Tết năm nay, căn nhà của cụ Phạm Văn Phất ở thôn Đa Phạn, xã Vạn Lộc (xã Hải Lộc, huyện Hậu Lộc cũ) đông đủ con cháu. Trong những tiếng cười và chúc tụng, cụ vẫn nói mong ước lớn nhất của cả cuộc đời vẫn là tìm được gia đình ruột thịt. “Tôi mong trước khi nhắm mắt xuôi tay, biết được mình còn ai thân thích để thắp nén hương cho tổ tiên”, cụ Phất nói.
Năm 1945, cậu bé Phạm Văn Phất, 15 tuổi, theo cha – một thợ sửa đồng hồ – rời làng Tùng Sáu (huyện Hải Hậu, Nam Định cũ, nay là xã Hải Thịnh, Ninh Bình) vào Thanh Hóa mưu sinh. Trong ký ức, đó là những chuyến đi dài bằng đường biển, ghé qua các làng chài, ở lại một thời gian rồi lại tiếp tục rong ruổi.
Hai cha con dừng chân tại làng Đa Phạn, ở nhờ một gia đình người địa phương. Sau vài lần đưa con về quê rồi quay lại, đến lần thứ ba vào Thanh Hóa, người cha quyết định gửi con trai lại cho gia đình chủ nhà nuôi dưỡng rồi một mình lên thuyền về quê. Đó là lần cuối hai cha con gặp nhau.
“Tôi đứng trên đê nhìn theo thuyền cha khuất dần về phía biển. Tôi nghĩ ông sẽ sớm quay lại nhưng từ đó bặt vô âm tín”, cụ Phất kể.
Những ngày sau đó, cậu thiếu niên 15 tuổi vẫn đi ra bến thuyền, chờ đợi trong vô vọng. Không có tin tức, không một lời nhắn gửi. Giữa những năm tháng biến động của lịch sử đất nước, cậu thiếu niên 15 tuổi khi ấy tự suy đoán cha có thể gặp nạn trên biển hoặc hỏng thuyền. Phất ở lại vùng đất Hậu Lộc, được gia đình chủ nhận nuôi và đổi sang họ Phạm.
Hơn 80 năm qua, hành trình tìm lại cội nguồn của cụ Phất là một chuỗi những hy vọng, có lúc nhen nhóm nhưng rồi lụi tàn theo thời gian. Điều khiến ký ức về quê hương không bị phai mờ là bởi khi xa quê, cụ đã đủ lớn để ghi nhớ tên đất, tên làng.
Trong trí nhớ, quê nhà là làng Tùng Sáu với con đê chạy dài tít tắp, xen kẽ là cồn cát nhấp nhô, những căn nhà thưa thớt dưới rặng phi lao. Cuối làng có một chiếc cống ngăn mặn. Cụ còn nhớ lớp học chữ quốc ngữ của một ông đồ nho và căn nhà nhỏ mái tranh nơi gia đình sinh sống.
Năm 30 tuổi, khi đã lập gia đình và dù hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn, cụ từng một mình lần tìm về quê theo trí nhớ. Cụ đi bộ qua nhiều làng mạc ven biển vùng Hải Hậu, hỏi thăm nhiều người, nhưng đáp lại chỉ là những cái lắc đầu. “Tôi trở về nhà, dù rất buồn nhưng vẫn có niềm tin một ngày nào đó sẽ tìm được nguồn cội”, cụ kể.
Cụ Phất cho biết quê vợ ở Nghĩa Hưng (Nam Định cũ), cách làng Tùng Sáu khoảng 20 km. Mỗi lần về quê ngoại, cụ lại mượn xe đạp đi hỏi thăm các cụ cao niên và tìm kiếm tại các nghĩa trang địa phương. Cụ nhớ cha tên Riệp (hoặc Diệp), có bốn chị gái là Nghiệp, Nối, Bay và Máy.
Năm 2006, trong một lần trở lại Hải Hậu, cụ Phất dừng chân trước nhà thờ cổ cách đê Cồn Tròn không xa. Nhìn thấy một chiếc cống lớn, cụ nhận định đây là nơi mình từng xuống thuyền cùng cha năm xưa.
“Lúc đó, bố tôi đứng trên triền đê rất lâu nhìn về làng rồi bất chợt khóc như một đứa trẻ”, ông Phạm Văn Châu, con trai cụ, kể lại, “Đó là khoảnh khắc cụ tin rằng “mình đã chạm vào quê hương”.
Dù vậy, gia đình vẫn không tìm thêm được dấu vết nào của người thân.
Những năm gần đây, do sức khỏe yếu, cụ Phất không thể tự đi xa. Việc tìm kiếm được con cháu tiếp nối thông qua mạng xã hội, thăm hỏi các nhà thờ và tra soát các khu nghĩa trang. Tuy nhiên, việc tìm kiếm gặp nhiều trở ngại. Theo đại diện chính quyền địa phương, sau năm 1954, nhiều gia đình ở vùng Hải Hậu đã di cư, khiến dấu vết về một gia đình thợ sửa đồng hồ từ gần một thế kỷ trước hầu như không còn.
Ở tuổi 96, điều cụ Phất trăn trở không phải là những vất vả đã trải qua, mà là câu hỏi chưa có lời đáp: người thân trong gia đình giờ có còn ai hay không.
Con cháu cụ cho biết vẫn chưa từ bỏ hy vọng. Họ tiếp tục tìm kiếm thông tin, mong một ngày nào đó có người nhận ra những chi tiết tưởng chừng nhỏ bé trong câu chuyện. “Chỉ cần một manh mối nhỏ, gia đình cũng sẽ tìm đến cùng”, ông Phạm Văn Châu nói.
Kỷ niệm Ngày Người khuyết tật Việt Nam 18-4, chương trình chung của Liên hợp quốc về hòa nhập người khuyết tật (UNJP), Viện Khoa học giáo dục Việt Nam và Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Đà Nẵng (IERC) vừa có tổng kết các mô hình thí điểm giáo dục hòa nhập và chăm sóc ban ngày cho trẻ khuyết tật.
Cụ thể, từ tháng 10-2024 đến tháng 4-2026 tại Đà Nẵng, các học sinh khiếm thị thuộc chương trình đã có thể tự học, tham gia các hoạt động trên lớp nhờ 147 đầu sách giáo khoa được chuyển sang định dạng EPub trên thư viện số mở, kèm một ứng dụng đọc sách tiếng Việt.
Giáo viên và cán bộ cũng được đào tạo phương pháp giảng dạy linh hoạt, phù hợp người học và xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân.
Qua đó, từng học sinh được nắm bắt nhu cầu học tập phù hợp.
Với mô hình chăm sóc ban ngày, trẻ khuyết tật nặng được rèn luyện kỹ năng sống, chăm sóc chuyên biệt, từ đó cha mẹ các em hưởng lợi khi có thể duy trì việc làm, thu nhập. Đặc biệt, học sinh khuyết tật được giáo dục giới tính, tự chăm sóc, bảo vệ bản thân trong chương trình chính khóa.
Qua 14 khóa tập huấn, các mô hình tiếp cận 260 giáo viên, học sinh, phụ huynh. Trong đó, 80% người tham gia cho biết mô hình đã nâng cao năng lực, cải thiện kết quả học tập của trẻ.
Theo UNDP Việt Nam, các mô hình cũng cần được lồng ghép vào hệ thống cung cấp dịch vụ công và ngân sách địa phương thay vì duy trì dưới dạng dự án độc lập. Mô hình đào tạo giảng viên nguồn cần được mở rộng để hình thành đội ngũ chuyên nghiệp song song với huy động nguồn lực Nhà nước, tư nhân, đối tác phát triển.
Tối 17/4, Dương Thanh Cường (cựu Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Bình Phát) bị TAND TP HCM tuyên phạm tội Vi phạm quy định cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng, theo khoản 3 Điều 179 Bộ luật Hình sự năm 1999.
Liên quan đến vụ án, ông Nguyễn Thế Bình (cựu Chủ tịch HĐQT Agribank, đang trốn truy nã) bị tòa xét xử vắng mặt, tuyên phạt 10 năm tù về cùng tội danh.
Có vai trò đồng phạm, 3 bị cáo còn lại là cựu lãnh đạo, cán bộ tín dụng của Agribank Chi nhánh 6 bị tuyên phạt từ 5 năm đến 6 năm 6 tháng tù.
Tòa tuyên các bị cáo phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại khoảng 1.000 tỷ đồng cho ngân hàng.
Quá trình xét hỏi, các bị cáo thừa nhận hành vi sai phạm của mình. Luật sư của ông Bình cũng không tranh luận về tội danh.
Dương Thanh Cường từng được xem là "trùm" bất động sản tại TP HCM, điều hành nhiều doanh nghiệp như Tân Đại Phát, Thanh Phát, Bình Phát... để vay vốn hàng trăm tỷ đồng triển khai các dự án. Tuy nhiên, việc sử dụng hồ sơ pháp lý không đúng thực tế và dòng tiền sai mục đích khiến bị cáo sa lầy, mất khả năng trả nợ và vướng vòng lao lý.
Bản án xác định, đầu năm 2007, Cường gặp ông Nguyễn Thế Bình (khi đó là quyền Tổng giám đốc Agribank) xin vay 500 tỷ đồng mua đất làm dự án. Ông Bình đồng ý, chỉ đạo ông Hồ Đăng Trung (Giám đốc Chi nhánh 6) xử lý hồ sơ. Trung sau đó giao Phó phòng tín dụng Hồ Văn Long tiếp nhận, lập hồ sơ vay cho Công ty Bình Phát của Cường.
Để hợp thức điều kiện vay, Cường lập các hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nâng khống giá trị tài sản bảo đảm từ khoảng 65 tỷ lên 358 tỷ đồng (giá thực tế 1,9-3 triệu đồng/m2 nhưng kê lên 12-13 triệu đồng/m2).
Do khoản vay vượt hạn mức chi nhánh, Trung trình hội sở xin nâng hạn mức lên 500 tỷ đồng cho dự án khu chung cư - thương mại tại quận 8 cũ. Dù hồ sơ chưa hoàn tất thủ tục đất đai, chưa được phê duyệt dự án, Trung vẫn ký 5 hợp đồng tín dụng cho Công ty Bình Phát vay hơn 302 tỷ đồng. Tài sản thế chấp là 18 thửa đất và tài sản trên đất hình thành từ vốn vay.
Sau giải ngân, Cường chỉ dùng 70 tỷ đồng để mua đất làm dự án, còn lại 230 tỷ đồng dùng trả nợ.
Cuối năm 2007, do sử dụng vốn sai mục đích và muốn kéo dài thời hạn vay, Cường đề nghị chuyển 5 khoản vay ngắn hạn thành một khoản vay trung hạn. Đề xuất này được Trung báo cáo và ông Bình chấp thuận.
Ngày 4/12/2007, Cường tiếp tục đề nghị vay thêm 500 tỷ đồng để thực hiện dự án khu chung cư - thương mại Bình Phát. Theo chỉ đạo của ông Bình, Trung chỉ đạo cấp dưới lập báo cáo thẩm định, đánh giá dự án "khả thi, hiệu quả", tài sản đảm bảo "đầy đủ pháp lý", qua đó đề xuất cho vay.
Ngày 31/12/2007, Trung ký hợp đồng tín dụng cho Công ty Bình Phát vay 500 tỷ đồng, thời hạn 60 tháng, với tài sản thế chấp gồm dự án hình thành từ vốn vay và 18 thửa đất hơn 33.400 m2 đã dùng bảo đảm cho các khoản vay trước. Cùng ngày, ngân hàng giải ngân hơn 303 tỷ đồng. Cường dùng phần lớn số tiền này để tất toán 5 khoản vay ngắn hạn (đảo nợ), phần còn lại chi trả các khoản khác.
Đến năm 2010, Công ty Bình Phát rơi vào nợ xấu, tài sản thế chấp bị phong tỏa, dự án dừng nên không còn nguồn trả nợ. Cường sau đó bàn với bà Vũ Thị Bích Loan (Giám đốc Công ty THY, đã chết) nhờ đứng ra vay tiền, đồng thời đề nghị Trung cho Công ty THY vay 385 tỷ đồng để mua lại 13 thửa đất của Bình Phát đang thế chấp.
Ngày 31/8/2010, Cường ký hợp đồng chuyển nhượng gần 30.000 m2 đất cho Công ty THY với giá 385 tỷ đồng. Doanh nghiệp này lập dự án khu căn hộ - phố đi bộ An Dương Vương - Hồ Học Lãm để hoàn thiện hồ sơ vay vốn, thực chất là chiêu thức "bình mới rượu cũ".
Các tài sản bảo đảm không đủ điều kiện thế chấp, gồm đất thuê, nhiều thửa bị nâng khống giá trị, dự án chưa được cấp phép, nhưng ngân hàng vẫn giải ngân 385 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền được chuyển cho Bình Phát để trả nợ các khoản vay trước đó của Cường, nhằm giải chấp một phần tài sản và chuyển sang bảo đảm cho khoản vay mới của Công ty THY.
Do Công ty THY không có khả năng trả nợ, khoản vay bị chuyển quá hạn từ năm 2011. Sau khi cấn trừ giá trị tài sản bảo đảm, khoản nợ của Cường gây thiệt hại đến nay là 1.053 tỷ đồng, trong đó 170 tỷ đồng nợ gốc và hơn 884 tỷ đồng nợ lãi.
Ngoài vụ án này, Cường còn thực hiện nhiều hành vi sai phạm khác và đã bị TAND Cấp cao tại TP HCM tuyên mức hình phạt tổng hợp của 4 bản án là tù chung thân về hai tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
Liên quan sai phạm trong việc phê duyệt cho Cường vay trái quy định, ông Hồ Đăng Trung từng bị tuyên 20 năm tù; ông Hồ Văn Long nhận 19 năm tù cùng về tội Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng.
Huỳnh Nguyễn Hạo Nhi - nữ sinh trượt patin quốc tế học sinh lớp 8 Trường THCS Nguyễn Trãi (TP.HCM), cho biết cách đây 3 năm bắt đầu ra công viên trượt patin cùng bạn bè sau giờ học. Khi đó, Hạo Nhi chưa từng nghĩ những vòng lăn bánh xe giày trượt ấy là khởi đầu cho một hành trình thể thao nghiêm túc.
Nhi cho biết cảm giác gió lướt qua, tiếng bánh xe chạm mặt sân khiến nữ sinh nhanh chóng yêu thích bộ môn này. Từ những buổi chơi tự do, Nhi bắt đầu tập luyện thường xuyên hơn và dần xem patin là một phần trong cuộc sống.
Bước ngoặt đến khi Nhi tham gia một giải phong trào và được huấn luyện viên Hoàng Huy Hiếu chú ý. Nữ sinh cho biết sau đó được mời gia nhập câu lạc bộ Vietnam Roller - VRT để tập luyện bài bản. Chỉ sau 3 tháng, Nhi đã được tham gia Giải đua roller sport các đội mạnh quốc gia 2023 và giành 2 huy chương bạc.
Theo Nhi, quá trình tập luyện ban đầu không hề dễ dàng. Cô liên tục ngã khi làm quen với các kỹ thuật khó như giữ thăng bằng khi vào cua hay tăng tốc ở đoạn cuối. "Có những buổi tập xong, đầu gối bầm tím, khuỷu tay trầy xước. Có lúc mình rất mệt, nhưng nghĩ nếu không cố gắng thì sẽ không tiến bộ", Nhi chia sẻ.
Dù lịch trình luyện tập, thi đấu bận rộn, Nhi cho biết vẫn duy trì việc học ổn định. "Thể thao giúp mình có kỷ luật và tập trung hơn trong học tập", nữ sinh nói. Năm 2024, Nhi lần đầu thi đấu quốc tế tại Giải Melaka Open Speed Skating Challenge 2024 tại Malaysia. Cô đã bị ngã ở những vòng cuối nhưng vẫn cố gắng đứng dậy hoàn thành phần thi. Trải nghiệm này giúp Nhi rút ra nhiều bài học về kiểm soát tốc độ và tâm lý thi đấu. "Tại giải quốc tế, chỉ cần một chút mất tập trung là có thể ảnh hưởng kết quả", Nhi cho biết.
Một năm sau, tại giải Lishui ở Trung Quốc, Nhi vào top 6 nội dung 5.000 m với sự tham gia của 28 vận động viên đến từ 22 quốc gia. Đến giải Thái Lan mở rộng 2025, nữ sinh tiếp tục giành 2 huy chương đồng, trong đó có nội dung cá nhân 3.000 m.
"Mình thấy tự hào vì đã không bỏ cuộc. Mỗi lần té ngã là một lần học được cách đứng dậy", Nhi chia sẻ.
Nói về tương lai, Nhi cho biết muốn tiếp tục thi đấu quốc tế và hướng đến mục tiêu Olympic. Nếu không còn thi đấu, nữ sinh mong muốn trở thành huấn luyện viên để truyền đam mê cho các bạn nhỏ.
