Phát biểu tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 2/4, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh cần sớm triển khai chuyên đề giám sát về an toàn thực phẩm, thay vì để đến giai đoạn sau như dự kiến. Ông yêu cầu tập trung vào tình hình thực tế năm 2026, nhất là tại các bếp ăn trường học, nơi đang phát sinh nhiều vấn đề gây lo ngại.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng thay vì rà soát lại số liệu giai đoạn 2021-2025 đã qua, hoạt động giám sát cần bám sát diễn biến mới, phản ánh kịp thời thực tiễn để có kiến nghị cụ thể, phục vụ điều hành. Ông đồng thời yêu cầu đổi mới cách làm theo hướng gọn, sát thực tế, có đủ cơ sở để tổng hợp và báo cáo ngay.
Trước đó, Phó chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga trình bày dự kiến chương trình giám sát năm 2027, trong đó có chuyên đề về an toàn thực phẩm giai đoạn 2021-2026, do Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường chủ trì tham mưu.
Chương trình dự kiến còn nêu giám sát tối cao việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách thủ tục hành chính giai đoạn 2021-2026; Ủy ban Công tác đại biểu giám sát hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố từ đầu nhiệm kỳ 2026-2031 đến tháng 6/2027.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Luật Vệ sinh an toàn thực phẩm sẽ được sửa đổi và trình Quốc hội vào tháng 10. Ủy ban sẽ kết hợp giám sát với quá trình thẩm tra trong năm 2026 để bảo đảm báo cáo đầy đủ, chính xác.
Giám sát tối cao là quyền Hiến định của Quốc hội, được thực hiện hằng năm thông qua việc lựa chọn các vấn đề lớn, nổi cộm trong đời sống để đưa vào chương trình giám sát. Trên cơ sở đề xuất của các cơ quan của Quốc hội, đại biểu và thực tiễn phát sinh, Quốc hội quyết định nội dung giám sát tối cao tại các kỳ họp, tập trung vào việc đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật của Chính phủ và các cơ quan liên quan. Kết quả giám sát là căn cứ để Quốc hội ban hành nghị quyết, yêu cầu khắc phục hạn chế, hoàn thiện cơ chế và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Trước đó ngày 17/3, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội kiểm tra cơ sở giết mổ tại xã Vạn Phúc, phát hiện chủ cơ sở Nguyễn Thị Hiền giết mổ lợn mắc dịch tả châu Phi và câu kết với một số cán bộ kiểm dịch để bỏ qua quy trình kiểm soát. Cơ quan điều tra xác định từ đầu năm 2026 đến nay, nhóm này đã tiêu thụ khoảng 3.600 con lợn nhiễm bệnh, tương đương gần 300 tấn thịt, qua các chợ đầu mối, chợ dân sinh và cung cấp cho một doanh nghiệp thực phẩm đưa vào trường học.
Hiện việc quản lý an toàn thực phẩm được phân công theo từng khâu trong chuỗi. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phụ trách chăn nuôi, giết mổ, kiểm dịch và nguồn gốc sản phẩm; Bộ Y tế quản lý thực phẩm lưu thông, chế biến và bếp ăn tập thể; Bộ Công Thương quản lý hoạt động lưu thông, phân phối hàng hóa.
Bộ Xây dựng vừa yêu cầu các đơn vị chức năng triển khai loạt giải pháp ứng phó biến động năng lượng do xung đột Trung Đông. Bộ giao Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam theo dõi sát đội tàu Việt Nam tại Trung Đông, duy trì liên lạc thường xuyên với chủ tàu. Trường hợp phát sinh tình huống cần hỗ trợ, cơ quan này kịp thời cung cấp thông tin cho Bộ Ngoại giao và đơn vị liên quan.
Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam được yêu cầu phối hợp với Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam làm việc với các chủ tàu để xây dựng phương án huy động tàu vận tải cỡ lớn, bao gồm tàu chở dầu thô, LPG và LNG từ vịnh Ba Tư về Việt Nam. Giải pháp này nhằm chủ động nguồn cung dầu thô cho Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn cũng như bảo đảm nguồn cung dầu, khí trong nước.
Bên cạnh đó, Cục khẩn trương thẩm định phương án an toàn hàng hải đối với các cảng tiếp nhận tàu có trọng tải lớn hơn thiết kế, đặc biệt tại Quảng Ninh và TP HCM. Việc này nhằm tiếp nhận nhanh hàng nhập khẩu, góp phần ổn định nguồn cung xăng dầu trong nước.
Song song đó, Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị được giao nghiên cứu giải pháp tăng nguồn cung vật liệu xây dựng, đảm bảo tiến độ thi công, đặc biệt đối với các công trình trọng điểm quốc gia trong bối cảnh chi phí đầu vào có xu hướng gia tăng. Các đơn vị triển khai giải pháp nhằm khuyến khích người dân và doanh nghiệp tiết kiệm trong tiêu dùng, ưu tiên sử dụng phương tiện giao thông công cộng, xe điện và các loại nhiên liệu sinh học.
Các yêu cầu trên được đưa ra trong bối cảnh giá nhiên liệu thế giới biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị, đặt áp lực lớn lên chuỗi cung ứng năng lượng và chi phí sản xuất trong nước. Bộ Xây dựng kỳ vọng việc triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực và duy trì ổn định kinh tế.
Báo cáo Chính phủ mới đây về tác động của biến động giá xăng dầu tới tình hình đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết cả nước có 44 dự án trọng điểm đang triển khai với tổng đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng. Với kịch bản xấu nhất là giá nhiên liệu tăng 100% so với tháng 2, dự toán công trình giao thông có thể đội vốn xấp xỉ 16%. Chi phí xây dựng các dự án giao thông trọng điểm ước tăng 42.300 tỷ đồng, gây áp lực rất lớn lên ngân sách.
Thảo luận tổ sáng 10/4, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan nêu thực trạng các dự án tồn đọng là một trong những thách thức lớn hiện nay, đòi hỏi phải rà soát tổng thể, minh bạch và có giải pháp tháo gỡ theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Chính phủ.
Với hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2, bà cho biết phần xây dựng đã hoàn thiện với chất lượng cao "như khách sạn 5 sao", nhưng công trình vẫn chưa thể đưa vào sử dụng sau 10 năm do vướng thủ tục quyết toán, phòng cháy chữa cháy và các yêu cầu kỹ thuật.
Theo Bộ trưởng, khó khăn lớn nhất nằm ở việc sai phạm phát sinh ngay từ giai đoạn ký kết hợp đồng. Nếu chỉ đặt yêu cầu không hợp thức hóa các sai phạm đã xảy ra thì rất khó xử lý dứt điểm.
Một điểm nghẽn quan trọng là tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy. Công trình được xây dựng theo quy định cách đây 10 năm, nhưng khi thẩm định lại phải áp dụng tiêu chuẩn mới chặt chẽ hơn. Điều này buộc phải điều chỉnh thiết kế, tháo dỡ một số hạng mục, bổ sung kết cấu và thực hiện lại quy trình phê duyệt.
Quá trình thẩm tra cũng phát sinh vướng mắc khi nhiều nội dung không còn phù hợp với quy định hiện hành. Việc xác định giá trị quyết toán và thanh toán cho nhà thầu vì vậy chưa thể hoàn tất.
Bộ trưởng Y tế cho rằng mỗi dự án tồn đọng có những vướng mắc riêng, nhưng điểm chung là nếu chỉ dừng ở kết luận thanh tra mà không có quyết tâm tổ chức thực hiện thì sẽ không thể tháo gỡ.
Cách tiếp cận hiện nay là nhìn nhận các sai phạm đã xảy ra, từ đó tìm giải pháp xử lý phù hợp; đồng thời cần có cơ chế bảo vệ cán bộ tham gia khắc phục hậu quả, tránh tâm lý e ngại do lo bị quy trách nhiệm khi xử lý các vấn đề tồn đọng. Việc xử lý phải bảo đảm lợi ích chung, không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, đồng thời cần triển khai sớm để tránh kéo dài gây lãng phí nguồn lực.
Hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Việt Đức cơ sở 2 được khởi công năm 2015, quy mô mỗi bệnh viện 1.000 giường, nhằm giảm tải cho cơ sở hiện hữu. Dự án đặt tại tỉnh Ninh Bình nhưng đã dừng thi công từ đầu năm 2021, một số hạng mục xuống cấp.
Thanh tra Chính phủ cuối tháng 3 xác định nhiều vi phạm trong hầu hết các khâu từ đấu thầu, xây dựng đến quản lý dự án. Các sai phạm khiến dự án chậm tiến độ hơn 7 năm, gây lãng phí lớn, với dấu hiệu thiệt hại ngân sách khoảng 1.253 tỷ đồng.
Thời gian qua có nhiều quy định được ban hành xung quanh hành vi ép người khác uống rượu bia và hút thuốc lá điện tử. Cụ thể, Nghị định 90/2026 vừa được Chính phủ ban hành, quy định mức xử phạt từ 3 đến 5 triệu đồng cho hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng. Hay Nghị định 90/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế quy định hành vi lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu bia hoặc sử dụng thức uống này ngay trước, trong giờ làm việc, học tập sẽ khiến người vi phạm bị xử phạt 1-3 triệu đồng.
Tôi hoàn toàn ủng hộ các quy định trên. Nhưng điều khiến tôi băn khoăn không nằm ở con số xử phạt. Các mức phạt đã có đủ hết, nhưng thực tế đã có ai bị phạt chưa, tố giác vi phạm thế nào, ai xử phạt?
Lấy chính trường hợp của bản thân, tôi thường xuyên bị sếp gọi đi nhậu (thực chất là ép vì không đi không được). Trong những buổi như vậy, các đồng nghiệp của tôi hút thuốc lá (cả loại truyền thống lẫn thuốc lá điện tử) là chuyện cơm bữa. Tôi không muốn uống rượu bia, cũng không hút thuốc, nhưng vẫn phải ngồi đó trong hơi men và giữa làn khói trắng. Nếu những hành vi ấy là vi phạm, thì tôi phải làm gì? Tố giác ư? Với ai? Và rồi chuyện gì sẽ xảy ra sau đó?
>> Kết quả sau nửa năm trời tôi từ chối tất cả lời mời nhậu
Không chỉ trong môi trường công sở. Ở nơi công cộng, tôi vẫn thường xuyên bắt gặp người hút thuốc lá điện tử. Có những lúc tôi tự hỏi: nếu muốn phản ánh, tôi phải báo cho ai? Liệu bản thân có bị liên lụy gì không? Hay chỉ có thể nhắc nhở rồi thôi? Những câu hỏi rất cụ thể ấy, nếu không có câu trả lời rõ ràng, thì quy định dù đúng đến đâu cũng dễ rơi vào tình trạng "biết là có, nhưng khó áp dụng".
Thực tế, không phải ai cũng đủ hiểu biết pháp luật và dũng khí để đứng ra tố giác, nhất là khi người vi phạm lại là cấp trên, đồng nghiệp, hay đơn giản là những người xa lạ nhưng có thể phản ứng tiêu cực. Nếu không có một cơ chế thực thi rõ ràng, dễ tiếp cận và an toàn, thì gánh nặng lại quay về phía người bị ảnh hưởng.
Có thể đó là một đường dây nóng dễ nhớ, một ứng dụng phản ánh nhanh, bảo mật danh tính, hay đơn giản là quy định rõ trách nhiệm của lực lượng tại chỗ như công an, quản lý trật tự, ban quản lý địa điểm công cộng... Khi người dân biết rõ, "gõ cửa" đúng nơi, pháp luật mới có cơ hội đi vào đời sống.
Tôi ủng hộ các quy định mới, nhưng sự ủng hộ đó đi kèm một kỳ vọng: luật không chỉ để đọc, mà phải để dùng. Và muốn dùng được, thì người như tôi cần biết rõ mình phải làm gì, khi nào, và ai sẽ đứng ra bảo vệ mình nếu tôi lên tiếng?
L.D'Nên xử phạt người hút thuốc lá khi lái xe bằng camera AI'
