15 năm trước, chuyến đi từ Bắc Kinh đến Thượng Hải (khoảng 1.300 km) dài hơn 10 tiếng trên những chuyến tàu hỏa kiểu cũ. Với hệ thống đường sắt cao tốc (HSR) hiện tại, khoảng cách giữa hai siêu đô thị chỉ còn hơn 4 giờ di chuyển. Sự thay đổi về tốc độ không chỉ là vấn đề thời gian di chuyển, mà đã tạo ra một cuộc chuyển mình trong cấu trúc ngành du lịch của quốc gia tỷ dân.
Đầu thập niên 1990, hệ thống đường sắt Trung Quốc đối mặt hạn chế về hạ tầng khi vận tốc trung bình chỉ đạt khoảng 48 km/h vào năm 1993. Tốc độ di chuyển thấp khiến ngành đường sắt từng đánh mất thị phần vào tay hàng không và đường bộ. Tháng 8/2008, cục diện thay đổi khi tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên nối Bắc Kinh – Thiên Tân đi vào hoạt động ngay trước thềm Olympic.
Sau đó, tuyến huyết mạch Bắc Kinh – Thượng Hải tiếp tục vận hành vào tháng 6/2011. Cuối tháng 12/2025, tuyến Tây An – Diên An (tỉnh Thiểm Tây) hoạt động, tổng chiều dài mạng lưới HSR Trung Quốc vượt 50.000 km, chiếm khoảng 70% tổng chiều dài đường sắt cao tốc toàn cầu.
So với các hệ thống lâu đời như Shinkansen của Nhật Bản (ra đời năm 1964) mất hàng thập kỷ để phát triển, Trung Quốc mất khoảng 17 năm để thiết lập mạng lưới quy mô lớn nhất thế giới. Hệ thống Shinkansen (Nhật Bản) hay ICE (Đức) vận hành phổ biến ở mức 300-320 km/h, các dòng tàu thế hệ mới của Trung Quốc duy trì tốc độ thương mại 350 km/h.
Theo dữ liệu từ Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Trung Quốc, năng lực vận tải của mạng lưới đường sắt cao tốc chạm mốc cao nhất từ trước đến nay trong kỳ Xuân vận 2026 dài 40 ngày, kết thúc vào tháng 2, với 538 triệu lượt khách, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm trước.
Năng lực vận tải toàn quốc đạt đỉnh với trung bình gần 13.000 chuyến tàu mỗi ngày. Sự tăng trưởng này đến từ việc đưa vào vận hành các tuyến mới khánh thành cuối năm 2025 như Quảng Châu – Trạm Giang, Bao Đầu – Ngân Xuyên và Tây An – Diên An.
Theo báo cáo từ Ngân hàng Thế giới (World Bank), đường sắt cao tốc mang lại lợi ích cho du lịch theo ba khía cạnh, tính tiện lợi khi mua vé, rút ngắn thời gian di chuyển và trải nghiệm sạch sẽ, thoải mái. Sự phát triển của HSR tạo ra hiệu ứng “nén không gian”. Những hành trình từng mất cả ngày đêm nay chỉ còn khoảng 1/3 thời gian.
Trước đây, du khách từ các siêu đô thị miền Đông như Thượng Hải hay Hàng Châu phải mất 2-3 ngày di chuyển bằng đường bộ quãng đường 2.000 km để đến được Ninh Hạ. Nhờ trục đường sắt cao tốc kết nối qua các nút giao như Từ Châu và Tây An, hành khách có thể khởi hành từ Thượng Hải vào buổi sáng và đến Ninh Hạ để ăn tối sau khoảng 10 tiếng di chuyển. Sự kết nối giao thông đã biến những khu vực hẻo lánh trở thành điểm nghỉ dưỡng cuối tuần cho cư dân đô thị.
Tuyến cao tốc Bao Đầu – Ngân Xuyên hoạt động cuối tháng 12/2025 đã kết nối hai đô thị nằm giữa vùng sa mạc và thảo nguyên tại biên giới phía bắc Trung Quốc. Quãng đường 600 km trước đây mất hơn 6 giờ di chuyển bằng đường bộ, nay rút ngắn chỉ còn 2,5 giờ.
Dữ liệu từ Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Trung Quốc cho thấy HSR đã hiện diện tại 97% thành phố có dân số trên 500.000 người. Tính đến cuối năm 2024, hệ thống này vận chuyển hơn 22,9 tỷ lượt hành khách, cao điểm phục vụ 16 triệu lượt mỗi ngày.
Sự phổ biến của HSR buộc các đơn vị lữ hành phải thay đổi sản phẩm. Thay vì những tour dài ngày trên xe khách, các công ty du lịch hiện ưu tiên mô hình tàu cao tốc kết hợp ôtô tại điểm đến.
Theo báo cáo năm 2025 của nền tảng du lịch trực tuyến lớn nhất Trung Quốc Trip.com, lượng khách sử dụng dịch vụ kết hợp máy bay và tàu hỏa tại Trung Quốc đã tăng 35% trong năm qua. Du khách quốc tế sau khi hạ cánh tại các sân bay lớn như Đại Hưng, Bắc Kinh hay Hồng Kiều, Thượng Hải có thể nối chuyến trực tiếp bằng tàu cao tốc để đi sâu vào nội địa nhờ hệ thống nhà ga tích hợp.
Thống kê của Ngân hàng Thế giới (World Bank) ghi nhận du khách sử dụng tàu cao tốc có mức chi tiêu trung bình cao hơn 30% so với nhóm đi tàu truyền thống. Nhu cầu lưu trú và dịch vụ tại các địa phương có ga tàu tăng mạnh, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế đêm và tiêu thụ đặc sản vùng miền.
Không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa, mạng lưới đường sắt của Trung Quốc đang từng bước vươn ra khu vực thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường, với định hướng hình thành hành lang đường sắt xuyên Đông Nam Á dài hơn 3.000 km.
Một trong những dự án tiêu biểu là tuyến đường sắt bán cao tốc Lào – Trung, nối Côn Minh, tỉnh Vân Nam với Viêng Chăn. Tuyến dài hơn 1.000 km, chính thức vận hành từ cuối năm 2021. Đến năm 2025, tuyến này đã phục vụ hơn 30 triệu lượt hành khách. Tuyến đường sắt giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển, hành trình từ biên giới Trung Quốc (Boten) đến Viêng Chăn hiện mất khoảng 3-4 giờ, thay vì hơn một ngày bằng đường bộ như trước.
Giai đoạn tiếp theo của chiến lược này hướng tới Thái Lan và Malaysia nhằm hoàn thiện mạng lưới kết nối các di sản văn hóa và trung tâm kinh tế khu vực.
Các chuyên gia nhận định việc kết nối trực tiếp các thành phố Trung Quốc với Đông Nam Á bằng đường sắt sẽ mở thêm lựa chọn cho khách quốc tế. Thay vì phụ thuộc vào hàng không, hạ tầng này giúp hành khách di chuyển liền mạch, đưa các hành trình quốc tế trở nên đơn giản như du lịch nội địa.
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường (Hong Yongxiang), chuyên gia Thận học tại Đài Loan, chia sẻ nhiều trường hợp bệnh nhân đã bỏ thuốc lá, rượu bia, chuyển sang uống "sinh tố xanh" và ăn yến mạch mỗi sáng nhưng chức năng thận vẫn suy giảm nghiêm trọng đến mức phải chạy thận. Nguyên nhân chính là do họ đã áp dụng sai "công thức sức khỏe" dành riêng cho người suy thận.
Dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và các nghiên cứu dinh dưỡng mới nhất, Bác sĩ Hồng đã tổng hợp danh sách 7 nhóm bữa sáng là "địa lôi" đối với người suy thận mãn tính:
Top 7: Sủi cảo, bánh bao và thực phẩm có nhân
Để phần nhân mọng nước, các cửa hàng thường sử dụng thịt ba chỉ với tỷ lệ mỡ lên đến 50%. Những món ăn "vỏ tinh bột bao bọc mỡ" này không chỉ chứa calo khổng lồ mà còn giàu chất béo bão hòa, gây viêm nhiễm mãn tính toàn thân, từ đó làm tổn thương các vi mạch máu ở tiểu cầu thận.
Top 6: Mỳ xào trên chảo gang (Mỳ sắt)
Các loại sốt tiêu đen hoặc sốt nấm trong mỳ xào chứa lượng muối, dầu, đường và tinh bột biến tính rất lớn, kèm theo nhiều chất phụ gia làm đặc. Một phần mỳ xào có thể chứa hơn 1.200 mg natri (chiếm hơn nửa hạn mức cả ngày), gây tích tụ nước, tăng huyết áp và tấn công trực tiếp vào cầu thận.
Top 5: Yến mạch và ngũ cốc ăn sáng
Để cải thiện hương vị, ngũ cốc thương mại thường được thêm phosphate. Ngoài ra, ngũ cốc nguyên hạt tự nhiên cũng có hàm lượng phospho rất cao. Với người bình thường, đây là thực phẩm tốt, nhưng với bệnh nhân thận, cơ thể không thể đào thải phospho dư thừa, dẫn đến ngứa da, xương giòn và vôi hóa mạch máu.
Quẩy là thực phẩm chiên đi chiên lại, cao dầu và calo. Trong quá trình chế biến, người ta thường cho thêm chất tạo nở chứa nhôm hoặc phospho để tạo độ giòn, khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.
Top 3: Cháo trắng ăn kèm dưa muối, đồ hộp
Bản thân cháo có chỉ số đường huyết (GI) rất cao, không khác gì "nước đường". Các món ăn kèm như dưa muối, chà bông (ruốc), chao, trứng muối đều là thực phẩm chế biến sẵn chứa cực kỳ nhiều natri, gây giữ nước và tăng áp lực bài tiết cho thận.
Top 2: Sinh tố xanh (Green Latte) và đồ uống năng lượng
Dù được coi là thức uống "thải độc", nhưng các loại rau quả như rau bina (chân vịt), chuối, kiwi và bơ đều là thực phẩm giàu kali. Khi thận suy yếu, kali không được đào thải tốt, nồng độ kali trong máu cao có thể trực tiếp gây rối loạn nhịp tim, thậm chí khiến tim ngừng đập đột ngột.
Lưu ý: Người bệnh thận nếu muốn ăn rau xanh phải chần qua nước sôi để loại bỏ bớt kali trước khi chế biến.
Top 1: Combo hamburger, xúc xích và trà sữa
Sự kết hợp này hội tụ đầy đủ các yếu tố gây hại nhất cho thận:
Thịt chế biến sẵn: Chứa hàm lượng natri, nitrit và phụ gia phosphate cực cao, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, bệnh thận và ung thư đại trực tràng.
Gia vị và bánh mì: Lượng natri thường vượt ngưỡng 1.000 mg, làm trầm trọng thêm tình trạng cao huyết áp và suy thận.
Đồ uống có đường: Tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2 và bệnh tim mạch.
Đối với bệnh nhân suy thận, việc kiểm soát các chỉ số như natri, kali, phospho và acid uric là ưu tiên hàng đầu. Một bữa sáng an toàn nên được tư vấn trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa dựa trên tình trạng bệnh thực tế của mỗi cá nhân.
Liên quan việc Mỹ khởi xướng hai cuộc điều tra theo mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 tại một số nơi về việc dư thừa công suất và vấn đề lao động cưỡng bức (trong đó có Việt Nam), chiều 9-4, bà Nguyễn Quỳnh Mai - Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương - cho biết việc điều tra áp dụng đối với nhiều quốc gia.
Trong số này bao gồm cả các nền kinh tế phát triển như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore. Đây đều là những nền kinh tế có mức độ mở cửa cao.
Bà Mai khẳng định trong thời gian qua quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam - Mỹ tiếp tục phát triển tích cực, mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và người dân của cả hai nước.
Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan đã và đang thường xuyên trao đổi với phía Mỹ về các chính sách liên quan, trong đó có các nội dung về đàm phán thuế và phối hợp cung cấp thông tin phục vụ quá trình điều tra theo mục 301.
Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Mỹ để chia sẻ thông tin, làm rõ các vấn đề liên quan đến chính sách của Việt Nam.
Qua đó giúp phía Mỹ hiểu rõ rằng các chính sách của Việt Nam được xây dựng và thực hiện trên cơ sở hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển nền kinh tế mở. Việt Nam không ban hành các chính sách trợ cấp nhằm tạo ra tình trạng dư thừa công suất, để xuất khẩu sang thị trường Mỹ.
"Mục tiêu là hướng tới xây dựng một khuôn khổ chính sách để hai bên duy trì quan hệ hợp tác ổn định, lâu dài và cùng có lợi cho cả hai nền kinh tế", bà nhấn mạnh.
Đại diện Bộ Công Thương cũng khẳng định nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường và các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam tuân thủ đầy đủ các quy định liên quan, trong đó có các cam kết và quy định của Tổ chức Thương mại thế giới.
Thông tin thêm về quá trình đàm phán thuế với Mỹ, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hai bên đã hoàn thành 6 phiên đàm phán.
"Về cơ bản, hai bên khá gần nhau. Tuy nhiên vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục trao đổi và giải quyết trong thời gian tới", ông nói.
Đúng thời điểm đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã ra phán quyết liên quan đến chính sách thuế, trong đó bác một số nội dung về việc áp dụng mức thuế trước đó. Trên cơ sở phán quyết này, Mỹ đã ngay lập tức vận dụng điều khoản 122 để áp dụng mức thuế chung 10% đối với tất cả các quốc gia.
"Một số mặt hàng chịu mức thuế khoảng 20%, thì hiện nay điều chỉnh xuống còn 10%. Đây là một yếu tố thuận lợi đối với doanh nghiệp Việt Nam và hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đánh giá. Ông đồng thời lưu ý đây là quy định mang tính tạm thời, chỉ được áp dụng trong thời hạn 150 ngày.
Hiện các cơ quan chức năng của Việt Nam đang tiếp tục trao đổi với phía Mỹ và theo dõi sát các động thái chính sách.
Trong khi đó, theo quy trình của mục 301, phía Mỹ sẽ triển khai một quy trình pháp lý riêng, rõ ràng. Thời hạn để các quốc gia, trong đó có Việt Nam có bản trả lời liên quan đến các quan ngại nêu ra là ngày 15-4.
Việt Nam đang chủ động tham gia đầy đủ vào quá trình này, chuẩn bị các nội dung trả lời và phối hợp chặt chẽ với phía Mỹ. Mục tiêu là bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia và lợi ích của doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình xử lý các vấn đề thương mại song phương.
Văn phòng Chính phủ vừa có các văn bản truyền đạt ý kiến của Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc giao các bộ ngành, địa phương triển khai thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về đầu tư một số dự án đường sắt.
Với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Phó thủ tướng giao Bộ Xây dựng đẩy nhanh giai đoạn chuẩn bị đầu tư; bảo đảm chất lượng và tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi theo đúng quy định. Không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình kỹ thuật, trình tự pháp lý, bảo đảm tuyệt đối chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư.
Đồng thời, chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các phương án công nghệ, mô hình đầu tư và lựa chọn đối tác chiến lược; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Xây dựng bộ giải pháp tổng thể, chi tiết nhằm kiểm soát tiến độ, đặc biệt tập trung vào các khâu quan trọng: chuẩn bị đầu tư, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ. Các địa phương thuộc phạm vi dự án chuẩn bị quỹ đất, thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế và sản xuất cho người dân tại nơi ở mới.
Trước đó, theo báo cáo của Bộ Xây dựng, các đơn vị đang hoàn thiện hồ sơ mời thầu trong tháng 3, tiến tới lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi cho dự án trong quý 2/2026.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng vốn sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỉ đồng, tương đương 67 tỉ USD. Theo phương án được Quốc hội phê duyệt, toàn tuyến dài 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi, Hà Nội, điểm cuối tại ga Thủ Thiêm, TP.HCM, đi qua 20 tỉnh, thành phố. Dự kiến khởi công tháng 12.2026 và hoàn thành năm 2035.
Hồi tháng 5.2025, Công ty VinSpeed thuộc Tập đoàn VinGroup đề xuất đầu tư dự án, trong đó doanh nghiệp tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại vay từ Nhà nước với lãi suất 0%, thời hạn 35 năm. Tuy nhiên, cuối năm ngoái, VinSpeed đã rút đề xuất để tập trung cho các dự án hạ tầng khác.
Một số doanh nghiệp trong nước đáng chú ý như Tập đoàn Thaco và Công ty Vận tải Đường sắt Việt Nam cũng muốn tham gia đầu tư dự án này.
