Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một khả năng từng chỉ có trong khoa học viễn tưởng: tái tạo hình ảnh và giọng nói của nghệ sĩ trên màn ảnh, kể cả khi họ đã qua đời.
Tại sự kiện CinemaCon 2026, khán giả một lần nữa sững sờ khi thấy tài tử quá cố Val Kilmer “sống lại” trong trailer As Deep as the Grave. Sự kiện này không chỉ là một cột mốc công nghệ, mà còn thổi bùng ngọn lửa tranh luận vốn đã âm ỉ bấy lâu: Liệu chúng ta đang dùng công nghệ để tôn vinh nghệ thuật hay đang bóc lột cả những người đã nằm xuống?
Trong lịch sử điện ảnh, không phải màn “hồi sinh” nào cũng bị chỉ trích. Trường hợp của Paul Walker trong Fast & Furious 7 vẫn được xem là ví dụ mẫu mực về tính nhân văn. Sau tai nạn thảm khốc của Paul, ê kíp đã dùng AI kết hợp cùng hai người em trai của anh để hoàn thành những cảnh quay cuối cùng.
Thay vì khai thác thương mại đơn thuần, sự xuất hiện của Paul trong đoạn kết là một lời tri ân, giúp khán giả và đồng nghiệp được nói lời tạm biệt trọn vẹn với anh. Đó cũng là lúc công nghệ đóng vai trò là “chiếc cầu nối” đầy cảm xúc.
Tuy nhiên, ranh giới giữa tri ân và thương mại hóa bắt đầu mờ đi khi các concert “hologram” của Whitney Houston hay Michael Jackson xuất hiện. Khán giả bỏ tiền mua vé để xem một thực thể ảo nhảy múa, hát ca như thật trên sân khấu.
Lúc này, một câu hỏi mang tính đạo đức được đặt ra: Khán giả đang chiêm ngưỡng một nghệ sĩ hay đang tiêu thụ một “món hàng” được lập trình sẵn để sinh lời cho các tập đoàn?
Năm 2019, dự định “hồi sinh” James Dean sau 70 năm cho bộ phim chiến tranh Finding Jack đã khiến tài tử Chris Evans phẫn nộ: “Điều này thật tồi tệ. Chẳng lẽ chúng ta sắp có một bức tranh mới của Picasso sao?”.
Đến nay, dự án Finding Jack vẫn chưa được triển khai rộng rãi như kế hoạch ban đầu và trở thành một ví dụ điển hình mỗi khi nhắc đến tranh cãi xoay quanh việc “hồi sinh” diễn viên bằng công nghệ.
Không chỉ có Hollywood, Trung Quốc cũng “dữ dội” trong việc cậy nhờ AI đưa nghệ sĩ quá cố trở lại. Gần đây, trào lưu dùng AI hồi sinh các ngôi sao đã khuất như CoCo Lee hay Cao Dĩ Tường để họ “trò chuyện” với fan đã gây bão mạng xã hội ở đất nước tỉ dân.
Khác với sự cẩn trọng của các hãng phim Mỹ, nhiều công ty AI Trung Quốc đã tự ý tạo ra các video này mà không có sự đồng ý của gia đình nghệ sĩ. Điều này dẫn đến những tình huống phản cảm khi các “bản sao ảo” được dùng để bán hàng trực tuyến hoặc quảng bá dịch vụ.
Clip Coco Lee và Cao Dĩ Tường được AI hồi sinh trò chuyện với người hâm mộ – Video: SingTao
Sự việc nghiêm trọng đến độ gia đình của CoCo Lee đã phải lên tiếng yêu cầu gỡ bỏ các video vì hành vi “xâm phạm hình ảnh và gây đau lòng cho người thân”.
Khán giả ngày nay không chỉ quan tâm đến hình ảnh, mà còn tìm kiếm cảm xúc thật và câu chuyện phía sau người nghệ sĩ. Một sản phẩm có thể hoàn hảo về mặt kỹ thuật, nhưng nếu thiếu đi yếu tố con người, rất khó tạo được sự đồng cảm lâu dài.
Ở góc độ khác, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng nếu không có khung pháp lý rõ ràng, việc khai thác hình ảnh sau khi nghệ sĩ qua đời có thể dẫn đến những tranh chấp phức tạp về bản quyền và quyền nhân thân.
Không thể phủ nhận AI đang mở ra nhiều khả năng mới cho điện ảnh, từ việc phục dựng hình ảnh lịch sử đến hoàn thiện những dự án dang dở. Tuy nhiên, khi công nghệ tiến xa hơn, câu hỏi quan trọng không còn là “có thể làm gì”, mà là “nên làm đến đâu”.
Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng việc sử dụng AI để tái hiện nghệ sĩ cần đi kèm ba yếu tố: sự đồng thuận từ gia đình hoặc người đại diện, mục đích rõ ràng mang tính tôn vinh hoặc nghệ thuật, và sự minh bạch với khán giả.
Tại đại hội cổ đông thường niên ngày 16/4, ông Phan Chiến Thắng, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Masan High-tech Materials (MSR), cho rằng sau làn sóng tỷ phú nhờ trí tuệ nhân tạo (AI), giới siêu giàu tiếp theo sẽ là những người nắm giữ các vật liệu thiết yếu cho ngành này. Ông nhắc tới vonfram (tungsten), loại vật liệu đóng góp phần lớn trong cơ cấu doanh thu doanh nghiệp.
Do đó, MSR đặt mục tiêu doanh thu năm nay tới 20.300 tỷ đồng, tăng gần gấp 3. Còn lợi nhuận sau thuế khoảng 1.700-2.500 tỷ đồng, tăng hơn 150-220 lần so với năm ngoái.
Nhờ chịu nhiệt trên 3.400 độ C, độ cứng gần bằng kim cương và dẫn điện tốt, vonfram được dùng làm vật liệu kết nối vi mạch, hệ thống điện toán trong ngành bán dẫn và sản xuất đạn lĩnh vực quốc phòng. Vật liệu này hầu như không có giải pháp thay thế hoàn hảo, giá tăng cả chục lần trong một năm qua, biến động mạnh nhất trong hơn hai thập kỷ.
Theo ông Thắng, mức giá ammonium paratungstate (APT, sản phẩm trung gian của vonfram) phản ánh trong báo cáo tài chính năm 2025 trung bình là 500 USD mỗi 10 kg (mtu). Trong khi đó, giá vật liệu này niêm yết tại công ty nghiên cứu thị trường Shanghai Metals Market ở mức 180.000 USD mỗi tấn (khoảng 1.800 USD một mtu) vào trưa ngày 16/4. Vật liệu này từng tăng hơn 3.000 USD vào cuối tháng 3, do xung đột Trung Đông và tình trạng siết xuất khẩu của Trung Quốc - thị trường cung ứng lớn nhất thế giới, theo CNBC.
Ông Danny Le, Chủ tịch HĐQT MSR, cho biết với mỗi 100 USD APT tăng giá, họ có thêm 50 triệu USD doanh thu và 10 triệu USD lợi nhuận sau thuế. "Nếu giá mỗi mtu ở mức 1.500 USD, chúng tôi trả hết nợ trong năm 2028", ông nói. Thời điểm xóa nợ sẽ sớm hơn một năm nếu giá này đạt 2.000 USD. Điều này đồng nghĩa, công ty sẽ có nguồn lực để trả cổ tức cho cổ đông vào 2027.
Tính đến cuối năm 2025, MSR nợ ròng gần 10.400 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ nợ/EBITDA (chỉ số đo lường khả năng trả nợ của doanh nghiệp bằng lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao) là 4,8 lần, cải thiện so với mức 6 lần của năm trước đó.
Năm ngoái, mỏ Núi Pháo (trữ lượng 55 triệu tấn) của công ty được kéo dài thời gian khai thác đến năm 2044. Họ cũng được cấp phép khai thác thêm một mỏ trữ lượng 28 triệu tấn, dự kiến vận hành trong quý tới.
MSR cũng nhập khẩu thêm quặng ngoài để tinh chế, nhằm tối ưu hóa công suất cho nhà máy tinh luyện tại Công ty con Vonfram Masan (MTC). Hiện họ có hơn 20 nhà cung cấp, gồm "ông lớn" Mitsubishi từ Nhật Bản.
Đại diện MSR dẫn các dự báo cho thấy làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI toàn cầu có thể đạt 5.000-8.000 tỷ USD tới năm 2030, thúc đẩy nhu cầu vonfram lên 24.000 tấn. Trong 5 năm qua, công ty nắm giữ trung bình 21% nguồn cung vật liệu này ngoài Trung Quốc.
Ngoài vonfram, quặng đa kim từ mỏ Núi Pháo còn chế biến ra các vật liệu khác gồm fluorspar, tinh quặng đồng, bismuth - các vật liệu quan trọng trong ngành công nghiệp và điện khí hóa.
Ban điều hành cho biết kết quả kinh doanh đầu năm khá thuận lợi. Quý I, họ đạt lợi nhuận sau thuế gần 540 tỷ đồng, tương đương 20 triệu USD. Công ty dự tính chuyển niêm yết từ sàn UPCoM sang Sở Giao dịch chứng khoán TP HCM (HoSE), sau khi công ty mẹ Masan bán thêm 2% tổng lượng cổ phiếu, nhằm giảm tỷ lệ sở hữu tại MSR.
Trên sân nhà Bình Phước, CLB Trường Tươi Đồng Nai dễ dàng tạo ra một thế trận áp đặt trước đội khách. Xuân Trường, Minh Vương giúp đoàn quân của HLV Nguyễn Việt Thắng kiểm soát bóng tốt, tạo ra rất nhiều cơ hội trong hiệp 1.
Phút 25, CLB Trường Tươi Đồng Nai có bàn mở tỷ số. Từ pha đá phạt trực tiếp của Minh Vương, Thanh Minh bật cao đánh đầu chuyền bóng vào trong để Thành Lộc đánh đầu nối, làm tung lưới thủ môn Văn Tú. 7 phút sau, Minh Vương lại tỏa sáng vời đường chuyền thông minh để Alex Sandro băng xuống dứt điểm tinh tế bằng má ngoài chân phải, nâng tỷ số lên 2-0 cho CLB Trường Tươi Đồng Nai.
Bên kia chiến tuyến, CLB Quảng Ninh nỗ lực phòng ngự nhưng không thể đứng vững trước sức ép lớn của Trường Tươi Đồng Nai. Các tình huống phản công của các học trò HLV Nguyễn Văn Đàn cũng đơn điệu, dễ bị giải hóa và khung thành của thủ môn Bùi Tấn Trường không bị đặt trong tình trạng báo động.
Sang hiệp 2, CLB Quảng Ninh nỗ lực đẩy cao đội hình nhằm tìm kiếm bàn rút ngắn tỷ số. Sau gần 15 phút không thể tạo khác biệt, đội bóng đất mỏ buộc phải chơi tất tay. HLV Nguyễn Văn Đàn tung lão tướng Nghiêm Xuân Tú, Vũ Minh Tuấn và cựu tiền đạo U.19 Việt Nam Nguyễn Kim Nhật vào sân. CLB Quảng Ninh không thể tiếp tục chơi phòng ngự phản công nữa mà buộc phải dồn toàn lực tấn công.
Nhưng cũng tương tự hiệp 1, chất lượng các pha triển khai tấn công của CLB Quảng Ninh không cao. Chưa hết, đội khách còn phải chơi thiếu người trong 10 phút cuối khi Thái Bá Sang nhận thẻ vàng thứ 2, bị truất quyền thi đấu. Đến phút 85, CLB Quảng Ninh còn phải nhận thêm bàn thua thứ 3 sau pha qua người và cứa lòng khéo léo của Alex Sandro.
Với kết quả này, CLB Trường Tươi Đồng Nai tiếp tục dẫn đầu bảng xếp hạng với 35 điểm, hơn đội nhì bảng Bắc Ninh của cố vấn Park Hang-seo 6 điểm. Trong khi đó, CLB Quảng Ninh vẫn có 15 điểm, đứng thứ 9 trên bảng xếp hạng.
Ngay sau cuộc họp triển khai công tác ngân hàng ngày 9-4 do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn chủ trì, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) đã giảm 0,5%/năm lãi suất huy động và lãi suất cho vay trên nhiều kỳ hạn từ ngày 10-4.
Động thái này phù hợp với chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về việc kéo giảm mặt bằng lãi suất thị trường, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí hợp lý trong giai đoạn nền kinh tế đang nỗ lực duy trì đà tăng trưởng.
Việc điều chỉnh áp dụng đồng thời trên cả hai chiều huy động và cho vay cũng phản ánh cách tiếp cận hài hòa của Sacombank trong việc cân đối quyền lợi hợp lý của người gửi tiền và giảm bớt áp lực chi phí vốn cho người vay, đặc biệt là nhóm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Đại diện Sacombank cho biết: "Đây là bước đi cụ thể trong định hướng điều hành lãi suất linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường và quản trị nguồn vốn thận trọng mà Sacombank đã theo đuổi nhất quán qua nhiều năm.
Ngân hàng luôn xác định rằng hoạt động kinh doanh hiệu quả và trách nhiệm với cộng đồng không phải hai mục tiêu đối lập mà cần được cân đối hài hòa".
Trên thực tế, chính sách lãi suất của Sacombank luôn được vận hành theo nguyên tắc minh bạch và tuân thủ quy định.
Không chỉ niêm yết biểu lãi suất huy động và phí dịch vụ công khai tại quầy và trực tuyến, Sacombank còn tập trung điều hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên của Chính phủ và thương mại xuất nhập khẩu.
Báo cáo tài chính năm 2025 của Sacombank cũng ghi nhận biên lãi ròng (NIM) ở mức 2,86%, phản ánh sự chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay ở mức hợp lý, ổn định.
Trong thời gian tới, Sacombank cho biết sẽ tiếp tục bám sát định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước, triển khai các chính sách lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, góp phần vào mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
