Ngày 9.6, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM tổ chức tập huấn luật Dân số 2025 và các vấn đề dân số. Tại đây, GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM đưa ra những dự báo đáng chú ý về dân số Việt Nam.
GS-TS Nguyễn Thiện Nhân cho biết, theo phương án cơ sở dự báo thô dân số năm 2023, nếu mức sinh thấp kéo dài, dân số Việt Nam có thể còn khoảng 46 triệu người vào năm 2200 và tiếp tục giảm xuống khoảng 22,5 triệu người vào năm 2300.
Theo GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, kịch bản này bắt nguồn từ xu hướng mức sinh giảm sâu và duy trì dưới mức thay thế trong thời gian dài. Hiện mức sinh của Việt Nam đã giảm còn 1,91 con/phụ nữ vào năm 2024; dự báo tiếp tục xuống khoảng 1,63 vào năm 2050 và 1,38 vào năm 2100.
GS-TS Nguyễn Thiện Nhân phân tích, dân số Việt Nam được dự báo đạt khoảng 110 triệu người, hoặc 107 triệu người vào năm 2050; đến năm 2100 còn khoảng 91 triệu người hoặc 88 triệu người, rồi tiếp tục thu hẹp trong các thế kỷ sau.
Ông lưu ý, điều đáng lo không nằm ở mức giảm trong ngắn hạn, mà ở xu hướng suy giảm kéo dài qua nhiều thế hệ. Khi mức sinh đã xuống thấp và duy trì lâu dài, việc đưa trở lại mức thay thế sẽ rất khó khăn.
Vì vậy, bài toán dân số cần được nhìn như một vấn đề phát triển dài hạn, không chỉ là chuyện sinh ít hay sinh nhiều trong từng năm.
Đặt trong bối cảnh rộng hơn, GS-TS Nguyễn Thiện Nhân cho biết mức sinh toàn cầu cũng đang giảm mạnh: từ 2,23 con/phụ nữ năm 2020 xuống mức dự báo 2,1 vào năm 2030; 1,83 vào năm 2050 và 1,59 vào năm 2100.
Theo GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, hệ quả nặng nề của mức sinh thấp kéo dài không chỉ là dân số giảm, mà còn là lực lượng lao động tương lai bị thu hẹp.
Với kịch bản mức sinh 1,5 con/phụ nữ, sau một thế hệ, tỷ lệ tái tạo lao động chỉ còn khoảng 71%; sau hai thế hệ còn 50,4%; sau ba thế hệ chỉ còn 35,8%.
Nói cách khác, mức sinh thấp kéo dài sẽ làm nguồn lao động co lại rất nhanh. Nếu kéo dài 5 thế hệ, tỷ lệ này chỉ còn khoảng 18%; sau 6 thế hệ còn khoảng 12,8%.
Ông nhấn mạnh, GDP phụ thuộc vào 2 yếu tố cốt lõi: số lao động làm việc và năng suất lao động. Khi lao động giảm, nền kinh tế muốn duy trì tăng trưởng buộc phải nâng năng suất đủ mạnh để bù đắp; nếu không, tăng trưởng sẽ chậm lại, thậm chí trì trệ.
Theo báo cáo, dân số trong tuổi lao động của Việt Nam sẽ đạt đỉnh 66,59 triệu người vào năm 2035; sau đó giảm còn 44,87 triệu người vào năm 2100 (tức giảm gần 33%).
Cùng với đó, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn “xã hội đã già” từ năm 2025 và có thể trở thành “xã hội siêu già” từ năm 2040.
Theo giáo sư Thiện Nhân, đây không chỉ là áp lực an sinh, mà còn là nguy cơ làm chậm tăng trưởng GDP và GDP/người trong giai đoạn dài hạn.
GS-TS Nguyễn Thiện Nhân cho biết, nhiều nước phát triển và nền kinh tế lớn như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đã hoặc đang đi qua quỹ đạo tương tự: mức sinh giảm sâu, lao động thu hẹp, dân số già hóa nhanh và tăng trưởng chịu sức ép.
Trong đó, Nhật Bản là trường hợp điển hình. Sau hơn 50 năm mức sinh dưới mức thay thế, Nhật Bản rơi vào giai đoạn già hóa sâu, lao động giảm từ năm 1996 và kinh tế trì trệ suốt 30 năm. Theo báo cáo, dân số Nhật Bản đến năm 2100 được dự báo chỉ còn khoảng 50 – 60 triệu người, và đến năm 2350 có thể chỉ còn khoảng 1 triệu người.
Tương tự, Hàn Quốc cũng là quốc gia có mức sinh thấp. Với mức sinh khoảng 0,75 con/phụ nữ, dân số Hàn Quốc được dự báo giảm gần 60% vào năm 2100. Tỷ lệ tái tạo lao động chỉ còn khoảng 35,7% – tức 10 lao động của thế hệ trước chỉ được thay bằng khoảng 3,6 lao động của thế hệ sau.
Theo giáo sư, kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc kéo mức sinh trở lại là cực kỳ khó nếu không có chính sách sớm, đủ mạnh và triển khai trước khi lực lượng lao động bắt đầu suy giảm.
Giải pháp không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, mà phải là một gói chính sách đồng bộ nhằm giảm gánh nặng sinh và nuôi con cho người trẻ.
Trong đó, cốt lõi nhất là bảo đảm người lao động có mức lương đủ sống để một gia đình 4 người có thể nuôi dạy 2 con đến tuổi trưởng thành.
Cùng với đó, cần tập trung vào các vấn đề then chốt như: thu nhập, nhà ở, giáo dục mầm non, điều kiện làm việc, thời gian chăm sóc con cái và chăm sóc sức khỏe sinh sản.
Theo ông, chính sách dân số không chỉ là chuyện của ngành y tế, mà liên quan trực tiếp đến kinh tế, lao động và an sinh xã hội. Nếu không có giải pháp kịp thời và mang tính đột phá, Việt Nam hoàn toàn có thể đi theo quỹ đạo mà nhiều quốc gia phát triển đã trải qua: dân số giảm, lao động thiếu hụt, già hóa tăng nhanh và áp lực an sinh ngày càng lớn.
Theo Đài RT, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh mở điều tra về cái chết và sự mất tích bí ẩn của hơn một chục nhà khoa học nắm giữ các bí mật hạt nhân và vũ trụ tối mật của quốc gia.
Phát biểu với phóng viên ngày 16-4, ông Trump cho biết ông vừa dự một cuộc họp về vấn đề này và nhấn mạnh đây là "vụ việc cực kỳ nghiêm trọng".
"Tôi hy vọng đây chỉ là sự ngẫu nhiên, nhưng chúng ta sẽ biết rõ trong khoảng một tuần rưỡi tới. Một vài người trong số họ là những nhân vật rất quan trọng, và chúng tôi sẽ xem xét kỹ lưỡng vấn đề này", Tổng thống tuyên bố.
Kể từ năm 2022, ít nhất 10 cá nhân liên quan đến các nghiên cứu tiên tiến đã qua đời hoặc mất tích trong hoàn cảnh đầy nghi vấn.
Hồ sơ bao gồm Thiếu tướng không quân nghỉ hưu William "Neil" McCasland, nhà khoa học NASA Monica Jacinto Reza, nhà thầu Steven Garcia, nhà vật lý thiên văn Carl Grillmair, nhà vật lý MIT Nuno Loureiro, kỹ sư NASA Frank Maiwald.
Ngoài ra còn có các nhân viên liên quan Phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos là Melissa Casias và Anthony Chavez, nhà nghiên cứu NASA Michael David Hicks và nhà khoa học dược phẩm Jason Thomas.
Trường hợp của bà Amy Eskridge - qua đời năm 2022 ở tuổi 34 - gần đây vừa được khơi lại và hiện được tính là nạn nhân thứ 11 trong danh sách.
Bà Eskridge là người đồng sáng lập Viện Khoa học dị biệt, tập trung vào các khái niệm động lực học thử nghiệm, bao gồm nghiên cứu về phản trọng lực.
Theo Đài Fox News, trong một cuộc phỏng vấn năm 2020, bà từng chia sẻ: "Chúng tôi đã khám phá ra phản trọng lực, và rồi cuộc sống của chúng tôi trở nên tồi tệ. Mọi người bắt đầu phá hoại chúng tôi bằng những lời đe dọa".
"Nếu bạn lộ diện trước công chúng, ít nhất người ta còn nhận ra khi bạn gặp nguy hiểm. Nhưng nếu bạn làm việc lặng lẽ, họ sẽ chôn vùi bạn.
Họ sẽ đốt nhà khi bạn đang ngủ, mà vụ việc thậm chí còn chẳng lên nổi mặt báo", bà Eskridge nói thêm.
Nhà khoa học này cho rằng những nhà nghiên cứu báo cáo về các bước đột phá trong công nghệ phi truyền thống thường biến mất khỏi các hoạt động công khai, hoặc ngừng xuất bản tài liệu.
Dù giới chức chưa xác nhận mối liên hệ giữa các vụ việc, sự trùng lặp về thời điểm và lĩnh vực công tác của các nạn nhân đã thổi bùng làn sóng nghi vấn từ dư luận.
Mạng xã hội đồn đoán về các giả thuyết như hoạt động gián điệp nước ngoài hay việc chính phủ che giấu các nghiên cứu UFO.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 17-4 viết trên X rằng chính phủ sẽ "lật lại từng manh mối" để tìm sự thật.
"Trước những câu hỏi xác đáng về các vụ việc đáng quan ngại này, Nhà Trắng đang tích cực phối hợp với các cơ quan liên quan và FBI để xem xét một cách tổng thể, nhằm xác định bất kỳ điểm chung nào có thể tồn tại", bà nói.
"Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và tôi đã chỉ thị Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hành động toàn lực, cả trên bộ và trên không, kể cả trong thời gian ngừng bắn, để bảo vệ binh lính của chúng ta ở Lebanon khỏi bất kỳ mối đe dọa nào", theo AFP dẫn lời Bộ trưởng Katz phát biểu ngày 19.4.
Ông cho biết quân đội cũng được lệnh phá hủy các công trình hoặc tuyến đường bị nghi gài mìn, cũng như những vị trí mà Israel cho là cơ sở của nhóm Hezbollah ở Lebanon.
Tuyên bố được đưa ra sau khi một binh sĩ Israel thiệt mạng tại miền nam Lebanon hôm 17.4, trong ngày đầu tiên lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel - Lebanon có hiệu lực.
Cùng ngày 19.4, quân đội Israel công bố bản đồ triển khai mới bên trong lãnh thổ Lebanon, cho thấy lực lượng nước này kiểm soát khu vực kéo dài từ 5 - 10 km tính từ biên giới, bao gồm hàng chục ngôi làng - phần lớn đã bị bỏ hoang, theo Reuters. Israel cho biết mục tiêu là thiết lập "vùng đệm an ninh" nhằm bảo vệ các cộng đồng phía bắc.
Trên thực địa, IDF đã phá hủy nhiều công trình tại thị trấn Bint Jbeil - một điểm nóng giao tranh với Hezbollah trước khi đạt thỏa thuận ngừng bắn.
"Năm sư đoàn, cùng với lực lượng hải quân Israel, đang hoạt động đồng thời ở phía nam tuyến phòng thủ tiền tuyến ở miền nam Lebanon nhằm phá hủy các địa điểm cơ sở hạ tầng của Hezbollah và ngăn chặn các mối đe dọa trực tiếp đối với các cộng đồng ở miền bắc Israel", theo quân đội Israel.
Ông Katz nhấn mạnh mục tiêu dài hạn là giải giáp Hezbollah thông qua kết hợp biện pháp quân sự và ngoại giao, đồng thời cảnh báo Israel sẽ tiếp tục hành động nếu chính phủ Lebanon "không thực hiện nghĩa vụ".
Hiện giới chức Lebanon và lực lượng Hezbollah chưa đưa ra bình luận về diễn biến trên.
Lebanon bị cuốn vào cuộc giao tranh với Israel khi Hezbollah tấn công Tel Aviv để ủng hộ Iran hồi đầu tháng 3. Các cuộc tấn công trả đũa của Israel đã khiến hơn 2.100 người thiệt mạng, trong đó có 177 trẻ em, và hơn 1,2 triệu người phải sơ tán, theo chính quyền Lebanon.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel - Lebanon do Mỹ làm trung gian đạt được ngày 16.4. Theo các nguồn tin an ninh Lebanon, người dân quay trở lại một số ngôi làng nằm trên hoặc ngoài đường ranh giới do Israel thiết lập, song phần lớn khu vực phía nam vẫn bị hạn chế.
Ngày 11.4, thông tin từ Công an phường Hòa Hưng (TP.HCM) cho biết, đơn vị đã làm rõ vụ cướp giật tài sản xảy ra tại tiệm cầm đồ trên đường Cách Mạng Tháng Tám, thu hồi 2 điện thoại di động giá trị lớn chỉ sau chưa đầy 24 giờ. Danh tính nghi can hiện chưa được cơ quan chức năng cung cấp.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 15 giờ 5 ngày 8.4, chị H.N.N.T (nhân viên tiệm cầm đồ) tiếp một thanh niên tóc vàng, mặc áo thun đen đến làm thủ tục chuộc tài sản.
Người này yêu cầu chuộc 2 điện thoại gồm iPhone 15 Pro và iPhone 16 Pro Max do một người tên N.T.H (22 tuổi) đứng tên cầm cố trước đó. Lợi dụng lúc chị T. đưa điện thoại để kiểm tra, thanh niên này bất ngờ cầm cả 2 máy rồi bỏ chạy ra hướng đường Cách Mạng Tháng Tám.
Tiếp nhận tin báo lúc 16 giờ cùng ngày, Công an phường Hòa Hưng nhanh chóng vào cuộc, phối hợp Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) Công an TP.HCM truy xét đối tượng.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng chức năng xác định được lai lịch, nơi lẩn trốn của nghi can và tiến hành mời về trụ sở làm việc ngày 9.4, chưa đầy 24 giờ sau khi vụ việc xảy ra.
Tại cơ quan công an, trước các tài liệu, chứng cứ thu thập được, nghi can đã thừa nhận hành vi cướp giật tài sản. Tang vật gồm 2 điện thoại iPhone đã được thu hồi.
Công an phường Hòa Hưng đang củng cố hồ sơ, xử lý theo quy định.
