Dù vậy, cho tới nay, tuy luật có quy định nội dung trên giấy xác nhận khuyết tật, quy chuẩn vẫn đang mỗi nơi mỗi khác, đôi khi gây chuyện dở khóc dở cười.
Một ví dụ với anh Hoàng, một người khiếm thính, khi làm thủ tục ưu tiên cho người khuyết tật, anh xuất trình giấy xác nhận khuyết tật đầy đủ, nhưng trên giấy lại không có ảnh. Nhân viên nghi ngờ anh dùng giấy giả nên yêu cầu anh xuất trình thêm cả căn cước công dân.
Những tình huống dở khóc dở cười tại các điểm tham quan, dịch vụ công cộng, hay thậm chí trong các giao dịch hành chính như vậy không hiếm, cho thấy giấy xác nhận khuyết tật ở nhiều nơi cấp bị thiếu tính nhận diện và tiện dụng.
Luật Người khuyết tật năm 2010 dành hẳn Chương II (từ Điều 15 đến Điều 20) quy định về việc xác nhận khuyết tật. Cụ thể, Điều 19 nêu rõ giấy xác nhận khuyết tật phải có các nội dung cơ bản như: Thông tin nhân thân (họ tên, ngày sinh, giới tính), nơi cư trú, dạng khuyết tật, mức độ khuyết tật. Đây là những yếu tố cốt lõi để làm căn cứ hưởng chính sách.
Tuy nhiên, luật lại không quy định về các yếu tố hình thức, nên kích thước giấy xác nhận khuyết tật mỗi tỉnh, thành, thậm chí là phường, xã hiện nay lại một dạng khác nhau, chất liệu cũng đủ màu bằng bìa xanh, đỏ, trắng…
Ảnh nhận diện trên giấy có nơi yêu cầu, có nơi không yêu cầu. Yếu tố bảo mật, chống giả rất thấp.
Khoảng trống này dẫn đến một thực tế là một loại giấy tờ pháp lý nhưng lại thiếu tính chuẩn hóa tối thiểu của một công cụ nhận diện.
Khi giấy xác nhận khuyết tật không có ảnh, không có yếu tố nhận diện rõ ràng, việc kiểm tra trở nên khó khăn. Nhân viên dịch vụ buộc phải đặt câu hỏi: “Liệu người sử dụng có đúng là người được cấp giấy?”.
Từ đó phát sinh yêu cầu xuất trình thêm căn cước công dân, thậm chí là tranh cãi, giải thích mất thời gian và đã có trường hợp bị từ chối quyền lợi vì nghi ngờ.
Ở góc độ quản lý dịch vụ, phản ứng này dễ hiểu nhằm tránh gian lận. Nhưng ở góc độ người khuyết tật, đó lại là một trải nghiệm bị tổn thương và thiếu tôn trọng.
Đáng chú ý, nhiều người khuyết tật thừa nhận họ không mang theo giấy xác nhận khuyết tật vì đa số giấy xác nhận khuyết tật kích thước lớn khổ 12x15cm (thậm chí là 15x20cm) nên không vừa ví. Chất liệu bìa rất dễ hỏng khi liên tục phải mang theo, gây bất tiện khi sử dụng thường xuyên.
Điều này khiến đôi khi một giấy tờ quan trọng trở nên… “có cũng như không”.
Một ví dụ đáng chú ý đến từ chính sách giao thông công cộng tại Hà Nội, đó là thẻ xe buýt miễn phí dành cho người khuyết tật được thiết kế nhỏ gọn (kích thước tương đương thẻ ATM), có ảnh nhận diện, có mã số cá nhân và được làm bằng chất liệu nhựa bền.
Không chỉ vậy, từ cuối năm 2024, thành phố đã quyết định bỏ thời hạn sử dụng thẻ đối với người khuyết tật, người cao tuổi và người có công – một cải cách mang tính nhân văn và giảm thủ tục hành chính đáng kể.
Tại Hà Nội, thực tế cho thấy nhiều người khuyết tật sử dụng thẻ xe buýt miễn phí như một công cụ thay thế giấy xác nhận khuyết tật trong các tình huống cần xác nhận. Điều này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Vì sao một loại thẻ dịch vụ lại được thiết kế tối ưu hơn cả giấy tờ pháp lý gốc?
Theo Công ước Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD), người khuyết tật được nhìn nhận không chỉ qua khiếm khuyết cơ thể, mà còn qua sự tương tác với các rào cản xã hội.
Điều này dẫn đến một nguyên tắc quan trọng: mọi công cụ hành chính liên quan đến người khuyết tật phải hướng tới việc giảm rào cản, không tạo thêm rào cản.
Trong khi đó, cách tiếp cận hiện nay của Việt Nam vẫn thiên về xác nhận tình trạng y tế, chưa chú trọng đầy đủ đến tính thuận tiện và khả năng sử dụng trong đời sống xã hội.
Giấy xác nhận khuyết tật nếu không được thiết kế phù hợp có thể vô tình trở thành một “rào cản mềm”. Vấn đề chuẩn hóa không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà là phục vụ cho quyền con người.
• Nhận diện rõ ràng: có ảnh, thông tin định danh
• Bền vững: chất liệu phù hợp với sử dụng lâu dài
• Tiện dụng: kích thước nhỏ gọn, dễ mang theo
• Thống nhất: áp dụng trên toàn quốc
• Tôn trọng: sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, không kỳ thị
Ngoài ra, trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, cần hướng tới:
• Tích hợp giấy xác nhận khuyết tật vào cơ sở dữ liệu dân cư
• Liên thông với căn cước công dân
• Cho phép xác thực điện tử khi cần thiết
Ban hành chuẩn quốc gia về giấy xác nhận khuyết tật
• Kích thước thống nhất (đề xuất 8cm x 5cm)
• Bắt buộc có ảnh
• Chất liệu nhựa cứng
• Tích hợp định danh cá nhân
• Sử dụng mã số định danh để đồng bộ dữ liệu
• Chuẩn hóa ngôn ngữ mô tả khuyết tật, loại bỏ các thuật ngữ mang tính kỳ thị, dân dã
• Xem xét thời hạn sử dụng linh hoạt, đối với khuyết tật vĩnh viễn, có thể cấp thẻ không thời hạn
• Đẩy mạnh số hóa:
Phát triển phiên bản điện tử của giấy xác nhận khuyết tật
Kết nối với các hệ thống dịch vụ công
Đồng bộ hóa giấy xác nhận khuyết tật không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là bước đi cần thiết để chuyển từ tư duy “quản lý đối tượng” sang “phục vụ công dân”, ở đây là những công dân dễ bị tổn thương.
Hôm nay (17.4) trên sân Hàng Đẫy diễn ra trận đấu sớm vòng 19 V-League giữa CLB Hà Nội với CLB Becamex TP.HCM. Trận đấu chứng kiến phong độ ấn tượng của Đỗ Hoàng Hên khi lập cú đúp giúp đội bóng thủ đô đánh bại đối thủ với tỷ số chung cuộc 4-2.
Đỗ Hoàng Hên là người ghi bàn thắng cân bằng tỷ số 1-1 cho CLB Hà Nội trước CLB Becamex TP.HCM. Cũng chính anh đã lập công với bàn thắng ấn định thắng lợi chung cuộc 4-2 cho CLB Hà Nội trước đối thủ đến từ TP.HCM.
Giành trọn 3 điểm trước đội Becamex TP.HCM, Đỗ Hoàng Hên cùng CLB Hà Nội đạt tổng cộng 33 điểm. Các học trò HLV Harry Kewell giữ vững hạng 4 đồng thời thu ngắn cách biệt chỉ còn 1 điểm so với đội xếp hạng 3 là CLB Ninh Bình. Khoảng cách giữa CLB Hà Nội với đội xếp hạng nhì là Thể Công Viettel cũng rút ngắn còn 5 điểm. Trong khi đó đội Công an Hà Nội vững vàng ngôi đầu bảng xếp hạng với 45 điểm.
Ở cuối bảng xếp hạng, PVF-CAND (13 điểm) chìm sâu dưới gần đáy, nhưng vẫn hơn đội đứng cuối cùng là Đà Nẵng 1 điểm. HAGL chưa thoát hiểm với 18 điểm, đứng thứ 11. Thanh Hóa 16 điểm, đứng thứ 12.
Ngày mai (18.4) diễn ra 2 cặp đấu ở vòng 19 V-League giữa CLB Ninh Bình (34 điểm, hạng 3) với đội PVF-CAND (13 điểm, hạng 13), đội Hồng Lĩnh Hà Tĩnh (20 điểm, hạng 9) với đội Hải Phòng (27 điểm, hạng 5). Đây là cơ hội CLB Ninh Bình lấy lại lợi thế dẫn điểm trước CLB Hà Nội còn CLB Hải Phòng thu ngắn cách biệt với các đội xếp trên. Trong khi đó đội PVF-CAND và Hồng Lĩnh Hà Tĩnh cũng "khát" điểm để cải thiện thứ hạng.
Nguyễn Văn Hưng, 55 tuổi, cựu Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTVNam Triệu và Nguyễn Ngọc Tính, 38 tuổi, cựu Thủ quỹ Xí nghiệp X30 của công ty này, vừa bị VKSND Tối cao truy tố tội Tham ô tài sản và Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Cùng vụ án, Lê Tiến Quý, 48 tuổi, cựu Giám đốc Xí nghiệp X30 bị truy tố tội Tham ô tài sản. 14 bị cáo còn lại, gồm cấp dưới của ông này và một số chủ cơ sở kinh doanh, bị truy tố một trong hai tội trên.
Công ty Nam Triệu là doanh nghiệp do Nhà nước làm chủ sở hữu thuộc Cục Công nghiệp An ninh, Bộ Công an, ngành nghề kinh doanh gồm đóng tàu, thuyền, sản xuất biển ôtô, xe máy, biển báo giao thông, kinh doanh một số sản phẩm phục vụ ngành Công an. Xí nghiệp X30là đơn vị trực thuộc Công ty Nam Triệu.
VKS cáo buộc, năm 2018-2024, Hưng và Quý được giao thực hiện các hợp đồng kinh tế để sản xuất các sản phẩm chuyên dụng của ngành công an. Nhưng hai bị can không tổ chức sản xuất theo quy định mà thuê đơn vị bên ngoài gia công, sau đó hợp thức bằng các hợp đồng kinh tế mua bán vật tư, nâng khống giá trị, chi phí sản xuất.
Ngoài ra họ còn bị xác định sử dụng đất an ninh để hợp tác, liên doanh, liên kết, cho thuê làm nhà xưởng, kho bãi nhưng không kê khai, hạch toán trên sổ sách kế toán nhằm tạo nguồn tiền "chênh lệch" trái luật. Hành vi này gây thiệt hại cho doanh nghiệp nhà nước này, tổng 23,8 tỷ đồng.
Tham ô từ tay nắm cửa, thùng sơn, đến giá đỡ súng
Trong thời gian còn làm giám đốc Xí nghiệp X30, 2018-2020, Hưng bị cáo buộc có gian lận, tham ô khi thực hiện các hợp đồng sản xuất hàng hóa cho Cục Trang bị và Kho vận - Bộ Công an; chỉ đạo thủ quỹ, kế toán nâng khống giá trị vật tư, hợp thức hồ sơ, chứng từ để rút tiền.
Cụ thể, khi được Cục Trang bị và Kho vận Bộ Công an đặt hàng sản xuất tủ vũ khí, dù cơ sở cung cấp tay nắm tủ chỉ báo giá 5.100 đồng/bộ, Hưng đã chỉ đạo nâng gấp gần 4 lần (lên 19.00 đồng/bộ) để ăn chênh lệch, bỏ ngoài sổ sách kế toán.
Tương tự, khi được đặt hàng tủ hồ sơ nghiệp vụ, cần sơn, thép tấm, gỗ... Hưng đều bảo cấp dưới liên hệ cơ sở ngoài để thỏa thuận giá cả chênh lên, đồng thời làm thủ tục trả tiền trước. Nhưng khi lấy vật tư, Hưng nại ra nhiều lý do để lấy ít hơn và yêu cầu họ trả lại tiền nhưng không điều chỉnh lại hợp đồng.
Ví dụ, tháng 2/2021, khi ký hợp đồng mua 161 tấn thép tấm để sản xuất tủ cho Cục Trang bị và Kho vận Bộ Công an, Hưng chỉ đạo nhân viên trả luôn tiền cho bên cung cấp, hơn 3,8 tỷ đồng.
Nhưng khi họ giao hàng, Hưng lấy lý do thép không đúng kích thước để từ chối nhận lô hàng cuối (hơn 28 tấn) và đòi lại tiền.
Với sơn dùng để sơn tủ, Hưng dùng thủ đoạn tương tự, ký hợp đồng mua 8,6 tấn sơn và 360 lít dung môi, nhưng chỉ nhận 5,3 tấn sơn và 200 lít dung môi, sau đó yêu cầu họ trả lại tiền với số hàng chưa nhận.
Với bộ giá đỡ súng, Hưng thể hiện trong hợp đồng là mua gỗ đắt tiền, đơn giá 3,3 triệu đồng/bộ. Nhưng khi nhận gỗ, Hưng lại dặn bên cung cấp chỉ giao loại rẻ hơn, giá 2,8 triệu, rồi bắt họ trả lại cho mình tiền chênh.
Thậm chí tem dán cánh tủ có đơn giá chỉ 9.500 đồng/chiếc, cũng bị Hưng tham ô với cùng thủ đoạn. Số tiền tham ô trong giai đoạn Hưng làm giám đốc Xí nghiệp X30, được xác định gần 1,9 tỷ đồng.
Năm 2021, khi được lên chức Tổng giám đốc Công ty Nam Triệu, "đường tham ô" của Hưng tiếp tục với những hợp đồng lớn hơn: sản xuất rào cơ động và ghế thẩm vấn cho Cục Trang bị và Kho vận - Bộ Công an.
Xí nghiệp X30 khi này đã thuộc điều hành của người kế nhiệm là bị can Quý. Hưng biết Xí nghiệp X30 không có máy móc, phương tiện và nhân lực để trực tiếp sản xuất mà phải thuê đơn vị ngoài song vẫn trao đổi và yêu cầu nếu Quý muốn được giao sản xuất lô hơn 3.000 ghế thẩm vấn thì phải nâng khống chi phí sản xuất. Cụ thể, tăng từ 15,8 lên khoảng 19 triệu đồng/chiếc để rút tiền "chênh lệch" đưa Hưng.
Quý đồng ý và thực hiện theo chỉ đạo của Hưng, tìm kiếm đối tác ký hợp đồng gia công sản phẩm, mua bán vật tư.
Quý cũng bị cáo buộc chỉ đạo nhân viên xây dựng phương án kinh doanh "giả" để nâng giá trị của mỗi ghế thẩm vấn lên 19 triệu đồng.
Để che giấu việc thuê cơ sở ngoài sản xuất hộ, Quý chỉ đạo cấp dưới bịa ra 32 công nhân sản xuất và lập hồ sơ thanh toán lương sản xuất ghế cho họ với giá 850.000 đồng/chiếc, tổng hơn 2,6 tỷ đồng.
VKS xác định riêng phi vụ làm ghế, các bị cáo đã chiếm đoạt 17 tỷ đồng, trong đó riêng Hưng được hưởng 7,1 tỷ đồng, Quý hưởng 9,6 tỷ đồng...
Tương tự khi sản xuất 1.000 hàng rào cơ động, chi phí cho mỗi hàng rào 4 triệu đồng đã bị nâng lên 5,2 triệu đồng, dẫn tới số tiền chênh lệch là một tỷ đồng. Toàn bộ được Quý chuyển cho phó phòng kế hoạch của công ty Nam Triệu, theo chỉ đạo của Hưng để chi "ngoại giao, quan hệ".
Ngoài ra, năm 2018 đến 2022, Công ty Nam Triệu có được một số nguồn thu từ việc cho thuê đất, thanh lý thép tấm và nhôm sản xuất biển số xe... nhưng không hạch toán trên hệ thống sổ sách kế toán, gây thiệt hại cho nhà nước 4,4 tỷ đồng.
Quá trình điều tra các bị can, người có liên quan nộp tiền khắc phục hậu quả hơn 10 tỷ đồng. Riêng Hưng đã nộp 4,5 tỷ đồng, Quý mới nộp lại hơn 400 triệu.
Vụ án sẽ được TAND Hà Nội xét xử trong thời gian tới.
Tại hội nghị xúc tiến hợp tác Việt Nam - Trung Quốc, Vietjet Air công bố 5 đường bay mới gồm Hà Nội - Hàng Châu, Hà Nội - Ân Thi, Hà Nội - Hoàng Sơn, TP HCM - Quế Lâm và TP HCM - Hoàng Sơn. Trong đó, hai tuyến Hà Nội - Ân Thi và TP HCM - Quế Lâm đã khai thác từ đầu tháng 4, các đường bay còn lại dự kiến mở trong thời gian tới.
Theo đại diện hãng, việc mở rộng mạng bay giúp tăng kết nối tới các điểm đến có tiềm năng du lịch như Hoàng Sơn, Quế Lâm, đồng thời phục vụ nhu cầu giao thương giữa các trung tâm kinh tế. Vietjet Air hiện duy trì các đường bay tới nhiều thành phố lớn của Trung Quốc như Bắc Kinh, Thượng Hải, Thành Đô, Tây An và Quảng Châu.
Ngoài Trung Quốc, hãng này tiếp tục mở rộng sang Nhật Bản và Đông Nam Á. Đường bay Hà Nội - Shizuoka dự kiến khai trương từ 28/4 với tần suất 3 chuyến khứ hồi mỗi tuần. Hai đường bay Đà Nẵng - Jakarta và Nha Trang - Singapore dự kiến khai thác từ cuối tháng 4 và đầu tháng 6, với tần suất lần lượt 5 và 4 chuyến khứ hồi mỗi tuần.
Vietnam Airlines mở rộng mạng bay đường dài khi công bố đường bay thẳng Hà Nội - Amsterdam từ ngày 16/6, với tần suất 3 chuyến khứ hồi mỗi tuần bằng tàu bay Airbus A350. Đây là đường bay thẳng đầu tiên giữa Việt Nam và Hà Lan, giúp rút ngắn thời gian di chuyển và tăng khả năng kết nối tới một trong những trung tâm logistics lớn của châu Âu.
Sau khi khai thác tuyến này, Vietnam Airlines sẽ có 12 đường bay thẳng tới châu Âu, kết nối 8 điểm đến gồm Paris, Frankfurt, London, Munich, Milan, Copenhagen, Moscow và Amsterdam, qua đó mở rộng khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế lớn.
Trước đó đầu tháng 4, hãng cũng đã khai thác đường bay TP HCM - Phuket với tần suất 5 chuyến mỗi tuần, phục vụ nhu cầu du lịch giữa hai điểm đến nghỉ dưỡng trong khu vực.
Vietravel Airlines tập trung vào Đông Nam Á khi khôi phục đường bay Hà Nội - Bangkok từ ngày 24/4 đến 24/10, với tần suất một chuyến mỗi ngày, nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại giữa hai thị trường gần.
Sun PhuQuoc Airways, hãng hàng không mới khai thác thương mại từ cuối năm 2025, cũng nhanh chóng mở rộng mạng bay quốc tế. Trong năm 2026, hãng dự kiến khai thác 9 đường bay tới 7 thị trường gồm Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan, Hong Kong, Ấn Độ và Malaysia. Chuyến bay Phú Quốc - Đài Bắc đã khai thác từ ngày 29/3, tiếp đó là chặng Phú Quốc - Seoul từ ngày 17/4.
Theo các chuyên gia, việc nhiều hãng đồng loạt mở rộng mạng bay cho thấy tín hiệu phục hồi rõ rệt của ngành hàng không, đồng thời phản ánh chiến lược cạnh tranh bằng việc gia tăng độ phủ điểm đến và kết nối quốc tế.
Số liệu của Cục Hàng không Việt Nam cho thấy trong quý 1/2026, thị trường vận tải hàng không đạt 24,1 triệu lượt khách, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách nội địa đạt 10,2 triệu, tăng 12%, còn vận chuyển quốc tế đạt 13,9 triệu lượt, tăng 19%, với các thị trường lớn gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nga, Đài Loan, Nhật Bản, Mỹ, Ấn Độ, Australia, Campuchia, Philippines và Malaysia.
