Dự thảo hồ sơ chính sách sửa đổi Bộ luật Hình sự đang được Bộ Công an xây dựng, lấy ý kiến công khai đến hết ngày 7/5, trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI. Trong số các đề xuất đang được xem xét, có nội dung mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền với một số tội danh.
Cụ thể, hình phạt tiền sẽ được mở rộng thêm với một số trường hợp người phạm tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, và cả một số trường hợp rất nghiêm trọng trong các nhóm tội nhất định do Bộ luật quy định.
Hiện, dự thảo chưa liệt kê cụ thể các tội danh thuộc diện mở rộng này.
Ngoài ra, khi áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù, người phạm tội phải thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, đồng thời đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Lý do nên phạt tiền thay phạt tù
Theo cơ quan soạn thảo, Bộ luật Hình sự hiện xác định phạt tiền là một trong các hình phạt chính. Chiến lược cải cách tư pháp và các quan điểm về phòng, chống tham nhũng cũng ưu tiên thu hồi tài sản bị thất thoát. Tuy nhiên, Bộ luật hiện chưa đặt ra chuẩn cứng, khi nào được phạt tiền, khi nào phải phạt tù, mà vẫn dừng ở quy định mang tính “có thể”, khiến chính sách hình sự vẫn nghiêng về trừng phạt hơn là phục hồi.
Theo đề xuất, khi sửa đổi, Bộ luật Hình sự sẽ tiến thêm một bước từ “cho phép”, “có thể” sang quy định chặt chẽ hơn, giúp tòa án có căn cứ pháp lý minh bạch khi áp dụng hình phạt tiền thay vì phạt tù.
Theo Bộ Công an, chính sách mở rộng các tội danh được áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù sẽ giúp giảm chi phí giam giữ, quản lý trại giam, đồng thời tăng nguồn thu ngân sách từ các vụ án có động cơ vụ lợi.
Với xã hội và doanh nghiệp, chính sách này giúp người phạm tội, đặc biệt là người phạm tội lần đầu, ít nguy hiểm, có điều kiện duy trì việc làm, chăm sóc gia đình và tái hòa nhập tốt hơn. Đối với doanh nghiệp, việc áp dụng phạt tiền thay tù cũng giảm rủi ro đứt gãy lao động và quản trị khi người quản lý vi phạm các lỗi có thể xử lý bằng tiền mà không cần cách ly khỏi xã hội.
Tuy nhiên, để chính sách thực sự hiệu quả, Nhà nước cần đầu tư thêm cơ chế xác minh tài sản, thu nhập, tránh tình trạng bản án đã tuyên nhưng khó thi hành do người phạm tội tẩu tán tài sản.
Nhiều người đã được chuyển từ án tù sang phạt tiền
Trước đó, trong một số vụ án, các bị cáo đã được chuyển từ án tù sang phạt tiền, khi xét hậu quả đã được khắc phục xong.
Như vụ án xảy ra tại Tập đoàn FLC, tại giai đoạn sơ thẩm, 14 bị cáo gồm Chủ tịch HĐQT Trịnh Văn Quyết, 2 em gái, cùng 11 lãnh đạo, nhân viên của doanh nghiệp này, đều bị tuyên 2-3 năm tù về tội Thao túng thị trường chứng khoán với số tiền chiếm đoạt 700 tỷ đồng.
Nhưng tại giai đoạn phúc thẩm, HĐXX ghi nhận toàn bộ hậu quả đã được khắc phục, có người khắc phục thừa, cộng thêm các yếu tố sức khỏe, nhân thân… Do đó, cả 14 bị cáo đều được tòa chuyển án phạt tù sang phạt tiền. Người thấp nhất bị phạt 2 tỷ đồng, cao nhất là ông Quyết, bị phạt 4 tỷ đồng.
Theo tòa, hình phạt tiền với tội danh này “cũng đã đủ tác dụng răn đe, giáo dục” đối với bị cáo, đồng thời thể thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của pháp luật đối với những người phạm tội.
Trong vụ án khác được TAND khu vực 10, tỉnh Đăk Lăk xét xử tháng 12/2025, liên quan hành vi Trốn thuế, 5 bị cáo thuộc các doanh nghiệp khác nhau đã móc nối, mua bán 47 hóa đơn giá trị gia tăng để hợp thức hóa số hàng hóa không rõ nguồn gốc. Các bị cáo sau đó dùng hóa đơn đã mua để kê khai, báo cáo thuế đầu vào để được khấu trừ và giảm thuế cho doanh nghiệp, với số tiền mỗi người bị cáo buộc từ 160-580 triệu đồng.
Với khung hình phạt được quy định tại Điều 200, Bộ Luật Hình sự, các bị cáo bị truy tố ở 2 khung phạt: phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm; hoặc phạt tiền từ 500 triệu đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù 1-3 năm.
Nhưng tương tự vụ tập đoàn FLC, HĐXX xét thấy toàn bộ hậu quả đã được khắc phục, bị cáo là người dân tộc thiểu số, bị bệnh hiểm nghèo… để tuyên cả 5 bị cáo hình phạt tiền, mỗi người 175-325 triệu đồng, thay vì án tù.
Ngoài ra, tại dự thảo, Bộ Công an cũng đề xuất bổ sung một số tội danh, hành vi mới chưa được quy định trong Bộ luật Hình sự; mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại; điều chỉnh tăng, giảm ngưỡng tài sản để truy cứu trách nhiệm hình sự với một số tội.
Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng đề xuất giảm các tội áp dụng án tử hình, đồng thời tăng gấp đôi tiền phạt với các tội liên quan kinh doanh, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm nhằm tăng tính công bằng, nhân đạo và khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả.
Có người nhắn tin thêm lần nữa hỏi thẳng cho rõ ràng, có người chọn im luôn cho nhẹ đầu.
Dương Nhật (25 tuổi, TP.HCM) nói khi nhắn tin mà chưa được phản hồi, thay vì suy nghĩ tiêu cực thì hãy dành thời gian đó làm việc khác như xem phim, học bài hoặc xử cho xong đống việc.
“Chưa trả lời không đồng nghĩa với việc bị phớt lờ. Làm sao để biết lý do người khác không trả lời? Đơn giản nhất là hãy hỏi thẳng”, Nhật nói.
Anh chia sẻ bản thân từng là người rất ngại đặt câu hỏi trong công việc, tình cảm và cuộc sống, thường tự suy đoán tiêu cực và tự xử lý mọi thứ.
Sau một khoảng thời gian thay đổi, anh dần trở nên cởi mở và chủ động hơn.
“Muốn biết thì hãy hỏi, muốn có thì hãy xin, nhiều khi bạn sẽ nhận được câu trả lời rõ ràng hơn mình nghĩ”, Nhật chia sẻ.
Bảo Ngọc (22 tuổi, TP.HCM) hiểu cảm giác chờ tin nhắn mãi không được trả lời, cũng như việc đôi khi người khác quá bận nên không thể trả lời liền.
“Có những lúc mình gần như không cầm được điện thoại khi đi làm, nên dù muốn trả lời tin nhắn ngay cũng không làm được”, cô nói.
Mỹ Ngân (23 tuổi, TP.HCM) nói khi người khác không trả lời tin nhắn, cô cũng chả suy nghĩ quá nhiều.
“Có thể họ bận, cũng có thể là chưa quan trọng để trả lời, hoặc nhiều lý do khác nữa. Mình cũng từng như vậy với người khác nên hiểu mà", Ngân nói.
Ngân cho rằng thay vì cố suy diễn hay chờ đợi, cứ để mọi chuyện tự nhiên trôi qua là được.
Ngọc Trang (26 tuổi, TP.HCM) nói nhắn tin mà người ta không trả lời, không nhất thiết phải bận tâm là họ đang bận hay cố tình im lặng. Quan trọng là mình còn muốn quan tâm nữa hay không thôi.
Trang nói cũng không cần phải nhắn hỏi kiểu “sao không trả lời?”, vì điều đó đôi khi không cần thiết và có thể khiến cả hai bên đều khó xử. Người ta muốn nhắn lại thì đã nhắn rồi.
Còn Huyền Linh (24 tuổi, TP.HCM) nói thẳng không có chuyện bận quá không trả lời được, mà đôi khi đơn giản là do mình không đủ ưu tiên trong mắt người ta hoặc công việc, tin nhắn chưa đủ quan trọng để trả lời ngay.
“Với người mình không thích, mình cũng từng như vậy nên mình hiểu. Còn nếu thật sự thích ai đó, người ta sẽ khác liền", Linh nói.
Theo Linh, thay vì ngồi chờ dài cổ hay suy diễn nhiều, tốt hơn là mặc kệ và tìm người thật sự trân trọng mình. Còn nếu tin nhắn quan trọng quá, thì gọi điện luôn cho khỏi chờ đợi.
Ngày 16.4, tại TP.HCM, Bộ Y tế phối hợp các bộ, ngành và UBND TP.HCM tổ chức lễ phát động "Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026" với chủ đề "Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm".
Tại chương trình, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh an toàn thực phẩm là vấn đề đặc biệt cấp bách. Bộ trưởng dẫn chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Nếu không kiểm soát tốt an toàn thực phẩm thì dù xây thêm bệnh viện, đào tạo thêm bác sĩ cũng không đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Bộ trưởng khẳng định, được tiếp cận thực phẩm an toàn là quyền cơ bản của mỗi người dân; công tác bảo đảm an toàn thực phẩm đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và toàn xã hội.
Bà Đào Hồng Lan cho biết trong quý 1/2026, cả nước ghi nhận 30 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm trước, trong đó có 9 vụ quy mô trên 30 người mắc. "Thực tế cho thấy đây vẫn là vấn đề rất nóng, cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn nữa", bà Lan nhấn mạnh.
Do đó, Bộ Y tế chọn chủ đề năm 2026 là “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố” nhằm tập trung vào đúng nhóm nguy cơ nổi lên hiện nay.
Bà cho biết, dự kiến vào kỳ họp Quốc hội tháng 10 tới, Bộ Y tế sẽ trình luật An toàn thực phẩm sửa đổi. Đặc biệt, vấn đề thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học sẽ được đưa thành một chương riêng biệt để quản lý hiệu quả hơn.
Ngành y tế cũng sẽ chuyển mạnh từ quản lý nhỏ lẻ theo từng khâu sang quản lý theo chuỗi giá trị hàng hóa, kiểm soát từ sản xuất, chế biến, vận chuyển đến bàn ăn. Đồng thời, bộ đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống thông tin liên thông, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, kết nối dữ liệu với Bộ Công an để phát hiện, xử lý vi phạm.
Đối với địa phương, Bộ trưởng Bộ Y tế đề nghị UBND các cấp tập trung 5 nhiệm vụ trọng tâm: triển khai nghiêm các chỉ đạo liên quan; đẩy mạnh tuyên truyền để doanh nghiệp nhận thức an toàn thực phẩm là đạo đức kinh doanh và uy tín thương hiệu; tăng cường thanh tra, hậu kiểm, xử lý nghiêm vi phạm, chuyển cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu hình sự; ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc; chủ động chuẩn bị nguồn lực, phương án ứng phó ngộ độc thực phẩm.
Bộ trưởng Bộ Y tế yêu cầu doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh tuân thủ nghiêm pháp luật, kinh doanh chân chính, không coi nhẹ sức khỏe người dân. Người tiêu dùng cần nâng cao kiến thức, thận trọng khi lựa chọn thực phẩm, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm vệ sinh.
Phát biểu tại lễ phát động, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, cho biết dù đã đạt nhiều kết quả, song từ đầu năm đến nay thành phố vẫn ghi nhận một số vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm tại trường học và liên quan đến thức ăn đường phố.
Đây là lý do dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố được chọn là trọng tâm của Tháng hành động năm nay, bởi đây là nhóm có nhiều yếu tố nguy cơ, khó kiểm soát từ nguồn nguyên liệu, xuất xứ thực phẩm đến điều kiện chế biến, bảo quản và thực hành của người kinh doanh.
Theo bà Phong Lan, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM sẽ tập trung 3 nhóm nhiệm vụ chính.
Thứ nhất là tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành quy định của người dân, cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Thứ hai là đẩy mạnh kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm và công khai vi phạm.
Thứ ba là chủ động phòng ngừa nguy cơ ngộ độc thực phẩm, tăng cường rà soát, tập huấn và kiểm tra tại trường học, cũng như các cơ sở cung cấp suất ăn sẵn.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, nhấn mạnh Tháng hành động không chỉ dừng ở tuyên truyền mà phải chuyển hóa thành hành động cụ thể, gắn trách nhiệm từng cấp, từng ngành, từng cá nhân.
Ông cho biết, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân xác định: Bảo đảm an toàn thực phẩm là một trong những giải pháp quan trọng, nền tảng với việc nâng cao thể trạng và sức khỏe. Đây là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài trong chăm sóc sức khỏe toàn dân.
Theo ông, TP.HCM hiện có hơn 14 triệu dân, với 168 xã, phường, đặc khu. Trong bối cảnh đó, công tác quản lý an toàn thực phẩm trên quy mô lớn dù đã có nhiều nỗ lực nhưng vẫn tiềm ẩn không ít nguy cơ. Vì vậy, ông đề nghị các sở, ngành, địa phương tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người dân.
Lãnh đạo TP.HCM yêu cầu đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức của cơ sở sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng; công khai, minh bạch các trường hợp vi phạm để răn đe; tăng cường thanh tra, giám sát, đề cao trách nhiệm người đứng đầu; phát triển chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, ứng dụng khoa học, công nghệ...
Bà Trương Thị Ái Thanh, Phó hiệu trưởng Trường THCS Tân Đông Hiệp B, cho biết trong bối cảnh công tác bảo đảm an toàn thực phẩm đang được đặc biệt chú trọng, nhà trường luôn tăng cường kiểm soát suất ăn bán trú.
Theo bà, trường tổ chức bếp ăn tập thể theo quy trình một chiều, lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm có hồ sơ pháp lý đầy đủ, nguồn gốc rõ ràng và thực hiện kiểm soát chặt từ khâu tiếp nhận nguyên liệu đến chế biến, chia suất ăn. Nhà trường cũng duy trì kiểm tra thường xuyên, đồng thời phối hợp giám sát để kịp thời chấn chỉnh những khâu có nguy cơ phát sinh mất an toàn thực phẩm.
Ngày 18.4, thông tin từ Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng cho biết đơn vị đã thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp và quyết định tạm giữ hình sự đối với Lê Đức Anh (26 tuổi, ở phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng), để điều tra về hành vi hiếp dâm và cưỡng đoạt tài sản.
Trước đó, Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng tiếp nhận tin báo của chị Đ.N.T (22 tuổi, ở phường Thanh Khê) tố cáo bị Lê Đức Anh thực hiện hành vi quan hệ tình dục trái ý muốn và chiếm đoạt tài sản tại nơi ở của nghi phạm thuộc phường An Khê (cùng thành phố Đà Nẵng).
Sau khi gây án, nghi phạm rời khỏi địa phương nhằm trốn tránh sự truy xét của cơ quan công an.
Ngay khi tiếp nhận thông tin, lãnh đạo Phòng Cảnh sát hình sự đã chỉ đạo tổ công tác triển khai xác minh, truy xét.
Sau nhiều ngày lần theo dấu vết, đến ngày 16.4, lực lượng trinh sát phát hiện Lê Đức Anh đang lẩn trốn tại địa bàn phường Liên Chiểu và triệu tập về làm rõ.
Tại cơ quan điều tra, bước đầu Lê Đức Anh khai nhận, khoảng 8 giờ ngày 8.4, bằng thủ đoạn gian dối, anh ta đã dụ dỗ chị T. đến nhà với lý do nhờ giúp việc cá nhân. Khi chị T. vào phòng ngủ ở tầng 2, thì Anh đóng cửa, khống chế và thực hiện hành vi ép chị T. quan hệ tình dục.
Lê Đức Anh còn ép buộc chị T. để lại điện thoại mới cho rời đi. Đến tối cùng ngày, anh ta mang điện thoại của chị T. đi bán lấy 26 triệu đồng để tiêu xài.
Nhằm che giấu hành vi, sau đó Anh mua một điện thoại khác tương tự gửi trả lại cho bị hại. Quá trình điều tra, cơ quan công an đã thu giữ các tang vật liên quan.
Vụ án hiếp dâm, chiếm đoạt tài sản đang được cơ quan chức năng điều tra, xử lý. Theo Công an thành phố Đà Nẵng, việc nhanh chóng truy xét, bắt giữ nghi phạm góp phần kịp thời ngăn chặn hành vi phạm tội, bảo vệ quyền lợi người bị hại, giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn.
