Đôi khi các hãng hàng không thường bán nhiều vé hơn số ghế thực tế. Đây là một phần trong quy trình vận hành của các hãng hàng không, nhất là vào mùa cao điểm. Khi đó, những hành khách kém may mắn sẽ không có chỗ trên chuyến bay. Tình trạng này thường được gọi là “bumping” (ép khách rời chuyến).
Hành khách sẽ phải làm gì khi rơi vào tình huống này? Dưới đây là những điều cần biết, những việc cần làm nếu rơi vào hoàn cảnh đó.
Hãng hàng không có được bán quá số ghế không?
Việc các hãng hàng không bán quá số ghế (overbook) của máy bay hoàn toàn hợp pháp. Theo Jesse Neugarten, người sáng lập Dollar Flight Club, dịch vụ thông báo vé máy bay giá rẻ, họ làm việc này “mọi lúc”.
“Các hãng hàng không được phép bán nhiều vé hơn số ghế vì dựa trên dữ liệu lịch sử về tỷ lệ người bỏ vé, không đến làm thủ tục. Hãy coi đó là một bài toán xác suất. Phần lớn các trường hợp đều ổn, nhưng thỉnh thoảng việc bỏ chuyến không xảy ra, dẫn tới có hành khách không được bay”, ông nói.
Ai là người dễ bị “mời” xuống máy bay nhất?
Nếu không có ai tự nguyện nhường chỗ, hãng hàng không sẽ tuân theo các tiêu chí cụ thể để quyết định ai phải ở lại. Việc này không ngẫu nhiên.
“Những người check in muộn, đặt vé hạng phổ thông cơ bản (basic economy) hoặc chưa có số ghế thường bị đưa vào danh sách “bumping”. Những người đi du lịch một mình cũng dễ bị chọn vì hãng dễ sắp xếp chuyến bay khác cho họ”, ông Neugarten giải thích. Ngược lại, ông nói nếu bạn có thẻ thành viên hạng cao, mua vé giá cao hoặc check in sớm, khả năng bị bỏ lại rất thấp.
Làm gì nếu bị từ chối lên máy bay?
Nếu rơi vào tình huống này, đừng quá lo lắng. Hãy giữ bình tĩnh và ở lại khu vực cửa khởi hành. Neugarten khuyên hành khách yêu cầu nhân viên cung cấp văn bản (hoặc bất kỳ giấy tờ nào) giải thích vì hãng có nghĩa vụ làm việc này. Sau đó, hãy kiểm tra ứng dụng của hãng hàng không để tìm các chuyến bay thay thế.
“Trong nhiều trường hợp, hành khách có thể tự đặt lại vé trên ứng dụng nhanh hơn là chờ đợi xếp hàng”, ông nói.
Hành khách cũng nên hỏi nhân viên về các khoản bồi thường và những gì họ có thể hỗ trợ để đưa mình tới điểm đến, chẳng hạn một ghế trên chuyến bay kế tiếp, voucher ăn uống hay chỗ ở khách sạn nếu bị hoãn chuyến qua đêm.
Neugarten khuyên bất kỳ ai bị “bumping” hãy lên tiếng. “Bạn có nhiều quyền lực hơn bạn nghĩ. Hãy nhớ việc bị đẩy lại không có nghĩa phải tiếp tục bay với cùng hãng hàng không đó. Nên hỏi liệu họ có thể sắp xếp cho bạn bay hãng khác không. Nhiều nhân viên mặt đất có thể làm điều đó, nhưng họ sẽ không làm trừ khi bạn yêu cầu”, ông nói.
Ngoài ra, nếu chuyến bay mới đến nơi muộn hơn chuyến ban đầu hơn một tiếng, hành khách có thể được bồi thường bằng tiền mặt. Cụ thể, chuyến bay chậm từ 1 đến 2 tiếng (nội địa) hoặc 1-4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 200% giá vé một chiều. Nếu chuyến bay chậm trên 2 tiếng (nội địa) hoặc 4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 400% giá vé một chiều.
Cần lưu ý khoản bồi thường này chỉ áp dụng cho những hành khách bị từ chối lên máy bay không tự nguyện. Nếu bạn được yêu cầu tự nguyện nhường chỗ, bạn có thể (và nên) thương lượng. Hãy yêu cầu tiền mặt thay vì phiếu giảm giá và đừng ngại xin hỗ trợ ăn uống hoặc khách sạn.
Tại sao nên đòi tiền mặt? Lý do voucher có thể hết hạn, có các ngày bị hạn chế sử dụng hoặc đi kèm với nhiều điều kiện rắc rối. Và cuối cùng, Neugarten nhấn mạnh, hãy yêu cầu xác nhận thỏa thuận bằng văn bản.
– Check in sớm: Đây là cách đơn giản nhất. Bạn làm thủ tục càng sớm, khả năng mất chỗ càng thấp.
– Chọn ghế trước: Có một số ghế cụ thể trên vé giúp hãng nhận diện chỗ của bạn đã được “chốt”. Tuy nhiên, điều này không bảo đảm 100%.
– Bay vào giờ thấp điểm: Các ngày lễ hoặc cuối tuần thường dễ bị đông. Nếu lịch trình cho phép, hãy chọn bay giữa tuần hoặc sáng sớm.
– Trung thành với một hãng hàng không: Những hành khách bay thường xuyên và có thẻ thành viên hạng cao hiếm khi bị “mời” ở lại.
– Đặt hạng vé cao hơn: Vé phổ thông cơ bản luôn đứng cuối danh sách ưu tiên. Nếu cần đảm bảo đến nơi đúng giờ, hãy trả thêm một chút phí cho vé phổ thông tiêu chuẩn.
Trao đổi với báo chí chiều 9/4, ông Nguyễn Thế Minh, Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, cho biết 4 dự án thành phần qua miền Trung gồm Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong đang hoàn thiện thủ tục nghiệm thu và bổ sung hệ thống an toàn giao thông để đưa vào khai thác trong tháng 4.
Đoạn cao tốc qua các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa đã hoàn thành 256 km tuyến chính, còn khoảng 12 km xử lý nền đất yếu. Dự kiến giữa tháng 4 sẽ khai thác đoạn từ đầu tỉnh Quảng Ngãi đến phía nam hầm Cù Mông, trước khi toàn tuyến được vận hành vào cuối tháng.
Dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025 gồm 12 dự án thành phần, trong đó 8 dự án đã đưa vào khai thác. Bốn dự án còn lại đã thông xe kỹ thuật cuối năm 2025 nhưng chậm khai thác do vướng thủ tục nghiệm thu và hoàn thiện hạng mục phụ trợ.
Ông Minh cho biết các dự án này có điều kiện địa hình, địa chất phức tạp, đi qua khu vực nền đất yếu; từng chậm tiến độ do vướng giải phóng mặt bằng, cấp mỏ vật liệu. Ngoài ra, bão số 13 và ngập lụt diện rộng tại miền Trung năm 2025 cùng biến động giá nhiên liệu cũng ảnh hưởng đến tiến độ.
Bình quân 100 km có một trạm dừng nghỉ
Bà Phan Thị Thu Hiền, Phó cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam, cho biết toàn tuyến đang đầu tư 21 trạm dừng nghỉ, trong đó 16 trạm đã khai thác các công trình dịch vụ thiết yếu. Từ nay đến 30/4 sẽ có thêm một số trạm hoàn thành, cùng với 5 trạm cũ đang hoạt động.
Dự kiến toàn tuyến từ Lạng Sơn đến Cà Mau sẽ có 23 trạm dừng nghỉ, với cự ly trung bình khoảng 100 km một trạm, cơ bản đáp ứng nhu cầu của người tham gia giao thông.
Theo bà Hiền, tiến độ xây dựng trạm dừng nghỉ thời gian qua bị ảnh hưởng bởi biến động giá nhiên liệu. Cục Đường bộ Việt Nam đang phối hợp với các nhà đầu tư đẩy nhanh tiến độ để hoàn thiện trong năm 2026.
Xem xét tăng trần giá vé máy bay nội địa
Về khả năng tăng trần giá vé máy bay nội địa khi giá nhiên liệu Jet A1 tăng, ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho biết cơ quan này đang đánh giá phương án do tác động trực tiếp đến người dân. Phương án phụ thu nhiên liệu cũng đang được nghiên cứu và sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền khi cần thiết.
Hiện nguồn cung nhiên liệu Jet A1 đã cải thiện, các đơn vị bảo đảm đủ nhiên liệu phục vụ nhu cầu đi lại dịp lễ 30/4. Các doanh nghiệp tiếp tục đàm phán, đa dạng hóa nguồn cung để đáp ứng cao điểm hè.
Lúc 19h, trạm quan trắc tại cổng trường Đại học Bách Khoa trên đường Giải Phóng ghi nhận chỉ số AQI ở mức 168; trạm công viên Khuất Duy Tiến 167 và trạm 556 Nguyễn Văn Cừ 159. Đây đều là ngưỡng xấu, có thể gây tác động tới sức khỏe người bình thường, trong khi nhóm nhạy cảm đối mặt nguy cơ nghiêm trọng hơn.
Chất lượng không khí bắt đầu xấu đi từ trưa và tăng dần về chiều. Ngoài Hà Nội, một số điểm quan trắc tại Thái Nguyên và Hưng Yên cũng ghi nhận mức ô nhiễm tương tự
Theo hệ thống theo dõi của IQAir, Hà Nội đứng đầu danh sách các thành phố ô nhiễm nhất thế giới trong thời điểm này với chỉ số tổng thể 196, cao hơn Kuwait City (Kuwait) và Shanghai (Trung Quốc) cùng ở mức 155. Nhiều điểm nội đô ghi nhận mức rất xấu, như khu vực Hồ Tây 251, Võ Chí Công 222, Hàng Trống 224.
Cơ quan khí tượng nhận định điều kiện thời tiết ngày 6/4 không thuận lợi cho việc khuếch tán chất ô nhiễm. Nhiệt độ cao nhất phổ biến 33-35 độ C, có nơi trên 35 độ, trong khi ban đêm không mưa khiến không khí thiếu cơ chế rửa trôi bụi mịn.
Gió nam đến đông nam hoạt động yếu, cấp 2-3, làm giảm khả năng phát tán các chất ô nhiễm từ giao thông và xây dựng. Nền nhiệt ban đêm duy trì ở mức 26-28 độ C, khiến chênh lệch nhiệt độ ngày đêm nhỏ, hạn chế đối lưu khí quyển. Những yếu tố này khiến bụi mịn và khí độc dễ tích tụ gần mặt đất.
Cuối năm ngoái, khi chất lượng không khí ở Hà Nội nhiều ngày ở mức xấu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các bộ, ngành triển khai biện pháp cấp bách tại Hà Nội và vùng lân cận. Bộ Công Thương được đề nghị kiểm soát chặt khí thải tại các nhà máy nhiệt điện, thép, hóa chất, phân bón; giảm công suất khi chỉ số ô nhiễm vượt ngưỡng 200.
Bộ Xây dựng yêu cầu các công trình tăng cường che chắn, rửa xe, phun sương dập bụi, thậm chí tạm dừng những hạng mục phát sinh bụi lớn. Các địa phương cần phân luồng giao thông, kiểm soát phương tiện chở vật liệu nhằm hạn chế ùn tắc.
Lực lượng công an được giao tăng cường xử lý xe chở vật liệu không che chắn, phương tiện quá niên hạn xả khói đen và hành vi đốt rác trái phép. Bộ Y tế hướng dẫn người dân bảo vệ sức khỏe, đặc biệt với nhóm nhạy cảm, trong khi Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục hạn chế hoạt động ngoài trời khi không khí ở mức xấu.
Khoảng 21h35 ngày 10/4 (8h35 ngày 11/4 giờ Hà Nội), Reid Wiseman, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II, là người cuối cùng rời khỏi tàu. Tại Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ của NASA ở Houston, các nhân viên tập trung đông đủ và vỗ tay reo hò trước cột mốc lịch sử.
Theo NASA, các cuộc kiểm tra sức khỏe ban đầu đã hoàn tất và cả bốn phi hành gia đều cảm thấy rất tốt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chúc mừng Artemis II trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời mời họ đến thăm Nhà Trắng trong thời gian sớm nhất.
"Chúc mừng phi hành đoàn Artemis II vô cùng tài năng và tuyệt vời. Toàn bộ chuyến đi thật ngoạn mục, cuộc hạ cánh hoàn hảo và với tư cách là Tổng thống Mỹ, tôi không thể tự hào hơn. Tôi mong sớm gặp các bạn tại Nhà Trắng. Chúng ta sẽ làm lại điều này và tiếp theo là Sao Hỏa", ông viết.
Trên X, Thủ tướng Canada Mark Carney cũng chào mừng Hansen và phi hành đoàn trở về với "một thành tích lịch sử". Trong khi đó, Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA) viết: "Jeremy Hansen và Artemis II đã quay về Trái Đất sau khi trở thành những người đầu tiên tới Mặt Trăng trong hơn 50 năm. Chào mừng trở về nhà, Jeremy".
Đến 8h50 (giờ Hà Nội), các trực thăng bắt đầu đưa từng phi hành gia khỏi thuyền cứu hộ. Mỗi người đeo một bộ dây đai đặc biệt để được kéo lên trực thăng cùng một chuyên gia cứu hộ.
Lúc 8h58, NASA thông báo toàn bộ bốn phi hành gia của sứ mệnh Artemis II đã được đưa lên tàu USS John P. Murtha an toàn. Cả bốn sẽ trải qua các cuộc kiểm tra y tế trên tàu, sau đó trở về bờ để lên máy bay đến Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Houston.
Jeremy Hansen là người đầu tiên bước từ trực thăng đến phòng y tế, vẫy tay với nụ cười rạng rỡ, tiếp theo là Christina Koch và Victor Glover. Chỉ huy Reid Wiseman giơ ngón cái khi đi vào khu vực này.
Giám đốc NASA Jared Isaacman đã gặp từng thành viên, ôm và chúc mừng họ. Cả bốn phi hành gia đều tự đi bộ, dấu hiệu cho thấy cơ thể thích nghi và phục hồi tốt sau thời gian sống trong môi trường không trọng lực. Các nhân viên trên tàu đã chuẩn bị xe lăn nhưng không cần dùng đến.
Phó giám đốc NASA Amit Kshatriya cho biết, thành công của Artemis II đang mở đường cho những cơ hội khám phá không gian trong tương lai. Ông nói: "Chúng ta đã tiến một bước lớn để tới gần bề mặt Mặt Trăng hơn. Tôi nghĩ đường đến giờ đã rộng mở rồi".
Sứ mệnh 10 ngày của Artemis II
Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II - gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) - đáp thành công xuống vùng biển ngoài khơi San Diego sáng nay.
Nicky Fox, phó quản lý Ban chỉ đạo Nhiệm vụ Khoa học của NASA, cho biết quá trình tàu Orion tái nhập khí quyển diễn ra "hoàn hảo". "Cảnh tượng những chiếc dù bung ra, bầu trời xanh tuyệt đẹp và đại dương bao la bên dưới thực sự trông như thể bạn vừa nhẹ nhàng đặt một tách trà lên bàn vậy", bà nói với CNN.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Artemis II cũng là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng. Tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút.
Điểm nhấn của nhiệm vụ là chuyến bay vòng qua phía sau Mặt Trăng ngày 6/4 (ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km. Trong chuyến bay, phi hành đoàn quan sát cảnh tượng Trái Đất lặn, Trái Đất mọc, nhật thực và nhiều cấu trúc trên bề mặt Mặt Trăng. Bên cạnh đó, họ cũng phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Nhiệm vụ được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Nếu không có vấn đề lớn nào phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
