Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu: Dứt khoát cắt hợp đồng nhà thầu thi công chậm

Sự lặp lại này không phải ngẫu nhiên. Nó là sản phẩm của một mô hình quản lý đã định hình từ lâu, nơi pháp luật được ban hành đầy đủ trên giấy nhưng không được vận hành đến tận điểm phát sinh rủi ro. Vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta thiếu phản ứng. Vấn đề nằm ở chỗ toàn bộ mô hình quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) bữa ăn bán trú ở VN đang được thiết kế để phản ứng chứ không phải để phòng ngừa.

Nhìn từ góc độ pháp lý, khung quy định hiện hành thoạt nhìn có vẻ chặt chẽ. Luật ATTP 2010 dành riêng các điều 28, 29, 30 quy định điều kiện bảo đảm an toàn đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống bao gồm bếp ăn tập thể, từ bố trí mặt bằng chống nhiễm chéo, dụng cụ chế biến đến nguyên liệu rõ nguồn gốc và lưu mẫu thức ăn. Điều 54 đặt ra nghĩa vụ truy xuất nguồn gốc khi cần. Bộ luật Hình sự năm 2015 tại điều 317 hình sự hóa hành vi cung cấp thực phẩm không bảo đảm quy chuẩn gây ngộ độc nghiêm trọng, với khung hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù.

Nghị định 15/2018/NĐ-CP cụ thể hóa điều kiện cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện. Chỉ thị 38/CT-TTg ngày 11.10.2024 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm. Mới đây, Bộ Y tế ban hành Công văn 2236/BYT-ATTP ngày 1.4.2026 yêu cầu siết chặt kiểm tra bếp ăn tập thể trường học.

Như vậy, nhìn thì thấy rõ khung pháp lý đầy đủ, vậy khoảng trống nằm ở đâu?

Khoảng trống thứ nhất nằm trong chính cấu trúc của hệ thống. Việc cấp phép cho doanh nghiệp cung cấp suất ăn được thực hiện một lần trong khi rủi ro vi sinh phát sinh hằng ngày. Một cơ sở có thể đạt chuẩn vào ngày được cấp giấy chứng nhận nhưng quy trình bảo quản, vận chuyển, phân chia khẩu phần lại có thể xuống cấp chỉ sau vài tháng mà không ai biết. Hậu kiểm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP về nguyên tắc là công cụ để bù đắp cho khoảng trống này. Tuy nhiên, trên thực tế hậu kiểm thường mang tính định kỳ, có thông báo trước và tập trung vào hồ sơ giấy tờ hơn là quy trình thực tế. Kiểm tra một bếp ăn vào lúc nhân viên đã chuẩn bị sẵn tâm thế đón đoàn không cho phép phát hiện được những thói quen tệ hại diễn ra trong 364 ngày còn lại của năm.

Khoảng trống thứ hai mang tính thể chế. Quản lý ATTP trường học ở VN đang bị phân mảnh giữa nhiều đầu mối. Sở Y tế hoặc Sở ATTP chịu trách nhiệm về chuyên môn vệ sinh thực phẩm. Sở GD-ĐT quản lý hoạt động của nhà trường. Chính quyền địa phương cấp xã, phường có vai trò giám sát trên địa bàn. Hiệu trưởng nhà trường, theo khoản 7 điều 28 luật ATTP, là người đứng đầu đơn vị có bếp ăn tập thể nên phải chịu trách nhiệm chính. Và cuối cùng là doanh nghiệp cung cấp suất ăn, chủ thể trực tiếp sản xuất ra rủi ro.

5 chủ thể, mỗi chủ thể giữ một mảnh trách nhiệm và khi sự cố xảy ra mảng trách nhiệm nào cũng có thể được giải thích là trách nhiệm của người khác. Đây là mô hình mà các nhà phân tích thể chế gọi là trách nhiệm khuếch tán, nơi không ai phải gánh vác cụ thể vì ai cũng có thể chỉ tay sang bên cạnh.

Khoảng trống thứ ba là sự thiếu vắng minh bạch chủ động. Phụ huynh đóng tiền ăn cho con mỗi tháng nhưng không có quyền tiếp cận thông tin về đơn vị cung cấp suất ăn theo cách hệ thống. Họ không biết doanh nghiệp đó đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính bao nhiêu lần? Kết quả các đợt hậu kiểm gần nhất ra sao? Có vướng vào sự cố tại trường nào khác hay không?

Trong khi đó, ở nhiều nước trên thế giới có hệ thống ATTP hiệu quả, kết quả thanh tra vệ sinh được công khai bắt buộc, thậm chí dán ngay tại cửa cơ sở dưới dạng xếp hạng để người tiêu dùng nhìn thấy. Nguyên tắc rất đơn giản. Khi thông tin về chất lượng được công khai thì doanh nghiệp tự có động lực kinh tế để cải thiện vì khách hàng có thể chọn hoặc không chọn họ. Khi thông tin bị che giấu, không có cơ chế thị trường nào hoạt động và mọi gánh nặng giám sát đổ dồn lên cơ quan nhà nước vốn đã quá tải.

Khoảng trống thứ tư và có lẽ là gốc rễ, nằm ở cách chúng ta định giá bữa ăn của trẻ em. Khi mức thu tiền ăn bán trú bị giới hạn ở mức rất thấp, các đơn vị cung cấp suất ăn buộc phải cắt giảm chi phí ở mọi khâu để có lợi nhuận. Nguyên liệu rẻ hơn nghĩa là rủi ro chất lượng cao hơn. Vận chuyển bằng phương tiện không bảo đảm nghĩa là rủi ro vi sinh tăng theo thời gian và nhiệt độ. Nhân công không được đào tạo bài bản nghĩa là quy trình vệ sinh dễ bị bỏ qua. Đây không phải là biện minh cho doanh nghiệp vi phạm mà là chỉ ra một thực tế rằng nếu thiết kế kinh tế của bữa ăn học đường khiến việc làm đúng trở nên không có lãi thì việc làm sai chỉ còn là vấn đề thời gian.

Vậy nên thay đổi như thế nào? Chúng ta cần dịch chuyển mô hình từ hậu kiểm sang phòng ngừa dựa trên rủi ro theo nguyên tắc HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points - hệ thống quản lý ATTP dựa trên việc phân tích mối nguy và kiểm soát các điểm tới hạn) đã được nhiều quốc gia áp dụng cho dịch vụ ăn uống tập thể.

Cốt lõi của HACCP không phải là kiểm tra sản phẩm cuối cùng mà là kiểm soát các điểm nguy cơ trong quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu đến phân phối khẩu phần. Khi rủi ro được kiểm soát ngay tại điểm phát sinh thì sự cố sẽ giảm trước khi cần đến đoàn công tác liên ngành. Đi kèm với đó là yêu cầu công khai bắt buộc kết quả thanh tra dưới dạng xếp hạng dễ hiểu để phụ huynh có công cụ giám sát thực chất. Đi xa hơn nữa là việc xác lập trách nhiệm cá nhân của hiệu trưởng và lãnh đạo giáo dục địa phương khi sự cố xảy ra. Không chỉ trách nhiệm hành chính mà cả trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu buông lỏng quản lý có hệ thống.

Bữa ăn của một đứa trẻ ở trường không phải chỉ là vấn đề vệ sinh thực phẩm. Đó là phép thử cho năng lực thể chế của một xã hội trong việc bảo vệ nhóm yếu thế nhất, những người không có quyền lựa chọn và không có tiếng nói. Khi phép thử này thất bại lặp đi lặp lại theo cùng một kịch bản, đã đến lúc thừa nhận vấn đề không nằm ở vài cá nhân vi phạm mà nằm ở chính mô hình quản lý đang được vận hành.

Tin Gốc: Thanh Niên

Từ ngày 16 đến 18-4, tại Trung tâm Hội chợ và triển lãm Sài Gòn (SECC, phường Tân Mỹ, TP.HCM), Triển lãm quốc tế chuyên ngành Cafe Show và Tea Show Vietnam 2026 diễn ra với sự đồng hành của Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam và Hiệp hội Chè Việt Nam.

Ngay trong những ngày đầu khai mạc, đông đảo khách tham quan đã có mặt để trực tiếp trải nghiệm, tìm "cú hích" mới cho hoạt động kinh doanh.

Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, triển lãm năm nay xuất hiện nhiều điểm mới, trong đó nổi bật là sự tham gia mạnh mẽ của các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ dành cho ngành F&B (thực phẩm và đồ uống).

Bà Trương Thị Mai, đại diện Công ty cổ phần iPOS.vn, cho biết các yêu cầu ngày càng chặt chẽ về thuế, hóa đơn điện tử và minh bạch doanh thu đang tạo sức ép không nhỏ lên các chủ quán, đặc biệt là nhóm kinh doanh cá thể.

Do đó, tham gia triển lãm năm nay, doanh nghiệp tập trung giới thiệu các giải pháp giúp tiểu thương, chủ quán cà phê nhỏ, xe đẩy vỉa hè… dễ dàng chuyển đổi số và "lên đời" mô hình quản trị.

"Trong khuôn khổ triển lãm, với các hộ kinh doanh nhỏ đăng ký, chúng tôi sẽ miễn phí trọn đời các tính năng cơ bản như tạo đơn hàng, theo dõi doanh thu, quản lý nhân sự, kho, vận hành bếp... để hộ kinh doanh nhỏ có thể sử dụng ngay các chức năng bán hàng mà không bị giới hạn thời gian", bà Mai cho hay.

Bên cạnh đó, bà Mai cho biết hệ thống đã triển khai chương trình tặng 10.000 hóa đơn điện tử cho mỗi khách hàng đăng ký từ năm 2025, đồng thời dự kiến bổ sung tính năng kê khai thuế tự động ngay trên ứng dụng trong năm nay. "Người dùng chỉ cần tải ứng dụng trên điện thoại là có thể sử dụng ngay", bà Mai nói.

Bên cạnh các giải pháp công nghệ quản trị, nhóm máy móc, thiết bị và nguyên liệu cũng có nhiều điểm nhấn đáng chú ý tại triển lãm năm nay.

Ông Huỳnh Phước Minh, đại diện Công ty TNHH Kiến Nam, cho biết khoảng 5 năm trở lại đây, thị trường máy pha cà phê tại Việt Nam có nhiều thay đổi với sự phát triển của cà phê đặc sản và nhu cầu nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

Tại triển lãm, doanh nghiệp giới thiệu khoảng 16 thương hiệu máy pha cà phê quốc tế, chủ yếu đến từ Ý, Mỹ và Hà Lan. Đáng chú ý, trong đó có dòng máy cao cấp giá lên tới 800 triệu đồng, tích hợp các công nghệ kiểm soát áp suất, nhiệt độ và định lượng chiết xuất.

"Các dòng máy này hướng đến phân khúc cao cấp, giúp chủ quán tạo ra trải nghiệm cà phê khác biệt cho khách hàng", ông Minh chia sẻ.

Ở chiều ngược lại, nhiều nhà cung cấp tại triển lãm chọn cách tiếp cận tập trung vào bài toán tối ưu chi phí nguyên liệu để hỗ trợ chủ quán nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Đại diện gian hàng Công ty cổ phần sản phẩm sinh thái ECO Products, nổi bật với thương hiệu trà Cozy, cho biết doanh nghiệp tập trung giới thiệu tới khách tham quan tại triển lãm các dòng trà Việt có nền linh hoạt trong pha chế, qua đó giúp tối ưu chi phí nguyên liệu trên mỗi ly bán ra.

Theo đơn vị này, việc ưu tiên giới thiệu các dòng nguyên liệu thuần Việt, linh hoạt trong pha chế và phù hợp với nhu cầu tối ưu chi phí của chủ quán đang nhận được sự quan tâm lớn từ khách tham quan.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 11-4, ông Đỗ Tâm Hiển - Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi - cho biết đoàn công tác của tỉnh do ông dẫn đầu đã tiếp thu nhiều kinh nghiệm quan trọng trong thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế và cải cách hành chính tại Hải Phòng.

Quảng Ngãi - Hải Phòng có nhiều điểm tương đồng. Cả hai địa phương đều sở hữu các khu kinh tế trọng điểm quốc gia, gồm Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi) và Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải (Hải Phòng).

Tuy nhiên trong khi Hải Phòng duy trì tăng trưởng kinh tế hai con số suốt 10 năm liên tiếp và dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI), Quảng Ngãi vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tạo quỹ đất sạch.

"Tỉnh muốn trao đổi, thẳng thắn học hỏi những cách làm hay tại Hải Phòng để ứng dụng tại Quảng Ngãi, giải quyết những "nút thắt", giúp tăng tốc kinh tế biển, nơi có lợi thế không thua gì Hải Phòng", ông Hiển nói.

Tại buổi làm việc, ông Trần Văn Quân - Phó chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng - nhấn mạnh thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới với định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường và phát triển bền vững.

Đột phá chiến lược là xây dựng khu thương mại tự do, tạo lợi thế cạnh tranh trong thu hút dòng vốn quốc tế.

Một trong những mô hình nổi bật được đoàn công tác Quảng Ngãi quan tâm là Khu công nghiệp Nam Đình Vũ - khu công nghiệp lấn biển quy mô hơn 1.300ha, hiện đã thu hút khoảng 1,6 tỉ USD vốn FDI.

Khu công nghiệp này hội tụ nhiều yếu tố hấp dẫn nhà đầu tư như hạ tầng đồng bộ, kết nối cảng biển, ưu đãi thuế và định hướng phát triển công nghiệp xanh.

Theo ông Đỗ Tâm Hiển, đây là mô hình thực tiễn quan trọng để tỉnh nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách ưu đãi đặc thù trong quá trình xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Dung Quất.

Bên cạnh đó đoàn công tác cũng khảo sát cảng container quốc tế Hateco Hải Phòng, cảng nước sâu hiện đại có diện tích 73ha, cầu bến dài 900m, có thể tiếp nhận cùng lúc hai tàu container trọng tải đến 200.000 DWT. Đây là cửa ngõ quan trọng kết nối hàng hóa Việt Nam với các tuyến vận tải biển quốc tế.

Trong khi đó hệ thống cảng biển tại Dung Quất dù đã phục vụ tốt công nghiệp nặng nhưng vẫn cần tiếp tục đầu tư mở rộng, nâng cao năng lực khai thác.

Lãnh đạo Quảng Ngãi bày tỏ mong muốn thu hút các nhà đầu tư lớn tham gia phát triển hạ tầng cảng biển, hình thành chuỗi logistics đồng bộ.

Một nội dung quan trọng khác là cải cách hành chính. Ông Đỗ Tâm Hiển đánh giá cao quy trình xử lý công việc chuyên nghiệp, nhanh gọn của chính quyền Hải Phòng, yếu tố then chốt giúp cải thiện môi trường đầu tư. Đây cũng là điểm mà Quảng Ngãi xác định cần tập trung cải thiện trong thời gian tới.

Chuyến công tác được kỳ vọng không chỉ dừng lại ở việc học hỏi kinh nghiệm, mà còn mở ra cơ hội hợp tác lâu dài giữa hai địa phương có vị trí chiến lược về kinh tế biển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.

"Có nhiều cách làm hay từ Hải Phòng mà Quảng Ngãi cần học hỏi để phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây là chuyến công tác quý giá, học hỏi để "điều trị trúng đích" những vấn đề tỉnh còn hạn chế. Cảm ơn lãnh đạo TP Hải Phòng đã thẳng thắn chia sẻ", ông Hiển nói.

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/quang-ngai-ra-hai-phong-hoc-cach-but-toc-kinh-te-bien-20260411102724251.htm