhà đầu tư giao dịch theo tin tức ngắn hạn, thậm chí theo từng diễn biến trong ngày. Lấy ví dụ ở nhóm ngành dầu khí, khi xuất hiện thông tin giá dầu thế giới tăng do căng thẳng Trung Đông, không ít nhà đầu tư ngay lập tức "đua lệnh" mua vào các cổ phiếu nhóm "P" mà chưa phân tích cụ thể từng doanh nghiệp.
Ông Dominic Scriven - Chủ tịch Dragon Capital, chuyên gia lâu năm trên thị trường tài chính Việt Nam - nhấn mạnh thị trường chịu tác động từ nhiều yếu tố khó lường bên ngoài, như các tuyên bố chính sách đột ngột từ lãnh đạo các nền kinh tế lớn, điển hình là Mỹ.
"Nhưng tôi khuyên các nhà đầu tư trong hoàn cảnh này cần tránh việc sáng đọc báo, lướt tin đã vội đặt lệnh" - ông Scriven nhấn mạnh, đồng thời lưu ý nhà đầu tư cần giữ sự bình tĩnh, tránh tham gia thị trường khi chưa có đánh giá và dự báo đủ chắc chắn.
Nhìn chung, chính sự kết hợp giữa tâm lý giao dịch theo tin tức, dòng tiền ngắn hạn và các yếu tố bất định từ bên ngoài đang góp phần làm gia tăng tình trạng lệch pha giữa giá cổ phiếu và giá trị thực của doanh nghiệp trên thị trường.
Bà Trần Thị Khánh Hiền - Giám đốc khối phân tích chứng khoán MB (MBS) - nói việc giá cổ phiếu bị dòng tiền "cuốn" đi và lệch khỏi giá trị nội tại là hiện tượng phổ biến, không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều thị trường trên thế giới. Điều này có thể xảy ra với cả doanh nghiệp lớn lẫn doanh nghiệp nhỏ.
Trong những giai đoạn dòng tiền mạnh, yếu tố định giá có thể bị "bỏ qua" trong ngắn hạn. Tuy nhiên khi dòng tiền đảo chiều, giá cổ phiếu thường có xu hướng điều chỉnh trở lại vùng hợp lý hơn, theo bà Hiền.
Một sai lầm phổ biến là nhà đầu tư mua cổ phiếu theo "sóng" hoặc tin tức nhưng khi giá giảm lại không chấp nhận cắt lỗ mà chuyển sang kỳ vọng dài hạn dựa trên yếu tố cơ bản. Điều này dễ khiến khoản đầu tư ngắn hạn biến thành "gồng lỗ" kéo dài.
Đáng lưu ý, ngay cả những cổ phiếu có nền tảng tốt cũng không nằm ngoài quy luật này. Khi bị đẩy lên mức định giá quá cao so với nội tại, các cổ phiếu này vẫn có thể điều chỉnh mạnh khi dòng tiền rút đi.
Song tựu trung, theo bà Hiền, trong ngắn hạn giá cổ phiếu có thể chịu tác động lớn từ kỳ vọng và dòng tiền. Tuy nhiên về dài hạn, giá trị nội tại của doanh nghiệp vẫn là yếu tố cốt lõi quyết định xu hướng bền vững của cổ phiếu.
Một chuyên gia lâu năm trên thị trường chứng khoán lý giải: lâu nay nhiều thành viên diễn đàn chứng khoán thường nói vui "Cổ phiếu không có lái... rất nhạt".
"Cách nói vui nhưng không phải không thực tế" - vị này cho hay, hoạt động "làm giá" cổ phiếu là có. Dẫn chứng rõ thấy nhất vừa qua cơ quan quản lý nhà nước liên tiếp xử phạt hàng loạt trường hợp thao túng cổ phiếu, có vụ còn chuyển sang hình sự.
Quy trình này thường bắt đầu bằng việc các "đội lái" tích lũy cổ phiếu. Khi đã gom đủ hàng và bắt đầu đẩy giá, họ có thể phối hợp với chính người nội bộ doanh nghiệp để tung ra các thông tin tích cực nhằm hỗ trợ đà tăng.
"Một dấu hiệu nhận biết phổ biến là khi giá cổ phiếu tăng mạnh đi kèm với dồn dập các tin tốt, đây có thể là giai đoạn "hiện thực hóa lợi nhuận" của các nhóm này. Ngược lại, khi giá giảm, các thông tin tích cực cũng dần biến mất do không còn động lực duy trì", chuyên gia này phân tích.
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Giám đốc Công an thành phố Đà Nẵng, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường đã triển khai chuyên đề phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật về đất đai, khoáng sản trên địa bàn.
Qua đó phát hiện dấu hiệu khai thác khoáng sản (vàng) trái phép tại thôn 5, xã Thạnh Bình.
Cụ thể ngày 16-4, đơn vị đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan, ban ngành địa phương tổ chức kiểm tra khu vực đồi keo do ông T.V.L. (32 tuổi, trú thôn 5, xã Thạnh Bình) quản lý.
Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 2 hầm vàng đã được khai thác từ trước, có dấu hiệu mới tác động.
Tại cửa hầm có 14 bao quặng với tổng khối lượng khoảng 262kg. Xung quanh khu vực phát hiện 3 máy phát điện, 3 máy nổ, 2 máy bơm hơi được chôn lấp dưới các hố sâu, không phát hiện khu vực tuyển quặng hoặc hệ thống máy móc chế biến.
Ngoài ra tại hiện trường có một lán trại với 2 máy cưa lốc cùng nhiều vật dụng sinh hoạt. Cách khu vực khai thác khoảng 1km về phía chân đồi, lực lượng chức năng phát hiện một xe máy đào bánh xích màu cam không có người trông coi.
Tổ công tác đã lập biên bản ghi nhận hiện trường, đồng thời tiếp tục xác minh, làm rõ vụ việc.
Qua xác minh ban đầu, cơ quan chức năng nhận định H.V.T. (49 tuổi, trú xã Thạnh Bình) là người đứng ra thuê T.V.K., N.V.K. cùng một số đối tượng địa phương chưa rõ nhân thân, lai lịch để tổ chức khai thác vàng trái phép.
Theo đó các đối tượng bắt đầu hoạt động từ ngày 12-4 đến ngày 14-4, chủ yếu khai thác vào ban đêm, từ 22h đến 4h sáng hôm sau. Hiện vụ việc đang được tiếp tục điều tra, xử lý nghiêm.
Trước đó Tuổi Trẻ Online phản ảnh tình trạng khai thác vàng trái phép ở Hố Nước. Ngày 15-4, theo sự chỉ dẫn của người dân, chúng tôi men theo con đường đất chừng 2m đi bộ len lỏi qua những đồi keo để vào bãi vàng trái phép.
Những hầm vàng khoét sâu vào đồi núi, tiếng máy nổ, phát điện, máy hơi ầm ầm giữa ban ngày để khoan đá, đào đất, "vàng tặc" đưa tận xe múc khoét núi đào hầm làm vàng.
