Giữa thập niên 1990, Chiến tranh Bosnia bước vào thời kỳ căng thẳng nhất. Đây là cuộc xung đột nổ ra sau khi Nam Tư tan rã, với sự đối đầu giữa các cộng đồng sắc tộc tại Bosnia và Herzegovina, khiến đất nước này bị chia cắt và chìm trong bạo lực kéo dài. Phương Tây ban đầu can thiệp thông qua lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Chiến sự sau đó leo thang, NATO bắt đầu áp đặt vùng cấm bay trên không phận Bosnia nhằm ngăn các bên sử dụng máy bay quân sự.
Tuy nhiên, vùng cấm bay không đồng nghĩa kiểm soát hoàn toàn bầu trời. Lực lượng Serb ở Bosnia vẫn duy trì hệ thống radar và tên lửa phòng không từ mặt đất, đủ khả năng phát hiện và bắn hạ máy bay bay qua khu vực. Vì vậy, các chuyến tuần tra của NATO vẫn hoạt động trong môi trường rủi ro cao.
Ngày 2/6/1995, đại úy Scott O’Grady, phi công F-16 của Không quân Mỹ, đang thực hiện nhiệm vụ tuần tra trên không phận Bosnia thì tiêm kích trúng tên lửa đất đối không. Máy bay nhanh chóng bị phá hủy, buộc anh phải kích hoạt ghế phóng để thoát hiểm.
Anh bung dù và tiếp đất trong khu vực rừng núi do lực lượng Serb kiểm soát, nơi nguy cơ bị phát hiện và bắt giữ luôn thường trực.
6 ngày sinh tồn trong im lặng
Sau khi O’Grady chạm đất, những gì anh có là một bản đồ dành cho vùng tây bắc Bosnia có ảnh các loài thực vật ăn được, radio PRC-112 nặng gần 800 gr, bộ dụng cụ sinh tồn gắn dưới ghế chiếc F-16, gồm túi sơ cứu, vài quả pháo sáng, một súng ngắn 9 mm, pin.
Trong suốt gần một tuần, O’Grady áp dụng kỹ năng sinh tồn được huấn luyện. Ban ngày, nam phi công nằm im trong bụi rậm hoặc dưới tán cây, tránh mọi chuyển động có thể bị phát hiện. Ban đêm, anh di chuyển thận trọng để tìm nơi trú ẩn mới.
O’Grady phải ăn côn trùng, cây dại và tận dụng khẩu phần khẩn cấp mang theo. Khi nước dự trữ cạn, anh hứng nước mưa từ lá cây để duy trì sự sống. Anh không sử dụng radio trong nhiều ngày vì lo ngại bị phát hiện.
“Sử dụng thiết bị liên lạc có thể đồng nghĩa với việc tự lộ vị trí”, một quan chức quân sự Mỹ cho biết.
Trong thời gian đó, lực lượng Serb liên tục rà soát khu vực. Có thời điểm, trực thăng tìm kiếm bay rất thấp, đến mức O’Grady có thể nhìn thấy rõ phi hành đoàn. Đến ngày thứ 6, khi thể lực suy giảm và nguy cơ bị phát hiện gia tăng, O’Grady quyết định bật radio trong thời gian ngắn.
“Đây là Basher-52. Tôi còn sống và cần trợ giúp”, anh nói qua radio 2h08 CET ngày 8/6/1995, sử dụng mật danh cá nhân.
Thông tin này được phi cơ tuần tra của NATO thu thập, lập tức kích hoạt một chuỗi quyết định khẩn cấp. Các chỉ huy nhận định rằng cơ hội cứu hộ có thể biến mất nhanh chóng nếu chậm trễ. O’Grady đang ở sâu trong vùng kiểm soát của đối phương, và việc kéo dài thời gian chỉ làm tăng rủi ro.
Chiến dịch 5 giờ
7 phút sau khi thu được tín hiệu, chiến đấu cơ AC-130 mật danh Ghost 45 xác nhận người cầu cứu là O’Grady. Các sĩ quan trên một máy bay cảnh báo sớm (AWACS) báo tin về sở chỉ huy rằng O’Grady vẫn ổn, nhưng thêm rằng “cậu ấy thực sự cần được giải cứu trong đêm nay và tín hiệu radio ngày càng yếu”.
Thông tin về O’Grady được chuyển tới Đô đốc Leighton Smith tại Anh, chỉ huy lực lượng NATO ở miền nam châu Âu.
“Basher-52 vừa liên lạc”, một quan chức thuật lại nội dung tin nhắn. “Đô đốc Smith bật dậy, dồn toàn bộ tập trung vào tình huống”. Các phương án hành động nhanh chóng được cân nhắc. Lệnh TRAP (triển khai chiến dịch thu hồi máy bay hoặc nhân sự) được ban hành.
Tại Washington lúc này là khoảng 21h30 ngày 7/6/1995. Cố vấn an ninh quốc gia Anthony Lake báo tin cho tổng thống Bill Clinton.
Kế hoạch được xây dựng theo mô hình nhiều lớp. Trực thăng đưa lực lượng đổ bộ vào điểm tiếp cận. Tiêm kích và trực thăng tấn công yểm trợ trên không, sẵn sàng phản ứng nếu bị tấn công. Máy bay tác chiến điện tử gây nhiễu radar nhằm giảm khả năng phát hiện.
Lực lượng đặc nhiệm được huy động từ tàu tấn công đổ bộ USS Kearsarge, đang hoạt động ngoài khơi biển Adriatic. Đây là căn cứ gần nhất có đủ trực thăng và lính thủy đánh bộ để thực hiện nhiệm vụ.
Khoảng 40 lính thủy đánh bộ trên tàu Kearsarge lập tức chuẩn bị cho đợt triển khai lúc rạng sáng vào khu vực sâu gần 100 km trong đất liền. Mục tiêu của chiến dịch rất rõ ràng: tiếp cận nhanh, cứu phi công và rút lui trước khi đối phương kịp phản ứng mạnh.
Các lính thủy đánh bộ lên hai trực thăng CH-53E Super Stallion. Hộ tống các trực thăng Stallion là hai trực thăng tấn công AH-1W SuperCobra cùng cặp tiêm kích cất hạ cánh thẳng đứng AV-8B Harrier. Đội bay này còn được yểm trợ bởi các biên đội trực thăng và tiêm kích dự bị cùng loại. Toàn bộ “hạm đội trên không” gồm khoảng 40 phi cơ, được điều phối từ một máy bay AWACS.
“Chúng tôi đã huy động toàn bộ hỏa lực cần thiết”, ông Smith nói.
6h07 ngày 8/6/1995, các máy bay gây nhiễu EA-6B và EF-111 được thiết kế cho tác chiến điện tử bắt đầu chế áp mạnh hệ thống radar và liên lạc trong khu vực, nhằm làm tê liệt khả năng theo dõi của lực lượng Serb. 6 phút sau, một máy bay báo đã bắt được liên lạc với O’Grady.
Ở bên kia biên giới, trong khu vực Croatia do người Serb kiểm soát, một hệ thống radar bắt đầu theo dõi hoạt động trên không phận Bosnia. Trạm radar tại Knin, mật danh Giraffe, được kích hoạt lúc 6h21, cho thấy nếu ban đầu lực lượng Serb còn bất ngờ, thì lúc này họ không còn “mù thông tin” nữa.
Khoảng 6h35, lực lượng Mỹ tiếp cận khu vực thu được tín hiệu từ O’Grady. Các phi công phát hiện một vệt khói màu vàng bốc lên từ tán cây gần một bãi đất đá. O’Grady đã bắn pháo hiệu.
Chiếc CH-53E đầu tiên, do thiếu tá William Tarbutton điều khiển, tránh những cọc hàng rào gỗ có dây thép gai và hạ cánh. Khoảng 20 lính thủy đánh bộ nhanh chóng lao ra, thiết lập vành đai an ninh.
Chiếc CH-53E thứ hai, do đại tá Martin Berndt chỉ huy, vô tình đáp xuống một đoạn hàng rào, buộc phi công phải đưa máy bay lên rồi hạ xuống lại. Phía trên, hai trực thăng tấn công AH-1W lơ lửng yểm trợ, sẵn sàng khai hỏa. Cao hơn nữa, hai tiêm kích AV-8B sẵn sàng cung cấp hỏa lực mạnh hơn nếu cần.
Berndt nhìn qua buồng lái và bất ngờ thấy một người chạy về phía trực thăng, tay cầm súng ngắn vào lúc 6h44. Sương mù khá dày, nên ban đầu Berndt chưa thể biết đó là ai.
“Nhưng tôi nhanh chóng nhận ra chỉ có thể là anh ấy”, Berndt nhớ lại.
Cửa bên của trực thăng vừa mở được khoảng ba giây thì O’Grady lao thẳng vào khoang. Anh trao khẩu súng cho phi hành đoàn, nhanh chóng khoác áo và đội mũ bảo hiểm bay.
“Thậm chí không ai trong chúng tôi phải rời khỏi trực thăng”, Berndt nói thêm.
Ngay sau đó, trực thăng cất cánh. O’Grady được phủ chăn, nhanh chóng ăn khẩu phần khẩn cấp. 0h49 ngày 8/6/1995 tại Washington (6h49 CET), ngay khi trực thăng CH-35E cất cánh, tổng thống Clinton nhận cuộc gọi báo tin từ cố vấn an ninh quốc gia Lake.
“Đã cứu được cậu ấy”, Lake nói.
“Tuyệt vời! Đây là một chàng trai phi thường”, ông Clinton đáp lại.
Chiến dịch thu hồi, xét về mặt kỹ thuật, diễn ra gần như hoàn hảo trong giai đoạn tiếp cận. Thách thức lớn nhất đến trong giai đoạn rút lui.
Khi đội hình trực thăng rời khỏi khu vực, họ đối mặt với hỏa lực từ mặt đất, bao gồm súng máy và tên lửa vác vai. Một số viên đạn trúng vào thân và cánh quạt trực thăng, nhưng không gây thiệt hại nghiêm trọng.
Lúc 6h58, một sĩ quan trên máy bay gây nhiễu EA-6B đã đề xuất phá hủy trạm radar tại Knin. Tuy nhiên, đề xuất bị bác bỏ do lo ngại leo thang xung đột, bởi khi đó lực lượng Serb đang giữ một số binh sĩ Liên Hợp Quốc làm con tin.
7h07, một trong hai trực thăng cho biết họ bị nhắm bắn bằng tên lửa vác vai nhưng không trúng. Đội hình rút lui an toàn và đưa O’Grady trở lại tàu Kearsarge ngoài khơi.
O’Grady được mọi người chào đón khi trở về Mỹ. Phi công này còn đến thăm Nhà Trắng, được tổng thống Clinton gọi là “một anh hùng nước Mỹ”.
AFP hôm nay 17.4 dẫn lời Tổng thống Trump thông báo lệnh ngừng bắn Israel – Lebanon bắt đầu giữa đêm giờ địa phương ở Lebanon và Israel (tức 4 giờ rạng sáng 17.4, giờ Việt Nam).
Lệnh ngừng bắn diễn ra trong lúc Washington gia tăng nỗ lực đạt được một thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột với Iran. Trong khi đó, Tehran khẳng định việc ngừng bắn ở Lebanon phải là một phần trong bất kỳ thỏa thuận nào giữa Iran với Mỹ.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết thỏa thuận ngừng bắn đạt được sau các cuộc điện đàm "rất hiệu quả" với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun.
"Cả hai nhà lãnh đạo đồng ý rằng để đạt được hòa bình giữa hai quốc gia, họ sẽ chính thức bắt đầu lệnh ngừng bắn 10 ngày", mà theo ông Trump bắt đầu từ 4 giờ sáng 17.4 (giờ Việt Nam)
Sau đó, ông Trump cũng cho biết dự kiến Thủ tướng Netanyahu và Tổng thống Aoun sẽ thăm Nhà Trắng "trong vòng 4 đến 5 ngày tới". Nếu diễn ra, đây sẽ là lần đầu tiên lãnh đạo Israel và Lebanon gặp mặt trực tiếp.
Ngay trước thời điểm lệnh ngừng bắn có hiệu lực, người phát ngôn một bệnh viện ở Israel cho biết có 3 người bị thương. Trước đó cùng ngày, Bộ Y tế Lebanon thông báo một cuộc không kích của Israel vào thị trấn Ghazieh ở miền nam nước này đã khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và 33 người bị thương.
Thủ tướng Netanyahu gọi lệnh ngừng bắn với Lebanon mở ra cơ hội cho một "thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử" với chính quyền Beirut. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh việc giải giáp Hezbollah vẫn là điều kiện tiên quyết để tiến tới hòa bình với Lebanon.
Tổng thống Trump nói Hezbollah nằm trong phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn, nhưng theo Bộ Ngoại giao Mỹ, Lebanon có trách nhiệm giải giáp lực lượng này.
Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam hoan nghênh thông báo của ông Trump, cho hay lệnh ngừng bắn là "yêu cầu quan trọng của Lebanon mà chúng tôi theo đuổi ngay từ ngày đầu tiên của xung đột".
Trước khi lệnh ngừng bắn được thông báo, văn phòng Tổng thống Aoun cũng cảm ơn những "nỗ lực" của ông Trump trong việc thúc đẩy thỏa thuận. Tuy nhiên, một nguồn tin chính thức chia sẻ với AFP rằng Tổng thống Aoun từ chối lời đề nghị của ông Trump về việc điện đàm trực tiếp với Thủ tướng Netanyahu.
Lệnh ngừng bắn được đưa ra sau cuộc gặp giữa đại sứ Israel và Lebanon tại Washington D.C (thủ đô Mỹ) trong tuần này. Đây là lần đầu tiên đại sứ hai bên tiếp xúc kể từ năm 1993.
Lệnh ngừng bắn Israel – Lebanon cũng có thể hỗ trợ các nỗ lực của Mỹ nhằm đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột Iran.
Ông Trump cho biết Washington đang tiến "rất gần" thỏa thuận hòa bình với Tehran sau 6 tuần giao tranh, đồng thời không loại trừ khả năng tới Pakistan để ký kết bất kỳ thỏa thuận nào.
Đó là khu đất nằm giáp đường Trần Đình Quán (P.Vinh Phú, Nghệ An) có diện tích hơn 7.533 m2. Khu đất được UBND tỉnh Nghệ An giao cho Công ty Công trình giao thông 479 (nay là Công ty CP 479 Hòa Bình) thuê vào năm 2004 để xây dựng xưởng sản xuất và gia công cơ khí với thời hạn 20 năm và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, dự án "bánh vẽ" này sau đó không được thực hiện.
Năm 2016, Công ty CP 479 Hòa Bình kiến nghị và được UBND tỉnh Nghệ An chấp thuận chủ trương chuyển mục đích từ đất sản xuất kinh doanh sang dự án nhà ở và đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500.
Thế nhưng, sau 10 năm được chuyển mục đích, hiện dự án này ngoài tường rào vây quanh, vài ba hạng mục xây dựng tạm bợ, xuống cấp, bên trong vẫn đang là bãi đất trống, cỏ dại mọc um tùm. Người dân sống xung quanh dự án đã gửi đơn đến chính quyền phản ánh tình trạng dự án treo quá dài ngày, gây lãng phí đất, làm xấu cảnh quan đô thị và đề nghị thu hồi dự án.
"Đây là khu đất có giá trị, bỏ không hơn 20 năm không hề thực hiện dự án đã được phê duyệt là gây lãng phí tài nguyên đất. Đây không phải là dự án chậm tiến độ mà chủ đầu tư cố tình không thực hiện nghĩa vụ hoàn thành dự án", một người dân nói.
Ông Nguyễn Văn Thành, Khối trưởng khối 8 (P.Vinh Phú), cho biết khu đất này đã bị bỏ hoang nhiều năm, từng là nơi bị đổ trộm rác thải sinh hoạt và phế thải xây dựng, gây bức xúc cho người dân. Khoảng 5 năm trước, chủ đầu tư cho xây dựng tường rào để khoanh đất, nhưng dự án vẫn bất động.
Một lãnh đạo P.Vinh Phú cho hay, sau khi có đơn phản ánh của người dân, phường cho kiểm tra và đã gửi báo cáo lên Sở Xây dựng Nghệ An về tình trạng dự án treo quá lâu để đưa vào kế hoạch kiểm tra, quyết định xem xét thu hồi.
Năm 2014, UBND tỉnh Nghệ An chấp thuận chủ trương đầu tư, sau đó phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 cho Công ty cổ phần Golf biển Cửa Lò xây dựng khu thể thao, đô thị tại xóm 11 Nghi Phú, (P.Vinh Phú).
Dự án có quy mô gần 7 ha là cánh đồng lúa và hoa màu nằm cách trụ sở UBND P.Vinh Phú chỉ khoảng 300 m. Dự án xây dựng khu thể thao, đô thị sinh thái phức hợp kết hợp dịch vụ văn minh, hiện đại nhằm đáp ứng nhu cầu sống của người dân đô thị, gồm 5 phân khu chức năng: khách sạn, trung tâm hội nghị, trung tâm thương mại, dịch vụ kết hợp văn phòng cho thuê, khu sân tập golf, luyện tập thể thao và 120 căn nhà ở thấp tầng.
UBND tỉnh Nghệ An giao chủ đầu tư phải hoàn thành các thủ tục liên quan trong thời hạn 12 tháng để triển khai xây dựng, có cam kết tiến độ chi tiết báo cáo UBND tỉnh và các ngành, địa phương liên quan.
Tuy nhiên, dự án sau đó bị treo và đến năm 2016 bị UBND tỉnh Nghệ An điều chỉnh giảm diện tích còn 5,4 ha. UBND tỉnh Nghệ An cũng yêu cầu chủ đầu tư phải hoàn thành thủ tục để khởi công trong vòng 12 tháng, đưa dự án vào sử dụng trong thời hạn tối đa 24 tháng kể từ ngày đủ điều kiện, nếu quá thời hạn này sẽ bị thu hồi và không được bồi thường. Dù vậy, đến nay dự án vẫn đang là cánh đồng lúa.
Ông Phan Văn Hòa, Chủ nhiệm HTX Hồng Hoa Thái, cho biết dự án không triển khai nên xã viên HTX vẫn đang trồng lúa và hoa màu, nhưng hiệu quả thấp vì từ khi có quy hoạch dự án, HTX không còn đầu tư thủy lợi nội đồng, không thu thủy lợi phí, dẫn đến năng suất cây trồng giảm. Theo ông Hòa, người dân đã nhiều lần kiến nghị xem xét thu hồi dự án vì đây là khu đất có vị trí đẹp, đã được quy hoạch thành khu đô thị, cần khai thác để đạt hiệu quả cao hơn trồng lúa và hoa màu.
Thông tin về dự án này, UBND P.Vinh Phú cho biết, sau khi có chỉ đạo của UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu rà soát các dự án chậm tiến độ, phường đã đưa dự án này vào báo cáo kiến nghị kiểm tra.
Theo tìm hiểu của phóng viên, tại Nghệ An đang có hàng chục dự án sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách bị chậm tiến độ kéo dài, đã từng bị đưa vào danh sách kiểm tra nhiều lần. Tuy nhiên, với nhiều lý do "khách quan" được chủ đầu tư viện dẫn, rất nhiều dự án sau đó vẫn "thoát hiểm", chưa bị thu hồi.
Trước tình trạng này, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã ra chỉ thị, yêu cầu "phải kiên quyết xử lý các dự án vi phạm, chậm tiến độ kéo dài, sử dụng đất kém hiệu quả, không để tình trạng ôm đất, giữ dự án, đầu cơ đất đai, trục lợi chính sách, gây thất thoát, lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư".
Đối với các dự án không triển khai theo cam kết, chậm tiến độ nhiều năm hoặc không còn khả năng thực hiện, Tỉnh ủy Nghệ An yêu cầu UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng kiểm tra làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan để xử lý theo quy định, kịp thời thu hồi đất, chấm dứt hoạt động dự án, xử lý nghĩa vụ tài chính và các vấn đề liên quan.
Sau khi thu hồi đất, khẩn trương xây dựng phương án xử lý để bảo đảm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.
Ông Nguyễn Văn Hải, Phó giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An, cho hay sau chỉ thị này, UBND tỉnh Nghệ An đã giao nhiệm vụ cho từng sở, ngành kiểm tra, rà soát. Sở NN-MT được giao chủ trì kiểm tra, rà soát các dự án đã được cấp đất, cho thuê đất; Sở Xây dựng rà soát, xử lý các dự án đã triển khai khối lượng lớn nhưng đình trệ; còn Sở Tài chính xử lý các dự án mới có chủ trương đầu tư.
Ông Hải cũng thông tin, các dự án vi phạm quy định về thời gian thực hiện sẽ bị xem xét thu hồi và sau khi thu hồi, tỉnh Nghệ An sẽ rà soát quy hoạch, nếu phù hợp sẽ tiếp tục kêu gọi và giao đất cho nhà đầu tư có năng lực, nếu không sẽ chuyển đổi mục đích sử dụng đất để tránh lãng phí.
Bất ngờ lớn nhất trong ngày thi đấu 11.4, thuộc vòng 18 V-League 2025-2026 diễn ra trên sân Thiên Trường. Trước đội bóng thành Nam hùng mạnh và có lợi thế sân nhà, HAGL vẫn biết cách tạo nên sự khác biệt. Đội bóng phố núi thi đấu phòng ngự đầy quả cảm, chắt chiu cơ hội để giành chiến thắng 2-1 trước CLB Nam Định.
Rời "chảo lửa" Thiên Trường với 3 điểm trọn vẹn, HAGL đã có bước tiến trên bảng xếp hạng. Đội bóng phố núi đã thoát khỏi nhóm 3 đội cuối bảng, hiện đứng hạng 11 với 18 điểm. Nhóm 3 đội cuối bảng lúc này lần lượt là CLB Thanh Hóa (16 điểm), CLB Đà Nẵng (12 điểm) và PVF-CAND (12 điểm).
Ở phía ngược lại, CLB Nam Định trắng tay trên sân nhà, đang giẫm chân tại chỗ ở vị trí thứ 7 với 24 điểm.
Trên sân Vinh, SLNA thắng 1-0 trước CLB Đà Nẵng. Chiến thắng này giúp đội bóng xứ Nghệ có thêm 3 điểm nhưng vẫn đứng hạng 17, không thay đổi so với vòng đấu trước.
Tại Lạch Tray, CLB Hải Phòng có chiến thắng đầy ấn tượng với tỷ số 3-0 trước CLB Công an TP.HCM. Thắng lợi này giúp đội bóng đất cảng chiếm vị trí từ chính tay đối thủ. CLB Hải Phòng từ hạng 6 lên đứng hạng 5, hiện có 27 điểm. Phía ngược lại, đoàn quân của HLV Lê Huỳnh Đức tụt 1 bậc, từ hạng 5 xuống hạng 6 với 24 điểm.
Tốp 4 đội dẫn đầu trên bảng xếp hạng V-League tính đến lúc này lần lượt là: CLB Công an Hà Nội (44 điểm), CLB Thể Công Viettel (38 điểm), CLB Ninh Bình (31 điểm) và CLB Hà Nội (27 điểm).
