Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), nêu quan điểm tại hội thảo “Luật Thủ đô (sửa đổi): Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho thành phố Hà Nội” do Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức, ngày 2/4.
Theo ông Hoàn, dự thảo luật hướng tới mở rộng tối đa “không gian pháp lý” để thúc đẩy phát triển, trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền Hà Nội cũng như khuyến khích đổi mới sáng tạo, nâng cao trách nhiệm giải trình.
Dự thảo luật không dừng lại ở việc điều chỉnh kỹ thuật lập pháp, mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc về tư duy phát triển: Từ “quản lý để ổn định” sang “kiến tạo để bứt phá”, từ “tuân thủ thụ động” sang “chủ động thiết kế và dẫn dắt chính sách” để Hà Nội chủ động bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Một điểm đột phá nổi bật nêu tại dự thảo, theo ông Hoàn, là việc chuyển đổi căn bản vai trò của chính quyền Hà Nội từ thực thi chính sách sang chủ động thiết kế chính sách.
“Với cách tiếp cận mới, TP Hà Nội được trao thẩm quyền rộng hơn để chủ động xây dựng, lựa chọn và điều chỉnh các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của mình. Với cơ chế này, Hà Nội sẽ từng bước trở thành chủ thể kiến tạo chính sách, có khả năng dẫn dắt mô hình phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thành phố toàn cầu trong kỷ nguyên mới”, ông Hoàn cho hay.
Cũng tại dự thảo luật do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, Hà Nội được đề xuất giao tổng số 192 thẩm quyền (thẩm quyền của HĐND là 124, thẩm quyền của UBND là 56 và thẩm quyền của Chủ tịch UBND là 12). Trong đó, 85 thẩm quyền hoàn toàn mới, 57 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên.
Cơ chế cho phép HĐND TP Hà Nội chủ động quyết định lựa chọn áp dụng quy định pháp luật thuận lợi hơn cho phát triển thủ đô khi có sự khác biệt giữa Luật Thủ đô với các văn bản pháp luật được ban hành sau đó cũng là điểm mới nổi bật.
“Cơ chế này không chỉ góp phần tháo gỡ vướng mắc do chồng chéo, mâu thuẫn pháp luật mà còn tạo lập không gian pháp lý mở, cho phép Hà Nội chủ động thích ứng với những biến động nhanh của thực tiễn”, ông Hoàn phân tích.
Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu nhận định dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở quán triệt tinh thần các nghị quyết của Trung ương, với định hướng xuyên suốt chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”.
Dự thảo luật đã đề xuất nhiều cơ chế đột phá trên các lĩnh vực then chốt như tổ chức bộ máy, tài chính – ngân sách, đầu tư, quy hoạch, đất đai, tài nguyên; đồng thời cho phép thí điểm các mô hình mới như ban hành văn bản quy phạm pháp luật mang tính đặc thù, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).
Với tầm nhìn dài hạn 100 năm, ông Hiếu nói dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thể chế ổn định, bền vững, khơi thông nguồn lực, phát huy vai trò đầu tàu và lan tỏa của Hà Nội, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Chủ trì hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu khẳng định dự án luật được Bộ này phối hợp với UBND TP Hà Nội cùng các bộ ngành, địa phương liên quan chuẩn bị hết sức công phu, nghiêm túc.
Bộ Tư pháp và Hà Nội cũng đã đánh giá kết quả 1 năm thực hiện Luật Thủ đô năm 2024, tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan, nhiều cuộc tham vấn chuyên gia, nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng chính sách.
Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.
