Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến hoàn thiện theo hướng siết chặt quản lý ô nhiễm ngay từ nguồn, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài trong thực thi luật hiện hành.
Ba nhóm chính sách lớn được đặt ra gồm: phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, quản lý chất lượng môi trường nước mặt và kiểm soát ô nhiễm không khí. Các điều chỉnh này được xây dựng trên cơ sở tổng kết thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020, trong đó nhiều quy định được đánh giá là chưa theo kịp thực tiễn, đặc biệt ở khâu tổ chức thực hiện và hạ tầng.
Hai phương án phân loại rác tại nguồn
Một trong những điểm cần thay đổi là quy định phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, dù được luật hóa nhưng triển khai chưa hiệu quả. Dự thảo hiện đưa ra hai phương án: giữ mô hình ba nhóm gồm rác có khả năng tái sử dụng, tái chế; rác thực phẩm và rác sinh hoạt khác. Hoặc đơn giản hóa còn hai nhóm, trong đó rác thực phẩm được gộp vào rác sinh hoạt.
Báo cáo đánh giá thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 cho thấy sau nhiều năm triển khai, việc phân loại rác tại nguồn mới chủ yếu dừng ở thí điểm, chưa được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước. Nguyên nhân lớn nhất là thiếu đồng bộ giữa quy định, hạ tầng thu gom xử lý và cơ chế tổ chức thực hiện.
Hiện khoảng 63% chất thải rắn sinh hoạt vẫn được xử lý bằng chôn lấp, trong đó nhiều bãi không hợp vệ sinh. Trong khi đó, rác thực phẩm chiếm hơn 50% tổng lượng rác nhưng năng lực xử lý thành phân hữu cơ mới đạt khoảng 13%. Điều này khiến việc tách riêng rác hữu cơ trụ cột của mô hình ba nhóm gặp nhiều khó khăn trong thực tiễn.
Không ít địa phương chưa có hệ thống thu gom và xử lý tương ứng sau phân loại. Dù người dân phân loại tại nguồn, rác vẫn bị thu gom chung do thiếu hạ tầng riêng biệt. Cùng với đó là hạn chế về quỹ đất, chi phí đầu tư cao và sự phụ thuộc vào các hợp đồng xử lý rác theo công nghệ chôn lấp kéo dài.
Một số địa phương như Hải Phòng ghi nhận tỷ lệ xử lý bằng chôn lấp có thời điểm lên tới 85%, cao hơn nhiều so với mục tiêu giảm xuống dưới 30%.
Không cấp phép nếu sông, hồ vượt sức chịu tải
Với môi trường nước mặt, dự thảo sửa đổi nhấn mạnh nguyên tắc kiểm soát ô nhiễm theo khả năng chịu tải của từng sông, hồ. Theo đó, các dự án có xả thải trực tiếp sẽ không được phê duyệt đánh giá tác động môi trường hoặc cấp phép môi trường nếu nguồn tiếp nhận đã được xác định không còn khả năng tiếp nhận thêm chất ô nhiễm.
Điểm mới là việc phân tách rõ hai trường hợp: nguồn nước không còn khả năng chịu tải đối với toàn bộ thông số và trường hợp chỉ vượt ngưỡng ở một số thông số nhất định. Cách tiếp cận này nhằm khắc phục bất cập hiện hành khi khái niệm “hết khả năng chịu tải” chưa được định lượng rõ ràng, gây khó khăn trong áp dụng.
Báo cáo tổng kết thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 cho thấy việc cấp phép hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên từng dự án riêng lẻ, chưa tính đến tổng tải lượng ô nhiễm của toàn lưu vực. Hệ quả là nhiều dự án đều đạt quy chuẩn nhưng tổng xả thải lại vượt khả năng tự làm sạch của sông, hồ.
Thực tế, nhiều hệ thống sông đã rơi vào tình trạng quá tải kéo dài. Dự thảo vì vậy chuyển sang cách tiếp cận theo lưu vực và sức chịu tải tổng thể, thay vì quản lý rời rạc từng nguồn thải. Tuy nhiên, vẫn có cơ chế linh hoạt cho dự án áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến, tái sử dụng nước hoặc không làm gia tăng ô nhiễm.
Theo dự thảo, trách nhiệm của chính quyền địa phương cũng được nâng lên, trong đó chủ tịch UBND cấp tỉnh có thể bị xem xét trách nhiệm nếu để xảy ra ô nhiễm nghiêm trọng trên địa bàn.
Trong lĩnh vực không khí, dự thảo chuyển từ cơ chế cảnh báo sang dự báo ô nhiễm, nhằm tăng tính chủ động trong phòng ngừa thay vì phản ứng khi ô nhiễm đã xảy ra.
Theo cơ quan soạn thảo, quy định hiện hành mới chủ yếu dừng ở cảnh báo, chưa tạo đủ cơ sở pháp lý để triển khai các biện pháp ứng phó sớm trong các đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng.
Báo cáo thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 cũng chỉ ra hạn chế này, khi hệ thống quản lý chưa đủ công cụ để dự báo và kích hoạt biện pháp phòng ngừa kịp thời, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Dự thảo đồng thời làm rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong tổ chức ứng phó khẩn cấp và chịu trách nhiệm về chất lượng không khí trên địa bàn.
Một điểm mới của dự thảo là kiểm soát phát thải từ giao thông vận tải – nguồn gây ô nhiễm ngày càng lớn tại đô thị. Dự thảo bổ sung cơ sở pháp lý để lắp đặt thiết bị giám sát phát thải đối với một số loại phương tiện, đồng thời cho phép địa phương điều tiết phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch tại một số khu vực, thời điểm phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội.
Cơ quan soạn thảo cũng rà soát quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật đối với phương tiện giao thông nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp để phù hợp với mô hình quản lý mới.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi được xây dựng nhằm khắc phục các bất cập phát sinh trong quá trình thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020, bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan và phù hợp hơn với thực tiễn quản lý môi trường hiện nay.
Việc sửa đổi tập trung hoàn thiện các công cụ quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao tính khả thi trong tổ chức thực hiện, đồng thời đáp ứng yêu cầu kiểm soát ô nhiễm và thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Sau khi Hyundai Santa Fe được nâng cấp lên thế hệ mới vào tháng 9/2024 và chỉ có tùy chọn động cơ xăng, những chiếc xe máy dầu đời cũ bất ngờ được săn đón. Điều này đem tới cơ hội đẩy giá cho các thương lái; thậm chí, nhiều xe sản xuất năm 2024 vẫn được rao bán giá 1,3 tỷ đồng vào thời điểm đầu năm nay.
Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, giá xe Santa Fe máy dầu phom cũ đã giảm. Tham khảo một số đại lý kinh doanh ô tô đã qua sử dụng tại Hà Nội, những xe máy dầu thuộc phiên bản cao cấp nhất đang có giá giao dịch khoảng 1,25 tỷ đồng, với số km đã sử dụng dao động trong khoảng 30.000-40.000km.
Đại lý bạo tay “ôm” Santa Fe máy dầu trước Tết, nay gặp khó
Anh Đoàn Dũng, phụ trách nội dung một nền tảng mua bán ô tô trực tuyến, cho biết: “So với trước Tết thì hiện tại, những chiếc Santa Fe máy dầu đời 2024 đã giảm giá khoảng 40-50 triệu đồng. Nếu khách hàng giao dịch qua đại lý xe cũ, từ trước Tết đến sau Tết tính ra mất cả trăm triệu đồng”.
Lý giải về tình trạng này, anh Dũng cho rằng tình hình giá nhiên liệu biến động trong vài tháng gần đây là một trong những nguyên nhân chính. Sau nhiều lần điều chỉnh giảm, giá dầu diesel ghi nhận ngày 15/4 đang ở mức 32.969 đồng/lít, vẫn cao hơn đáng kể so với giá xăng RON95-III (23.543 đồng/lít).
“Nếu bắt buộc phải mua xe xăng, khách hàng có xu hướng chọn xe mới (Santa Fe), do giá xe đang được ưu đãi lớn”, anh Dũng cho hay. Ngoài ra, theo chuyên gia này, tình hình kinh tế khó khăn trong những tháng đầu năm cũng tác động đến quyết định mua sắm của người dùng.
Theo nhận định của anh Dũng, trong năm nay, những chiếc Santa Fe máy dầu giá trên 1 tỷ đồng sẽ khó tìm được khách. Thay vào đó, những chiếc Hyundai Tucson cũ giá tầm 800-900 triệu đồng hoặc thấp hơn là Mazda CX-5 ở tầm giá 700 triệu đồng lại đang có tính thanh khoản tốt trên thị trường ô tô đã qua sử dụng.
“Thị trường chậm, khó thanh khoản nên giờ đây các đại lý xe cũ buộc phải hạ giá, do trước Tết đã nhập số lượng lớn xe. Có showroom đang tồn tới 10 xe, rao bán liên tục nhưng vẫn chưa thể “xả hàng” thành công”, anh Dũng cho hay.
Hyundai Santa Fe máy dầu có “hot” trở lại khi giá dầu giảm?
Theo dự đoán của giới kinh doanh xe cũ, Hyundai Santa Fe máy dầu có thể tiếp tục giảm giá trong thời gian tới.
“Trong năm 2025, những chiếc xe phom cũ được người dùng săn đón nên tự nó đẩy giá lên, còn biên lợi nhuận của các đại lý xe cũ với một chiếc Hyundai Santa Fe có giá 1-1,2 tỷ đồng dao động trong khoảng 50-80 triệu đồng, tức chiếm khoảng 3-7% giá trị tiền bỏ ra”, một chủ gara chia sẻ.
Theo nhận định của giới kinh doanh, xuất phát từ nhu cầu, khách hàng có thể chấp nhận trả giá cao để sở hữu Hyundai Santa Fe máy dầu phom cũ. Nhưng khi thị trường đi xuống, giá xe có thể giảm thêm 5%, về đúng giá trị thật.
Tất nhiên, điều này sẽ còn phụ thuộc vào tình hình giá dầu cũng như độ mở của kinh tế. Càng gần về cuối năm, người dùng sẽ có điều kiện tài chính hơn, nhưng trước tình hình giá xe đã giảm, khách hàng có thể khó chấp nhận mức giá lên tới 1,3 tỷ đồng như thời điểm trước Tết Nguyên đán.
Chủ trương đầu tư Trung tâm hành chính mới và Quảng trường trung tâm tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm theo phương thức đối tác công - tư (PPP), loại hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT), được HĐND TP HCM thông qua sáng 18/4.
Nhà đầu tư là Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Mặt Trời Sài Gòn (thuộc Sun Group). Dự án đặt tại phường An Khánh, với tổng diện tích khoảng 46,7 ha, gồm các hạng mục trung tâm hành chính, quảng trường, nhà hát và công trình phụ trợ.
Theo UBND TP HCM, việc triển khai theo hình thức PPP nhằm huy động nguồn lực xã hội, giảm áp lực ngân sách trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng lớn. Trung tâm hành chính mới dự kiến phục vụ 6.000-8.000 cán bộ, công chức, viên chức, đồng thời tiếp nhận 1.500-2.000 lượt người dân, doanh nghiệp mỗi ngày qua hệ thống "một cửa".
Công trình được định hướng hình thành tổ hợp hành chính - chính trị tập trung, góp phần sắp xếp lại trụ sở phân tán hiện nay, nâng cao hiệu quả sử dụng đất đô thị. Các trụ sở cũ sẽ được tái bố trí, khai thác theo quy hoạch.
Dự án gồm nhiều hạng mục như hạ tầng kỹ thuật, bãi đỗ xe ngầm, trung tâm hành chính, trung tâm biểu diễn (nhà hát) và quảng trường trung tâm. Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 29.600 tỷ đồng.
Trong đó, khối trung tâm hành chính có diện tích sàn khoảng 272.000 m2; trung tâm biểu diễn quy mô khoảng 2.000 chỗ; quảng trường có thể phục vụ tối đa 268.000 người trong các sự kiện chính trị và đến 500.000 người với sự kiện văn hóa.
Khu quảng trường kết hợp công viên, hồ trung tâm, dự kiến bố trí các công trình biểu tượng như tượng đài, đài phun nước, khán đài..., phục vụ 1.000-3.000 lượt khách mỗi ngày. Không gian này được định hướng trở thành khu công cộng quy mô lớn, tăng diện tích cây xanh và mặt nước.
Về tài chính, dự án thực hiện theo hợp đồng BT, thanh toán cho nhà đầu tư bằng quỹ đất và ngân sách. Trong đó, giá trị quỹ đất dự kiến khoảng 22.100 tỷ đồng, phần còn lại khoảng 7.400 tỷ đồng từ ngân sách thành phố. Quỹ đất đối ứng nằm tại các lô đất thuộc phân khu 1, phường An Khánh, giá trị cụ thể sẽ được xác định tại thời điểm giao đất.
Dự kiến công trình triển khai giai đoạn 2026-2028, thời gian hợp đồng khoảng 5 năm, bao gồm xây dựng và thanh toán sau bàn giao.
Khu đô thị mới Thủ Thiêm rộng khoảng 930 ha, được quy hoạch từ năm 1996, định hướng trở thành trung tâm tài chính - thương mại mới của TP HCM. Thành phố đã phê duyệt quy hoạch phân khu 1/2000 và quy hoạch chi tiết 1/500 khu trung tâm hành chính - chính trị - văn hóa tại đây, làm cơ sở triển khai dự án.
Hiện trụ sở các cơ quan TP HCM còn phân tán, trong đó UBND và HĐND đặt tại công trình hơn 100 năm tuổi trên đường Lê Thánh Tôn. Trung tâm hành chính mới được kỳ vọng tạo đầu mối tập trung, hiện đại hóa bộ máy quản lý, đồng thời hình thành không gian công cộng mang tính biểu tượng. Trụ sở hiện hữu sẽ được bảo tồn, khai thác phục vụ tham quan, du lịch và giáo dục truyền thống.
Ngày 19/4, Bắc Ninh tổ chức đối thoại giữa lãnh đạo tỉnh, các sở ngành với gần 400 cán bộ công đoàn cơ sở và công nhân trong doanh nghiệp. Nội dung tập trung vào tiền lương, phúc lợi, bảo hiểm xã hội, hưu trí và nhà ở xã hội.
Toàn tỉnh có hơn 26.000 doanh nghiệp với khoảng 820.000 lao động, trong đó 568.000 người làm việc tại các khu công nghiệp. Nhiều ý kiến tại hội nghị phản ánh khoảng cách giữa chính sách và thực tế việc làm, thu nhập của người lao động.
Ông Phạm Văn Trung, Chủ tịch Công đoàn Công ty Goertek Vina - doanh nghiệp điện tử có gần trăm nghìn lao động làm việc tại KCN Quế Võ, đề nghị nghiên cứu giảm tuổi nghỉ hưu với lao động sản xuất. Theo ông, dù tuổi hưu đang tăng theo lộ trình lên 62 với nam vào năm 2028 và 60 với nữ vào năm 2035, doanh nghiệp tư nhân hầu như không bố trí việc làm cho lao động ở độ tuổi này, nhất là vị trí trực tiếp sản xuất do yêu cầu về sức khỏe và năng suất.
"Nhiều lao động buộc phải nghỉ việc sớm, dẫn đến thiệt thòi về thu nhập và quyền lợi bảo hiểm xã hội khi chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu", ông nói.
Bộ luật Lao động quy định tuổi nghỉ hưu tăng dần theo lộ trình, đồng thời cho phép nghỉ sớm tối đa 5 năm với người suy giảm khả năng lao động hoặc làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu nghỉ trước tuổi, người lao động bị giảm 2% tỷ lệ hưởng lương hưu mỗi năm.
Đây không phải lần đầu xuất hiện đề xuất phân loại nhóm lao động để nghỉ hưu sớm. Trước đó, khi góp ý dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi năm 2024, Liên đoàn Lao động TP Hà Nội cũng kiến nghị áp dụng cơ chế này với công nhân trực tiếp sản xuất.
Về tiền lương tối thiểu vùng, bà Vũ Thị Ninh, Chủ tịch Công đoàn Công ty Cổ phần công nghệ cao môi trường Bình Nguyên, cho biết mức lương tối thiểu vùng II hiện là 4,73 triệu đồng mỗi tháng. Mức này chưa theo kịp đà tăng của điện, nước, xăng dầu và nhu yếu phẩm.
"Đề xuất lãnh đạo tỉnh sớm kiến nghị với Chính phủ điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng để đảm bảo thu nhập và giá trị tích lũy của lao động", bà nói.
Phản hồi các kiến nghị, Phó giám đốc Sở Nội vụ Trần Văn Hà cho biết pháp luật hiện hành đã có các quy định linh hoạt cho phép nghỉ hưu sớm trong một số trường hợp, như làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Với đề xuất giảm tuổi hưu, Sở sẽ tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền để xem xét trong quá trình hoàn thiện chính sách. Đồng thời, tỉnh sẽ nghiên cứu giải pháp sử dụng lao động cao tuổi phù hợp hơn trong doanh nghiệp.
Về lương tối thiểu, Sở Nội vụ Bắc Ninh cho biết đã báo cáo Bộ Nội vụ trong tháng 4, đề nghị sớm điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng phù hợp với chi phí sinh hoạt hiện nay và sẽ tiếp tục theo dõi để kiến nghị bổ sung.
Hiện mức lương tối thiểu áp dụng từ ngày 1/1/2026 là 5,31 triệu đồng với vùng I; 4,73 triệu đồng vùng II; 4,14 triệu đồng vùng III và 3,7 triệu đồng vùng IV. Đây là mức sàn để doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận trả lương.
Khảo sát của Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam với 3.000 lao động tại 10 tỉnh, thành cho thấy 55% có thu nhập chỉ đủ chi tiêu cơ bản, 26% phải tằn tiện và 8% không đủ sống, phải làm thêm. Gần 73% lao động độc thân cho biết thu nhập là rào cản chính khiến họ chưa lập gia đình.
Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam cho biết giai đoạn 2015-2022, lương tối thiểu danh nghĩa tăng từ 119 USD lên 168 USD/tháng nhưng giá trị thực tăng chậm do lạm phát. Giai đoạn 2015-2019, lương danh nghĩa tăng 42,7% nhưng thực tế chỉ tăng 20,1%; từ 2020-2022, lương danh nghĩa tăng hơn 6%, song thực tế chỉ tăng 0,7%.
Cơ quan này khuyến nghị việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng cần dựa trên dữ liệu về lạm phát, tăng trưởng, năng suất lao động và khả năng chi trả của doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm theo kịp chi phí sinh hoạt.
