Tổn thương thận cấp hay suy thận cấp là một tình trạng lâm sàng rất phổ biến, đặc biệt ở những người đang mắc bệnh lý nặng. Bác sĩ Nguyễn Văn Thanh, phó trưởng Khoa Nội Thận – Tiết niệu Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết một số loại thuốc điều trị có thể là nguyên nhân trực tiếp gây ra hoặc làm diễn tiến tổn thương thận cấp trở nên trầm trọng hơn.
Đối với những người bệnh đang có tổn thương thận hoặc đang trong quá trình điều trị, việc lựa chọn và kết hợp thuốc cần được cân nhắc kỹ lưỡng để hạn chế phối hợp các thuốc có chung nguy cơ gây độc. Việc nhận diện sớm và kịp thời ngừng sử dụng các tác nhân gây độc này có thể cải thiện đáng kể kết quả điều trị.
Theo bác sĩ, nguy cơ tổn thương thận cấp do thuốc sẽ gia tăng ở các nhóm, như:
Người đang trong tình trạng mất nước (bao gồm người cao tuổi uống không đủ nước, hoặc người đang bị nôn, sốt, tiêu chảy), nhiễm trùng huyết hoặc hạ huyết áp. Người bệnh đã có tiền sử mắc bệnh thận từ trước.
Người đang sử dụng phác đồ phối hợp nhiều loại thuốc có khả năng gây độc cho thận như: thuốc giảm đau chống viêm không steroid, kháng sinh, thuốc kháng nấm, lợi tiểu, thuốc hạ axit uric máu (allopurinol), thuốc ức chế men chuyển hoặc chẹn thụ thể.
Một số loại thuốc gây tổn thương thận cấp phổ biển:
1: Kháng sinh nhóm minoglycoside (gentamicin, amikacin, tobramycin, …): Thuốc gây độc trực tiếp lên ống lượn gần dẫn đến hoại tử ống thận cấp tính. Nguy cơ tăng lên khi điều trị kéo dài trên 5–7 ngày, nồng độ thuốc trong huyết thanh cao. Thuốc có thể gây suy thận cấp mà không có thiểu niệu (đái ít) và thường tăng creatinin huyết tương sau vài ngày dùng thuốc.
Phòng ngừa: chỉ định sử dụng ngắn ngày, theo dõi nồng độ thuốc huyết thanh, ùng 1 lần/ngày hơn là chia liều. Trường hợp có suy thận mà phải dùng thuốc, cần điều chỉnh liều theo mức lọc cầu thận.
2: Vancomycin: Gây tổn thương trực tiếp ống lượn gần, tăng gốc oxy hóa, viêm kẽ thận, đôi khi tổn thương cầu thận. Nguy cơ cao hơn khi dùng liều cao, kéo dài, hoặc kết hợp với aminoglycosid. Để phòng ngừa cần duy trì nồng độ vancomycin trong mục tiêu điều trị.
3: Thuốc chống viêm không steroid gây giảm tổng hợp prostaglandin dẫn đến co mạch tiểu động mạch đến ở cầu thận, viêm ống‑kẽ thận do phản ứng quá mẫn, thậm chí gây độc tế bào, rối loạn chức năng ống thận. Tình trạng thường gặp ở người bệnh có mất nước, cao tuổi, có bệnh thận nền, suy tim, xơ gan hoặc kết hợp với các thuốc giãn mạch đi của cầu thận và/hoặc thuốc lợi tiểu.
4: Thuốc ức chế men chuyển và thuốc ức chế thụ thể angiotensin gây giãn tiểu động mạch đi, làm giảm áp lực lọc cầu thận. Nguy cơ cao hơn ở người bị hẹp động mạch thận hai bên, hạ huyết áp nghiêm trọng, thiếu dịch hoặc kết hợp lợi tiểu và/hoặc thuốc gây co mạch đến của cầu thận. Đề phòng ngừa, cần dùng liều thấp và tăng dần theo đáp ứng và dung nạp thuốc.
5: Allopurinol chủ yếu dùng để giảm axit uric trong máu và điều trị bệnh gút. Thuốc có thể gây tổn thương thận cấp do tổn thương ống thận, phản ứng quá mẫn với thuốc. Nguy cơ tăng lên nếu người bệnh đã có suy thận từ trước và cần điều chỉnh liều thuốc theo chức năng thận.
Đề phòng ngừa, cần đảm bảo đủ dịch, uống liều thấp tăng dần theo đáp ứng và dung nạp, giảm liều theo mức lọc cầu thận. Xét nghiệm sàng lọc người mang gen HLA‑B58:01 trước khi dùng allopurinol kéo dài có thể giúp giảm nguy cơ phản ứng quá mẫn nặng.
6: Thuốc cản quang tĩnh mạch gây ra bệnh thận do thuốc cản quang. Cơ chế thuốc gây co mạch thận, độc tính trực tiếp lên ống thận gây hoại tử ống thận cấp. Nguy cơ cao ở người mắc đái tháo đường, suy thận mạn, mất nước, dùng đồng thời thuốc khác (chống viêm không steroid, thuốc lợi tiểu, ức chế men chuyển, chẹn thụ thể).
Bác sĩ thường bù dịch đầy đủ trước và sau chụp phim có thuốc, tránh sử dụng thuốc cản quang không cần thiết hoặc hạn chế liều thuốc cản quang tối thiểu. Tránh dùng chống viêm không steroid trong 24–48 giờ trước/sau tiêm thuốc, ngưng hoặc điều chỉnh liều thuốc lợi tiểu,
7: Thuốc kháng nấm Amphotericin B gây co mạch thận và độc tính lên ống thận. Tuy nhiên thuốc dạng liposome (liposomal amphotericin B) gây độc thận ít hơn dạng deoxycholate. Đề phòng ngừa: Sử dụng dạng liposome nếu có điều kiện, bù dịch đủ trước truyền, điều chỉnh liều nếu có dấu hiệu suy thận.
8: Thuốc ức chế calcineurin (Cyclosporine, Tacrolimus) gây co mạch thận, tổn thương ống thận. Thuốc có thể gây suy thận mạn tính. Cần theo dõi nồng độ thuốc trong máu, giữ nồng độ trong mục tiêu, tránh liều cao kéo dài. Kết hợp đảm bảo đủ dịch, tránh kết hợp các thuốc khác có nguy cơ gây độc.
9: Thuốc lợi tiểu quai (nguy cơ tổn thương thận gián tiếp) nếu sử dụng quá liều gây lợi tiểu quá mức, giảm thể tích tuần hoàn.
10: Propofol (hiếm gặp nhưng quan trọng): Propofol là một thuốc gây mê tĩnh mạch tác dụng nhanh có thể gây suy thận cấp thông qua hội chứng truyền Propofol, liên quan đến tiêu cơ vân, nhiễm toan chuyển hóa, tổn thương cơ tim do truyền liều cao và kéo dài.
Một số biện pháp phòng ngừa chung:
– Đánh giá chức năng thận trước khi dùng các thuốc đặc biệt là các thuốc có nguy cơ gây tổn thương thận.
– Đánh giá các thuốc điều trị hàng ngày, tránh kết hợp nhiều thuốc cùng có nguy cơ gây độc cho thận, ưu tiên thuốc ít độc hơn nếu có lựa chọn.
– Đảm bảo đủ dịch (uống, truyền tĩnh mạch nếu cần), duy trì áp lực tưới máu đến thận đầy đủ.
– Theo dõi chức năng thận, gồm nước tiểu, cân nặng (hàng ngày), creatinine, mức lọc cầu thận và điện giải đồ huyết thanh (có thể 2-3 ngày/lần hoặc khoảng cách tùy từng trường hợp bệnh).
“Luôn nghĩ đến tổn thương thận cấp do thuốc khi thấy creatinine huyết thanh tăng trong vòng 48-72 giờ sau khi bắt đầu dùng thuốc mới”, bác sĩ khuyên.
Tin Gốc: https://vnexpress.net/bac-si-neu-ten-10-loai-thuoc-co-the-tan-pha-than-cap-tinh-5060930.html
Quy định mới về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng
Ngày 8/4, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Quy định 19 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng, áp dụng đối với các tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên trong Đảng.
Quy định nêu rõ mục tiêu nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực công tác; tăng khả năng xử lý hiệu quả các tình huống thực tiễn; kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng, nền tảng tư tưởng và các nguyên tắc tổ chức của Đảng; giữ vững định hướng chính trị, tư tưởng trong mọi hoạt động.
Một nội dung xuyên suốt là phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa"; bảo đảm sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn Đảng.
Về công tác chính trị, Quy định yêu cầu giữ vững bản chất cách mạng; kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới phù hợp thực tiễn Việt Nam; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, thống nhất ý chí và hành động trong toàn hệ thống.
Đối với công tác tư tưởng, Quy định nêu việc thống nhất nhận thức về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; về mô hình chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; về tầm nhìn và mục tiêu chiến lược trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Trung ương cũng yêu cầu chủ động nắm, phân tích, dự báo diễn biến tư tưởng, tâm trạng xã hội; kịp thời định hướng dư luận xã hội, nhất là đối với những vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Công tác tư tưởng đổi mới theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu; nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền.
Cùng với đó, quy định nhấn mạnh xây dựng chuẩn mực đạo đức cách mạng, văn hóa trong Đảng; phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; bồi dưỡng tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Tại Điều 5 về xây dựng ý thức kỷ luật, Quy định yêu cầu tuân thủ nghiêm Điều lệ Đảng, các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng; tích cực tham gia xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Cán bộ, đảng viên phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống; nêu cao tinh thần trách nhiệm, chấp hành nghiêm quy định của Đảng và những điều đảng viên không được làm; xây dựng lối sống trung thực, khiêm tốn, giản dị, gương mẫu trong công việc và đời sống.
Quy định đồng thời yêu cầu tuân thủ quy định về phát ngôn. Cán bộ, đảng viên phải nói và viết đúng quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Các cấp ủy đảng chịu trách nhiệm lãnh đạo, tổ chức thực hiện toàn diện công tác chính trị, tư tưởng; bảo đảm mọi chủ trương, kế hoạch hành động đúng đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy và người đứng đầu phải gương mẫu, nói đi đôi với làm; chịu trách nhiệm trực tiếp về công tác chính trị, tư tưởng tại cơ quan, đơn vị; tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh các biểu hiện lệch lạc.
Cán bộ, đảng viên phải giữ vững lập trường tư tưởng, tuyệt đối tin tưởng và bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đồng thời phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; gần dân, sát cơ sở, chống các biểu hiện né tránh, hình thức.
Nguyên Phong
Tin Gốc: https://vnexpress.net/quy-dinh-moi-ve-cong-tac-chinh-tri-tu-tuong-trong-dang-5061104.html
Khách đổ đến check in vườn Cúc Phương mùa bướm
Đầu tháng 4, Vườn Quốc gia Cúc Phương, Ninh Bình, vào mùa sinh sản của hàng trăm loài bướm và đom đóm.
Năm nay, mùa bướm đến sớm hơn khoảng 2-3 tuần. Đại diện vườn cho biết bướm và đom đóm xuất hiện sớm do biến động thời tiết. Miền Bắc ấm lên sớm, độ ẩm cao ngay từ cuối xuân đã tạo điều kiện thuận lợi cho sâu non phát triển nhanh, chuyển hóa sớm thành bướm. Ảnh: Đăng Foto
Đầu tháng 4, Vườn Quốc gia Cúc Phương, Ninh Bình, vào mùa sinh sản của hàng trăm loài bướm và đom đóm.
Năm nay, mùa bướm đến sớm hơn khoảng 2-3 tuần. Đại diện vườn cho biết bướm và đom đóm xuất hiện sớm do biến động thời tiết. Miền Bắc ấm lên sớm, độ ẩm cao ngay từ cuối xuân đã tạo điều kiện thuận lợi cho sâu non phát triển nhanh, chuyển hóa sớm thành bướm. Ảnh: Đăng Foto
Ghé thăm vườn quốc gia cuối tháng 3, chị Hạnh Hạnh, du khách Hà Nội, cho biết bướm xuất hiện với mật độ dày dù chưa phải cao điểm rộ nhất. Theo kinh nghiệm của chị, bướm tập trung nhiều nhất tại bãi xe lối vào Động Người Xưa và khu vực hồ cạnh cổng vườn.
Do đặc thù địa hình là đường thẳng xuyên rừng, du khách có thể chủ động dừng chân tại bất kỳ điểm nào dọc hành trình để ghi lại những khung hình ưng ý. Ảnh: whereizhanhan
Ghé thăm vườn quốc gia cuối tháng 3, chị Hạnh Hạnh, du khách Hà Nội, cho biết bướm xuất hiện với mật độ dày dù chưa phải cao điểm rộ nhất. Theo kinh nghiệm của chị, bướm tập trung nhiều nhất tại bãi xe lối vào Động Người Xưa và khu vực hồ cạnh cổng vườn.
Do đặc thù địa hình là đường thẳng xuyên rừng, du khách có thể chủ động dừng chân tại bất kỳ điểm nào dọc hành trình để ghi lại những khung hình ưng ý. Ảnh: whereizhanhan
VQG Cúc Phương có hơn 400 loài bướm như bướm phượng, bướm khế, hồ điệp, bướm phấn (ảnh) với đủ màu sắc và kích cỡ, phổ biến nhất là các loài bướm trắng và vàng. Mùa bướm ở Cúc Phương kéo dài đến khoảng cuối tháng 5. Ảnh: whereizhanhan
VQG Cúc Phương có hơn 400 loài bướm như bướm phượng, bướm khế, hồ điệp, bướm phấn (ảnh) với đủ màu sắc và kích cỡ, phổ biến nhất là các loài bướm trắng và vàng. Mùa bướm ở Cúc Phương kéo dài đến khoảng cuối tháng 5. Ảnh: whereizhanhan
Du khách xếp hàng ở lối vào Động Người Xưa chờ đến lượt chụp ảnh cùng đàn bướm, ngày 7/4.
Đại diện vườn cho biết lượng khách đổ về đông ngay cả trong tuần. Nhiều du khách "săn" ảnh bướm hồi tuần đầu tháng 4 cho hay, từ khoảng 10h sáng các ngày trong tuần, lượng người đã đổ về gây ùn tắc.
Để có trải nghiệm tốt nhất, du khách từ Hà Nội nên xuất phát từ 5h sáng để có mặt tại vườn lúc 7h30. Việc đi sớm giúp tránh cảnh ùn tắc và ghi hình bướm đẹp nhất, khi nắng gắt bướm thường tản vào bóng râm để tránh nóng. Ảnh: Nhân Hưng
Du khách xếp hàng ở lối vào Động Người Xưa chờ đến lượt chụp ảnh cùng đàn bướm, ngày 7/4.
Đại diện vườn cho biết lượng khách đổ về đông ngay cả trong tuần. Nhiều du khách "săn" ảnh bướm hồi tuần đầu tháng 4 cho hay, từ khoảng 10h sáng các ngày trong tuần, lượng người đã đổ về gây ùn tắc.
Để có trải nghiệm tốt nhất, du khách từ Hà Nội nên xuất phát từ 5h sáng để có mặt tại vườn lúc 7h30. Việc đi sớm giúp tránh cảnh ùn tắc và ghi hình bướm đẹp nhất, khi nắng gắt bướm thường tản vào bóng râm để tránh nóng. Ảnh: Nhân Hưng
Khung cảnh rừng Cúc Phương mùa bướm
Khung cảnh bướm bay ở khu vực hồ cạnh cổng vườn. Theo kinh nghiệm của Hạnh Hạnh, thời điểm dễ săn bướm nhất là những ngày sau mưa. Đầu tháng 5 dễ bắt gặp bướm nhiều màu. Video: Hung Phan
Ngoài "đặc sản" cánh bướm, đại diện Ban quản lý VQG cho biết các gốc ráy khổng lồ cũng trở thành điểm nhấn. Trong điều kiện tự nhiên tại Cúc Phương, loài ráy voi phát triển thân mập mạp theo cụm, cao 3-4 m với phiến lá dài tới 1,5 m. Đơn vị quản lý cũng cảnh báo loài cây này chứa tinh thể calci oxalat trong nhựa, có thể gây kích ứng da nếu tiếp xúc trực tiếp. Ảnh: Linh Vũ
Ngoài "đặc sản" cánh bướm, đại diện Ban quản lý VQG cho biết các gốc ráy khổng lồ cũng trở thành điểm nhấn. Trong điều kiện tự nhiên tại Cúc Phương, loài ráy voi phát triển thân mập mạp theo cụm, cao 3-4 m với phiến lá dài tới 1,5 m. Đơn vị quản lý cũng cảnh báo loài cây này chứa tinh thể calci oxalat trong nhựa, có thể gây kích ứng da nếu tiếp xúc trực tiếp. Ảnh: Linh Vũ
Tháng 4, Cúc Phương còn thu hút du khách bởi mùa đom đóm đêm. Các tour "săn" đom đóm diễn ra trong khung giờ từ 19h đến 20h. Du khách có thể lựa chọn lưu trú tại Khách sạn Cổng Rừng ngay lối vào vườn quốc gia. Giá phòng tại đây dao động 500.000-800.000 đồng. Du khách có thể liên hệ trực tiếp lễ tân của VQG để đặt phòng lưu trú qua đêm. Ảnh: Đăng Foto
Tháng 4, Cúc Phương còn thu hút du khách bởi mùa đom đóm đêm. Các tour "săn" đom đóm diễn ra trong khung giờ từ 19h đến 20h. Du khách có thể lựa chọn lưu trú tại Khách sạn Cổng Rừng ngay lối vào vườn quốc gia. Giá phòng tại đây dao động 500.000-800.000 đồng. Du khách có thể liên hệ trực tiếp lễ tân của VQG để đặt phòng lưu trú qua đêm. Ảnh: Đăng Foto
Con đường rợp bóng cây cổ thụ giữa lòng rừng nguyên sinh Cúc Phương. Để chủ động di chuyển trong rừng, du khách có thể thuê xe máy với giá 250.000 đồng mỗi xe.
Với những du khách tham quan VQG trong ngày, lịch trình lý tưởng nên từ sáng sớm và kết thúc tham quan khoảng 14-15h. Hiện vé vào cổng có giá 60.000 đồng một người, phí gửi xe tự túc dao động 20.000-30.000 đồng. Ảnh: Đăng Foto
Con đường rợp bóng cây cổ thụ giữa lòng rừng nguyên sinh Cúc Phương. Để chủ động di chuyển trong rừng, du khách có thể thuê xe máy với giá 250.000 đồng mỗi xe.
Với những du khách tham quan VQG trong ngày, lịch trình lý tưởng nên từ sáng sớm và kết thúc tham quan khoảng 14-15h. Hiện vé vào cổng có giá 60.000 đồng một người, phí gửi xe tự túc dao động 20.000-30.000 đồng. Ảnh: Đăng Foto
Cá thể hươu sao trong Vườn quốc gia Cúc Phương.
Ngoài săn cảnh đẹp mùa bướm sinh sản, du khách có thể bắt gặp một số loài động vật hoang dã trong rừng.
Vườn quốc gia Cúc Phương đang đẩy mạnh chiến lược "tái hoang dã" với mục tiêu chủ động phục hồi các quần thể động vật và hệ sinh thái. Đến năm 2050, đơn vị hướng tới xây dựng một hệ sinh thái rừng đặc dụng hoàn thiện, nơi các chuỗi thức ăn và tương tác sinh học được vận hành tự nhiên. Ảnh: Đăng Foto
Cá thể hươu sao trong Vườn quốc gia Cúc Phương.
Ngoài săn cảnh đẹp mùa bướm sinh sản, du khách có thể bắt gặp một số loài động vật hoang dã trong rừng.
Vườn quốc gia Cúc Phương đang đẩy mạnh chiến lược "tái hoang dã" với mục tiêu chủ động phục hồi các quần thể động vật và hệ sinh thái. Đến năm 2050, đơn vị hướng tới xây dựng một hệ sinh thái rừng đặc dụng hoàn thiện, nơi các chuỗi thức ăn và tương tác sinh học được vận hành tự nhiên. Ảnh: Đăng Foto
Mai Phương
Mời độc giả gửi bài, câu hỏi tại đây hoặc về [email protected]
Tin Gốc: https://vnexpress.net/khach-do-den-check-in-vuon-cuc-phuong-mua-buom-5060160.html
