Mục Lục
ToggleNgày 16.4, tin từ Sở Nông nghiệp – Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, nắng nóng gay gắt khiến hơn 1.300 ha nuôi thủy sản tại Cà Mau thiệt hại trên 70%, chủ yếu ở tôm nuôi, cua và sò huyết.
Đáng chú ý, nắng nóng gay gắt không chỉ làm giảm sản lượng mà còn kéo theo chuỗi tác động tiêu cực trong ao nuôi. Nước bốc hơi nhanh khiến mực nước hạ thấp, ao nuôi cạn dần và “sắc nước” tăng lên, kéo theo nhiệt độ và độ mặn cùng lúc tăng cao. Đây là yếu tố trực tiếp làm suy giảm sức đề kháng của thủy sản, mở đường cho mầm bệnh tồn lưu trong môi trường phát triển mạnh.
Trước hiện trạng đó, nguy cơ dịch bệnh bùng phát trên diện rộng được cảnh báo ở mức rất cao. Những biến động nhỏ trong môi trường nước, dưới tác động của nắng nóng gay gắt, có thể nhanh chóng chuyển thành thiệt hại lớn, đặc biệt ở các vùng nuôi mật độ cao.
Trước áp lực từ nắng nóng, Sở Nông nghiệp – Môi trường tỉnh Cà Mau đã báo cáo UBND tỉnh đề nghị Trung ương hỗ trợ 50 tấn Chlorine từ nguồn dự trữ quốc gia. Lượng hóa chất này được xác định là giải pháp cấp bách nhằm tiêu độc, khử trùng môi trường ao nuôi, góp phần kiểm soát dịch bệnh và giảm thiểu thiệt hại.
Tin Gốc: Thanh Niên
Theo các bác sĩ, việc chủ động thăm khám trước khi cưới không chỉ giúp bảo vệ khả năng sinh sản mà còn là nền tảng quan trọng cho hạnh phúc gia đình lâu dài.
Theo TS Lê Thị Thu Hà - nguyên Trưởng Khoa sản N1 Bệnh viện Từ Dũ, khám sức khỏe tiền hôn nhân không đơn thuần là một lần kiểm tra sức khỏe tổng quát mà là bước chuẩn bị chủ động, khoa học cho cuộc sống hôn nhân và kế hoạch sinh con an toàn.
"Khám tiền hôn nhân giúp đánh giá toàn diện sức khỏe sinh sản của cả nam và nữ. Thông qua thăm khám, xét nghiệm và tư vấn chuyên khoa, bác sĩ có thể phát hiện sớm các rối loạn nội tiết, bệnh lý phụ khoa - nam khoa, các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc những bất thường có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và mang thai sau này", bác sĩ Hà cho biết.
Thực tế cho thấy nhiều bệnh lý sinh sản diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng. Rối loạn rụng trứng, lạc nội mạc tử cung ở nữ giới hay tinh trùng yếu, tinh trùng ít ở nam giới thường chỉ được phát hiện khi các cặp đôi gặp khó khăn trong việc có con. Khi đó, việc điều trị không chỉ tốn thời gian, chi phí mà còn tạo áp lực tâm lý lớn cho cả hai vợ chồng.
Không ít cặp đôi trẻ đến khám hiếm muộn mới ngỡ ngàng khi biết rằng vấn đề của mình đã tồn tại từ nhiều năm trước. Theo TS Hà, nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thói quen và nhận thức đúng về khám sức khỏe tiền hôn nhân. Nhiều người cho rằng còn trẻ, khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường thì không cần đi khám.
Bên cạnh đó, tâm lý e ngại, chủ quan hoặc lo sợ việc phát hiện bệnh sẽ ảnh hưởng đến kế hoạch cưới hỏi cũng khiến nhiều cặp đôi trì hoãn thăm khám. Một số trường hợp từng khám sức khỏe tổng quát nhưng chưa được đánh giá chuyên sâu về sức khỏe sinh sản nên các vấn đề tiềm ẩn vẫn bị bỏ sót.
"Chỉ đến khi kết hôn, mong con trong thời gian dài mà chưa có thai, họ mới tìm đến cơ sở chuyên khoa hiếm muộn. Lúc này một số bệnh lý đã tiến triển nặng hơn, việc điều trị trở nên phức tạp và ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý, hạnh phúc gia đình", TS Hà chia sẻ.
Đánh giá về thực tế hiện nay, TS Hà cho rằng giới trẻ vẫn còn khá thờ ơ với khám sức khỏe tiền hôn nhân. Một phần do tâm lý chủ quan, phần khác do thiếu thông tin và truyền thông đúng cách. Ở nhiều nơi, khám tiền hôn nhân vẫn chưa được xem là một nội dung chăm sóc sức khỏe thiết yếu trước khi lập gia đình.
Theo các bác sĩ, thời điểm lý tưởng để khám sức khỏe tiền hôn nhân là trước khi cưới khoảng 3-6 tháng. Khoảng thời gian này đủ để phát hiện và điều trị các bệnh lý ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, thực hiện các mũi tiêm ngừa cần thiết như rubella, viêm gan B, thủy đậu cũng như điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng và tâm lý theo tư vấn y khoa.
Trong trường hợp đã cận ngày cưới, các chuyên gia vẫn khuyến cáo nên đi khám. Việc thăm khám lúc này vẫn có giá trị trong việc đánh giá sức khỏe sinh sản ban đầu, tư vấn kế hoạch mang thai an toàn và phát hiện sớm những yếu tố nguy cơ cần theo dõi sau khi kết hôn.
Khám sức khỏe tiền hôn nhân bao gồm khám tổng quát, khám và tư vấn sức khỏe sinh sản cho cả nam và nữ, thực hiện các xét nghiệm cần thiết và tư vấn tiêm ngừa, chuẩn bị mang thai.
Đối với nữ giới, việc khám phụ khoa, siêu âm tử cung - buồng trứng, đánh giá chu kỳ kinh nguyệt giúp phát hiện sớm các bệnh lý phụ khoa. Đối với nam giới, khám nam khoa và đánh giá chất lượng tinh trùng có ý nghĩa quan trọng trong việc tầm soát nguy cơ hiếm muộn.
Theo TS Lê Thị Thu Hà, nam giới hoàn toàn không nên đứng ngoài khám sức khỏe tiền hôn nhân. Thống kê cho thấy khoảng một nửa các trường hợp hiếm muộn có liên quan đến nam giới nhưng trên thực tế nhiều nam giới vẫn chưa có thói quen khám sức khỏe sinh sản.
"Khám tiền hôn nhân không phải là trách nhiệm riêng của phụ nữ mà là sự chuẩn bị chung của cả hai vợ chồng cho cuộc sống gia đình và thế hệ con cái sau này", TS Hà nhấn mạnh.
Việc chuẩn bị sức khỏe sinh sản tốt trước khi mang thai giúp giảm đáng kể các nguy cơ cho cả mẹ và bé. Đối với người mẹ, việc phát hiện và kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp giúp hạn chế các biến chứng thai kỳ như tiền sản giật, sinh non, sẩy thai, thai lưu.
Đối với thai nhi, việc tầm soát bệnh di truyền, bổ sung axit folic và tiêm ngừa đầy đủ trước khi mang thai giúp giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh, sinh non, nhẹ cân và các bệnh lây truyền từ mẹ sang con.
Theo các chuyên gia, khám sức khỏe tiền hôn nhân là một khoản "đầu tư sớm" nhưng mang lại giá trị lâu dài. Khi bước vào hôn nhân với sự chuẩn bị tốt về sức khỏe, kiến thức và tâm lý, các cặp đôi không chỉ chủ động hơn trong kế hoạch sinh con mà còn góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho một gia đình hạnh phúc, bền vững.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Câu chuyện cứu trợ chú chim cú lợn và hành trình chăm sóc con vật của chị Trần Ngọc Thiên Thanh được Thanh Niên chia sẻ trong bài viết Cô gái cứu chim cú lợn gãy cánh, nuôi lớn với gương mặt hình trái tim đáng yêu. Những ngày qua, bài viết được cộng đồng và nhiều bạn đọc quan tâm.
Bạn đọc Pham Hien bình luận: "Nhờ cô gái cứu con chim mới được sống khỏe mạnh, nếu không được cứu kịp thời có lẽ nó đã không qua khỏi". Tài khoản Facebook Nguyễn Tiến bày tỏ: "Thật dễ thương. Khi xưa tôi cũng có lần bắt được chú chim cú khá lớn, bị thương ở cánh, nhưng đem về đến đêm chú ta bay mất".
Chia sẻ với PV Thanh Niên, chị Thiên Thanh cho biết bản thân không dừng lại ở việc cứu và giúp đỡ con vật mà đang cố gắng chia sẻ thông tin về loài vật này nhiều hơn trên mạng xã hội. Lý do là bởi nhiều quan niệm dân gian vẫn cho rằng chim cú lợn là loài vật xui xẻo nhưng đó là suy luận không có căn cứ.
Theo chị Thanh, định kiến về loài cú lợn là điều chị trăn trở nhất. Nhiều người gọi chúng là "chim xui xẻo", "chim nhà có tang". Nhưng thực tế, dưới góc độ khoa học, cú lợn là thiên địch của loài chuột, giúp ích rất lớn cho nông nghiệp.
Việt Nam hiện có 3 loài chim cú lợn (tyto alba): cú lợn lưng xám, cú lợn lưng nâu, cú lợn rừng phương Đông. Cú lợn lưng xám và cú lợn lưng nâu được xếp vào các loài động vật là thiên địch của chuột (thức ăn chính là chuột), bị nghiêm cấm khai thác tro tự nhiên.
Cú lợn rừng được đưa vào Sách đỏ Việt Nam (mức độ nguy cấp bậc T - bị đe dọa), có giá trị thẩm mỹ và khoa học, là nguồn gen quý, có vùng phân bố rộng nhưng số lượng cá thể ít, hiếm gặp.
Chim cú lợn có cấu trúc khuôn mặt hình trái tim (facial ruff), đây không phải là yếu tố ma mị. Trong quá trình cứu trợ và chăm sóc chim cú lợn gặp nạn, chị Thanh phát hiện loài này có 2 tai lệnh. Tìm hiểu, chị biết được hình dáng gương mặt đặc trưng hoạt động như một đĩa ăng-ten parabol siêu nhạy, tập trung sóng âm về đôi tai, giúp định vị con mồi trong bóng tối.
Chim lợn có tiếng kêu, rít như lợn vào ban đêm khiến nhiều người thấy sợ hãi. Các nhà khoa học cũng cho rằng loài chim này hoàn toàn không có khả năng sinh học để "ngửi mùi tử khí" hay báo hiệu điềm gở như lời đồn.
Các công trình nghiên cứu về chim cú lợn của giáo sư Masakazu Konishi (Đại học Caltech) và Roger Payne đã chứng minh rằng cú lợn định vị mục tiêu chính xác tuyệt đối ngay cả trong bóng tối hoàn toàn chỉ dựa vào âm thanh - cơ sở khoa học để bác bỏ "mùi tử khí".
Các nhà khoa học đã thử nghiệm khả năng săn mồi của cú lợn trong các điều kiện khác nhau. Loài này sẽ tấn công nguồn phát ra âm thanh sột soạt ngay cả khi đó không phải là con mồi thật (không có mùi, không có nhiệt lượng).
Chị Thanh có duyên cứu trợ nhiều cá thể chim cú lợn gặp nạn từ năm 2024. Quá trình chăm sóc nhiều con chim cú lợn, chị Thanh nhận thấy loài này rất đáng yêu.
Là người yêu động vật, chị từng có kinh nghiệm chăm sóc những chú chó khuyết tật. Hiện, nhà chị đang chăm sóc 9 con mèo và 1 con chó bị bỏ rơi và chú chim cú lợn bị gãy cánh.
"Mọi loài vật đều có vẻ đẹp và sứ mệnh riêng của nó. Sự xui xẻo hay may mắn không nằm ở tiếng kêu của một con chim, mà nằm ở cách chúng ta đối xử với thiên nhiên. Thay vì sợ hãi, nếu chúng ta mở lòng, ta sẽ thấy chúng là những sinh vật cực kỳ thông minh và cần được bảo vệ", chị nói.
Tin Gốc: Thanh Niên
Tuổi Trẻ
Xã đầu tiên miễn phí sách giáo khoa cho học sinh: Dự kiến mỗi cuốn dùng 7-10 năm
Ngày 10-4, UBND xã Hòa Vang (TP Đà Nẵng) công bố kết quả thực hiện chính sách cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho toàn bộ học sinh từ lớp 1 đến lớp 12. Đây là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai chính sách này.
Ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang, cho biết ngay từ thời điểm thành lập theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp (1-7-2025), Hòa Vang đã xác định là địa bàn còn nhiều khó khăn, đời sống người dân chưa cao. Từ thực tế đó, xã chủ động xây dựng mô hình "tủ sách giáo khoa dùng chung", huy động nguồn lực xã hội hóa để cung cấp sách giáo khoa (SGK) miễn phí, giảm gánh nặng chi phí cho phụ huynh và chống lãng phí.
Giai đoạn đầu Hòa Vang huy động 551 triệu đồng, mua hơn 6.000 quyển SGK cho hơn 1.200 học sinh tại tám thôn vùng đồi núi xã Hòa Phú (cũ). Đối tượng được ưu tiên là học sinh diện chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, hoàn cảnh khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số; đáp ứng khoảng 31% nhu cầu năm học 2025-2026.
Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị được ban hành, đặt mục tiêu cung cấp SGK miễn phí từ năm học 2029-2030. Cùng với đó quyết định 3588 của Bộ GD-ĐT quy định bộ SGK thống nhất toàn quốc - cũng chính là bộ "Kết nối tri thức" mà Hòa Vang đang triển khai - đã tạo cơ sở pháp lý để địa phương mở rộng mô hình.
Xã tiếp tục huy động thêm gần 1,5 tỉ đồng, mua 74.676 quyển SGK. Đến nay tổng số sách tại thư viện các trường đạt 91.060 quyển, đủ để miễn phí cho gần 7.000 học sinh từ tiểu học đến THCS, THPT tại sáu cơ sở giáo dục, bao gồm cả các đơn vị trực thuộc Sở GD-ĐT như Trường THPT Ông Ích Khiêm và Trung tâm Giáo dục thường xuyên số 3 - cơ sở 2. Với nguồn lực này, Hòa Vang dự kiến đáp ứng 100% nhu cầu SGK từ năm học 2026-2027.
Theo ông Nguyện, điểm cốt lõi trong cách làm là bảo đảm tính bao quát và thống nhất. Tất cả học sinh đang học tại các cơ sở giáo dục tại xã đều được mượn sách, không phân biệt thuộc quản lý của địa phương hay của ngành giáo dục.
Bài toán lớn nhất của mô hình không nằm ở khâu triển khai ban đầu mà ở khả năng duy trì lâu dài. Theo lãnh đạo xã Hòa Vang, nếu được quản lý và sử dụng tốt, mỗi cuốn SGK có thể sử dụng trong khoảng 7-10 năm. Như vậy mỗi năm chỉ cần chi một khoản kinh phí nhỏ, không đến 10%, để thay thế số sách hư hỏng, hao hụt.
"Đây là mức chi rất tiết kiệm. Nếu Nhà nước và địa phương không làm thì chi phí đó sẽ do từng gia đình gánh hằng năm, cộng lại là nguồn lực rất lớn của xã hội. Khi chính quyền đứng ra tổ chức không chỉ giúp người dân mà còn góp phần chống lãng phí", ông Nguyện nói.
Để có được nguồn sách ban đầu xã đã huy động sự chung tay của cộng đồng doanh nghiệp. Dù trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, doanh nghiệp chủ yếu là nhỏ và siêu nhỏ, nhưng vẫn sẵn sàng đồng hành khi nhận thấy ý nghĩa thiết thực và nhân văn của chính sách. Chỉ trong vài tháng địa phương đã huy động đủ nguồn lực để triển khai cho năm học.
Ông Nguyện thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn ban đầu khi triển khai, thời điểm đầu chưa có cơ sở pháp lý cụ thể trong khi điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương còn hạn chế nên việc vận động rất khó khăn, nguồn lực không dồi dào. Tuy nhiên, khi nghị quyết 71 được ban hành, địa phương có thêm cơ sở để đẩy nhanh tiến độ.
"Chúng tôi xác định đây là việc nên làm, có thể làm và cần làm sớm. Làm càng sớm thì người dân càng giảm chi phí, xã hội càng tiết kiệm nguồn lực", ông Nguyện nói.
Ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, đánh giá mô hình tại Hòa Vang là bước cụ thể hóa tinh thần nghị quyết 71, không chỉ trong lĩnh vực giáo dục mà còn ở khía cạnh an sinh xã hội.
Trong bối cảnh Đà Nẵng mở rộng địa bàn sau sáp nhập, bao gồm nhiều khu vực còn khó khăn về hạ tầng và kinh tế, mô hình này giúp giảm gánh nặng cho các gia đình, tạo điều kiện để học sinh yên tâm học tập.
"Trong thời gian ngắn xã đã triển khai hiệu quả. TP giao ngành giáo dục nghiên cứu, lấy đây làm mô hình điểm để nhân rộng toàn TP trong thời gian tới", ông Anh Tuấn nói.
Đồng thời ông cũng lưu ý để mô hình phát huy hiệu quả lâu dài cần phân công rõ trách nhiệm quản lý, mượn - trả - thu hồi sách; xây dựng quy chuẩn sử dụng; tăng cường tuyên truyền để phụ huynh, học sinh nhận thức đúng; đồng thời duy trì và mở rộng các nguồn lực hỗ trợ, thường xuyên theo dõi, đánh giá để điều chỉnh kịp thời.
