Sáng 20/4, thảo luận tổ về dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh, Phó đoàn Phú Thọ, đánh giá cao các đề xuất về tuyển dụng, đào tạo và tiền lương cho lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn. Tuy nhiên, ông cho rằng mức bồi dưỡng hiện nay vẫn quá thấp.
“Tôi đã xem một phóng sự về đời sống của các nghệ sĩ loại hình nghệ thuật truyền thống như ballet, xiếc, nơi mỗi ngày biểu diễn họ chỉ nhận được khoảng 70.000 đến 80.000 đồng. Với mức đãi ngộ như vậy, dù có yêu nghề đến đâu họ cũng khó có thể sống được bằng nghề”, ông nói.
Theo dự thảo, viên chức, người lao động hoạt động đặc thù trong các đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề và chế độ bồi dưỡng luyện tập, biểu diễn theo lộ trình. Cụ thể, phụ cấp ưu đãi nghề từ 40% đến 60% mức lương hiện hưởng cộng phụ cấp chức vụ và thâm niên vượt khung. Mức bồi dưỡng luyện tập từ 5% đến 15% lương cơ sở mỗi buổi, bồi dưỡng biểu diễn từ 15% đến 30% lương cơ sở mỗi buổi.
Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh cho rằng mức bồi dưỡng này vẫn thấp, nhất là với diễn viên hợp đồng có thu nhập chỉ 2-3 triệu đồng mỗi tháng. Để tạo đột phá thực chất, chính sách phát triển văn hóa cần tập trung vào con người, trong đó có cơ chế đãi ngộ đủ mạnh, đặc biệt với các loại hình nghệ thuật truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.
Ông cũng kiến nghị bổ sung chính sách ưu tiên sử dụng các trụ sở công dôi dư cho hoạt động văn hóa, thể thao. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều trụ sở chưa được khai thác hiệu quả, trong khi lĩnh vực này vẫn thiếu không gian hoạt động. Ông đề nghị Chính phủ hướng dẫn thủ tục rút gọn trong việc giao, cho thuê các trụ sở này để tránh kéo dài thời gian thực hiện. “Nếu vẫn áp dụng đầy đủ quy trình như hiện nay, có thể mất vài năm mới hoàn tất, làm chậm việc phát huy hiệu quả tài sản công”, ông nêu.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cũng ủng hộ việc có phụ cấp nghề nghiệp cho viên chức nghệ thuật. Tuy nhiên, bà cho rằng không nên quy định cứng mức bồi dưỡng luyện tập, biểu diễn từ 5% đến 15% ngay trong Nghị quyết. Nội dung này nên giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo linh hoạt trong điều chỉnh. “Nếu thực tế cho thấy mức bồi dưỡng quá thấp, Chính phủ có thể điều chỉnh ngay mà không phải chờ sửa Nghị quyết”, bà nói.
Thực tế cho thấy thu nhập của viên chức ngành nghệ thuật còn thấp. Diễn viên hạng 4 có hệ số lương 1,86-4,06, tương đương khoảng 3,35-7,3 triệu đồng mỗi tháng; hạng 3 từ 4,2-8,96 triệu đồng. Với người có thâm niên khoảng 10 năm, thu nhập thực nhận trung bình khoảng 5 triệu đồng – chỉ nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng.
Đối với người mới vào nghề, mức lương còn thấp hơn. Diễn viên mới được hưởng hệ số 1,86, sau khi trừ bảo hiểm xã hội chỉ còn khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng, khó đáp ứng chi phí sinh hoạt cơ bản.
Ngoài lương, chế độ bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn hiện hành cũng ở mức thấp, với 35.000-80.000 đồng mỗi buổi tập và 80.000-200.000 đồng mỗi buổi diễn. Mức này đã duy trì hơn 10 năm, dù lương cơ sở đã nhiều lần điều chỉnh. Báo cáo Quốc hội năm 2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định chế độ bồi dưỡng hiện hành không theo kịp nhu cầu cuộc sống, chưa đủ tạo động lực cho đội ngũ nghệ sĩ, người lao động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.
Công ty cổ phần cấp nước Trung An thông báo cúp nước tại khu vực phường An Phú Đông.
Thời gian cúp nước từ 22 giờ, ngày 20.4 đến 5 giờ, ngày 21.4; từ 8 giờ 30 - 11 giờ 30 và từ 13 giờ - 16 giờ 30, ngày 22.4; từ 22 giờ, ngày 22.4 đến 5 giờ, ngày 23.4.
Khu vực cúp nước gồm: phường An Phú Đông.
Công ty cổ phần cấp nước Trung An thông báo cúp nước tại khu vực phường Thới An.
Thời gian cúp nước từ nước từ 22 giờ, ngày 20.4 đến 5 giờ, ngày 21.4; từ 22 giờ, ngày 22.4 đến 5 giờ, ngày 23.4.
Khu vực cúp nước gồm: phường Thới An.
Công ty cổ phần cấp nước Trung An thông báo cúp nước tại khu vực phường Tân Thới Hiệp.
Thời gian cúp nước từ 22 giờ, ngày 20.4 đến 5 giờ; 8 giờ 30 - 11 giờ 30 và từ 13 giờ 30 – 16 giờ 30, ngày 22.4; từ 8 giờ 30 – 11 giờ 30 và từ 13 giờ 30 – 16 giờ 30, ngày 23.4.
Khu vực cúp nước gồm: phường Tân Thới Hiệp.
Công ty cổ phần cấp nước Trung An thông báo cúp nước tại khu vực phường Đông Hưng Thuận.
Thời gian cúp nước từ 22 giờ, ngày 20.4 đến 5 giờ, ngày 21.4.
Khu vực cúp nước gồm: phường Đông Hưng Thuận.
Công ty cổ phần cấp nước Gia Định thông báo cúp nước tại khu vực phường Bình Thạnh.
Thời gian cúp nước từ 22 giờ, ngày 22.4 đến 5 giờ, ngày 23.4.
Khu vực cúp nước gồm: mặt tiền và các hẻm từ số 1 - 239 đường quốc lộ 13; mặt tiền và các hẻm từ số 213 - 391 đường Đinh Bộ Lĩnh; từ quốc lộ 13 đến Cầu Đỏ, đường Nguyễn Xí, phường Bình Thạnh.
Công ty cổ phần cấp nước Gia Định thông báo cúp nước tại khu vực phường Bình Lợi Trung.
Thời gian cúp nước từ 22 giờ, ngày 21.4 đến 5 giờ, ngày 22.4.
Khu vực cúp nước gồm: toàn bộ đường Đặng Thùy Trâm; toàn bộ đường Lương Ngọc Quyến; mặt tiền và các hẻm từ số 1 - 401 đường Bình Lợi, phường Bình Lợi Trung.
Công ty cổ phần cấp nước Chợ Lớn thông báo cúp nước tại khu vực phường An Lạc.
Thời gian cúp nước từ 13 – 16 giờ, ngày 23.4.
Khu vực cúp nước gồm: các tuyến đường số 5, 7A, 8, 10, 12, 14, 16 và các hẻm nhánh liên quan thuộc khu vực phường An Lạc.
Công ty cổ phần cấp nước Chợ Lớn thông báo cúp nước tại khu vực phường Phú Định.
Thời gian cúp nước từ 22 giờ, ngày 20.4 đến 5 giờ, ngày 21.4; từ 22 giờ, ngày 21.4 đến 5 giờ, ngày 22.4.
Ghi nhận Tuổi Trẻ Online những ngày qua tại xã Tiên Hải (hay còn gọi đảo Hải Tặc, tỉnh An Giang), nắng nóng diễn ra gay gắt, kéo dài, khiến hồ chứa nước trên đảo khô cạn, lớp bùn nằm dưới đáy hồ khô nứt nẻ.
Cụm nhà máy xử lý nước trên đảo xuống cấp nên năng lực cung cấp nước ngọt cũng chưa xứng tầm với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt du lịch.
Ông Nguyễn Công Trứ - người dân trên đảo Hải Tặc - cho biết cứ đến mùa khô hằng năm là nguồn nước ngọt trên đảo Hải Tặc lại thiếu. Có thời điểm địa phương buộc phải cấp nước luân phiên theo giờ.
Để thích ứng với việc thiếu nước cục bộ trên, ông Trứ và các hộ dân trên đảo đã sử dụng nước rất tiết kiệm và chủ động mua thùng về trữ nước ngọt, nước mưa xài vượt qua mùa khô hạn.
"Mùa khô năm nay tôi cũng mua 4 thùng tích trữ khoảng 2.000 lít nước để phục vụ sinh hoạt và nấu ăn uống. Đảo Hải Tặc đang thu hút khách du lịch đến tham quan, vui chơi.
Thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần, du khách ra chơi đông nên nhu cầu sử dụng nước rất cao. Tôi mong chính quyền sớm có giải pháp đảm bảo nước cho dân sinh hoạt và phục vụ phát triển du lịch", ông Trứ nói.
Ông Trần Hưng Liệt - Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tiên Hải - cho hay địa phương đang tiến hành nạo vét bùn, làm sạch hồ nước để tăng khả năng tích trữ, chứa nước ngọt mới.
Do đó, khoảng 400 hộ dân (hơn 1.000 nhân khẩu trên đảo) và cơ quan chức năng địa phương đến các điểm du lịch buộc sử dụng nguồn nước ngọt từ hồ nước của lực lượng vũ trang đóng quân trên đảo này (nguồn nước cung ứng tạm thời dự kiến khoảng 10.000m3).
"Địa phương hiện cung cấp 250 - 300m3 nước/ngày đêm cho dân. Đồng thời đơn vị liên quan đang thoàn thiện thủ tục đấu thầu để vận chuyển khoảng 20.000m3 (với số tiền khoảng 2,5 tỉ đồng) từ Hà Tiên ra đảo để kịp thời cho bà con sử dụng", ông Liệt cho biết thêm.
UBND xã Tiên Hải thông tin địa phương thời gian qua có đầu tư hồ treo chứa nước 40.000m3. Tuy nhiên trong quá trình phát triển và đặc biệt vào mùa khô, hồ nước trên không đủ cung cấp nước ngọt cho dân.
"Chúng tôi kiến nghị cấp thẩm quyền sớm đầu tư hệ thống dẫn nước sinh hoạt từ đất liền ra đảo. Ngoài ra lợi thế từ lấn biển, địa phương sẽ quy hoạch thêm hồ chứa nước với diện tích 2,6ha, công suất chứa 100.000m3 nước, đảm bảo nước ngọt cho dân sử dụng và phát triển du lịch trên đảo", ông Mai Quốc Thắng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tiên Hải - nhấn mạnh.
Các vỉa hè phải được thiết kế khu vực cho hạ tầng, không gian cho người đi bộ và thống nhất cơ quan quản lý. Đó là một điều cần có để phát triển giao thông công cộng.
Gần đây, việc một số đơn vị tự ý lắp đặt các công trình trên vỉa hè đã gióng lên hồi chuông về tình trạng xâm lấn không gian công cộng dưới danh nghĩa hạ tầng kỹ thuật. Câu chuyện không chỉ dừng lại ở vi phạm của một đơn vị, mà phản ánh một vấn đề lớn hơn: vỉa hè đang bị quản lý theo kiểu phân mảnh, thiếu một cơ chế điều phối thống nhất.
Trong thực tế, vỉa hè tại TP.HCM đang phải "gánh" quá nhiều chức năng: nơi đi bộ, chỗ đặt trụ điện, cáp viễn thông, cây xanh, biển báo, bãi giữ xe, thậm chí cả hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ. Khi mỗi ngành, mỗi đơn vị tiếp cận vỉa hè theo nhu cầu riêng của mình, không gian này dần bị chia cắt thành những "mảnh nhỏ", thiếu tính liên tục.
Nếu không có một quy chuẩn cụ thể và cơ chế kiểm soát chặt chẽ ở cấp tuyến phố, vỉa hè sẽ tiếp tục bị "băm nhỏ" bởi các loại hạ tầng kỹ thuật, làm suy giảm chức năng cốt lõi là phục vụ người đi bộ.
Theo định hướng phát triển giao thông công cộng, người dân cần tiếp cận xe buýt thông qua hệ thống đi bộ - tức là vỉa hè. Ngoài miễn phí, người dân cần xe buýt chạy nhanh, đúng giờ, có thể dự đoán được hành trình thông qua ứng dụng. Nhưng để làm được điều đó, không chỉ phụ thuộc vào điều hành tuyến, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận trạm dừng một cách thuận tiện và an toàn. Muốn đi xe buýt thuận tiện, an toàn thì trước hết người dân phải đi bộ thuận tiện và an toàn đến trạm xe buýt.
Nếu vỉa hè vẫn tiếp tục tình trạng bị lấn chiếm hoặc đặt chướng ngại vật, bề rộng không đảm bảo, cao độ không đồng đều, thiếu lối đi liên tục, đặc biệt với người già, trẻ em và người khuyết tật cũng là cản ngại với xe buýt.
Khi việc đi bộ trở nên khó khăn, thậm chí nguy hiểm, người dân sẽ lựa chọn phương tiện cá nhân, mục tiêu phát triển giao thông công cộng vướng khó từ bước đầu tiên.
Những phân tích trên cho thấy đô thị đang thiếu một chiến lược quản lý và tổ chức không gian vỉa hè một cách tổng thể, đồng bộ. Để khắc phục, chính quyền TP.HCM cần cách tiếp cận mới.
Trước hết, vỉa hè cần được xác định rõ là không gian công cộng ưu tiên cho người đi bộ, mọi hoạt động khác, kể cả hạ tầng kỹ thuật, đều phải phục vụ và không được cản trở chức năng này. Các công trình như trụ BTS, tủ điện, cáp viễn thông cần được quy hoạch vị trí cụ thể, thậm chí từng bước ngầm hóa, thay vì lắp đặt tùy tiện.
Bên cạnh đó, thay vì chỉ dừng ở quy chuẩn chung, cần triển khai thiết kế đô thị chi tiết cho từng tuyến phố, trong đó xác định rõ cấu trúc vỉa hè, phân vùng chức năng và tiêu chí khai thác sử dụng. Đồng thời cần có một đầu mối quản lý thống nhất vỉa hè, tránh tình trạng mỗi ngành sử dụng một phần không gian mà thiếu sự phối hợp.
Cuối cùng, phát triển giao thông công cộng phải đi kèm với đầu tư hạ tầng tiếp cận, đặc biệt là cải tạo vỉa hè xung quanh các trạm xe buýt, nhà ga metro theo hướng an toàn, liên tục và thân thiện với người đi bộ.
Một đô thị hiện đại không chỉ được đo bằng những tuyến metro hay xe buýt mới mà sự thuận lợi ở những bước chân đầu tiên của người dân khi rời khỏi nhà. Nếu vỉa hè còn bị lấn chiếm, chia cắt và thiếu an toàn, thì mọi nỗ lực khuyến khích giao thông công cộng sẽ khó đạt hiệu quả.
Câu chuyện trụ BTS chỉ là một lát cắt nhỏ, nhưng là lời nhắc lớn: quản lý đô thị không thể theo từng mảng rời rạc. Muốn thành phố vận hành hiệu quả, cần bắt đầu từ những không gian nhỏ nhất - như vỉa hè - nhưng phải bằng một tư duy lớn và đồng bộ.
