Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, các em có thể tiếp cận hàng nghìn đề thi thử, video bài giảng, khóa học trực tuyến và cả lộ trình ôn tập sẵn. Tuy nhiên, chính sự phong phú ấy lại đặt ra câu hỏi lớn: đây là cơ hội mở hay một “ma trận” khiến người học dễ lạc lối?
Điểm tích cực rõ nhất là khả năng tiếp cận được mở rộng mạnh mẽ. Trước đây, tài liệu ôn thi chất lượng chủ yếu tập trung ở đô thị và các trung tâm lớn; nay, nhờ internet, học sinh (HS) ở vùng sâu, vùng xa cũng có thể học cùng bài giảng, làm cùng đề thi như ở thành phố. Điều này góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền, ít nhất về cơ hội tiếp cận tri thức – một bước tiến đáng kể về công bằng giáo dục.
Bên cạnh đó, sự phong phú của học liệu cho phép cá nhân hóa việc học. HS có thể chọn nội dung phù hợp với trình độ và mục tiêu: người yếu học lại từ nền tảng, người khá giỏi tiếp cận chuyên đề nâng cao. Đây là điều lớp học truyền thống khó đáp ứng trọn vẹn.
Ngoài ra, tài liệu miễn phí mở “cửa vào” cho HS khó khăn, trong khi tài liệu có phí – nếu được xây dựng bài bản – mang lại giá trị gia tăng như hệ thống hóa kiến thức, phân tích lỗi sai, theo dõi tiến bộ. Sự song song này, về lý thuyết, tạo nên một hệ sinh thái học tập đa lựa chọn và linh hoạt hơn.
Tuy nhiên, chính sự phong phú ấy lại tạo ra nghịch lý: càng nhiều tài liệu, HS càng dễ mất phương hướng. Thứ nhất, nhiều em rơi vào tình trạng “sưu tầm” hơn là học. Một HS ôn thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM vừa qua, chia sẻ: “Em bị loạn giữa quá nhiều tài liệu, mỗi nơi một kiểu, không biết tin nguồn nào”.
Thứ hai, không ít HS tải hàng chục bộ đề, đăng ký nhiều khóa học nhưng không theo được lộ trình nào đến cùng. Việc học dàn trải, thiếu trọng tâm khiến hiệu quả giảm, học liệu từ công cụ hỗ trợ trở thành “nhiễu thông tin”.
Thứ ba, chất lượng tài liệu không đồng đều. Nhiều tài liệu miễn phí chưa được kiểm chứng, có thể sai lệch; trong khi tài liệu có phí không phải lúc nào cũng tương xứng. Thị trường thiếu chuẩn mực khiến “vàng thau lẫn lộn”.
Thứ tư, nguy cơ lệch hướng học tập ngày càng rõ. Khi học liệu ôn thi phát triển mạnh, việc học dễ bị thu hẹp thành luyện dạng, học mẹo, thay vì hiểu bản chất. Điều này đi ngược xu hướng đánh giá năng lực.
Thứ năm, yếu tố thương mại hóa tạo áp lực mới. Quảng cáo bị thổi phồng, nhiều gia đình bỏ ra chi phí lớn với kỳ vọng “mua” lợi thế, từ đó hình thành một dạng bất bình đẳng mới.
Trong “ma trận” học liệu, HS không thể tiếp tục học theo kiểu bị dẫn dắt mà cần chuyển sang học có chiến lược.
Cần nhớ không phải càng nhiều tài liệu càng tốt; một nguồn phù hợp, được học sâu, làm đi làm lại và phân tích lỗi sai kỹ lưỡng thường hiệu quả hơn việc “lướt” qua nhiều nguồn. HS cần biết chọn lọc để đánh giá độ tin cậy, so sánh và tự kiểm chứng tài liệu – đây là năng lực thiết yếu trong thời đại số. Ngoài ra, phải giữ mục tiêu học để hiểu; khi nền tảng vững, kết quả thi sẽ là hệ quả tự nhiên.
Trong bối cảnh học liệu tràn ngập, giáo viên cần giữ vững vai trò định hướng. Không chỉ dạy kiến thức, thầy cô cần giúp HS xác định học gì, học từ đâu và học như thế nào; đồng thời giới thiệu nguồn tin cậy, cảnh báo “bẫy” học liệu.
Nhà trường nên xây dựng “ngân hàng học liệu” riêng, được kiểm duyệt để làm chuẩn tham chiếu. Cùng với đó là tổ chức ôn tập bài bản: thi thử, tư vấn học tập, hướng dẫn kỹ năng làm bài. Khi nhà trường làm tốt, sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài sẽ giảm.
Ở cấp quản lý, cần một trục định hướng rõ ràng. Trước hết, Bộ GD-ĐT giao một đơn vị thuộc bộ chuyên trách xây dựng nền tảng học liệu quốc gia, cung cấp tài liệu chuẩn với chi phí thấp, đảm bảo công bằng tiếp cận.
Quan trọng hơn là đổi mới đề thi theo hướng đánh giá năng lực thực chất, hạn chế học tủ, học mẹo, học máy móc, không hiểu bản chất. Đồng thời, cần cơ chế kiểm soát chất lượng học liệu, đặc biệt với sản phẩm có phí, nhằm minh bạch thông tin, bảo vệ người học và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Hiện tượng “bùng nổ học liệu ôn thi” không chỉ có ở VN. Tại Mỹ, các kỳ thi như SAT, ACT đã tạo ra cả một ngành luyện thi; ở Hàn Quốc với CSAT hay Trung Quốc với Gaokao cũng tương tự. Điểm chung là ở đâu thi cử cạnh tranh cao, ở đó học liệu phát triển mạnh.
Tuy nhiên, điều đáng tham khảo là cách ứng xử. Các quốc gia nói trên không hạn chế học liệu mà tập trung định hướng. Tại Mỹ, College Board cung cấp tài liệu chính thức miễn phí, kết hợp với Khan Academy tạo một “chuẩn tham chiếu” rõ ràng. Nhờ đó, HS có điểm tựa đáng tin cậy, không bị lệ thuộc hoàn toàn vào nguồn bên ngoài; đồng thời, đề thi được thiết kế theo hướng khó “luyện tủ”, buộc HS phải hiểu và vận dụng. Khi cách thi thay đổi, thị trường học liệu cũng phải điều chỉnh theo.
Ở Hàn Quốc và Trung Quốc, nhà nước còn can thiệp để kiểm soát thương mại hóa, giảm áp lực và bất bình đẳng. Dù còn tranh luận, điều này cho thấy: không thể buông lỏng hoàn toàn, mà cần sự dẫn dắt để học liệu phục vụ đúng mục tiêu giáo dục.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không thể ngăn chặn sự bùng nổ học liệu, nhưng hoàn toàn có thể biến nó thành một hệ sinh thái lành mạnh. Vấn đề không phải là có bao nhiêu tài liệu, mà là có một “trục định hướng” đủ mạnh hay không.
Khi cơ quan quản lý giáo dục dẫn dắt, nhà trường tổ chức, giáo viên định hướng và HS chủ động, thì sự bùng nổ học liệu sẽ không còn là áp lực mà trở thành nguồn lực quý giá cho một nền giáo dục hiện đại.
Trước mắt, một số tỉnh, thành phố lớn có thể xây dựng hệ sinh thái ôn thi cho riêng địa phương mình, từ đó, sẽ phổ biến kinh nghiệm cho nhiều địa phương khác.
"Tôi ý thức được áp lực khi kế nhiệm huyền thoại Mai Đức Chung. Tuy nhiên, làm nghề huấn luyện, tôi đã quen với áp lực rồi", HLV Hoàng Văn Phúc trả lời câu hỏi của Thanh Niên trong ngày ra mắt công chúng với cương vị mới: HLV trưởng đội tuyển nữ VN. Chiến lược gia sinh năm 1964 ký hợp đồng có thời hạn 1 năm rưỡi, đáo hạn sau SEA Games 34 tại Malaysia (tháng 9.2027). Bản hợp đồng dù không dài, nhưng đánh dấu giai đoạn chuyển mình quan trọng. Sau 10 năm, đội tuyển nữ VN không còn "tướng" già Mai Đức Chung trên băng ghế chỉ đạo. Ông Chung đã kiến thiết giai đoạn thành công nhất lịch sử bóng đá nữ VN với 6 HCV SEA Games, 1 chức vô địch AFF Cup cùng tấm vé dự World Cup từ những ngày vượt khó phi thường. Đội tuyển nữ VN tiến tới vũ đài thế giới trên đôi chân trần, với nghị lực và bản lĩnh của tập thể biết nhìn nhau mà cố gắng.
Tuy nhiên, không chu kỳ thành công nào kéo dài được mãi. Thất bại ở Asian Cup 2026, SEA Games 33 và AFF Cup 2025 cho thấy đội tuyển nữ VN đã đi hết giai đoạn vàng son. Sự thay đổi là bắt buộc, dẫu những cách tân ấy có mang lại thành công hay không. Người được chọn là HLV Hoàng Văn Phúc, một gương mặt lạ với bóng đá nữ, nhưng đã quen mặt với bóng đá nam sau hơn 2 thập niên huấn luyện bền bỉ từ cấp đội tuyển quốc gia, U.23 đến CLB. Ông Phúc là đại diện cho thế hệ HLV cũ: dẫn dắt bằng kinh nghiệm, sở hữu tính cách điềm đạm, ôn hòa, cực kỳ kỹ lưỡng trong chiến thuật và có lối sống chuẩn mực.
"Tôi đã có 40 năm kinh nghiệm làm bóng đá, nên có chuyên môn để làm việc. Tôi cũng thấy được sự cầu thị, ham học hỏi của đội nữ. Tôi sẽ phân tích trận đấu, làm công tác tâm lý thi đấu. Tâm lý cầu thủ nữ yếu hơn nam một chút. Ngoài ra, trong bóng đá nữ, sự chuyển đổi và tấn công nhanh rất quan trọng. Tôi sẽ tập trung duy trì thế mạnh chuyên môn cho đội. Các cầu thủ luôn rất nỗ lực làm việc, đó là lợi thế", HLV Hoàng Văn Phúc nhấn mạnh. Ở tuổi 62, ông Phúc vẫn tìm kiếm sự mới mẻ cho chính mình. Đó là sự cố gắng đáng trân trọng mà HLV Mai Đức Chung và Liên đoàn Bóng đá VN (VFF) đã nhìn ra, để tin tưởng giao ông Phúc đứng "đầu sóng ngọn gió" trong giai đoạn chuyển giao đầy khó khăn của đội tuyển nữ VN.
Trả lời Thanh Niên trong buổi lễ ký hợp đồng ngày 17.4, VFF đã đặt ra 3 mục tiêu cho HLV Hoàng Văn Phúc: cọ xát và tích lũy kinh nghiệm ở ASIAD 20 (diễn ra tháng 9 năm nay), lọt vào chung kết hoặc có huy chương tại AFF Cup 2027, lọt vào chung kết và phấn đấu đoạt HCV SEA Games 34.
Theo Phó chủ tịch VFF Trần Anh Tú, không thể đặt cứng mục tiêu cho bóng đá nữ VN, bởi các đối thủ đã mạnh hơn trước nhiều, trong đó nổi bật có Philippines với dàn cầu thủ con lai (mới truất ngôi hậu SEA Games của nữ VN), hay Thái Lan, Myanmar cũng có nhiều gương mặt trẻ chất lượng. Còn bước ra châu Á, khoảng cách với nhóm "chị đại" như Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc, Trung Quốc, CHDCND Triều Tiên vẫn rất xa, trong khi nhóm 2 với Đài Loan, Ấn Độ, Uzbekistan đều đang trỗi dậy.
Nhưng khó khăn mới làm tỏ tường bản lĩnh của nhà cầm quân. Từ sau khi nghỉ CLB Quảng Nam ở V-League 2019, ông Phúc đã trải qua 7 năm không dẫn dắt chính thức một đội bóng nào, chỉ có 2 lần tạm quyền ngắn ngủi ở Hà Nội. Dù vậy, hiểu biết cặn kẽ về bóng đá cùng sự từng trải vẫn là ưu thế lớn để ông giúp đội tuyển nữ VN giữ được ranh giới an toàn cần thiết trong giai đoạn cách tân. Bóng đá nữ cần thay đổi, nhưng không thể đột ngột, mà cần từng bước từ tốn. Ông Phúc chính là biểu tượng cho sự từ tốn ấy, bằng tính cách trầm lặng, cầu thị và cương nhu linh hoạt.
HLV Hoàng Văn Phúc không cô đơn trên hành trình "lột xác" bóng đá nữ. VFF đã thay đổi thể thức giải VĐQG nữ thành đá sân nhà - sân khách, thay vì đá tập trung như trước đây. "Đội tuyển nữ VN được tạo điều kiện tối đa, từ tập huấn, cơ sở vật chất, phân tích số liệu đến huấn luyện chuyên môn. VFF sẽ hỗ trợ ông Phúc hết mình", Phó chủ tịch Trần Anh Tú khẳng định. Cựu HLV Mai Đức Chung cũng có thể sắm vai cố vấn, giúp ông Phúc có thêm tư liệu vạch đường cho đội. Một kỷ nguyên mới đang chờ đội tuyển nữ VN.
Giải cầu lông Đại hội TDTT TP.HCM 2026 khép lại tối 17.4 tại nhà thi đấu Hồ Xuân Hương với trận "chung kết trong mơ" nội dung đơn nam giữa Nguyễn Tiến Minh (phường An Đông) với Nguyễn Hải Đăng (phường Bến Thành). Nguyễn Hải Đăng 26 tuổi hiện xếp hạng 54 thế giới và là đương kim số 1 cầu lông Việt Nam. Trong khi đó Nguyễn Tiến Minh 43 tuổi, xếp hạng 279 thế giới, là tượng đài cầu lông Việt Nam khi từng đoạt HCĐ thế giới, 4 lần tham dự Olympic.
Rất đáng tiếc vì chấn thương nên Nguyễn Hải Đăng phải bỏ cuộc ở trận chung kết, vì thế phần thắng cùng tấm HCV đơn nam môn cầu lông Đại hội TDTT TP.HCM 2026 xướng tên Nguyễn Tiến Minh. "Một chút may mắn với chiếc HCV đơn nam tại giải cầu lông Đại hội TDTT TP.HCM 2026. Cám ơn tất cả mọi người đã luôn theo dõi và ủng hộ", Nguyễn Tiến Minh chia sẻ.
Nhiều người hâm mộ nể phục khi Nguyễn Tiến Minh tiếp tục bước lên bục cao nhất ở tuổi 43: "Chúc mừng anh, quá bền bỉ", "Em nhìn cứ tưởng anh mới là cậu bé 17 tuổi thôi ấy", "Một chút may mắn thôi, còn lại là đam mê và nỗ lực", "Anh là minh chứng cho câu nói phong độ nhất thời, đẳng cấp mãi mãi".
Tuy nhiên cũng không ít người trăn trở: "Mừng cho anh Tiến Minh mà cũng buồn cho nền cầu lông Việt Nam khi lớp không có lứa trẻ kế cận", "Không biết đến bao giờ cầu lông Việt Nam mới có tay vợt nam đẳng cấp thế giới như Nguyễn Tiến Minh"...
Bà xã của Nguyễn Tiến Minh, tay vợt Vũ Thị Trang cũng thi đấu thành công rực rỡ ở Đại hội TDTT TP.HCM khi đoạt cú đúp HCV nội dung đơn nữ và đôi nữ. Ở đơn nữ, Vũ Thị Trang vượt qua Lê Nguyễn Ngọc Nga ở chung kết với tỷ số 2-0. Ở đôi nữ, Vũ Thị Trang đứng cùng Lê Ngọc Vân thắng Hồ Ngọc Trúc Ngân/Nguyễn Thị Kim Ngân 2-0 ở chung kết.
Kiến nghị được đưa ra tại buổi làm việc của Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng với 4 phường Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà, Quảng Phú về tình hình phát triển kinh tế, xã hội chiều 16-4.
Theo báo cáo tại buổi làm việc, thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, từ ngày 1-7-2025, khu vực thành phố Tam Kỳ (Quảng Nam) trước đây được tổ chức lại thành 4 đơn vị hành chính gồm 4 phường: Tam Kỳ, Bàn Thạch, Hương Trà và Quảng Phú.
Lãnh đạo các phường có ý kiến sau khi thực hiện chính quyền hai cấp, việc điều phối phát triển trên phạm vi toàn khu vực không còn được tổ chức theo một đầu mối thống nhất như trước, không gian phát triển bị chia cắt, thiếu tính liên kết tổng thể.
Khi không còn thực hiện chức năng là đô thị tỉnh lỵ, các địa phương đối mặt với sự dịch chuyển mạnh mẽ nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, công chức ra công tác tại Trung tâm hành chính thành phố.
Cùng với đó, tần suất và quy mô các hoạt động chính trị, hành chính, các sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch giảm đáng kể. Hệ quả kéo theo là các hoạt động thương mại, dịch vụ vốn phụ thuộc nhiều vào khối hành chính và dân cư có thu nhập ổn định bị thu hẹp rõ rệt.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Lan, Bí thư Đảng ủy phường Tam Kỳ, qua 9 tháng vận hành chính quyền hai cấp, bà con nhân dân cử tri ở địa bàn Tam Kỳ (cũ) tâm tư, trăn trở về việc sụt giảm trong thương mại, dịch vụ.
"Đề xuất thành phố cần tập trung các giải pháp khắc phục sụt giảm thương mại, dịch vụ, mà yếu tố cần đầu tiên là dân số, con người. Điều phối các cơ sở giáo dục, đại học, cao đẳng, đào tạo nghề từ thành phố Đà Nẵng vào khu vực này", bà Lan đề xuất.
Tại buổi làm việc, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, cho biết trước đây có bàn dần dần từng bước hình thành trung tâm giáo dục đào tạo ở trong khu vực này.
Ông đề xuất chủ trương đưa các trường đại học vào khu vực phía nam, đặc biệt khu vực Tam Kỳ (cũ). Đây là chủ trương rất lớn, cũng phải bàn cho kỹ, nếu được thì rất tốt. Ông cho rằng các trung tâm y tế, viện dưỡng lão đưa về khu vực này cũng rất phù hợp.
Theo Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng, trong quy hoạch, phải tư duy là quy hoạch vùng chứ không phải xã, phường. Ông cũng thống nhất với ý kiến đưa cơ sở y tế, giáo dục về đây, nhưng phải có quy hoạch cụ thể, chi tiết.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, Phó chủ tịch Trần Nam Hưng cho biết trước đây tỉnh Quảng Nam (cũ) đã có quy hoạch làng đại học. Diện tích đất đai ở khu vực phía nam còn rộng lớn, nếu đưa các trường đại học vào đây sẽ tăng thêm dân số. Bên cạnh đó giảm thiểu áp lực dân số ở vùng lõi trung tâm thành phố Đà Nẵng mà lại phát triển được khu vực phía nam thì rất tốt.
Theo ông, sắp tới giao thông kết nối rất thuận lợi, đường cao tốc đô thị cũng đã được tính toán, đường sắt đô thị tốc độ cao, thuận tiện đi lại từ trung tâm Đà Nẵng vào Chu Lai. Ngoài giáo dục, thì loại hình dịch vụ y tế chăm sóc sức khỏe gắn với nghỉ dưỡng, Viện dưỡng lão cũng phù hợp với khu vực phía nam này vì không khí trong lành.
Ông cũng nói rằng việc đưa các trường đại học vào phía nam sẽ khả thi, nếu có chủ trương của Đảng, Nhà nước, Thành ủy, UBND thành phố Đà Nẵng, được sự thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì sẽ làm được.
