Ngày 9.6, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM tổ chức tập huấn luật Dân số 2025 và các vấn đề dân số. Tại đây, GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM đưa ra những dự báo đáng chú ý về dân số Việt Nam.
GS-TS Nguyễn Thiện Nhân cho biết, theo phương án cơ sở dự báo thô dân số năm 2023, nếu mức sinh thấp kéo dài, dân số Việt Nam có thể còn khoảng 46 triệu người vào năm 2200 và tiếp tục giảm xuống khoảng 22,5 triệu người vào năm 2300.
Theo GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, kịch bản này bắt nguồn từ xu hướng mức sinh giảm sâu và duy trì dưới mức thay thế trong thời gian dài. Hiện mức sinh của Việt Nam đã giảm còn 1,91 con/phụ nữ vào năm 2024; dự báo tiếp tục xuống khoảng 1,63 vào năm 2050 và 1,38 vào năm 2100.
GS-TS Nguyễn Thiện Nhân phân tích, dân số Việt Nam được dự báo đạt khoảng 110 triệu người, hoặc 107 triệu người vào năm 2050; đến năm 2100 còn khoảng 91 triệu người hoặc 88 triệu người, rồi tiếp tục thu hẹp trong các thế kỷ sau.
Ông lưu ý, điều đáng lo không nằm ở mức giảm trong ngắn hạn, mà ở xu hướng suy giảm kéo dài qua nhiều thế hệ. Khi mức sinh đã xuống thấp và duy trì lâu dài, việc đưa trở lại mức thay thế sẽ rất khó khăn.
Vì vậy, bài toán dân số cần được nhìn như một vấn đề phát triển dài hạn, không chỉ là chuyện sinh ít hay sinh nhiều trong từng năm.
Đặt trong bối cảnh rộng hơn, GS-TS Nguyễn Thiện Nhân cho biết mức sinh toàn cầu cũng đang giảm mạnh: từ 2,23 con/phụ nữ năm 2020 xuống mức dự báo 2,1 vào năm 2030; 1,83 vào năm 2050 và 1,59 vào năm 2100.
Theo GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, hệ quả nặng nề của mức sinh thấp kéo dài không chỉ là dân số giảm, mà còn là lực lượng lao động tương lai bị thu hẹp.
Với kịch bản mức sinh 1,5 con/phụ nữ, sau một thế hệ, tỷ lệ tái tạo lao động chỉ còn khoảng 71%; sau hai thế hệ còn 50,4%; sau ba thế hệ chỉ còn 35,8%.
Nói cách khác, mức sinh thấp kéo dài sẽ làm nguồn lao động co lại rất nhanh. Nếu kéo dài 5 thế hệ, tỷ lệ này chỉ còn khoảng 18%; sau 6 thế hệ còn khoảng 12,8%.
Ông nhấn mạnh, GDP phụ thuộc vào 2 yếu tố cốt lõi: số lao động làm việc và năng suất lao động. Khi lao động giảm, nền kinh tế muốn duy trì tăng trưởng buộc phải nâng năng suất đủ mạnh để bù đắp; nếu không, tăng trưởng sẽ chậm lại, thậm chí trì trệ.
Theo báo cáo, dân số trong tuổi lao động của Việt Nam sẽ đạt đỉnh 66,59 triệu người vào năm 2035; sau đó giảm còn 44,87 triệu người vào năm 2100 (tức giảm gần 33%).
Cùng với đó, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn “xã hội đã già” từ năm 2025 và có thể trở thành “xã hội siêu già” từ năm 2040.
Theo giáo sư Thiện Nhân, đây không chỉ là áp lực an sinh, mà còn là nguy cơ làm chậm tăng trưởng GDP và GDP/người trong giai đoạn dài hạn.
GS-TS Nguyễn Thiện Nhân cho biết, nhiều nước phát triển và nền kinh tế lớn như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đã hoặc đang đi qua quỹ đạo tương tự: mức sinh giảm sâu, lao động thu hẹp, dân số già hóa nhanh và tăng trưởng chịu sức ép.
Trong đó, Nhật Bản là trường hợp điển hình. Sau hơn 50 năm mức sinh dưới mức thay thế, Nhật Bản rơi vào giai đoạn già hóa sâu, lao động giảm từ năm 1996 và kinh tế trì trệ suốt 30 năm. Theo báo cáo, dân số Nhật Bản đến năm 2100 được dự báo chỉ còn khoảng 50 – 60 triệu người, và đến năm 2350 có thể chỉ còn khoảng 1 triệu người.
Tương tự, Hàn Quốc cũng là quốc gia có mức sinh thấp. Với mức sinh khoảng 0,75 con/phụ nữ, dân số Hàn Quốc được dự báo giảm gần 60% vào năm 2100. Tỷ lệ tái tạo lao động chỉ còn khoảng 35,7% – tức 10 lao động của thế hệ trước chỉ được thay bằng khoảng 3,6 lao động của thế hệ sau.
Theo giáo sư, kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc kéo mức sinh trở lại là cực kỳ khó nếu không có chính sách sớm, đủ mạnh và triển khai trước khi lực lượng lao động bắt đầu suy giảm.
Giải pháp không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, mà phải là một gói chính sách đồng bộ nhằm giảm gánh nặng sinh và nuôi con cho người trẻ.
Trong đó, cốt lõi nhất là bảo đảm người lao động có mức lương đủ sống để một gia đình 4 người có thể nuôi dạy 2 con đến tuổi trưởng thành.
Cùng với đó, cần tập trung vào các vấn đề then chốt như: thu nhập, nhà ở, giáo dục mầm non, điều kiện làm việc, thời gian chăm sóc con cái và chăm sóc sức khỏe sinh sản.
Theo ông, chính sách dân số không chỉ là chuyện của ngành y tế, mà liên quan trực tiếp đến kinh tế, lao động và an sinh xã hội. Nếu không có giải pháp kịp thời và mang tính đột phá, Việt Nam hoàn toàn có thể đi theo quỹ đạo mà nhiều quốc gia phát triển đã trải qua: dân số giảm, lao động thiếu hụt, già hóa tăng nhanh và áp lực an sinh ngày càng lớn.
Trong video được truyền thông Ukraine đăng hôm 19/4, hai sĩ quan mặc cảnh phục và áo phản quang màu vàng đang đứng cạnh một người ngồi trên mặt đất. Họ nhanh chóng chạy khỏi hiện trường khi tiếng súng vang lên, trong lúc một người ngã xuống đường.
"Đây là hành vi đáng xấu hổ, không thể chấp nhận nổi và cũng là nỗi hổ thẹn đối với toàn ngành. Hai cảnh sát đã bị đình chỉ công tác, chúng tôi đang mở cuộc điều tra", Bộ trưởng Nội vụ Ukraine Igor Klymenko cho hay, nhưng lưu ý không nên "đánh đồng toàn bộ lực lượng cảnh sát chỉ dựa trên hành động của hai cá nhân".
Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết sẽ đánh giá toàn diện hành động của lực lượng tuần tra. "Họ đã có mặt tại hiện trường, nhưng không ngăn chặn kẻ sát nhân mà chỉ biết bỏ chạy. Lẽ ra họ phải hành động trong tình huống đó", ông nói.
Lãnh đạo lực lượng cảnh sát tuần tra Yevhen Zhukov đã từ chức sau khi xuất hiện video.
Nghi phạm ngày 18/4 nổ súng vào dân thường trên đường phố tại quận Holosiivsky ở thủ đô Kiev, rồi lao vào siêu thị gần đó để bắt con tin và cố thủ. Người này bị bắn hạ trong lúc đấu súng với cảnh sát. Sự việc khiến 6 người thiệt mạng và 14 người bị thương.
Công tố viên trưởng Ukraine Ruslan Kravchenko xác định tay súng là người đàn ông sinh năm 1968 tại Nga. Vũ khí sử dụng là súng trường tự động, được đăng ký hợp pháp.
Cảnh sát chưa xác định được động cơ của vụ xả súng, nhưng ông Klymenko cho biết "tình trạng tâm lý của kẻ tấn công rõ ràng không ổn định". "Cần làm rõ việc người này làm thế nào để có được chứng nhận y tế cần thiết nhằm gia hạn giấy phép sử dụng súng", ông nói thêm.
Giám đốc cảnh sát quốc gia Ivan Vygivsky cho biết nghi phạm từng phục vụ trong quân đội Ukraine trước khi giải ngũ năm 2005, rồi sống tại Nga cho đến năm 2017.
"Chúng tôi đã kiểm tra các tài khoản mạng xã hội của nghi phạm. Quan điểm của người này mang tính tiêu cực. Không thể nói là ủng hộ Ukraine, mà có thể theo hướng ngược lại", ông Vygivsky cho hay, thêm rằng nghi phạm không có người thân và "sống khép kín".
Bộ trưởng Klymenko khẳng định sẽ không kiểm tra diện rộng đối với những người sở hữu súng hợp pháp ở Ukraine. Tuy nhiên, ông cam kết tổ chức các cuộc thảo luận chuyên sâu với sự tham gia của nghị sĩ, công chúng, báo giới và cộng đồng cựu binh về luật kiểm soát súng.
Hãng TASS ngày 10.4 dẫn thông cáo của Bộ Quốc phòng Nga cho hay các binh sĩ nước này giành quyền kiểm soát thêm 2 làng tại tỉnh Sumy và Donetsk ở Ukraine trong vòng 24 giờ trước đó.
"Hôm qua, các đơn vị thuộc nhóm tác chiến phía bắc đã giành quyền kiểm soát làng Miropolskoye ở vùng Sumy thông qua các chiến dịch quyết đoán. Trong 24 giờ qua, các đơn vị thuộc nhóm tác chiến phía nam đã giành quyền kiểm soát làng Dibrova ở Donetsk trong chiến dịch tấn công chủ động", theo thông cáo.
Từ ngày 4-10.4, lực lượng Nga cho biết đã tiến hành 5 cuộc tấn công bằng vũ khí chính xác và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các cơ sở công nghiệp quân sự, nhiên liệu và năng lượng, cơ sở hạ tầng giao thông và cảng biển của Ukraine, cũng như các sân bay quân sự do quân đội Ukraine sử dụng.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, tính từ đầu chiến dịch, Nga đã phá hủy 671 máy bay chiến đấu, 284 máy bay trực thăng, 133.128 UAV, 654 hệ thống tên lửa đất đối không, 28.803 xe tăng và các phương tiện chiến đấu bọc thép khác, 1.698 hệ thống pháo phản lực phóng loạt, 34.382 pháo dã chiến và súng cối, cùng 59.045 xe cơ giới quân sự đặc biệt của Ukraine.
Ở chiều ngược lại, Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine nói Nga đã mất 11.848 xe tăng, 24.375 xe chiến đấu bọc thép, 88.515 xe và xe bồn, 39.734 hệ thống pháo, 1.724 hệ thống pháo phản lực phóng loạt, 1.341 hệ thống phòng không, 435 máy bay, 350 trực thăng, 229.771 UAV, 33 tàu chiến và hai tàu ngầm, theo trang The Kyiv Independent.
Trong ngày 10.4, quân đội Ukraine cho biết đã tấn công 2 giàn khoan của Nga ở biển Caspi. Các giàn khoan này nằm cách tiền tuyến gần 1.000 km và cung cấp nhiên liệu cho quân đội Nga, theo Reuters dẫn thông tin của bộ này viết trên Telegram.
Nga và Ukraine chưa bình luận về những thông tin trên của đối phương.
Hãng Ukrinform ngày 10.4 dẫn lời ông Kyrylo Budanov, Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, cảnh báo rằng tình trạng trốn nghĩa vụ quân sự tràn lan là một vấn đề nghiêm trọng, đồng thời khẳng định "không thể giành chiến thắng nếu thiếu người".
Phát biểu của ông được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng xung quanh chiến dịch huy động quân sự của Ukraine, bao gồm cả các vụ bạo lực gần đây liên quan các cuộc tấn công nhằm vào những sĩ quan tuyển quân.
Đầu tháng 4, hai sĩ quan tuyển quân bị thương trong một vụ đâm chém khi kiểm tra giấy tờ ở Vinnytsia, trong khi một vụ tấn công khác ở Lviv khiến một sĩ quan tuyển quân thiệt mạng.
Ông Budanov cho biết xã hội Ukraine đang đối mặt với một "vấn đề vô cùng lớn" trong việc dung hòa sự ủng hộ của công chúng đối với chiến thắng với thái độ miễn cưỡng tham gia nghĩa vụ quân sự.
"Một mặt, mọi người đều nói rằng chúng ta phải chiến đấu đến cùng để giành chiến thắng, mặt khác, mọi người lại đang trốn tránh việc huy động quân đội. Tất cả điều này đang xảy ra cùng lúc. Đây là một vấn đề vô cùng lớn", ông nói.
Theo ông, nỗ lực chiến đấu của Ukraine cuối cùng phụ thuộc vào nguồn nhân lực, và ông bác bỏ ý kiến cho rằng chỉ công nghệ mới có thể đảm bảo chiến thắng.
Hãng TASS ngày 10.4 dẫn lời phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow không tìm kiếm một thỏa thuận ngừng bắn với Kyiv mà là một nền hòa bình lâu dài và bền vững.
"Như chúng tôi đã nhiều lần nói, cũng như Tổng thống Vladimir Putin, chúng tôi không muốn ngừng bắn, chúng tôi muốn hòa bình, lâu dài và ổn định", Peskov nhấn mạnh.
Trước đó, Điện Kremlin đã thông báo về lệnh ngừng bắn của Tổng thống Vladimir Putin vào dịp lễ Phục sinh của Chính thống giáo, bắt đầu từ 16 giờ ngày 11.4 (giờ Moscow, 20 giờ tại Việt Nam) đến hết ngày 12.4.
Quân đội Nga nhận được lệnh ngừng các hoạt động chiến đấu dọc toàn bộ chiến tuyến, đồng thời vẫn sẵn sàng đẩy lùi mọi hành động thù địch hoặc tiến lên của đối phương.
Về phía Ukraine, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky viết trên Telegram rằng Kyiv đã nhiều lần đề nghị ngừng bắn dịp lễ Phục sinh của Chính thống giáo.
"Ukraine đã nhiều lần tuyên bố rằng chúng tôi sẵn sàng cho những bước đi có qua có lại. Chúng tôi đã đề xuất một lệnh ngừng bắn trong kỳ nghỉ lễ Phục sinh năm nay và sẽ hành động theo đó", ông Zelensky viết.
Trong một diễn biến khác, ông Peskov nói rằng chuyến thăm Mỹ của Đặc phái viên Nga Kirill Dmitriev không có nghĩa là các cuộc đàm phán về một thỏa thuận hòa bình khả thi ở Ukraine đã được nối lại.
Liên quan nỗ lực hòa bình, Reuters ngày 10.4 dẫn lời ông Budanov cho hay Ukraine và Nga đang hướng đến một thỏa thuận tiềm năng nhằm chấm dứt cuộc chiến.
Ông Budanov chia sẻ rằng ông nhận thấy có tiến triển hướng tới một thỏa thuận, nhưng từ chối tiết lộ một thỏa hiệp tiềm năng về lãnh thổ sẽ ra sao.
"Chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra. Nhưng về nguyên tắc, giờ đây mọi người đều hiểu rõ giới hạn của những gì có thể chấp nhận được. Đó là một bước tiến to lớn", ông cho biết.
"Họ đều hiểu rằng chiến tranh cần phải kết thúc. Đó là lý do tại sao họ đang đàm phán. Tôi không nghĩ rằng sẽ còn lâu nữa", theo ông Budanov.
Như Thanh Niên đã đưa tin, trận đấu trở nên đặc biệt căng thẳng từ phút 90+1, khi Thanh Nam (CLB Thanh Hóa) có pha phạm lỗi với Wesley Nata sát đường biên. Ở vị trí rất gần tình huống, HLV Velizar Popov lập tức có phản ứng mạnh với trọng tài thứ 4 Ngô Duy Lân.
Căng thẳng nhanh chóng leo thang, buộc tiền đạo Rimario – học trò cũ của ông tại CLB Thanh Hóa – phải chạy đến can ngăn, ôm vị HLV người Bulgaria để hạ nhiệt tình hình. Tuy nhiên, sự việc chưa dừng lại. Đến phút 90+3, trọng tài chính Nguyễn Viết Duẩn rút thẻ vàng cảnh cáo HLV Popov vì những phản ứng gay gắt.
Quyết định này càng khiến chiến lược gia của Thanh Hóa mất bình tĩnh, tiếp tục lao về phía trọng tài với thái độ giận dữ. Chỉ một phút sau, ở phút 90+4, ông Duẩn rút thẻ vàng thứ hai, đồng nghĩa truất quyền chỉ đạo đối với HLV Popov. Đỉnh điểm của hành vi thiếu kiềm chế diễn ra ở phút 90+5, khi nhà cầm quân này rời khu kỹ thuật trong trạng thái bức xúc, ném thẻ tác nghiệp về phía cabin rồi ngồi xuống với vẻ mặt đầy thất vọng.
Đáng chú ý, hành vi của HLV Popov cũng giống với hành vi ném thẻ và phản ứng trọng tài của lãnh đạo CLB CAHN cách đây 2 năm. Sau trận gặp Bình Dương tại vòng 8 V-League 2023 – 2024, vị lãnh đạo này cũng từng bị xử phạt nặng vì hành vi tương tự.
Về trường hợp của HLV Popov, Công ty VPF sẽ tổng hợp báo cáo gửi Ban Kỷ luật VFF để xem xét mức án bổ sung. Ngoài thẻ đỏ phải nhận trong trận, HLV Popov đối diện nguy cơ bị phạt tiền khoảng 20 triệu đồng, đồng thời bị đình chỉ làm nhiệm vụ từ 4 đến 5 trận do hành vi lăng mạ, xúc phạm trọng tài và ban tổ chức, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh giải đấu. Đáng nói, trọng tài Nguyễn Viết Duẩn cũng chính là người từng rút thẻ đỏ với lãnh đạo CLB CAHN cách đây 2 năm.
