Tạp chí du lịch Mỹ Cn Traveller hôm 7/4 công bố danh sách những điểm ngắm chim đẹp nhất thế giới, theo bình chọn độc lập từ các chuyên gia du lịch. Huế là đại diện duy nhất của Việt Nam.
Từng được xem như thú vui của người cao tuổi, hoạt động ngắm chim nay đã thay đổi. Trên khắp thế giới, các khu nghỉ dưỡng cao cấp, khách sạn thiết kế sáng tạo cùng những không gian lưu trú sang trọng đang trở thành điểm khởi đầu cho làn sóng du lịch ngắm chim kiểu mới, thu hút ngày càng nhiều du khách.
Từ loài quetzal rực rỡ đến malkoha mặt đỏ quý hiếm, những loài chim nổi bật này đều có thể được chiêm ngưỡng tại các điểm quan sát chim trên toàn cầu.
Trong ảnh là chim khướu mỏ quặp mày trắng đang đi kiếm ăn và đậu ở nhánh thấp của cây thông tại vườn quốc gia Bạch Mã. Ảnh: Thuỳ Linh
Tạp chí du lịch Mỹ Cn Traveller hôm 7/4 công bố danh sách những điểm ngắm chim đẹp nhất thế giới, theo bình chọn độc lập từ các chuyên gia du lịch. Huế là đại diện duy nhất của Việt Nam.
Từng được xem như thú vui của người cao tuổi, hoạt động ngắm chim nay đã thay đổi. Trên khắp thế giới, các khu nghỉ dưỡng cao cấp, khách sạn thiết kế sáng tạo cùng những không gian lưu trú sang trọng đang trở thành điểm khởi đầu cho làn sóng du lịch ngắm chim kiểu mới, thu hút ngày càng nhiều du khách.
Từ loài quetzal rực rỡ đến malkoha mặt đỏ quý hiếm, những loài chim nổi bật này đều có thể được chiêm ngưỡng tại các điểm quan sát chim trên toàn cầu.
Trong ảnh là chim khướu mỏ quặp mày trắng đang đi kiếm ăn và đậu ở nhánh thấp của cây thông tại vườn quốc gia Bạch Mã. Ảnh: Thuỳ Linh
Huế
Miền Trung Việt Nam là điểm đến giàu sức hút với những người yêu thích quan sát chim. Từ loài chèo bẻo đuôi cờ lớn, vẻ ngoài gần như “hoàn hảo”, đến các loài hút mật đỏ rực (ảnh) nổi bật với bộ lông óng ánh, hệ sinh thái nơi đây mang đến trải nghiệm sinh động.
Với hơn 900 loài chim trên cả nước, trong đó có 18 loài đặc hữu, Việt Nam ngày càng được đánh giá là điểm đến đáng chú ý trên bản đồ du lịch quan sát chim.
Banyan Tree Lăng Cô nổi bật với nhiều hoạt động gắn liền trải nghiệm quan sát chim, trong đó có không gian trưng bày ảnh “bird sanctuary” vừa ra mắt. Nơi đây giới thiệu những khoảnh khắc về chim do chính du khách ghi lại trong thời gian lưu trú, vừa truyền cảm hứng, vừa nhấn mạnh thông điệp bảo vệ các hệ sinh thái. Ảnh: Courtesy Banyan Tree
Huế
Miền Trung Việt Nam là điểm đến giàu sức hút với những người yêu thích quan sát chim. Từ loài chèo bẻo đuôi cờ lớn, vẻ ngoài gần như “hoàn hảo”, đến các loài hút mật đỏ rực (ảnh) nổi bật với bộ lông óng ánh, hệ sinh thái nơi đây mang đến trải nghiệm sinh động.
Với hơn 900 loài chim trên cả nước, trong đó có 18 loài đặc hữu, Việt Nam ngày càng được đánh giá là điểm đến đáng chú ý trên bản đồ du lịch quan sát chim.
Banyan Tree Lăng Cô nổi bật với nhiều hoạt động gắn liền trải nghiệm quan sát chim, trong đó có không gian trưng bày ảnh “bird sanctuary” vừa ra mắt. Nơi đây giới thiệu những khoảnh khắc về chim do chính du khách ghi lại trong thời gian lưu trú, vừa truyền cảm hứng, vừa nhấn mạnh thông điệp bảo vệ các hệ sinh thái. Ảnh: Courtesy Banyan Tree
Wilpattu, Sinharaja và Yala, Sri Lanka
Tại Vườn Quốc gia WilpattuvàVườn quốc gia Yala, du khách dễ dàng bị cuốn hút bởi hệ chim phong phú, nơi ghi nhận 34 loài đặc hữu. Trong số đó có những loài quý hiếm như ác là mặt đỏ (ảnh), ác là xanh nổi bật, cùng các loài chim ăn ong sặc sỡ và chim mỏ sừng Malabar ấn tượng. Ảnh: Dy Ranasinghe
Wilpattu, Sinharaja và Yala, Sri Lanka
Tại Vườn Quốc gia WilpattuvàVườn quốc gia Yala, du khách dễ dàng bị cuốn hút bởi hệ chim phong phú, nơi ghi nhận 34 loài đặc hữu. Trong số đó có những loài quý hiếm như ác là mặt đỏ (ảnh), ác là xanh nổi bật, cùng các loài chim ăn ong sặc sỡ và chim mỏ sừng Malabar ấn tượng. Ảnh: Dy Ranasinghe
Langkawi, Malaysia
Nằm trên tuyến đường di cư Đông Á – Australia (một trong những tuyến đường chính của các loài chim di cư), Langkawi có hơn 260 loài chim, trong đó 30% là chim di cư. Một số loài chim đẹp nhất có thể được tìm thấy trong các khu rừng mưa vùng đất thấp của hòn đảo, bao gồm chim hút mật bụng cam, chim hút mật đỏ và chim bói cá sọc (ảnh), mỗi loài đều có những dấu hiệu độc đáo và màu sắc rực rỡ riêng. Ảnh: Courtesy The Datai Lankawi
Langkawi, Malaysia
Nằm trên tuyến đường di cư Đông Á – Australia (một trong những tuyến đường chính của các loài chim di cư), Langkawi có hơn 260 loài chim, trong đó 30% là chim di cư. Một số loài chim đẹp nhất có thể được tìm thấy trong các khu rừng mưa vùng đất thấp của hòn đảo, bao gồm chim hút mật bụng cam, chim hút mật đỏ và chim bói cá sọc (ảnh), mỗi loài đều có những dấu hiệu độc đáo và màu sắc rực rỡ riêng. Ảnh: Courtesy The Datai Lankawi
Maasai Mara and Mount Kenya, Kenya
Thức dậy giữa khu rừng hay dưới những tán cây ở Maasai Mara, trong âm thanh ríu rít của chim muông, là trải nghiệm mơ ước của những người yêu thích quan sát chim. Với hơn 1.000 loài được ghi nhận, nơi đây là thiên đường dành cho giới đam mê birdwatching. Du khách đặc biệt ấn tượng với chim lăn ngực tím – quốc chim của Kenya, cùng những loài đặc trưng như gõ kiến D’Arnaud, robin trắng nâu hay các loài chim ăn ong (ảnh) nhỏ đầy màu sắc. Ảnh: Helene Ramackers
Maasai Mara and Mount Kenya, Kenya
Thức dậy giữa khu rừng hay dưới những tán cây ở Maasai Mara, trong âm thanh ríu rít của chim muông, là trải nghiệm mơ ước của những người yêu thích quan sát chim. Với hơn 1.000 loài được ghi nhận, nơi đây là thiên đường dành cho giới đam mê birdwatching. Du khách đặc biệt ấn tượng với chim lăn ngực tím – quốc chim của Kenya, cùng những loài đặc trưng như gõ kiến D’Arnaud, robin trắng nâu hay các loài chim ăn ong (ảnh) nhỏ đầy màu sắc. Ảnh: Helene Ramackers
Bandhavgarh, Ấn Độ
Bandhavgarh là “thiên đường” của hơn 250 loài chim, khu rừng rậm của vườn quốc gia Ấn Độ nuôi dưỡng hệ sinh thái đa dạng, từ các loài sống trên tán cây đến những loài kiếm ăn dưới mặt đất. Du khách có thể bắt gặp nhiều loài đặc trưng như sáo Brahminy, gõ kiến coppersmith, niệc xám Ấn Độ, robin Ấn Độ (ảnh), vẹt đầu mận và chào mào đít đỏ.
Đáng chú ý, khu vực này còn là nơi sinh sống của bốn loài kền kền, trong đó có kền kền lưng trắng, loài đang ở tình trạng cực kỳ nguy cấp. Ảnh: Sanket Patel
Bandhavgarh, Ấn Độ
Bandhavgarh là “thiên đường” của hơn 250 loài chim, khu rừng rậm của vườn quốc gia Ấn Độ nuôi dưỡng hệ sinh thái đa dạng, từ các loài sống trên tán cây đến những loài kiếm ăn dưới mặt đất. Du khách có thể bắt gặp nhiều loài đặc trưng như sáo Brahminy, gõ kiến coppersmith, niệc xám Ấn Độ, robin Ấn Độ (ảnh), vẹt đầu mận và chào mào đít đỏ.
Đáng chú ý, khu vực này còn là nơi sinh sống của bốn loài kền kền, trong đó có kền kền lưng trắng, loài đang ở tình trạng cực kỳ nguy cấp. Ảnh: Sanket Patel
Anjavay, Madagascar
Được xem là một trong những vùng hoang sơ hiếm hoi còn sót lại trên thế giới, Anjavavy (Madagascar) là nơi các loài chim quý hiếm sinh trưởng mạnh mẽ trong môi trường tự nhiên gần như chưa bị tác động. Hòn đảo này từng là quê hương của chim voi khổng lồ – loài chim lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất.
Hiện không còn dấu vết của loài chim khổng lồ này, du khách vẫn có thể bắt gặp nhiều loài chim nhỏ hơn nhưng không kém phần ấn tượng, trong đó có các loài chim mào quặp (ảnh) với vẻ ngoài độc đáo. Ảnh: Parany
Anjavay, Madagascar
Được xem là một trong những vùng hoang sơ hiếm hoi còn sót lại trên thế giới, Anjavavy (Madagascar) là nơi các loài chim quý hiếm sinh trưởng mạnh mẽ trong môi trường tự nhiên gần như chưa bị tác động. Hòn đảo này từng là quê hương của chim voi khổng lồ – loài chim lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất.
Hiện không còn dấu vết của loài chim khổng lồ này, du khách vẫn có thể bắt gặp nhiều loài chim nhỏ hơn nhưng không kém phần ấn tượng, trong đó có các loài chim mào quặp (ảnh) với vẻ ngoài độc đáo. Ảnh: Parany
Spean Bridge, Scotland
Đối với những người thích ngắm chim ở vùng khí hậu lạnh, cao nguyên Scotland luôn quyến rũ không ngừng. Phong cảnh hùng vĩ với những đỉnh núi phủ tuyết trắng, những dòng sông băng giá và những vùng đất hoang màu mỡ là nơi sinh sống của những chú đại bàng vàng sải cánh, ngỗng tuyết, chim sẻ ngực đỏ (ảnh) và chim ưng biển. Ảnh: Ross McLaren
Spean Bridge, Scotland
Đối với những người thích ngắm chim ở vùng khí hậu lạnh, cao nguyên Scotland luôn quyến rũ không ngừng. Phong cảnh hùng vĩ với những đỉnh núi phủ tuyết trắng, những dòng sông băng giá và những vùng đất hoang màu mỡ là nơi sinh sống của những chú đại bàng vàng sải cánh, ngỗng tuyết, chim sẻ ngực đỏ (ảnh) và chim ưng biển. Ảnh: Ross McLaren
Monteverde and Limón Province, Costa Rica
Costa Rica sở hữu một trong những hệ động vật chim tuyệt vời nhất hành tinh. Từ những khu rừng mây ở Monteverde, nơi sinh sống của loài chim quetzal (ảnh) nổi tiếng và hàng trăm loài chim ruồi, đến tỉnh Limón với những con vẹt đuôi dài đỏ rực rỡ, thường xuyên được nhìn thấy bay lượn trên không, mỗi bước chân đều khiến người ta phải trầm trồ kinh ngạc.
Monteverde and Limón Province, Costa Rica
Costa Rica sở hữu một trong những hệ động vật chim tuyệt vời nhất hành tinh. Từ những khu rừng mây ở Monteverde, nơi sinh sống của loài chim quetzal (ảnh) nổi tiếng và hàng trăm loài chim ruồi, đến tỉnh Limón với những con vẹt đuôi dài đỏ rực rỡ, thường xuyên được nhìn thấy bay lượn trên không, mỗi bước chân đều khiến người ta phải trầm trồ kinh ngạc.
Bras d’Eau, Mauritius
Nằm dọc bờ biển đông bắc Mauritius, Bras D’Eau là điểm đến quen thuộc của những người yêu thích quan sát chim, thu hút du khách tới đảo với kỳ vọng chiêm ngưỡng nhiều loài chim quý hiếm và đặc hữu. Trong ảnh là chim thiên đường đang mớm mồi cho con. Ảnh: Nilava Kundu
Bras d’Eau, Mauritius
Nằm dọc bờ biển đông bắc Mauritius, Bras D’Eau là điểm đến quen thuộc của những người yêu thích quan sát chim, thu hút du khách tới đảo với kỳ vọng chiêm ngưỡng nhiều loài chim quý hiếm và đặc hữu. Trong ảnh là chim thiên đường đang mớm mồi cho con. Ảnh: Nilava Kundu
Chocó-Andino, Ecuador
Ngoài quần đảo Galapagos – nơi những chú chim điên chân xanh với sắc màu rực rỡ thường “tạo dáng” trước ống kính – Ecuador còn sở hữu những dải rừng mây hẻo lánh, nơi hàng trăm loài chim ruồi bay lượn giữa tán rừng.
Tại đây, du khách có thể bắt gặp nhiều loài chim ấn tượng như tanager cổ vàng (ảnh), vẹt đuôi dài màu quế, vẹt mặt hồng hay toucan barbet với ngoại hình độc đáo, góp phần tạo nên sức hút đặc biệt cho điểm đến Nam Mỹ này. Ảnh: Tom Allport
Chocó-Andino, Ecuador
Ngoài quần đảo Galapagos – nơi những chú chim điên chân xanh với sắc màu rực rỡ thường “tạo dáng” trước ống kính – Ecuador còn sở hữu những dải rừng mây hẻo lánh, nơi hàng trăm loài chim ruồi bay lượn giữa tán rừng.
Tại đây, du khách có thể bắt gặp nhiều loài chim ấn tượng như tanager cổ vàng (ảnh), vẹt đuôi dài màu quế, vẹt mặt hồng hay toucan barbet với ngoại hình độc đáo, góp phần tạo nên sức hút đặc biệt cho điểm đến Nam Mỹ này. Ảnh: Tom Allport
Northern Palawan, Philippines
Chim vàng anh gáy đen, cú đêm đuôi dài hay chim hút mật lưng ô liu (ảnh) chỉ là một phần trong thế giới chim muông phong phú có thể bắt gặp tại Philippines. Đáng chú ý, quốc gia này sở hữu khoảng 260 loài chim đặc hữu, trong đó 27 loài chỉ xuất hiện trên đảo Palawan vì thế nơi đây thường được ví như “thủ đô chim chóc” của Philippines. Ảnh: Phittavas
Northern Palawan, Philippines
Chim vàng anh gáy đen, cú đêm đuôi dài hay chim hút mật lưng ô liu (ảnh) chỉ là một phần trong thế giới chim muông phong phú có thể bắt gặp tại Philippines. Đáng chú ý, quốc gia này sở hữu khoảng 260 loài chim đặc hữu, trong đó 27 loài chỉ xuất hiện trên đảo Palawan vì thế nơi đây thường được ví như “thủ đô chim chóc” của Philippines. Ảnh: Phittavas
Tuấn Anh (Theo CN Traveller)
Mời độc giả gửi bài, câu hỏi tại đây hoặc về [email protected]
Tin Gốc: https://vnexpress.net/hue-vao-danh-sach-diem-ngam-chim-dep-nhat-the-gioi-5060392.html
Mức phạt xe máy, ôtô vượt rào chắn đường sắt tăng gấp 4-6 lần
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 81 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt, có hiệu lực từ ngày 15/5, sau khi Nghị định 100/2019 được bãi bỏ - đưa hệ thống xử phạt giao thông theo hướng chuyên ngành thay vì tổng hợp như trước.
Điều 13 quy định mức phạt tăng gấp 3-4 lần so với quy định cũ với các hành vi vi phạm quy tắc giao thông đường sắt tại đường ngang, cầu chung, hầm đường sắt.
Mức phạt cụ thể như sau:
Hành vi
Nghị định 81/2026
Nghị định 100/2019
Người đi bộ vượt rào chắn đường ngang, cầu chung khi chắn đang dịch chuyển
Cảnh cáo
Đi bộ cố tình vượt khi rào chắn đã đóng; vượt đường ngang khi đèn cảnh báo đã bật; không chấp hành chỉ dẫn báo hiệu hoặc hướng dẫn của nhân viên gác đường
200.000-300.000
60.000-100.000
Người điều khiển xe đạp, xe đạp máy, xe thô sơ không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn, biển án hiệu, vạch kẻ khi qua đường ngang, cầu chung
300.000-500.000
80.000-100.000
Điều khiển môtô, gắn máy kể cả xe máy điện, các loại xe tương tự dừng đỗ trong khu vực đường ngang, cầu chung.
800.000-1 triệu
200.000-300.000
Điều khiển môtô, gắn máy (kể cả xe máy điện), xe tương tự vượt rào chắn đường ngang, cầu chung khi các thiết bị đang dịch chuyển, đèn đỏ cảnh báo bật; không chấp hành biển báo, chỉ dẫn của nhân viên gác đường.
4-6 triệu
Tước giấy phép 1-3 tháng
600.000-1 triệu
Điều khiển xe ôtô, các loại xe tương tự ôtô, máy kéo, xe máy chuyên dùng dừng xe, đỗ, quay đầu trong khu vực đường ngang, cầu chung
6-8 triệu
800.000-1 triệu
Điều khiển máy kéo, xe máy chuyên dùng vượt rào khi chắn đang dịch chuyển; vượt đường ngang, cầu chung khi đèn đỏ đã bật; không chấp hành chỉ dẫn biển báo, hiệu lệnh của nhân viên gác đường
8-10 triệu
Tước giấy phép 1-3 tháng
1-2 triệu
Điều khiển ôtô, xe tương tự vượt rào chắn đường ngang, cầu chung khi thiết bị đang dịch chuyển; vượt đường ngang, cầu chung khi đèn đỏ đã bật; không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn báo hiệu, hướng dẫn của nhân viên đường sắt
18-20 triệu
Tước giấy phép 1-3 tháng
3-5 triệu
Điều khiển phương tiện cơ giới đường bộ làm hỏng cần chắn, giàn chắn, thiết bị khác tại đường ngang, cầu chung.
Điều khiển xe bánh xích, xe lu bánh sắt, phương tiện chuyển hàng siêu trường, siêu trọng, quá khổ qua đường ngang mà không báo cho cơ quan quản lý.
20-25 triệu
Tước giấy phép 1-3 tháng
Buộc khôi phục tình trạng ban đầu với người làm hỏng cần, giàn chắn, thiết bị cầu ngang, đường chung
5-7 triệu
Đơn vị: VNĐ
Điều 15 quy định mức phạt 300.000-500.000 đồng áp dụng với người thực hiện các hành vi vi phạm, trừ nhân viên đường sắt hoặc lực lượng chức năng đang làm nhiệm vụ: đi, đứng, nằm ngồi hoặc thực hiện hành vi khác trên đường sắt, trong cầu, hầm dành riêng cho đường sắt, trừ nhân viên hoặc người đang làm nhiệm vụ; vượt tường rào, hàng rào ngăn cách đường sắt với khu vực xung quanh.
Mức phạt trên cũng áp dụng với người để súc vật đi qua đường sắt hoặc kéo xe qua đường sắt mà không có người điều khiển; đi, đứng, nằm, ngồi trên nóc toa xe, đầu máy, đu bám, ngồi hai bên thành toa xe, đầu máy; mở cửa lên xuống tàu, đưa đầu ra ngoài toa xe khi tàu đang chạy; phơi rơm rạ, nông sản, vật phẩm trên các công trình đường sắt; để rơi vãi đất, cát, các loại vật tư vật liệu trên đường sắt.
Mạng lưới đường sắt quốc gia dài hơn 3.140 km nhưng có tới gần 5.000 điểm giao cắt với đường bộ. Trong số này, hơn 3.000 lối đi tự mở chưa được rào chắn; khoảng 700 đường ngang có hệ thống cảnh báo tự động và hơn 600 đường ngang có người gác. Đây được xem là những điểm nóng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông đường sắt.
Đơn cử, hôm 6/3, tại Quảng Ngãi, ôtô đầu kéo băng qua đường ngang ở xã Vệ Giang thì mắc kẹt trước rào chắn, đúng lúc tàu SE8 lao tới tông trực diện khiến phương tiện vỡ đôi, hai tài xế bị thương. Trước đó ngày 25/2, tại Hà Nội, xe tải đang rẽ qua đường ngang có chắn tự động ở xã Ngọc Hồi thì barie tự động hạ xuống khiến phương tiện mắc kẹt trên ray và bị tàu SE3 đâm, tài xế tử vong, một người bị đa chấn thương.
Phong Linh
Nguồn: https://vnexpress.net/muc-phat-xe-may-oto-vuot-rao-chan-duong-sat-tang-gap-4-6-lan-5056049.html
Học sinh Việt 'đánh vật' môn Hóa vì tính toán quá nhiều
Tôi là một giáo viên Hóa học. Đứng trên giảng đường đại học, tôi không khỏi chạnh lòng khi chứng kiến những sinh viên từng nổi bật về Hóa ở cấp ba (kể cả với một số em đi thi Học sinh giỏi Hóa) bỗng dưng xa lạ với chính môn học mà các em từng yêu thích một thời. Thật khó tin khi các nguyên lý cơ bản của Hóa cơ sở và Hóa nhiệt động - nền tảng kiến thức vững chắc - lại có thể "bốc hơi" một cách nhanh chóng như chưa từng tồn tại.
Ở Việt Nam, có một bộ môn vừa đặc biệt, vừa "khó nhằn", vừa "độc nhất vô nhị" mà nhiều nước hiếm thấy, các thế hệ học sinh thường gọi vui là "Toán Văn Hóa học". Đây là bộ môn mà học sinh không chỉ học Hóa, mà còn phải "đánh vật" giải những bài tập tính toán "khủng", thậm chí là "siêu khủng" như: biến đổi liên quan đến hệ phương trình bậc 4, bậc 5, hệ nhiều ẩn, có những bài chiếm tới 1/3 trang giấy A4. Các bài tập này dài, phức tạp và yêu cầu logic cao đến mức học sinh dễ bị cuốn vào việc tính toán mà quên đi kiến thức cơ bản.
Điều bất ngờ là, ngay cả những học sinh từng nổi bật về Hóa học ở phổ thông, khi bước lên giảng đường đại học, lại bỡ ngỡ với những nguyên lý tưởng chừng đơn giản của Hóa học cơ sở và Hóa học nhiệt động. Nhiều em có thể giải các bài toán dài, nhưng lại quên đi những nguyên tắc nền tảng mà môn học dựa trên đó. Thực trạng này đặt ra một câu hỏi lớn: liệu áp lực về tính toán có đang vô tình làm phai nhạt nền tảng kiến thức cơ bản của học sinh?
Hệ lụy của việc "Toán hóa" quá mức môn Hóa học không còn là điều dự báo mà đã trở thành hiện thực. Trong vai trò giảng dạy Hóa học cơ sở ở bậc đại học, tôi không khỏi bàng hoàng khi nhận thấy sinh viên thường sai nhiều nhất ở những kiến thức tưởng chừng hết sức cơ bản: vẽ công thức cấu tạo, dự đoán hình học phân tử hay ước lượng góc liên kết. Thậm chí, nhiều em còn sai "hết sức vô lý" như vẽ oxygen hóa trị I, carbon hóa trị V, silicon hóa trị III, hay những lỗi vi phạm quy tắc bát tử (mặc dù không thuộc trường hợp ngoại lệ)...
Ngay cả trong học phần Hóa nhiệt động, nơi tính toán chiếm ưu thế, sinh viên có thể dùng máy tính để ra đáp số pH trong vài giây, nhưng khi được tôi yêu cầu chứng minh công thức đơn giản như: pH = 1/2 (pKₐ – logCₐ) (công thức tính pH của acid yếu), thì các em lại hoàn toàn bế tắc. Khi "chiếc gậy" là các dạng toán làm sẵn bị tước bỏ, tư duy Hóa học của các em lộ rõ những lỗ hổng thênh thang.
>> 'Đáng lo khi học sinh né Lý, Hóa, Sinh thi tốt nghiệp THPT'
Một ví dụ điển hình của một bài tập dạng "Toán Văn Hóa học" là: "Hỗn hợp P gồm ba ester mạch hở trong đó có hai ester đơn chức X, Y (MX < MY < 110, nX > nY) và một ester đa chức Z. Cho 5,07 gam P vào 32,00 gam dung dịch NaOH 10% rồi cô cạn dung dịch sau khi các phản ứng kết thúc thấy thu được 5,96 gam phần rắn Q và phần hơi T (gồm hơi nước và hỗn hợp hai alcohol no có cùng số nguyên tử carbon trong phân tử). Thêm bột CaO và NaOH dư vào Q rồi nung hỗn hợp trong bình chân không thấy thu được hỗn hợp hai hydrocarbon, hỗn hợp này làm mất màu vừa đủ 0,02 mol Br₂ trong dung dịch. Đốt cháy hết phần hơi T thu được 2,016 lít khí CO₂ và 31,23 gam H₂O. Các phản ứng xảy ra hoàn toàn, các thể tích khí đo ở điều kiện tiêu chuẩn. Tính phần trăm khối lượng của Z trong P?".
Để giải được bài tập trên, học sinh phải:
- Theo dõi nhiều dữ kiện phức tạp và tính toán nối tiếp;
- Áp dụng phản ứng xà phòng hóa, phản ứng với Br₂, định luật bảo toàn khối lượng;
- Tính toán số mol, khối lượng, liên hệ các phản ứng để tìm thành phần Z.
Mặc dù bài toán dài và nhiều bước, bản chất hóa học của các phản ứng này không phức tạp. Tuy nhiên, chính số liệu rườm rà và bước tính toán nối tiếp khiến học sinh dễ quên đi các kiến thức nền tảng: cơ chế phản ứng, bản chất phân cực của liên kết C=O trong ester, ảnh hưởng của cấu trúc phân tử đến nhiệt độ sôi của alcohol.
Mặt khác, nếu giáo viên yêu cầu các em: biểu diễn sự phân cực của liên kết C=O trong nhóm chức ester; hoặc hỏi "tại sao hai alcohol no cùng số nguyên tử carbon lại có nhiệt độ sôi khác nhau?", thì nhiều em sẽ lúng túng, dù vẫn giải được bài toán tính phần trăm khối lượng Z một cách cơ học. Đây là minh chứng rõ ràng rằng việc tập trung quá nhiều vào kỹ năng tính toán dài dòng khiến tư duy hóa học cơ bản bị bỏ quên, dẫn đến nghịch lý: học sinh có thể giải được bài toán trong phút chốc, nhưng lại không hiểu bản chất của chính các chất mình đang thao tác.
Sở dĩ phương pháp dạy và học này trở nên "độc hại" là bởi nó vi phạm nghiêm trọng thuyết Tải nhận thức (thuyết "tam tải", Cognitive Load Theory):
Thứ nhất, tải nội tại (phát sinh từ bản chất phức tạp của môn học) bị đẩy quá cao: độ khó của Hóa học lẽ ra nằm ở cấu tạo chất và các quá trình biến đổi, nhưng nay lại bị đánh tráo bằng sự lắt léo của toán học (phương trình bậc cao, hệ nhiều ẩn). Não bộ bị buộc phải ưu tiên xử lý thuật toán thay vì thấu hiểu quy luật vật chất.
Thứ hai, tải ngoại lai (đến từ cách trình bày hoặc phương pháp dạy học) quá tải: những đề bài dài "như một bài văn" và ma trận số liệu vụn vặt chính là "rác nhận thức". Chúng chiếm dụng hết bộ nhớ ngắn hạn, khiến học sinh kiệt sức vì những phép tính số học thuần túy trước khi kịp chạm đến tư duy Hóa học.
Thứ ba, tải liên quan (phát sinh khi học sinh kết nối kiến thức mới với kiến thức cũ) bị triệt tiêu: đây là phần quan trọng nhất để hình thành kiến thức bền vững. Khi hai loại tải trên quá lớn, não bộ không còn không gian để kết nối và ghi nhớ bản chất.
Hệ quả là chúng ta đang đào tạo nên những "thợ giải toán" có phản xạ cực tốt với các con số, nhưng lại rỗng tuếch về tư duy Hóa học. Đó có lẽ là lý do mà sinh viên của tôi có thể giải hệ phương trình 4 hay 5 ẩn rất nhanh, nhưng lại "đứng hình" khi yêu cầu vẽ một công thức cấu tạo hay chứng minh một công thức pH căn bản - những kiến thức lẽ ra phải nằm trong bộ nhớ dài hạn.
Thực tế, học sinh sợ Hóa không phải vì ghét môn học này, mà vì các em bị kiệt sức trước những ma trận số liệu đa chiều. Khi Hóa học vượt ra khỏi không gian ba chiều quen thuộc, nó không còn là câu chuyện về sự kỳ diệu của vật chất, mà trở thành một cuộc chạy đua giải toán khô khan, nơi ống nghiệm và bản chất Hóa học chỉ còn là những cái tên xa lạ.
Hóa học là khoa học về cấu tạo chất và các quá trình biến đổi, từ phản ứng cơ bản trong phòng thí nghiệm đến những ứng dụng thực tiễn sâu rộng trong đời sống. Khi môn học bị "Toán hóa" quá mức, học sinh dễ bị cuốn vào các bài toán dài, phức tạp, và quên đi bản chất thực sự của hóa học: hiểu cấu tạo phân tử, dự đoán tính chất, và giải thích các hiện tượng hóa học.
Trong thực tiễn, những kiến thức cơ bản này vô cùng quan trọng: hiểu tính chất acid - base giúp kiểm soát pH trong xử lý nước; nắm cấu tạo và phản ứng hữu cơ là nền tảng để sản xuất thuốc, polymer, hoặc vật liệu mới; dự đoán tương tác hóa học giúp thiết kế thực phẩm, mỹ phẩm hay chất tẩy rửa an toàn. Khi học sinh chỉ biết "giải bài toán" mà không hiểu cơ chế, các em sẽ khó áp dụng hóa học vào các tình huống thực tế, từ phòng thí nghiệm đến đời sống hằng ngày.
Để khắc phục, chúng ta cần tái cân bằng cách dạy Hóa học đúng bản chất: giảm tải các bài toán rườm rà, nhấn mạnh cơ chế, nguyên lý và tư duy phân tích, kết hợp lý thuyết với thực hành và ứng dụng thực tiễn. Khi học sinh nắm vững nền tảng, các em không chỉ giải được bài toán, mà còn có khả năng vận dụng hóa học một cách sáng tạo, từ việc kiểm soát pH, thiết kế phản ứng hóa học, đến phát triển vật liệu và dược phẩm. Như vậy, Hóa học không còn là những con số trên giấy, mà là công cụ để hiểu và tác động lên thế giới xung quanh, đúng với bản chất khoa học của nó.
Nhiều ý kiến cho rằng, nếu không có những bài tập nặng tính toán, chúng ta sẽ không thể phân loại được học sinh khá, giỏi. Tôi không đồng tình. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta đang nhầm lẫn giữa năng lực giải Toán và tư duy Hóa học, và từ đó chọn cách dễ nhất: dùng độ phức tạp của Toán học để làm thước đo cho môn Hóa.
Thực chất, một học sinh giỏi Hóa không phải là người giải nhanh những hệ phương trình nhiều ẩn, mà là người hiểu sâu bản chất và có khả năng suy luận từ nguyên lý. Việc phân loại hoàn toàn có thể thực hiện bằng những tiêu chí đúng bản chất hơn: tư duy biện luận dựa trên cơ chế; khả năng thiết lập mô hình và chứng minh; năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn.
Một thang đo sai sẽ cho kết quả sai. Nếu tiếp tục dùng độ rối của phép tính để đánh giá năng lực, chúng ta sẽ chỉ tạo ra những "thợ giải" thành thạo con số nhưng thiếu hụt tư duy khoa học. Điều cần hướng tới là những học sinh có khả năng hiểu sâu và suy luận trong thế giới vật chất ba chiều - nơi Hóa học thực sự tồn tại, chứ không phải những người chỉ giỏi thao tác trong "không gian đa chiều" của các phương trình.
Nguyễn Vũ Hoàng'Học Toán vất vả vì nặng công thức, ít tư duy'
Tích phân, đạo hàm 'khó nuốt'
Vật vã học Toán rồi quên sạch
Kỹ sư 20 năm kinh nghiệm chịu thua bài Toán tích phân lớp 12
Giá trị tích phân, đạo hàm nhìn từ chuyện Steve Jobs học thư pháp
Nhân viên bán hàng chê phí công học tích phân, đạo hàm
Tin Gốc: https://vnexpress.net/hoc-sinh-viet-danh-vat-mon-hoa-vi-tinh-toan-qua-nhieu-5061151.html
