Trong năm cuối tại Đại học Yale, Amanda biết rằng nhiều bạn cùng lớp sử dụng chatbot để viết luận và làm bài tập về nhà. Tuy nhiên, cô chỉ nhận ra điều kỳ lạ khi thảo luận nhóm: các bạn đưa ra những luận điểm và lập luận trau chuốt kỹ lưỡng, nhưng kết quả thu “nhạt nhẽo, thiếu sức sống” ở nhiều chủ đề khác nhau.
“Trong buổi học, tôi thấy cảnh tượng quen thuộc. Khi giảng viên yêu cầu sinh viên suy nghĩ một câu hỏi, những người bạn bên cạnh liền gõ lia lịa vào laptop đang mở sẵn”, Amanda nói với CNN, yêu cầu dùng biệt danh để tránh rắc rối.
“Bây giờ, ai cũng thảo luận na ná nhau”, cô cho biết. “Hồi năm nhất, các cuộc tranh luận diễn ra rôm rả, không mạch lạc nhưng ai cũng đóng góp một điều gì đó mới mẻ, dựa vào ý kiến của nhau, tiếp cận từ nhiều góc độ và đưa ra nhận xét khác biệt”.
Thực tế, theo bài báo được công bố vào tháng 3 trên tạp chí Trends in Cognitive Sciences, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đang “hệ thống hóa” cách diễn đạt và tư duy của con người trên ba khía cạnh: ngôn ngữ, quan điểm và lý luận.
Trong môi trường giáo dục, sinh viên, giảng viên cho biết họ đang thấy những ảnh hưởng của xu hướng đó trong lớp học. Và điều đó khiến nhiều sinh viên nói chuyện với quan điểm như nhau.
Tác động
Jessica, sinh viên năm cuối tại Đại học Yale, nói cô sử dụng AI mỗi ngày khi lên lớp. “Vào đầu giờ học, bạn có thể thấy từng người đưa file PDF vào chatbot”, cô cho biết.
Theo Jessica, việc AI diễn đạt rõ ý là yếu tố cần thiết đối với cô – người thường gặp khó khăn khi muốn chuyển suy nghĩ thành lời. “Tôi muốn bình luận, tôi có ý tưởng, nhưng tôi không biết làm thế nào để nói câu đó một cách mạch lạc”, cô nói. “Vì thế, tôi nhờ một chatbot làm cho câu nói của mình mạch lạc hơn”.
Giáo sư Thomas Chatterton Williams tại Trung tâm Hannah Arendt thuộc trường Cao đẳng Bard, chứng kiến tác động từ quyết định sử dụng AI của sinh viên theo nhiều hướng khác nhau. “Việc dựa vào AI đã giúp nâng cao chất lượng thảo luận trên lớp, nhất là ở khóa học có khái niệm khó”, ông nói. “Nhưng công nghệ này cũng có xu hướng làm giảm đi những suy nghĩ kỳ lạ, độc đáo và mới mẻ hơn”.
Theo ông, điều lo ngại là nhiều người trẻ tài năng sẽ không có được tiếng nói riêng. Thậm chí, một lượng đáng kể trong số họ sẽ không thực sự hiểu được giá trị của việc viết lách và sở hữu quan điểm.
Jessica thừa nhận cô thấy mình trở nên lười biếng hơn kể từ khi bắt đầu sử dụng chatbot trong học tập. “Dường như tinh thần tự học, tự làm việc của tôi đã hoàn toàn biến mất”, cô chia sẻ.
Về vấn đề AI khiến giọng điệu của sinh viên nghe na ná nhau, Zhivar Sourati, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Nam California, cho rằng các mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện để dự đoán từ tiếp theo có khả năng xuất hiện cao nhất dựa trên nội dung đã xuất hiện trước đó. Do đó câu trả lời “phản ánh một lát cắt hẹp và méo mó về trải nghiệm của con người, sự thu hẹp không gian khái niệm mà các mô hình sử dụng để viết, nói và suy luận”.
Dẫn một nghiên cứu đang thực hiện cùng nhóm cộng sự, Sourati giải thích rằng sự đồng nhất hóa do AI diễn ra trên ba chiều: ngôn ngữ, quan điểm và chiến lược lập luận. Các mô hình AI có xu hướng tái tạo những gì gọi là quan điểm WEIRD (phương Tây hóa – có học thức – công nghiệp hóa – giàu có – dân chủ). Hệ quả là, AI sẽ ưu tiên WEIRD “đúng đắn hơn về mặt xã hội”, làm lu mờ các quan điểm khác.
“Khi một người hoặc một nhóm tương tác nhiều lần với hệ thống AI, họ bị giảm khả năng sáng tạo so với khi không có sự hỗ trợ của AI”, Sourati viết trên blog.
Hiện tượng “san bằng” làm dấy lên những lo ngại trong các cơ sở giáo dục ở mọi cấp độ khi ứng dụng AI. Morteza Dehghani, giáo sư tâm lý học và khoa học máy tính tại Đại học Nam California, thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết xu hướng này khiến mọi người “đánh mất sự đa dạng” trong cách nghĩ, lười biếng về mặt trí tuệ, gây ảnh hưởng lớn đến xã hội con người trong tương lai.
Daniel Buck, nhà nghiên cứu tại Viện Doanh nghiệp Mỹ từng là giáo viên tiếng Anh, lo ngại học sinh đang “né tránh” nhận thức khi tham gia thảo luận trên lớp và hoàn thành bài tập về nhà. “Rất nhiều kiến thức cần được học hỏi từ chi tiết nhỏ nhặt và nhàm chán hay từ những khó khăn”, Buck nói. “Sinh viên chỉ ghi nhớ những gì họ thực sự dành thời gian một cách có ý thức. Nếu giao phó cho AI, họ chỉ có thể tái hiện lại một luận điểm, không thể xây dựng kỹ năng cho riêng mình”.
Nhà nghiên cứu này lo ngại sinh viên nếu quá phụ thuộc vào AI sẽ tốt nghiệp mà không xây dựng được mối quan hệ với các giáo sư, cũng như thói quen làm việc trí óc bền bỉ. Nghĩa là, họ sẽ gặp khó khăn trong giải quyết vấn đề trong thế giới thực khi ra trường.
Vấn đề còn liên quan đến gian lận trong thi cử. Năm ngoái, nạn dùng AI để gian lận xảy ra ở nhiều đại học hàng đầu Hàn Quốc, như Đại học Yonsei, Đại học Quốc gia Seoul, Đại học Korea… gây tranh cãi và đặt ra thách thức về về dạy và học trong kỷ nguyên công nghệ, theo Korea Herald.
Ứng phó
Theo giáo sư triết học Sun-Joo Shin của Đại học Yale, việc kiểm soát và định hướng sử dụng AI cho học sinh là “nhiệm vụ lớn đối với bất kỳ ai tham gia giảng dạy”. Bà nhấn mạnh, giáo viên/giảng viên phải liên tục tìm tòi các phương pháp để đảm bảo sinh viên tiếp tục tư duy phản biện và sáng tạo trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
“Tôi muốn sinh viên của mình hiểu nội dung bài học – thứ vốn không thay đổi trước và sau khi trí tuệ nhân tạo xuất hiện”, bà nói. “Tôi muốn họ sử dụng công cụ thú vị này để có lợi cho mình, không phải trở thành nạn nhân của nó”.
Đại học Yale hiện đưa ra hướng dẫn về sử dụng AI cho sinh viên và giảng viên trên website. Trường khuyến khích tất cả giảng viên điều chỉnh giáo án phù hợp với khóa học và mục tiêu học tập cụ thể của sinh viên thay vì cần đến công cụ phát hiện gian lận. Bên cạnh đó, họ có thể kiểm soát bài học trên lớp thông qua các bài kiểm tra đột xuất.
Danny Liu, giáo sư công nghệ giáo dục tại Đại học Sydney, cho rằng không nên cấm AI trong lớp. “Thay vì trừng phạt, nên dạy sinh viên cách sử dụng đúng đắn. Chúng tôi muốn xác minh liệu sinh viên có đang học hay không, chứ không phải liệu họ có gian lận hay không”, Liu nói với ABC cuối năm ngoái.
Các nhà giáo dục nhấn mạnh, họ có thể tìm cách khắc phục việc sinh viên sử dụng AI trong các bài đánh giá. Tuy nhiên, điều quan trọng không kém là học sinh cần chủ động hạn chế phụ thuộc vào AI trong quá trình học tập.
Basil Ghezzi, sinh viên năm nhất tại trường Bard College, cho biết bản thân chủ động tránh xa AI trong học tập, một phần vì công nghệ này tiêu tốn tài nguyên và gây hại cho môi trường. Tuy nhiên, phần lớn nằm ở cách AI đã tạo ra “những người bạn rập khuôn” xung quanh.
“Hãy nói chuyện với thầy cô giáo, nói chuyện với giáo sư, nói chuyện với những người xung quanh”, Ghezzi nói về cách bản thân không bị AI cám dỗ. “Hãy tạo cuộc trò chuyện ý nghĩa với những người trong cuộc sống của bạn”.
GS Dehghani hy vọng nhiều công ty sẽ đầu tư vào mô hình AI có thể phản ánh sự đa dạng về tư duy trong xã hội. Tuy nhiên, hiện tại, ông cho rằng mọi người nên hạn chế dùng AI trong việc tạo ý tưởng hoặc để suy luận trong học tập. “Các mô hình AI nên là cộng tác viên, không phải người đại diện chúng ta làm mọi việc”, Dehghani nói thêm.
Bảo Lâm tổng hợp
Nỗi sợ siêu AI của một số sinh viên Harvard, MIT
Jensen Huang: ‘Sẽ chọn khoa học vật lý nếu là sinh viên’
Nạn sinh viên ‘ma’ tạo bằng AI khiến đại học Mỹ đau đầu
Tin Gốc: https://vnexpress.net/ai-dang-khien-sinh-vien-na-na-nhau-5060802.html
Ronaldo giúp Al Nassr thắng trận thứ 16 liên tiếp
Ronaldo góp công lớn với bàn mở tỷ số ở phút 15. Tiền đạo Bồ Đào Nha bứt tốc để lao vào vòng cấm nhận bóng từ Nawaf Boushal, dứt điểm đánh bại thủ môn Samuel Portugal. Nhiều nguồn thống kê xác nhận đây là bàn thứ 968 của Ronaldo trong sự nghiệp, nhưng theo Marca và nhiều báo Tây Ban Nha khác, đây đã là bàn thứ 969 của tiền đạo 41 tuổi.
Ban thứ 24 của Ronaldo trong 24 trận ra sân tại Saudi Pro League mùa này. Anh trở thành cầu thủ đầu tiên trong lịch sử ghi được 30 bàn thắng trở lên trong 17 mùa giải khác nhau, tính tổng ở cả cấp CLB và đội tuyển.
Ronaldo không thể gia tăng số bàn thắng trong hiệp hai và rời sân với vẻ mặt không hài lòng ở phút 82. Dẫu vậy, pha lập công ở đầu trận giúp anh được bầu là cầu thủ hay nhất trận. Lần thứ hai liên tiếp và thứ sáu trong mùa giải, siêu sao Bồ Đào Nha có vinh dự này.
Mùa này, Ronaldo còn tối đa 9 trận với Al Nassr và tám trận World Cup với tuyển Bồ Đào Nha, nên nhiều khả năng anh phải thi đấu thêm mùa 2026-2027 để đạt mục tiêu 1000 bàn.
Ronaldo ghi 143 bàn cho tuyển Bồ Đào Nha (kỷ lục trên đấu trường quốc tế), 5 cho Sporting, 145 cho Man Utd, 450 cho Real (kỷ lục CLB), 101 cho Juventus và 124 cho Al Nassr.
Al Nassr cầm bóng tới 64% và dứt điểm 19 lần cả trận, so với chỉ 5 lần của Al Okhdood. Tạo ra nhiều cơ hội trong thời gian còn lại, các học trò Jorge Jesus ghi thêm một bàn nhờ công Joao Felix ở phút 47. Ronaldo khởi xướng pha bóng bằng đường chuyền cho Sadio Mane. Cầu thủ Senegal tạt vào cho Kingsley Coman đánh đầu đưa bóng trúng cột dọc, trước khi Felix đá bồi ghi bàn.
16 trận thắng liên tiếp, trong đó có 14 trận tại giải quốc nội, là thành tích tốt nhất trong lịch sử Al Nassr. Chiến thắng giúp Ronaldo và đồng đội có 73 điểm sau 28 trận, bỏ cách 5 điểm so với đối thủ bám đuổi Al Hilal, khi giải VĐQG Arab Saudi chỉ còn sáu vòng. Al Nassr và Al Hilal vẫn còn một trận đối đầu trực tiếp.
Tin Gốc: https://vnexpress.net/ronaldo-giup-al-nassr-thang-tran-thu-16-lien-tiep-5061333.html
9 lãnh đạo các ủy ban của Quốc hội khóa mới
Theo nghị quyết, Quốc hội đã bầu Chủ tịch Hội đồng Dân tộc và Chủ nhiệm các ủy ban: Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại; Pháp luật và Tư pháp; Kinh tế và Tài chính; Văn hóa và Xã hội; Khoa học, Công nghệ và Môi trường; Công tác đại biểu; Ủy ban Dân nguyện và Giám sát và Tổng thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.
Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn 56 tuổi, quê Cần Thơ, người dân tộc Khmer. Ông là tiến sĩ Kinh tế, cử nhân Luật, Ủy viên dự khuyết hai khóa 11, 12, Ủy viên Trung ương hai khóa 13, 14; đại biểu Quốc hội khóa 15, 16.
Ông từng làm Phó chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng, Chủ tịch HĐND tỉnh Sóc Trăng, Bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng (cũ). Ông được Quốc hội bầu làm Chủ tịch Hội đồng dân tộc khóa 15 hồi giữa năm 2025.
Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới 57 tuổi, Tiến sĩ Luật; Đại học Cảnh sát nhân dân, quê Cà Mau. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 13, 14; Thượng tướng, Thứ trưởng Công an (biệt phái), đại biểu Quốc hội Khóa 14-16.
Ông từng giữ nhiều cương vị trong ngành công an như Giám đốc Công an tỉnh Bạc Liêu; Cục trưởng Cục Tổ chức cán bộ Bộ Công an; Thứ trưởng Công an. Tháng 7/2021, ông làm Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội. Sau sắp xếp đơn vị, ông tiếp tục làm Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu 57 tuổi, Tiến sĩ Luật học, quê Ninh Bình, Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 14, Đại biểu Quốc hội Khóa 16.
Ông từng kinh qua nhiều vị trí tại Bộ Tư pháp như Phó chánh Văn phòng Bộ; Giám đốc Học viện Tư pháp. Sau đó, ông đảm nhận cương vị Hiệu trưởng trường Đại học Luật Hà Nội; Phó chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhiệm kỳ 2014-2019. Ông làm Thứ trưởng Tư pháp từ năm 2014, sau đó là Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Ông quay lại Bộ Tư pháp với vai trò Thứ trưởng từ tháng 9/2025.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi 53 tuổi, quê Vĩnh Long. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 12, 13, 14; đại biểu Quốc hội Khóa 15, 16.
Ông từng giữ các cương vị Phó bí thư, Bí thư Tỉnh Đoàn Bến Tre; Phó bí thư Thường trực Tỉnh ủy Bến Tre rồi Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre. Tháng 6/2021, ông Mãi được điều động, chỉ định giữ chức Phó bí thư Thường trực Thành ủy TP HCM. Hai tháng sau, ông được bầu giữ chức Chủ tịch UBND TP HCM. Ông giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính từ tháng 2/2025.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh 54 tuổi, quê Nghệ An. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 11 (dự khuyết) và 12-14; Đại biểu Quốc hội khóa 13-16.
Ông có thời gian dài công tác tại Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, trải qua các vị trí Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đoàn; Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam. Tháng 4/2016, ông làm Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An, tháng 12/2019 là Phó chánh Văn phòng Trung ương Đảng. Ông giữ cương vị Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng (cũ) từ tháng 4/2021.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải 56 tuổi, quê Hà Nội; Phó giáo sư, Tiến sĩ Vật lý; Ủy viên Trung ương Đảng khóa 12-14; Đại biểu Quốc hội khóa 13-16.
Tháng 12/2015, bà giữ cương vị Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội. Sau đó nửa năm, bà làm Trưởng ban Dân nguyện thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội và giữ cương vị này đến khi được chỉ định giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên vào tháng 5/2020. Tháng 6/2024, bà làm Trưởng ban Công tác đại biểu.
Tổng Thư ký - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh 52 tuổi, quê Hà Nội, tiến sĩ kinh tế, Ủy viên Trung ương Đảng khóa 13, 14; đại biểu Quốc hội khóa 15, 16.
Thời kỳ ở Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ), ông từng giữ các vị trí Vụ trưởng Kinh tế đối ngoại; Vụ trưởng Kinh tế địa phương và lãnh thổ, Thứ trưởng Kế hoạch và Đầu tư. Sau đó, ông làm Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ. Tháng 9/2020, ông giữ chức Bí thư Thành ủy Cần Thơ.
Từ tháng 5/2023, ông làm Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách. Khi Quốc hội sắp xếp lại tổ chức, ông đảm nhiệm cương vị Phó chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính.
Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông 54 tuổi, quê ở Phú Thọ, Ủy viên Trung ương Đảng khóa 12 (dự khuyết), 13, 14; đại biểu Quốc hội khóa 15, 16.
Ông từng làm Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy Phú Thọ; Phó bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ, sau đó được điều động làm Phó bí thư Tỉnh ủy Sơn La. Từ tháng 9/2020, ông giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Sơn La. Tháng 6/2024, ông được Bộ Chính trị điều động, giữ chức Phó ban Nội chính Trung ương.
Tháng 9/2025, Thường vụ Quốc hội quyết nghị phê chuẩn ông giữ chức Phó chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Công tác đại biểu và giữ cương vị Chủ nhiệm từ tháng 10/2025.
Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga 62 tuổi, Thạc sĩ Luật, quê Hà Tĩnh. Bà là Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 12-14; Đại biểu Quốc hội 7 khóa 10-16.
Bà từng làm Thẩm phán, Phó chánh án Tòa án nhân dân thành phố Thanh Hóa (cũ); Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật, Văn phòng Chủ tịch nước. Năm 2007, bà làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp và sau đó giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp. Sau sắp xếp, bà giữ cương vị Phó chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội.
Có 2 người đứng đầu các Ủy ban của khóa 15 không tái cử là ông Hoàng Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và ông Dương Thanh Bình, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát.
Sơn Hà
Nguồn: https://vnexpress.net/9-lanh-dao-cac-uy-ban-cua-quoc-hoi-khoa-moi-5059207.html
