Sáng 9/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Điểm đáng chú ý là đề xuất thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng.
Theo dự thảo, chỉ các giao dịch quan trọng, giá trị lớn và rủi ro cao mới bắt buộc công chứng, như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp bất động sản giữa cá nhân với cá nhân hoặc với tổ chức không kinh doanh bất động sản. Một số trường hợp đặc biệt như di chúc của người không biết chữ hoặc bị hạn chế về thể chất cũng thuộc diện bắt buộc.
Ngược lại, các giao dịch giá trị nhỏ, rủi ro thấp sẽ không còn bắt buộc công chứng, mà có thể thực hiện theo cơ chế đơn giản hơn.
Nhiều đại biểu bày tỏ đồng tình với hướng sửa đổi này. Đại biểu Dương Đức Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ, cho rằng chỉ nên bắt buộc công chứng với giao dịch có giá trị lớn, tác động mạnh đến quyền tài sản. Với giao dịch nhỏ như mua bán xe máy cũ vài triệu đồng, nên chuyển sang xác nhận hành chính đơn giản để giảm chi phí và bớt phiền hà cho người dân.
Chủ tịch Trung ương Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc cũng ủng hộ việc thu hẹp danh mục bắt buộc công chứng, nhằm bảo đảm quyền tự do thỏa thuận của cá nhân và doanh nghiệp. Ông đề nghị ở những nơi khó khăn như hải đảo, có thể giao UBND cấp xã thực hiện chứng thực với giá trị tương đương để người dân không phải đi lại xa.
Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, cho rằng cần tiếp tục cắt giảm thủ tục công chứng để đẩy mạnh cải cách hành chính. Cơ quan chức năng có thể nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, trong đó một số nước không bắt buộc công chứng với mọi giao dịch bất động sản mà dựa vào nghĩa vụ thuế để xác lập giao dịch.
Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị làm rõ hơn quy định trong dự thảo. Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TP HCM, cho rằng khái niệm “giao dịch có tính chất quan trọng” còn chung chung, dễ dẫn tới cách hiểu khác nhau. Bà đề nghị cần có tiêu chí cụ thể hoặc giao Chính phủ quy định khung để tránh áp dụng không thống nhất.
Các đại biểu cũng thống nhất rằng với giao dịch bất động sản, việc bắt buộc công chứng vẫn cần thiết nhằm phòng ngừa tranh chấp, bảo vệ người yếu thế và bảo đảm minh bạch thị trường. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng để tiến tới thực hiện công chứng trực tuyến.
Thảo luận tại Quốc hội sáng 11/4 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, đại biểu Quốc hội Lê Thanh Hoàn, chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, cho biết pháp luật hiện hành đã quy định nhiều giao dịch liên quan bất động sản như mua bán, tặng cho, thế chấp, góp vốn phải được công chứng hoặc chứng thực.
Nếu hợp đồng đặt cọc bị xem là phần không tách rời của giao dịch mua bán bất động sản thì có thể dẫn tới cách thiết kế quy định theo hướng bắt buộc công chứng đối với loại hợp đồng này. Do đó ông Hoàn đề nghị ban soạn thảo cân nhắc kỹ vì thực tế đã phát sinh nhiều rủi ro cho bên bán khi hợp đồng đặt cọc được công chứng.
Dẫn quy định của Bộ luật Dân sự, ông Lê Thanh Hoàn cho biết khi bên mua vi phạm cam kết, bên bán có quyền chuyển nhượng tài sản cho người khác. Tuy nhiên, nếu hợp đồng đặt cọc đã được công chứng mà chưa được hủy bỏ do phát sinh tranh chấp, tổ chức hành nghề công chứng không thể tiếp tục công chứng hợp đồng mua bán với người mua mới.
Ông cho rằng đây là điểm dễ bị lợi dụng. Bởi trong quá trình giải quyết tranh chấp, tòa án chỉ tuyên văn bản công chứng vô hiệu khi có vi phạm pháp luật, nên văn bản đó vẫn có hiệu lực cho đến khi các bên cùng yêu cầu hủy bỏ. Trong thời gian đó, bên mua có thể cố tình chây ì, gây sức ép buộc bên bán phải trả thêm tiền mới chấp nhận hủy cọc.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo không đưa hợp đồng đặt cọc bất động sản vào diện bắt buộc công chứng trong dự thảo luật.
Góp ý về phạm vi công chứng giao dịch bất động sản, ông Lê Thanh Hoàn cũng đề nghị tránh thiết kế quy định theo hướng khép kín, hạn chế quyền lựa chọn của người dân. Khi hoạt động công chứng đã được xã hội hóa thì người dân phải được quyền chọn tổ chức hành nghề công chứng phù hợp, thay vì bị bó hẹp theo địa bàn nơi có bất động sản.
Ông cho rằng nếu chỉ cho phép công chứng tại nơi có tài sản thì sẽ tạo ra lợi thế vị trí, không thúc đẩy cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ. Cách tiếp cận này cũng thiếu thống nhất với một số giao dịch khác liên quan bất động sản như công chứng di chúc hoặc văn bản từ chối nhận di sản, vốn không phụ thuộc nơi có tài sản.
Vì vậy, đại biểu đề nghị mở rộng phạm vi công chứng ngoài trụ sở và từng bước cho phép thực hiện công chứng không phụ thuộc địa giới hành chính khi cơ sở dữ liệu công chứng tập trung đã hoàn thiện, vận hành ổn định và bảo đảm an toàn pháp lý.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, cho rằng giao dịch bất động sản hiện còn nhiều bất cập nên việc sửa luật cần theo hướng vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa nâng cao hiệu quả quản lý. Ông đề nghị Quốc hội quy định linh hoạt, với một số loại hợp đồng chỉ nên khuyến khích công chứng trên cơ sở tự nguyện thay vì áp dụng bắt buộc.
Ông cũng đề nghị dự luật làm rõ công chứng là xác nhận về hình thức hay cả nội dung giao dịch, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của công chứng viên trong những trường hợp có dấu hiệu vi phạm như trốn thuế. Theo ông, nếu công chứng viên không phải chịu trách nhiệm cao hơn, hoặc giá trị pháp lý của công chứng không khác nhiều so với việc người dân tự lập hợp đồng theo mẫu và thực hiện nghĩa vụ thuế, thì không nên bắt buộc người dân phải công chứng.
Bộ Xây dựng vừa giao Cục Hàng không Việt Nam đánh giá toàn diện hai phương án nêu trên, trong đó phương án phụ thu - khoản thu nằm ngoài giá trần - phải được làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền và phương pháp tính.
Cơ quan quản lý chuyên ngành đồng thời phải rà soát khung giá trần vé máy bay nội địa hiện hành, đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh của các hãng sau khi các chính sách hỗ trợ đã được triển khai, cũng như phân tích ưu, nhược điểm của từng phương án và tác động tới chỉ số giá tiêu dùng. Bộ cũng yêu cầu xác định rõ mức phụ thu đề xuất đã bao gồm thuế giá trị gia tăng hay chưa.
Song song với đó, Cục cần làm việc với các doanh nghiệp cảng hàng không và đơn vị bảo đảm hoạt động bay để xây dựng phương án giảm giá dịch vụ cất, hạ cánh và điều hành bay, nhằm giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.
Theo Bộ Xây dựng, thời gian qua Chính phủ và các bộ, ngành đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp hàng không như điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu, xây dựng chính sách miễn, giảm phí, lệ phí trong lĩnh vực giao thông vận tải. Tuy nhiên, các biện pháp này chưa thể bù đắp hoàn toàn tác động từ biến động giá nhiên liệu.
Giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 tăng trong thời gian gần đây chủ yếu do giá dầu thô thế giới biến động mạnh, trong đó có tác động từ căng thẳng, xung đột tại khu vực Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung. Trong khi đó, nhu cầu vận tải hàng không phục hồi nhanh khiến áp lực cung - cầu gia tăng, cùng với chi phí vận chuyển và dự trữ tăng đã đẩy mặt bằng giá nhiên liệu lên cao, tác động trực tiếp tới chi phí khai thác của các hãng bay.
Cục Hàng không Việt Nam cho biết từ tháng 4, các hãng hàng không trong nước đã phải điều chỉnh mạng bay và tải cung ứng để thích ứng với giá nhiên liệu Jet A-1 tăng, nhằm duy trì hoạt động và cân đối hiệu quả kinh doanh.
Trên cơ sở đó, cơ quan này đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với hành khách bay nội địa hạng phổ thông trong khoảng 3 tháng, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Cụ thể, với đường bay 500 - 850 km như Hà Nội - Đà Nẵng, phụ thu dự kiến khoảng 297.000 đồng mỗi vé khi giá nhiên liệu ở mức 220 USD một thùng, nâng giá vé tối đa từ 2,89 triệu đồng lên 3,16 triệu đồng. Nếu giá nhiên liệu từ 250 USD một thùng trở lên, phụ thu có thể tăng lên 365.000 đồng, giá vé tối đa khoảng 3,255 triệu đồng.
Với chặng 1.000 - 1.280 km như Hà Nội - TP HCM, phụ thu dự kiến 450.000 - 553.000 đồng mỗi vé, giá vé tối đa có thể tăng từ 3,4 triệu đồng lên gần 4 triệu đồng. Chặng trên 1.280 km như Hà Nội - Phú Quốc có mức phụ thu khoảng 553.000 - 680.000 đồng, giá vé tối đa có thể tăng lên 4,55 - 4,68 triệu đồng.