Chàng trai quê Ninh Bình bỏ đại học năm 20 tuổi, khi chỉ cách tấm bằng kỹ sư công trình Thủy lợi hơn một năm đại học. Dù cơ hội việc làm sau khi ra trường không quá bó hẹp khi có người nhà hỗ trợ, nhưng Thái vẫn quyết tâm không trở lại giảng đường vì nhiều lý do. Một phần từ việc cậu không thấy mình hợp với chuyên ngành kỹ thuật.
Hai năm nghỉ học, Thái xoay trở kiếm tiền từ phụ trách quầy pha chế quán cà phê đến phục vụ nhà hàng ăn ở quê – một thị trấn đang phát triển gần khu công nghiệp Đồng Văn. “Việc nào cũng cho thu nhập làng nhàng”, cậu kể. Khoản 8 triệu đồng đổi bằng mười tiếng làm việc mỗi ngày, từ 7h đến 12h và trở lại quán với ca 16h đến 22h. Mức lương vừa đủ cho Thái chi tiêu cơ bản ở quê.
Nhưng cũng có những ngày cậu chọn đóng kín cửa không muốn giao tiếp với ai. Sau Tết 2025, Thái nghỉ việc ở quán cà phê khi gần như không có ngày nghỉ mà vẫn thiếu trước hụt sau, phải xin gia đình hỗ trợ.
“Mỗi ngày thức dậy gần như là một vòng lặp lại, mở mắt tôi thấy rất mệt mỏi, không muốn ra khỏi giường, thế là nằm lướt điện thoại xem đủ thứ trên đời. Lướt rồi lại suy nghĩ mình phải làm cái gì đó, nhưng rồi lại không biết làm gì. Đầu óc vẫn nghĩ nhưng chân tay không hành động”, Thái kể, vòng lặp khiến chàng trai 22 tuổi thời điểm ấy trì trệ về đầu óc, kiệt quệ tinh thần.
Thái nằm trong số 1,6 triệu thanh niên 15-24 tuổi không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo – tức nhóm NEET trong quý I/2026 theo công bố mới nhất của Cục Thống kê. Người trẻ “ba không” chiếm 11,4% tổng số thanh niên cả nước, đồng nghĩa cứ 9 thanh niên thì một người thuộc nhóm NEET.
Thời gian qua, số lượng thanh niên “ba không” tăng giảm tùy từng quý song thường dao động 1,35-1,6 triệu người. Nhóm này tập trung cao nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long với trên 23% và thấp nhất tại Đồng bằng sông Hồng với 15%, theo Điều tra lao động việc làm năm 2023.
Cơ quan Thống kê cho biết tỷ lệ “ba không” phản ánh đặc điểm của lao động trẻ trong giai đoạn gia nhập thị trường. Họ có nhu cầu tìm việc và lựa chọn công việc cao nhưng kinh nghiệm còn hạn chế, kỹ năng chưa hoàn toàn phù hợp với nhu cầu tuyển dụng. Đồng nghĩa nhóm “ba không” chưa tham gia hiệu quả vào cả thị trường lao động lẫn hệ thống giáo dục và đào tạo. Vì thế họ cần được chú trọng phân luồng sớm, định hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp năng lực cá nhân, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp.
NEET là chỉ tiêu do Tổ chức Lao động thế giới ILO xây dựng phương pháp tính và khuyến khích các nước thu thập, công bố. Báo cáo Xu hướng việc làm và xã hội năm 2026 của tổ chức này cho biết năm 2025 toàn cầu có khoảng 257 triệu thanh niên “ba không”, chiếm tỷ lệ 20%. Nhóm này đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy giáo dục, kỹ năng và kinh nghiệm cho tương lai nghề nghiệp. Tỷ lệ thanh niên nữ “ba không” cao hơn so với thanh niên nam. Xu hướng ứng dụng Al gia tăng càng đặt ra thách thức việc làm với nhóm này.
So với các nước trong khu vực, tỷ lệ thanh niên “ba không” của Việt Nam thấp hơn hoặc tương đương. Tại Thái Lan, tỷ lệ dao động 12,8-15% theo số liệu thống kê năm 2024 của WorldBank và UNICEF. Tại Indonesia là 17-18%, thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á. Philippines thống kê khoảng 12-13%, tập trung vào nhóm thanh niên ở khu vực đô thị nghèo.
Hà Hương, 23 tuổi tự nhận mình mang đặc điểm của nhóm “ba không” khi tốt nghiệp đại học, ra trường giữa năm 2025 đến nay chưa tìm được việc phù hợp. Hương lần đầu ứng tuyển vào doanh nghiệp mỹ phẩm tại Hà Nội nhưng tuyển dụng đòi hỏi “có kinh nghiệm ít nhất hai năm”. Cô sau đó làm nhân viên sự kiện cho công ty quảng cáo nhưng chỉ được nửa năm và nghỉ việc từ sau Tết.
“Rất khó, công ty muốn tuyển người trẻ nhưng lại đòi hỏi có kinh nghiệm. Người mới ra trường đáp ứng được tiêu chí trẻ nhưng lấy đâu ra kinh nghiệm nếu không đi làm từ thời sinh viên”, cô nói, quyết định tạm dừng nộp CV, chọn làm việc bán thời gian tại phòng tập thể hình. Hương tính học thêm ngoại ngữ rồi về quê tìm việc văn phòng ở khu công nghiệp gần nhà.
Còn Thái, những ngày không ra khỏi nhà, không tiếp xúc với người ngoài cũng không nói chuyện với bạn bè, mọi thứ xung quanh “trở nên bí bách, khó thở hơn”. Cậu đi làm trở lại tại nhà hàng ăn uống vào cuối năm ngoái với mức thu nhập cao hơn quán cà phê. Chân tay bận rộn chạy bàn, bưng bê, ghi món liên tục khiến Thái không còn thời gian nằm dài suy nghĩ. Nhưng cậu nhận ra mình chỉ tạm ổn khi không nghĩ đến. Công việc nếu kéo dài thì đến thời điểm nào đó nghỉ việc, vòng luẩn quẩn “nằm dài, lướt điện thoại, suy nghĩ, không làm gì” sẽ tái diễn.
Thái quyết định mình sẽ phải quay lại giảng đường, lấy bằng rồi tính tiếp. Cậu tích lũy được một khoản tiền và đang tập trung ôn thi lại vào đại học tháng 6 tới. Lần này, cậu lựa chọn chuyên ngành liên quan đến luật vì thấy mình phù hợp với khoa học xã hội hơn là khối kỹ thuật trước đây.
“Nhìn lại những ngày ấy tôi thấy mình vô dụng quá, nhưng bắt đầu lại năm 22 tuổi chắc cũng không muộn”, cậu nói lãng phí hai năm là điều vô cùng tiếc nuối, nhưng đã chọn là chấp nhận.
Thông tin Bệnh viện Nhân dân 115 ngày 17-4 cho biết khoa hồi sức tích cực và chống độc của bệnh viện đã tiếp nhận điều trị một bệnh nhân 61 tuổi nhập viện trong tình trạng sốc, rối loạn chức năng đa cơ quan, hội chứng đông máu nội mạch lan tỏa, sau hai ngày khởi phát sốt và mệt mỏi.
Trong những giờ đầu nhập viện, người bệnh diễn tiến bệnh rất nhanh và nặng, trong khi nguyên nhân lại chưa xác định rõ nên đã đặt đội ngũ bác sĩ điều trị vào thách thức.
Người bệnh được hồi sức nâng cao giữ tính mạng, song song đó ê kíp bác sĩ phải khẩn trương tìm nguyên nhân gây bệnh, với chẩn đoán ban đầu là sốc nhiễm khuẩn - nhiễm khuẩn huyết.
Sau hồi sức chuyên sâu, người bệnh tạm ổn, ban đầu vượt qua nguy kịch.
Mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân được gửi khẩn đến đơn vị vi sinh để xác định. Kết quả cấy máu cho thấy dương tính với vi khuẩn Streptococcus Suis.
Streptococcus Suis là vi khuẩn liên cầu có độc lực rất mạnh, lây từ heo (lợn) sang người thông qua tiếp xúc qua da (đặc biệt khi có vết thương da) hoặc qua đường tiêu hóa (như tiết canh heo, thịt tái).
Theo chia sẻ từ người thân, người bệnh có tự mua thịt và xương heo sống về chế biến vào ngay trước ngày khởi bệnh.
Sau 21 ngày điều trị theo phác đồ và hồi sức nâng cao, người bệnh ổn định dần và được xuất viện.
Kiểm toán Nhà nước mới đây có báo cáo gửi Quốc hội về một số kết quả kiểm toán chủ yếu năm 2025, với nhiều nội dung đáng chú ý tại các tổ chức tài chính ngân hàng.
Kết quả kiểm toán cho thấy, các tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm được kiểm toán cơ bản đảm bảo các chỉ tiêu an toàn trong hoạt động, kinh doanh có lãi.
Nổi bật là MB và PVI, với lợi nhuận trước thuế, tỷ suất lợi nhuận sau thuế/vốn chủ sở hữu lần lượt là hơn 28.821 tỉ đồng, 21,47%; PVI hơn 1.133 tỉ đồng, 10,75%.
Song, cơ quan kiểm toán cũng chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế trong hoạt động của hai đơn vị này.
Kiểm toán Nhà nước xác định nhiều khoản đầu tư không hiệu quả hoặc hiệu quả thấp tại PVI - Công ty mẹ.
Trong đó, đầu tư hơn 37 tỉ đồng vào cổ phiếu Ngân hàng TMCP Đông Á, đã xóa sổ kế toán khoản đầu tư theo quyết định của cấp có thẩm quyền; đầu tư hơn 43 tỉ đồng vào Công ty CP Kinh doanh dịch vụ dầu khí, trích lập dự phòng tại thời điểm 31.12.2024 là hơn 39 tỉ đồng.
Tổng công ty Bảo hiểm PVI cũng đầu tư hơn 167 tỉ đồng trái phiếu Công ty CP Sông Đà Thăng Long, trích lập dự phòng 100%; đầu tư hơn 103 tỉ đồng tiền gửi tại Oceanbank chưa xác định được thời hạn thu hồi; góp vốn 6 tỉ đồng vào Tổng công ty Bảo dưỡng - sửa chữa Công trình dầu khí, trích lập dự phòng 2,68 tỉ đồng, từ năm 2011 đến thời điểm kiểm toán không có lợi nhuận.
Ngoài ra, Tổng công ty CP Tái bảo hiểm Hà Nội đầu tư 120 tỉ đồng tiền gửi tại Oceanbank, tiềm ẩn rủi ro về thu hồi nợ gốc.
Đáng chú ý, kết quả kiểm toán còn cho thấy PVI hạch toán thiếu 18,12 tỉ đồng doanh thu phí bảo hiểm đối với đơn bảo hiểm đã có hiệu lực, đã phát sinh chi phí bồi thường; đồng thời giảm phí bảo hiểm cho khách hàng vượt mức quy định gần 4 tỉ đồng.
Cùng với đó, PVI ước dự phòng bồi thường bảo hiểm gốc chưa chính xác hơn 18 tỉ đồng.
Tại MB, Kiểm toán Nhà nước xác định Công ty CP Chứng khoán MB còn 6 khoản đầu tư cổ phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết 117 tỉ đồng (phát sinh từ trước thời điểm tái cấu trúc năm 2012), các doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả, trong đó 2 doanh nghiệp không cung cấp thông tin, không liên lạc được, 1 doanh nghiệp giao dịch trên sàn giao dịch Upcom từ ngày 31.12.2024 nhưng thanh khoản kém, hiện đang bị hạn chế giao dịch.
Kết quả kiểm toán cũng phản ánh MB hạch toán thiếu 5,78 tỉ đồng lãi dự thu; hạch toán thiếu hơn 3 tỉ đồng, thừa hơn 14 tỉ đồng phí bảo lãnh; hạch toán thiếu dự thu hơn 9 tỉ đồng, dự chi hơn 9 tỉ đồng phí dịch vụ thanh toán với các ngân hàng.
Ngoài ra, MB còn hạch toán chi y tế cho cán bộ nhân viên ngoài quỹ lương hơn 23 tỉ đồng, không đúng với quy định nội bộ của đơn vị.
Đặc biệt, cơ quan kiểm toán xác định MB phân loại nợ chưa phù hợp: giảm dư nợ nhóm 1 (nợ đủ tiêu chuẩn) hơn 116 tỉ đồng, nhóm 2 (nợ cần chú ý) hơn 72 tỉ đồng, nhóm 4 (nợ nghi ngờ) hơn 72 tỉ đồng; trong khi lại tăng dư nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) hơn 68 tỉ đồng, nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) hơn 192 tỉ đồng.
Đây là thông điệp trọng tâm được đưa ra tại "Hội thảo thúc đẩy chấp nhận phổ quát tên miền đa ngữ khu vực châu Á - Thái Bình Dương" (UA Day 2026), do Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) tổ chức ngày 17.4 tại Hà Nội.
Theo thống kê từ UNESCO, cơ sở hạ tầng internet hiện nay vẫn phụ thuộc nặng nề vào bảng chữ cái Latin. Gần 90% nội dung trực tuyến chỉ được sản xuất bằng 12 ngôn ngữ, trong đó tiếng Anh chiếm gần một nửa. Sự mất cân bằng này đang khiến hàng ngàn ngôn ngữ địa phương đứng trước nguy cơ bị mai một trong kỷ nguyên số.
Ông Nguyễn Trường Giang, quyền Giám đốc VNNIC nhấn mạnh lý do quan trọng nhất của việc phổ cập tên miền tiếng Việt chính là bảo tồn ngôn ngữ quốc gia. "Trên không gian mạng, nếu không có sự hiện diện của tiếng mẹ đẻ, bản sắc văn hóa của chúng ta sẽ dần mờ nhạt", ông Giang chia sẻ.
Việc cho phép người dùng gõ trực tiếp tên miền có dấu (ví dụ: bánhmì.vn thay vì banhmi.vn) là một bước đi quan trọng để khẳng định chủ quyền số và duy trì sự phong phú, tinh tế của tiếng Việt trên nền tảng toàn cầu.
Bên cạnh yếu tố văn hóa, tên miền tiếng Việt giải quyết trực tiếp bài toán bất bình đẳng số. Hiện nay, một bộ phận lớn người dân, đặc biệt là bà con ở vùng nông thôn, miền núi hay những người yếu thế, vẫn gặp cản trở lớn về tiếng Anh khi tiếp cận công nghệ.
Đại diện Tổ chức Quản lý tên miền và số quốc tế (ICANN) chỉ ra rằng việc gõ và nhận diện thương hiệu bằng ngôn ngữ mẹ đẻ giúp người dân truy cập thông tin nhanh và dễ dàng hơn nhiều. Thay vì phải nhớ các cụm từ tiếng Anh hay chữ không dấu dễ gây nhầm lẫn, người dân có thể truy cập thẳng vào dịch vụ công trực tuyến, cổng giáo dục hoặc website của doanh nghiệp địa phương bằng ngôn ngữ thường ngày.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, VNNIC đang tích cực triển khai các chương trình miễn phí tên miền tiếng Việt có đuôi "id.vn" và "biz.vn" cho thanh niên và hộ kinh doanh, tạo thói quen tiếp cận môi trường số một cách tự nhiên nhất.
Dù mang lại lợi ích to lớn, lộ trình phổ cập tên miền tiếng Việt vẫn đối mặt với hai thách thức lớn. Về mặt kỹ thuật, dù các nền tảng như Microsoft đã hỗ trợ khá tốt, hệ thống email của Google (Gmail) hiện chỉ hỗ trợ gửi/nhận, chưa cho phép tạo lập tài khoản trực tiếp bằng tên miền có dấu. Về mặt người dùng, thói quen gõ chữ không dấu trên thanh địa chỉ trình duyệt đã in sâu và cần thời gian để thay đổi.
Để giải bài toán này, VNNIC đang triển khai chiến lược kép: Một mặt đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích các cơ quan nhà nước sử dụng song song tên miền tiếng Việt cho dịch vụ công để người dân dễ thao tác; mặt khác, chủ động làm việc với các "ông lớn" công nghệ toàn cầu nhằm nâng cấp hệ thống kỹ thuật. Mục tiêu cuối cùng nhằm bảo đảm mọi người dân và doanh nghiệp đều có thể thụ hưởng các giá trị của nền kinh tế số mà không bị rào cản ngôn ngữ.
