Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, các em có thể tiếp cận hàng nghìn đề thi thử, video bài giảng, khóa học trực tuyến và cả lộ trình ôn tập sẵn. Tuy nhiên, chính sự phong phú ấy lại đặt ra câu hỏi lớn: đây là cơ hội mở hay một “ma trận” khiến người học dễ lạc lối?
Điểm tích cực rõ nhất là khả năng tiếp cận được mở rộng mạnh mẽ. Trước đây, tài liệu ôn thi chất lượng chủ yếu tập trung ở đô thị và các trung tâm lớn; nay, nhờ internet, học sinh (HS) ở vùng sâu, vùng xa cũng có thể học cùng bài giảng, làm cùng đề thi như ở thành phố. Điều này góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền, ít nhất về cơ hội tiếp cận tri thức – một bước tiến đáng kể về công bằng giáo dục.
Bên cạnh đó, sự phong phú của học liệu cho phép cá nhân hóa việc học. HS có thể chọn nội dung phù hợp với trình độ và mục tiêu: người yếu học lại từ nền tảng, người khá giỏi tiếp cận chuyên đề nâng cao. Đây là điều lớp học truyền thống khó đáp ứng trọn vẹn.
Ngoài ra, tài liệu miễn phí mở “cửa vào” cho HS khó khăn, trong khi tài liệu có phí – nếu được xây dựng bài bản – mang lại giá trị gia tăng như hệ thống hóa kiến thức, phân tích lỗi sai, theo dõi tiến bộ. Sự song song này, về lý thuyết, tạo nên một hệ sinh thái học tập đa lựa chọn và linh hoạt hơn.
Tuy nhiên, chính sự phong phú ấy lại tạo ra nghịch lý: càng nhiều tài liệu, HS càng dễ mất phương hướng. Thứ nhất, nhiều em rơi vào tình trạng “sưu tầm” hơn là học. Một HS ôn thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM vừa qua, chia sẻ: “Em bị loạn giữa quá nhiều tài liệu, mỗi nơi một kiểu, không biết tin nguồn nào”.
Thứ hai, không ít HS tải hàng chục bộ đề, đăng ký nhiều khóa học nhưng không theo được lộ trình nào đến cùng. Việc học dàn trải, thiếu trọng tâm khiến hiệu quả giảm, học liệu từ công cụ hỗ trợ trở thành “nhiễu thông tin”.
Thứ ba, chất lượng tài liệu không đồng đều. Nhiều tài liệu miễn phí chưa được kiểm chứng, có thể sai lệch; trong khi tài liệu có phí không phải lúc nào cũng tương xứng. Thị trường thiếu chuẩn mực khiến “vàng thau lẫn lộn”.
Thứ tư, nguy cơ lệch hướng học tập ngày càng rõ. Khi học liệu ôn thi phát triển mạnh, việc học dễ bị thu hẹp thành luyện dạng, học mẹo, thay vì hiểu bản chất. Điều này đi ngược xu hướng đánh giá năng lực.
Thứ năm, yếu tố thương mại hóa tạo áp lực mới. Quảng cáo bị thổi phồng, nhiều gia đình bỏ ra chi phí lớn với kỳ vọng “mua” lợi thế, từ đó hình thành một dạng bất bình đẳng mới.
Trong “ma trận” học liệu, HS không thể tiếp tục học theo kiểu bị dẫn dắt mà cần chuyển sang học có chiến lược.
Cần nhớ không phải càng nhiều tài liệu càng tốt; một nguồn phù hợp, được học sâu, làm đi làm lại và phân tích lỗi sai kỹ lưỡng thường hiệu quả hơn việc “lướt” qua nhiều nguồn. HS cần biết chọn lọc để đánh giá độ tin cậy, so sánh và tự kiểm chứng tài liệu – đây là năng lực thiết yếu trong thời đại số. Ngoài ra, phải giữ mục tiêu học để hiểu; khi nền tảng vững, kết quả thi sẽ là hệ quả tự nhiên.
Trong bối cảnh học liệu tràn ngập, giáo viên cần giữ vững vai trò định hướng. Không chỉ dạy kiến thức, thầy cô cần giúp HS xác định học gì, học từ đâu và học như thế nào; đồng thời giới thiệu nguồn tin cậy, cảnh báo “bẫy” học liệu.
Nhà trường nên xây dựng “ngân hàng học liệu” riêng, được kiểm duyệt để làm chuẩn tham chiếu. Cùng với đó là tổ chức ôn tập bài bản: thi thử, tư vấn học tập, hướng dẫn kỹ năng làm bài. Khi nhà trường làm tốt, sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài sẽ giảm.
Ở cấp quản lý, cần một trục định hướng rõ ràng. Trước hết, Bộ GD-ĐT giao một đơn vị thuộc bộ chuyên trách xây dựng nền tảng học liệu quốc gia, cung cấp tài liệu chuẩn với chi phí thấp, đảm bảo công bằng tiếp cận.
Quan trọng hơn là đổi mới đề thi theo hướng đánh giá năng lực thực chất, hạn chế học tủ, học mẹo, học máy móc, không hiểu bản chất. Đồng thời, cần cơ chế kiểm soát chất lượng học liệu, đặc biệt với sản phẩm có phí, nhằm minh bạch thông tin, bảo vệ người học và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Hiện tượng “bùng nổ học liệu ôn thi” không chỉ có ở VN. Tại Mỹ, các kỳ thi như SAT, ACT đã tạo ra cả một ngành luyện thi; ở Hàn Quốc với CSAT hay Trung Quốc với Gaokao cũng tương tự. Điểm chung là ở đâu thi cử cạnh tranh cao, ở đó học liệu phát triển mạnh.
Tuy nhiên, điều đáng tham khảo là cách ứng xử. Các quốc gia nói trên không hạn chế học liệu mà tập trung định hướng. Tại Mỹ, College Board cung cấp tài liệu chính thức miễn phí, kết hợp với Khan Academy tạo một “chuẩn tham chiếu” rõ ràng. Nhờ đó, HS có điểm tựa đáng tin cậy, không bị lệ thuộc hoàn toàn vào nguồn bên ngoài; đồng thời, đề thi được thiết kế theo hướng khó “luyện tủ”, buộc HS phải hiểu và vận dụng. Khi cách thi thay đổi, thị trường học liệu cũng phải điều chỉnh theo.
Ở Hàn Quốc và Trung Quốc, nhà nước còn can thiệp để kiểm soát thương mại hóa, giảm áp lực và bất bình đẳng. Dù còn tranh luận, điều này cho thấy: không thể buông lỏng hoàn toàn, mà cần sự dẫn dắt để học liệu phục vụ đúng mục tiêu giáo dục.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không thể ngăn chặn sự bùng nổ học liệu, nhưng hoàn toàn có thể biến nó thành một hệ sinh thái lành mạnh. Vấn đề không phải là có bao nhiêu tài liệu, mà là có một “trục định hướng” đủ mạnh hay không.
Khi cơ quan quản lý giáo dục dẫn dắt, nhà trường tổ chức, giáo viên định hướng và HS chủ động, thì sự bùng nổ học liệu sẽ không còn là áp lực mà trở thành nguồn lực quý giá cho một nền giáo dục hiện đại.
Trước mắt, một số tỉnh, thành phố lớn có thể xây dựng hệ sinh thái ôn thi cho riêng địa phương mình, từ đó, sẽ phổ biến kinh nghiệm cho nhiều địa phương khác.
Khoảng 23h30, cơn mưa giông đầu mùa cùng sấm chớp, gió lốc mạnh và mưa đá trút xuống phường Hàm Rồng. Viên đá kích thước lớn, có viên như quả trứng gà rơi dội xuống mái tôn. "Đá rơi phát ra tiếng động rất lớn làm trẻ con trong nhà giật mình khóc thét", chị Nguyễn Thị Minh, người dân phường Hàm Rồng, kể.
Mưa đá chỉ kéo dài vài phút nhưng kèm theo gió lốc rất mạnh, kéo dài đến rạng sáng nay. Nhiều hộ dân sáng hôm sau phát hiện mái tôn bị thủng, ngói vỡ, cây cối trong vườn bị quật đổ.
Thiệt hại nặng nhất được ghi nhận tại Trường THCS Thiệu Dương. Lãnh đạo nhà trường cho biết trận lốc đêm 17/4 đã cuốn bay khoảng 250 m2 mái tôn khu nhà học B, toàn bộ phần mái bị gió hất tung rồi bay trùm sang khuôn viên Trường Mầm non Thiệu Dương bên cạnh.
Một số cây trong sân trường bị gãy đổ, cành lá ngổn ngang. Sáng nay, giáo viên, nhân viên nhà trường đã tập trung dọn dẹp khuôn viên, đảm bảo an toàn để học sinh trở lại học tập bình thường.
Không chỉ Trường THCS Thiệu Dương, Trường Mầm non Thiệu Dương cũng bị ảnh hưởng khi một phần mái tôn bị tốc, nhiều hạng mục phụ trợ bị va đập do mái tôn từ trường THCS bay sang.
Bà Lê Thị Thanh, Phó chủ tịch UBND phường Hàm Rồng, cho biết ngoài thiệt hại tại hai trường học, giông lốc còn làm đổ sập tường rào của một số hộ dân, nhiều diện tích hoa màu bị gió quật ngã.
"Nhiều người dân nói đây là lần đầu tiên chứng kiến mưa đá xuất hiện ở khu vực đồng bằng như vậy, bởi trước nay hiện tượng này thường chỉ xảy ra ở vùng núi", bà Thanh cho biết.
Cách Hàm Rồng hơn 10 km, tại xã Hoằng Giang, ông Trần Anh Tuyển, Chủ tịch UBND xã, cho biết đêm 17/4, địa phương cũng ghi nhận mưa giông kèm mưa đá tại một số khu vực thuộc xã Hoằng Hợp và xã Hoằng Giang cũ.
"Mưa đá xuất hiện trong thời gian ngắn, địa phương đang rà soát để thống kê thiệt hại về nhà cửa, cây trồng", ông Tuyển nói.
Theo ghi nhận ban đầu, lốc, sét, mưa đá xảy ra tại nhiều xã, phường thuộc khu vực thành phố Thanh Hóa cũ, các huyện Đông Sơn, Thiệu Hóa cũ và vùng lân cận. Ngoài ra, các khu vực thuộc Như Xuân, Như Thanh, Nông Cống, Hà Trung cũ, thị xã Nghi Sơn, Bỉm Sơn và một số địa bàn khác cũng xuất hiện mưa lớn.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, từ đêm 16 đến ngày 17/4, do ảnh hưởng của không khí lạnh nén rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên mực 1.500 m, khu vực Bắc Bộ (trừ Lai Châu, Điện Biên) và Thanh Hóa có mưa vừa, mưa to, rải rác giông với lượng mưa phổ biến 20-40 mm, có nơi trên 100 mm.
Cơ quan khí tượng cảnh báo trong mưa giông có thể tiếp tục xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, gây thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp, làm gãy đổ cây cối, hư hại nhà cửa và các công trình hạ tầng.
Ngoài ra, khu vực miền núi cần đề phòng nguy cơ lũ quét trên các sông suối nhỏ, sạt lở đất ở vùng đồi dốc; vùng trũng thấp, khu đô thị có thể xảy ra ngập úng cục bộ nếu mưa lớn kéo dài. Người dân được khuyến cáo chủ động gia cố nhà cửa, bảo vệ tài sản và hạn chế ra ngoài khi có mưa giông cực đoan.
Ngày 18/4, Lisa góp mặt trên sân khấu chính của lễ hội âm nhạc hàng đầu nước Mỹ, kết hợp cùng Anyma - DJ kiêm nhà sản xuất nổi tiếng với phong cách âm nhạc điện tử mang màu sắc tương lai. Tiết mục còn có sự tham gia của Swae Lee và Joji, tạo nên một màn trình diễn đa sắc màu.
Trên sân khấu, Lisa xuất hiện với mái tóc bạch kim cùng thiết kế độc đáo từ Iris Van Herpen. Bộ trang phục sử dụng chất liệu voan mỏng, tạo hiệu ứng bay bổng, kết hợp cùng ánh sáng và công nghệ trình chiếu 3D, mang lại hình ảnh nửa thực - nửa ảo đầy ấn tượng. Những chuyển động uyển chuyển của nữ ca sĩ hòa quyện với hiệu ứng thị giác, tạo nên không gian biểu diễn mang đậm hơi thở hiện đại.
Phần trình diễn nhanh chóng gây “bão” trên mạng xã hội. Các từ khóa như “Lisachella” hay “Bad Angel with Lisa” lọt top xu hướng toàn cầu trên nền tảng X (trước đây là Twitter). Tại Trung Quốc, cụm từ “Lisa thiên thần đáp xuống” cũng trở thành chủ đề được bàn luận sôi nổi trên Weibo.
Khán giả quốc tế đánh giá cao khả năng làm chủ sân khấu của Lisa. Nhiều ý kiến cho rằng tiết mục mang đến cảm giác choáng ngợp, kết hợp hài hòa giữa âm nhạc điện tử hiện đại và yếu tố trình diễn thời trang. Một số nhận xét còn so sánh hình ảnh của Lisa với phong cách gợi cảm, quyến rũ từng xuất hiện trong các buổi trình diễn của Victoria's Secret.
Ca khúc Bad Angel được Anyma phát hành vào đầu tháng 4, ngay trước thềm Coachella 2026. Bài hát mang phong cách techno-pop với nhịp điệu nhanh, giai điệu bắt tai và phần âm thanh giàu cảm xúc. Trong sản phẩm âm nhạc này, Lisa xuất hiện với hình ảnh đôi cánh trắng, di chuyển giữa không gian mang tính biểu tượng, thể hiện sự giao thoa giữa con người và thế giới công nghệ.
Anyma cho biết dự án được xây dựng dựa trên ý tưởng về “ranh giới giữa thực tại và kỹ thuật số”, đồng thời khẳng định Lisa là nguồn cảm hứng quan trọng. Về phía mình, nữ ca sĩ Thái Lan chia sẻ cô luôn mong muốn thử sức với dòng nhạc EDM và đánh giá cao sự sáng tạo của Anyma trong quá trình hợp tác.
Trước đó, tiết mục Bad Angel từng gặp trở ngại khi phải hủy bỏ kế hoạch biểu diễn vào ngày 11/4 do điều kiện thời tiết không thuận lợi. Tuy nhiên, sự xuất hiện chính thức tại sân khấu chính ngày 18/4 đã giúp màn trình diễn trở thành một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của lễ hội năm nay.
Sinh năm 1997, Lisa là thành viên duy nhất không mang quốc tịch Hàn Quốc của Blackpink - nhóm nhạc nữ nổi tiếng toàn cầu hiện nay. Không chỉ thành công trong âm nhạc, cô còn là biểu tượng thời trang với lượng người theo dõi lớn trên mạng xã hội và thường xuyên góp mặt tại các sự kiện quốc tế.
Cuối năm 2023, Lisa kết thúc hợp đồng cá nhân với YG Entertainment và thành lập công ty riêng, mở ra giai đoạn hoạt động độc lập. Cô tập trung phát triển tại thị trường Âu - Mỹ, phát hành album solo (cá nhân) Alter Ego và hợp tác với nhiều nghệ sĩ quốc tế như Doja Cat, RAYE, Future, Tyla và Megan Thee Stallion.
Những sản phẩm gần đây như Born Again hay Priceless đều nhận được phản hồi tích cực, góp phần củng cố vị thế của Lisa trong vai trò nghệ sĩ solo.
Với màn trình diễn tại đại nhạc hội hoành tráng nhất nước Mỹ Coachella 2026, Lisa một lần nữa cho thấy khả năng thích nghi và bứt phá trong môi trường âm nhạc quốc tế. Sự kết hợp giữa âm nhạc, thời trang và công nghệ đã giúp cô tạo nên dấu ấn riêng, đồng thời khẳng định vị trí của một nghệ sĩ Kpop (nhạc trẻ Hàn Quốc) trên sân khấu toàn cầu.
Ngày 16-4, lãnh đạo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột cho biết đang kiểm tra, xử lý thông tin phản ánh việc có cá nhân tự ý múc đất trong lòng hồ thủy lợi đem bán.
Theo ghi nhận trong nhiều ngày tại khu vực lòng hồ thủy lợi Ea Tam, việc múc đất tại lòng hồ rồi dùng hàng chục xe tải chở đi bán diễn ra rất ngang nhiên, công khai.
Trong ngày 15-4, tại khu vực lòng hồ Ea Tam, một máy múc liên tục đào đất tại những vị trí trũng, nơi còn đọng nước, rồi đổ trực tiếp lên các xe tải.
Từ trên cao có thể thấy rõ các tuyến đường đất tạm được mở vòng quanh lòng hồ. Tại một điểm giao nhau, nhiều xe tải dừng chờ, lần lượt tiến vào vị trí máy múc để nhận đất.
Có thời điểm 2 - 3 xe tải cùng "xếp tài" tại khu vực khai thác, phía ngoài còn nhiều xe xếp hàng chờ hoặc đang chở đất đi bán.
Khu vực lòng hồ bị đào xới nham nhở, tạo thành các hố sâu xen kẽ vũng nước. Dấu vết bánh xe cày nát nền đất, hình thành nhiều lối đi tạm chằng chịt.
Sau khi nhận đất, các xe tải chở đến những khu vực lân cận hoặc cách xa 10 - 15km để bán, giá đất cũng thay đổi tùy theo quãng đường vận chuyển.
Sau nhiều lần "truy vết", phóng viên đã nắm được hành trình tiêu thụ số đất lấy từ lòng hồ Ea Tam. Lộ trình chung là các xe tải di chuyển theo đường công vụ ra khu dân cư phía trên. Ghi nhận cho thấy nhiều xe chạy ra đường chính sát khu dân cư, cuốn theo bụi đất mù mịt.
Một số xe chạy ra đại lộ Võ Nguyên Giáp, tiếp tục di chuyển theo đường Lê Duẩn (quốc lộ 14) hướng về phường Thành Nhất rồi rẽ vào các hẻm trên đường Nguyễn Khoa Đăng để đổ đất, sau đó quay lại tiếp tục vận chuyển.
Chúng tôi cũng ghi nhận nhiều chuyến xe chạy theo đại lộ Đông - Tây ra quốc lộ 26, hướng đi Khánh Hòa, để san lấp tại khu vực phường Tân Lập. Xung quanh khu vực này xuất hiện nhiều điểm đổ đất với quy mô lớn.
Theo tìm hiểu, hồ thủy lợi Ea Tam là dự án được UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt năm 2017, khởi công ngày 5-3-2020 với tổng mức đầu tư 1.468,5 tỉ đồng. Công trình có dung tích hơn 1 triệu m³ nước, phục vụ tưới tiêu, cấp nước sinh hoạt và điều hòa cảnh quan đô thị Buôn Ma Thuột.
Đến ngày 14-3-2025, dự án đã chặn dòng, bắt đầu tích nước. Tuy nhiên nhiều hạng mục vẫn chưa hoàn thiện, trong đó có các tuyến đường quanh hồ và việc xử lý cao trình đáy hồ. Hiện dự án do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột làm chủ đầu tư.
Theo tìm hiểu, tại dự án có một gói thầu nạo vét lòng hồ, tuy nhiên nhà thầu đã có văn bản xin tạm dừng thi công. Việc một cá nhân được gọi là "Chung miền Tây" đưa máy móc vào múc đất, vận chuyển đi bán không liên quan đến gói thầu này và chưa rõ được cơ quan nào cho phép. Đáng nói, chủ đầu tư không hề biết có việc múc đất lòng hồ tại dự án này đem đi bán.
Trong vai người cần mua đất san lấp, phóng viên liên hệ thì người tên "Chung miền Tây" báo giá khoảng 800.000 đồng/xe 7m³, nếu lấy số lượng lớn có thể giảm giá.
Khi được hỏi vì sao bán đất ở cự ly khá gần nhưng giá cao, "Chung miền Tây" cho rằng "vấn đề phức tạp", để có đất bán cũng "nhiều vấn đề". Tuy nhiên người này nói nếu khách thiện chí và lấy số lượng lớn thì có thể thương lượng để chốt mức giá phù hợp.
Trao đổi với phóng viên, lãnh đạo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột cho biết chưa nắm được việc có cá nhân tự ý múc đất trong lòng hồ đem bán. "Hiện gói thầu nạo vét đã tạm dừng. Nếu có việc khai thác đất trái phép, đơn vị sẽ phối hợp cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý", vị này nói.
Về đề nghị cung cấp hồ sơ liên quan gói thầu nạo vét như khối lượng đất bùn cần múc, nơi đổ thải..., chủ đầu tư cho biết sẽ cung cấp sau.
Liên quan đến vụ việc, lãnh đạo UBND phường Buôn Ma Thuột cho biết hiện dự án hồ thủy lợi Ea Tam đang trong quá trình thi công. Dự án do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột làm chủ đầu tư, đơn vị này chịu hoàn toàn trách nhiệm trong việc quản lý khu vực lòng hồ và phạm vi dự án.
