“Ngay cả khi được trao quyền rộng, thành phố vẫn khó tạo bứt phá nếu không khơi lại tinh thần dám nghĩ, dám làm”, TS Huỳnh Thế Du, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nói tại hội thảo tham vấn về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP HCM do UBND TP HCM phối hợp với Đại học Quốc gia TP HCM tổ chức, ngày 4/4.
Theo ông Du, khoảng một thập niên qua TP HCM không thiếu cơ chế đặc thù, song các chính sách chưa tạo động lực tăng trưởng rõ rệt, thậm chí vai trò, đóng góp của thành phố có xu hướng giảm.
Dẫn số liệu, ông cho biết năm 2001, vùng Đông Nam Bộ chiếm 37,6% GDP cả nước, hiện còn 31,1%; trong khi vùng Đồng bằng sông Hồng từ khoảng 25% đã vươn lên dẫn đầu. Cách đây 20-25 năm, khu vực TP HCM (gồm Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương cũ) đóng góp khoảng 50% thu ngân sách, nay còn khoảng một phần ba.
Diễn biến này cũng thể hiện qua các giai đoạn áp dụng cơ chế đặc thù. Khi ban hành Nghị quyết 54 năm 2017, vùng TP HCM chiếm khoảng 27% GDP cả nước; sau 5-6 năm triển khai, tỷ trọng giảm còn 24,5% và đến năm 2020 còn 23,1%.
Liên hệ giai đoạn đầu Đổi mới, TS Huỳnh Thế Du cho rằng TP HCM từng tăng trưởng mạnh nhờ cách làm linh hoạt, “phá rào” trước những ràng buộc chưa phù hợp. “Luật Đô thị đặc biệt hay việc nới khung thể chế chỉ là điều kiện cần, vấn đề là cách làm và vận hành thực tế của bộ máy”, ông nói.
Theo chuyên gia này, điểm mấu chốt nằm ở “thể chế phi chính thức” – cách hệ thống thực sự vận hành, từ phối hợp giữa các cơ quan, xử lý công việc đến tinh thần dám làm và mức độ linh hoạt trong thực thi – có thể chiếm tới 80% động lực đổi mới.
TS Du lưu ý nếu chỉ hoàn thiện quy định trên giấy mà không thay đổi cách vận hành, hiệu quả sẽ hạn chế. Vì vậy, cùng với xây dựng luật, TP HCM cần khơi lại tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm trong đội ngũ thực thi.
“Giả định TP HCM có quyền như Singapore, tôi vẫn lo ngại nếu cách làm không thay đổi”, ông nói, dẫn lại việc thành phố đã trải qua nhiều cơ chế như Nghị quyết 54, 98 nhưng chưa tạo được bứt phá rõ rệt.
Đồng quan điểm, TS Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng để luật phát huy hiệu quả cần hướng tới mục tiêu: thành phố phải “được làm, làm được và dám làm”, đồng thời triển khai nhanh, sáng tạo và hiệu quả.
Theo ông, dự thảo luật cần thiết kế cơ chế để TP HCM chủ động triển khai các nhiệm vụ cụ thể, kể cả ban hành quy định với những nội dung pháp luật hiện hành chưa đề cập. Tuy nhiên, quyền hạn phải đi kèm năng lực thực thi và trách nhiệm, do đó cần cơ chế bảo vệ cán bộ, nhất là người trực tiếp ra quyết định.
TS Điền nhấn mạnh điểm nghẽn hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện, khi chủ trương, định hướng cơ bản đã rõ. Vì vậy, dự thảo cần bổ sung các công cụ hỗ trợ như quy hoạch, kiến tạo không gian phát triển, liên kết vùng, đồng thời cho phép thành phố chủ động với các lĩnh vực mới.
Về tài chính, ông đề xuất tăng quyền tự chủ tài khóa, cho phép TP HCM chủ động thu – chi, áp dụng một số khoản thu đặc thù và sử dụng các công cụ huy động vốn như trái phiếu, quỹ hạ tầng.
Ngoài ra, cần đột phá trong hợp tác công tư, mở rộng sang hạ tầng số, không gian ngầm và các lĩnh vực mới, cùng cơ chế tài chính cho đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng cần chủ động hơn về tổ chức bộ máy, chính sách tiền lương để thu hút nhân lực chất lượng cao.
Bộ Chính trị đã đồng ý cho TP HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, tương tự Luật Thủ đô. Thành phố dự kiến hoàn tất dự thảo trong tháng 4, sau đó tổ chức các hội thảo, lấy ý kiến từ tháng 5 đến tháng 6 trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét vào cuối năm 2026.
Theo Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường, thành phố không chỉ dừng ở bổ sung cơ chế đặc thù mà hướng tới luật hóa các chính sách ở mức cao nhất, đủ sức giải phóng nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.
TP HCM xác định ba nguyên tắc khi xây dựng luật. Thứ nhất, trao quyền tự chủ toàn diện theo phương châm “địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm”. Thứ hai, luật hóa các vấn đề thực tiễn chưa có hành lang pháp lý như quản lý không gian ngầm, tài sản công, đường sắt đô thị, phát triển trung tâm tài chính, thu hút nhân tài. Thứ ba, thể chế hóa các cơ chế đặc thù, biến lợi thế riêng của thành phố thành quy định pháp luật để phát huy hiệu quả.
Lê Tuyết
Đỗ đại học Ivy League sau 'cú vấp' trượt trường Ams
Sớm 27/3 - ngày mà các đại học Ivy League trả kết quả, Nguyễn Quang Anh, học sinh trường Quốc tế St. Paul Hà Nội, hồi hộp ngồi trước màn hình máy tính. Nộp hồ sơ vào 5 trường ở nhóm này, nam sinh nhận bốn thông báo trượt. Ngỡ cơ hội đã khép lại, Quang Anh bất ngờ khi mở lá thư cuối từ Đại học Cornell và thấy dòng chữ "Congratulations" (Chúc mừng).
"Em vỡ òa", Quang Anh nói.
Cornell hiện đứng thứ 12 trên bảng xếp hạng đại học Mỹ, với tỷ lệ chấp nhận 8%, theo US News. Ngoài trường này, Quang Anh cũng đỗ Đại học Nam California (top 28) và Đại học California ở San Diego (top 29).
Có định hướng du học từ những năm cuối THCS, Quang Anh đặt mục tiêu vào lớp chuyên Anh, trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam (Ams), nhưng trượt. Dù buồn vì "cú vấp" này, em không để tâm trạng ủ ê kéo dài, mà quyết định nhập học trường Quốc tế St. Paul Hà Nội, điều chỉnh lại lộ trình của mình.
Quang Anh theo học 10 môn AP (Advanced Placement) - chương trình nâng cao dành cho học sinh THPT, tập trung lĩnh vực khoa học tự nhiên như Giải tích, Khoa học môi trường, Sinh học, Vật lý và Hóa học. Kết quả, em đạt điểm tuyệt đối 5/5 ở bốn môn, còn lại đều được 4/5 điểm. Quang Anh cũng thi và đạt SAT 1540/1600, IELTS 8.0 khi còn học lớp 11.
Nam sinh nhìn nhận học các môn AP giúp sớm tiếp cận với kiến thức đại cương ở đại học, đồng thời nhận ra mình không thích Kỹ thuật cơ khí như định hướng. Thay vào đó, em thấy hứng thú với Kỹ thuật môi trường - lĩnh vực có thể ứng dụng khoa học để giải quyết các vấn đề phát triển bền vững.
Xác định được ngành học, Quang Anh có hướng hoạt động ngoại khóa rõ ràng hơn chứ không dàn trải như trước. Nam sinh tâm đắc với dự án chế tạo drone (máy bay không người lái) đo độ ô nhiễm không khí, tham gia cùng các sinh viên, giảng viên trường Đại học Thủy lợi vào giữa năm 2025.
Em kể được học lắp rắp drone, tìm hiểu về cảm biến và cách lập trình thu thập dữ liệu. Nam sinh thấy drone có thể áp dụng để giải quyết nhiều khâu trong các dự án về môi trường.
"Em không chỉ tham gia cho có, mà thực sự muốn hiểu về các giải pháp bảo vệ, phát triển môi trường bền vững", nam sinh nói.
Những trải nghiệm thực tế trở thành chất liệu cho bài luận chính của Quang Anh. Nam sinh mở đầu bằng câu chuyện mà mình thấy thường ngày: ô nhiễm không khí ở Hà Nội, với hình ảnh bầu trời mờ đục do bụi mịn. Từ đó, Quang Anh bày tỏ khao khát được học về Kỹ thuật môi trường, để tìm ra giải pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững.
Giai đoạn sát hạn nộp hồ sơ là lúc Quang Anh chịu nhiều áp lực nhất, bởi ngoài học tập còn lo hoạt động ngoại khóa và viết luận, việc nào cũng "cần làm ngay".
Em chia nhỏ công việc theo thứ tự ưu tiên, tập trung xử lý dứt điểm từng phần. Có những buổi, nam sinh chỉ viết luận, không làm thêm việc khác để tập trung.
Tự đánh giá, Quang Anh thấy điểm mạnh trong hồ sơ là "kể được một câu chuyện hay", bài luận và hoạt động thể hiện rõ định hướng và mục tiêu khi tới Mỹ. Nam sinh cũng học thêm 4 môn AP khác, liên quan trực tiếp tới ngành Kỹ thuật môi trường để bắt nhịp chương trình đại học tốt hơn.
Thầy Gus Marantos, Cố vấn hướng nghiệp đại học, Điều phối viên chương trình AP của trường St. Paul, đánh giá Quang Anh trong nhóm học giỏi nhất trường bởi sự tò mò và kỷ luật.
"Các đại học Mỹ thích những học sinh dám thử thách bản thân. Quang Anh đã chứng minh được năng lực ở trình độ đại học ngay từ khi chưa tốt nghiệp phổ thông", thầy Gus nhận xét.
Nhìn lại hành trình đã qua, Quang Anh cho rằng trượt trường chuyên không phải là thất bại mà là bước ngoặt quan trọng.
"Miễn là không từ bỏ, sẽ luôn có con đường khác để theo đuổi mục tiêu", nam sinh đúc rút. Sau khi tốt nghiệp tại Mỹ, em dự định trở về Việt Nam, tham gia vào các dự án phát triển bền vững.
Tin Gốc: https://vnexpress.net/do-dai-hoc-ivy-league-sau-cu-vap-truot-truong-ams-5060779.html
Làm gì khi bị từ chối lên máy bay vì kín chỗ?
Đôi khi các hãng hàng không thường bán nhiều vé hơn số ghế thực tế. Đây là một phần trong quy trình vận hành của các hãng hàng không, nhất là vào mùa cao điểm. Khi đó, những hành khách kém may mắn sẽ không có chỗ trên chuyến bay. Tình trạng này thường được gọi là "bumping" (ép khách rời chuyến).
Hành khách sẽ phải làm gì khi rơi vào tình huống này? Dưới đây là những điều cần biết, những việc cần làm nếu rơi vào hoàn cảnh đó.
Hãng hàng không có được bán quá số ghế không?
Việc các hãng hàng không bán quá số ghế (overbook) của máy bay hoàn toàn hợp pháp. Theo Jesse Neugarten, người sáng lập Dollar Flight Club, dịch vụ thông báo vé máy bay giá rẻ, họ làm việc này "mọi lúc".
"Các hãng hàng không được phép bán nhiều vé hơn số ghế vì dựa trên dữ liệu lịch sử về tỷ lệ người bỏ vé, không đến làm thủ tục. Hãy coi đó là một bài toán xác suất. Phần lớn các trường hợp đều ổn, nhưng thỉnh thoảng việc bỏ chuyến không xảy ra, dẫn tới có hành khách không được bay", ông nói.
Ai là người dễ bị "mời" xuống máy bay nhất?
Nếu không có ai tự nguyện nhường chỗ, hãng hàng không sẽ tuân theo các tiêu chí cụ thể để quyết định ai phải ở lại. Việc này không ngẫu nhiên.
"Những người check in muộn, đặt vé hạng phổ thông cơ bản (basic economy) hoặc chưa có số ghế thường bị đưa vào danh sách "bumping". Những người đi du lịch một mình cũng dễ bị chọn vì hãng dễ sắp xếp chuyến bay khác cho họ", ông Neugarten giải thích. Ngược lại, ông nói nếu bạn có thẻ thành viên hạng cao, mua vé giá cao hoặc check in sớm, khả năng bị bỏ lại rất thấp.
Làm gì nếu bị từ chối lên máy bay?
Nếu rơi vào tình huống này, đừng quá lo lắng. Hãy giữ bình tĩnh và ở lại khu vực cửa khởi hành. Neugarten khuyên hành khách yêu cầu nhân viên cung cấp văn bản (hoặc bất kỳ giấy tờ nào) giải thích vì hãng có nghĩa vụ làm việc này. Sau đó, hãy kiểm tra ứng dụng của hãng hàng không để tìm các chuyến bay thay thế.
"Trong nhiều trường hợp, hành khách có thể tự đặt lại vé trên ứng dụng nhanh hơn là chờ đợi xếp hàng", ông nói.
Hành khách cũng nên hỏi nhân viên về các khoản bồi thường và những gì họ có thể hỗ trợ để đưa mình tới điểm đến, chẳng hạn một ghế trên chuyến bay kế tiếp, voucher ăn uống hay chỗ ở khách sạn nếu bị hoãn chuyến qua đêm.
Neugarten khuyên bất kỳ ai bị "bumping" hãy lên tiếng. "Bạn có nhiều quyền lực hơn bạn nghĩ. Hãy nhớ việc bị đẩy lại không có nghĩa phải tiếp tục bay với cùng hãng hàng không đó. Nên hỏi liệu họ có thể sắp xếp cho bạn bay hãng khác không. Nhiều nhân viên mặt đất có thể làm điều đó, nhưng họ sẽ không làm trừ khi bạn yêu cầu", ông nói.
Ngoài ra, nếu chuyến bay mới đến nơi muộn hơn chuyến ban đầu hơn một tiếng, hành khách có thể được bồi thường bằng tiền mặt. Cụ thể, chuyến bay chậm từ 1 đến 2 tiếng (nội địa) hoặc 1-4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 200% giá vé một chiều. Nếu chuyến bay chậm trên 2 tiếng (nội địa) hoặc 4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 400% giá vé một chiều.
Cần lưu ý khoản bồi thường này chỉ áp dụng cho những hành khách bị từ chối lên máy bay không tự nguyện. Nếu bạn được yêu cầu tự nguyện nhường chỗ, bạn có thể (và nên) thương lượng. Hãy yêu cầu tiền mặt thay vì phiếu giảm giá và đừng ngại xin hỗ trợ ăn uống hoặc khách sạn.
Tại sao nên đòi tiền mặt? Lý do voucher có thể hết hạn, có các ngày bị hạn chế sử dụng hoặc đi kèm với nhiều điều kiện rắc rối. Và cuối cùng, Neugarten nhấn mạnh, hãy yêu cầu xác nhận thỏa thuận bằng văn bản.
Làm gì để tránh bị "mời" xuống máy bay
- Check in sớm: Đây là cách đơn giản nhất. Bạn làm thủ tục càng sớm, khả năng mất chỗ càng thấp.
- Chọn ghế trước: Có một số ghế cụ thể trên vé giúp hãng nhận diện chỗ của bạn đã được "chốt". Tuy nhiên, điều này không bảo đảm 100%.
- Bay vào giờ thấp điểm: Các ngày lễ hoặc cuối tuần thường dễ bị đông. Nếu lịch trình cho phép, hãy chọn bay giữa tuần hoặc sáng sớm.
- Trung thành với một hãng hàng không: Những hành khách bay thường xuyên và có thẻ thành viên hạng cao hiếm khi bị "mời" ở lại.
- Đặt hạng vé cao hơn: Vé phổ thông cơ bản luôn đứng cuối danh sách ưu tiên. Nếu cần đảm bảo đến nơi đúng giờ, hãy trả thêm một chút phí cho vé phổ thông tiêu chuẩn.
Tâm Anh (theo Travel + Leisure)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/lam-gi-khi-bi-tu-choi-len-may-bay-vi-kin-cho-5060490.html
