Ngày 17/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong bài đăng trên mạng xã hội X tuyên bố eo biển Hormuz mở hoàn toàn cho các tàu thương mại. Động thái khiến giá dầu giảm và ngay lập tức nhận được sự hoan nghênh từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Araghchi là nhà ngoại giao kỳ cựu có tư tưởng thực dụng trong đội ngũ đàm phán. Một quan chức Iran giấu tên cho biết tuyên bố của ông Araghchi là nỗ lực phát đi tín hiệu sẵn sàng thỏa hiệp vào thời điểm lệnh ngừng bắn hai tuần với Mỹ, bắt đầu từ ngày 8/4, sắp hết hiệu lực.
“Tuyên bố của ông Araghchi dường như nhằm khơi thông đàm phán hơn là khai thông eo biển Hormuz”, Michael Singh, cựu giám đốc cấp cao về các vấn đề Trung Đông tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, nhận định.
Ông thêm rằng động thái này diễn ra sau một nhượng bộ từ phía Washington. Mỹ đã thúc đẩy lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon và tuyên bố “cấm” Israel tiếp tục ném bom nước láng giềng. Tehran trước đó yêu cầu Israel phải chấm dứt chiến dịch chống lại Hezbollah, nhóm vũ trang mà Iran hậu thuẫn ở Lebanon.
Tuy nhiên, nỗ lực của ông Araghchi lập tức vấp phản kháng từ chính trong nội bộ Iran. Ngay trong đêm đó, một người tự xưng là thành viên hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phát tin nhắn qua đài vô tuyến hàng hải, tuyên bố eo biển vẫn đóng cửa và các tàu cần có sự cho phép của lực lượng này mới được đi qua.
“Chúng tôi mở cửa theo lệnh của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, chứ không phải theo những dòng tweet của một kẻ ngớ ngẩn nào đó”, nội dung tin nhắn nêu rõ.
Cùng lúc đó, hãng tin Tasnim thân cận với IRGC cũng chỉ trích gay gắt Ngoại trưởng Iran vì tuyên bố trên mạng xã hội, khẳng định “Bộ Ngoại giao nên xem xét lại kiểu truyền thông này”.
Morteza Mahmoudi, nghị sĩ cấp cao thuộc phe cứng rắn ở Iran, thậm chí còn kêu gọi cách chức ông Araghchi, cho rằng tuyên bố của ông đã làm hạ giá dầu và là một “món quà” tặng cho Mỹ.
Ngày 18/4, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran chính thức thông báo tái áp đặt hạn chế ở eo biển Hormuz. Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết đã nhận được thông tin rằng một tàu dầu ngoài khơi Oman bị xuồng cao tốc Iran áp sát và nổ súng, không có thương vong trong sự việc.
Hải quân IRGC cảnh báo các chủ tàu rằng mọi nỗ lực vượt eo biển mà không được cấp phép “sẽ phải đối mặt với phản ứng khốc liệt từ lực lượng Iran”. Một cố vấn cấp cao của IRGC cho biết lực lượng này cảm thấy tức giận khi ông Araghchi đã không phối hợp với họ trước khi đưa ra tuyên bố.
Trong khi các bên trung gian cho biết Mỹ và Iran đã thể hiện sự linh hoạt về lập trường đàm phán và ông Trump tuyên bố thỏa thuận đã cận kề, những gì diễn ra ở eo biển Hormuz cho thấy những người sẵn lòng thỏa hiệp ở Iran có thể không nhận được sự ủng hộ hoàn toàn từ phe cứng rắn đầy quyền lực.
“Phương Tây nghĩ Iran là một quốc gia có chuỗi mệnh lệnh xuyên suốt: Bạn đàm phán với Bộ Ngoại giao, họ trình lên để phê chuẩn, các quyết định được đưa ra. Xong chuyện”, Mohamed Amersi, chuyên gia về Iran kiêm thành viên Hội đồng Cố vấn Toàn cầu thuộc Trung tâm Wilson ở Mỹ, nhận định. “Nhưng khi tình hình trở nên căng thẳng, tiếng nói quyết định lại thường thuộc về lực lượng đang nắm trong tay vũ khí, máy bay không người lái và xuồng cao tốc”.
Trita Parsi, Phó chủ tịch điều hành Viện Quincy, cảnh báo sự phản kháng của phe cứng rắn đối với thỏa thuận hòa bình “đang ngày càng lớn hơn, tạo ra thách thức chính trị lớn”.
Diễn biến tại eo biển Hormuz cuối tuần qua gợi nhớ đến tình huống hồi đầu cuộc chiến, khi Tổng thống Masoud Pezeshkian xin lỗi về các cuộc tấn công vào các nước láng giềng vùng Vịnh và hứa sẽ cắt giảm quy mô tấn công. Ngay lập tức, ông bị phe cứng rắn công khai phản bác.
Các nhà phân tích cho rằng sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei bị hạ sát trong những cuộc tập kích đầu tiên của Mỹ – Israel, giới lãnh đạo ở Iran đã mất đi sự thống nhất.
“Vì trọng tài chính đã không còn, mâu thuẫn giữa các phe phái đã bắt đầu bùng nổ”, Saeid Golkar, chuyên gia về an ninh Iran tại Đại học Tennessee ở Mỹ, kết luận.
Từ lâu, giới học giả biết rằng Shakespeare, nhà soạn kịch tài ba người Anh, từng sở hữu một ngôi nhà tại khu Blackfriars ở trung tâm London. Thông tin ban đầu cho thấy ngôi nhà nằm gần cổng chính của khu này.
Tuy nhiên, phát hiện mới đồng nghĩa giờ đây chúng ta có thể biết rõ vị trí cụ thể, quy mô, cấu trúc, cũng như các dạng công trình xung quanh ngôi nhà, theo Đài CNN hôm 16.4.
Chia sẻ với Đài CNN, Giáo sư Lucy Munro về ngành Shakespeare và Văn học cận đại của trường Đại học Hoàng đế London (Anh), cho biết đây là bất ngờ tuyệt vời.
Thông tin về nơi ở chính xác của Shakespeare đã được phát hiện khi bà tìm ra một bản quy hoạch của khu Blackfriars vào năm 1668 trong quá trình nghiên cứu dự án nhà hát tại cơ quan lưu trữ hồ sơ London.
Sau khi đối chiếu bảng quy hoạch với các mô tả về ngôi nhà của Shakespeare trong các ghi chép lịch sử, bà Munro ngạc nhiên khi nhận ra vừa tình cờ tiếp cận được bằng chứng xác thực về vị trí và cấu trúc ngôi nhà luôn được tìm kiếm lâu nay.
Theo đó, căn nhà có hình chữ L, với một phần nằm phía trên cổng chính, đồng thời nằm cạnh các công trình lân cận như một quán rượu tên Sign of the Cock Tavern.
"Ngôi nhà không quá lớn nhưng [diện tích] cũng khá đáng kể", bà cho biết, thêm rằng thậm chí nơi này còn được chia thành hai căn riêng biệt.
Vào thời điểm Shakespeare mua ngôi nhà vào năm 1613, Blackfriars được xem là một khu vực danh giá. Theo thời gian, cư dân nơi này cũng đa dạng hơn về thành phần, bao gồm tầng lớp quý tộc và giới thương nhân.
Phát hiện mới cũng góp phần làm sáng tỏ giai đoạn cuối đời của Shakespeare, trước khi ông qua đời 3 năm sau (năm 1616), hưởng dương 52 tuổi.
Bằng chứng về ngôi nhà làm khơi dậy nghi vấn đối với quan điểm được nhiều người đồng thuận vốn cho rằng đại văn hào đã về quê Stratford-upon-Avon sinh sống sau khi nhà hát Globe bị cháy vào tháng 6.1613. Đây là nhà hát đa số các vở kịch của ông được công diễn lần đầu tiên.
Theo bà Munro, Shakespeare vẫn tiếp tục sáng tác sau vụ hỏa hoạn, chẳng hạn như việc cùng nhà viết kịch John Fletcher sáng tác vở The Two Noble Kinsmen.
Nữ giáo sư cũng đặt dấu hỏi đối với giả thuyết cho rằng Shakespeare mua bất động sản ở Blackfriars chỉ nhằm mục đích đầu tư. Theo bà, việc ông chọn mua nhà ở khu vực chỉ cách nhà hát Globe chưa đầy 5 phút đi bộ cho thấy mục đích của ông có lẽ chỉ thuần túy vì phục vụ cho công việc.
Theo Hãng tin Anadolu, dữ liệu theo dõi từ MarineTraffic ngày 17-4 cho thấy tàu Shalamar đã rời vịnh Ba Tư, tiến vào vịnh Oman sau khi tiếp nhận khoảng 450.000 thùng dầu thô từ UAE. Hiện con tàu đang phát tín hiệu hướng về cảng Karachi của Pakistan.
Đây được xem là chuyến tàu chở dầu thô đầu tiên rời khu vực vùng Vịnh qua eo biển Hormuz, kể từ khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực ngày 13-4.
Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện vẫn ở mức rất thấp, với số lượt tàu qua lại mỗi ngày chỉ ở mức một chữ số, ngoại trừ một số đợt tăng nhẹ vào cuối tuần.
Dù ba siêu tàu chở dầu không phải của Iran đã rời đi vào tuần trước, nhưng vẫn rất ít chuyến hàng đi qua eo biển Hormuz trong suốt bảy tuần qua, ngay cả trước khi lệnh phong tỏa được áp đặt.
Các hạn chế hải quân mới của Mỹ yêu cầu các chủ tàu phải xin phép từ cả phía Iran và Mỹ để vận chuyển hàng hóa, làm gia tăng sự bất ổn đối với dòng chảy dầu mỏ toàn cầu.
Tàu Shalamar trước đó từng tìm cách tiến vào vùng Vịnh, nhưng buộc phải quay đầu sau khi các cuộc đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ. Con tàu sau đó đã hoàn tất hành trình, ghé đảo Das để nhận dầu trước khi rời đi theo hướng đông ngày 16-4.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết trong ba ngày gần đây đã có 14 tàu phải quay đầu, cho thấy nhiều chủ tàu vẫn dè dặt trước rủi ro khi đi qua eo biển này.
AFP hôm nay 17.4 dẫn lời Tổng thống Trump thông báo lệnh ngừng bắn Israel – Lebanon bắt đầu giữa đêm giờ địa phương ở Lebanon và Israel (tức 4 giờ rạng sáng 17.4, giờ Việt Nam).
Lệnh ngừng bắn diễn ra trong lúc Washington gia tăng nỗ lực đạt được một thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột với Iran. Trong khi đó, Tehran khẳng định việc ngừng bắn ở Lebanon phải là một phần trong bất kỳ thỏa thuận nào giữa Iran với Mỹ.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết thỏa thuận ngừng bắn đạt được sau các cuộc điện đàm "rất hiệu quả" với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun.
"Cả hai nhà lãnh đạo đồng ý rằng để đạt được hòa bình giữa hai quốc gia, họ sẽ chính thức bắt đầu lệnh ngừng bắn 10 ngày", mà theo ông Trump bắt đầu từ 4 giờ sáng 17.4 (giờ Việt Nam)
Sau đó, ông Trump cũng cho biết dự kiến Thủ tướng Netanyahu và Tổng thống Aoun sẽ thăm Nhà Trắng "trong vòng 4 đến 5 ngày tới". Nếu diễn ra, đây sẽ là lần đầu tiên lãnh đạo Israel và Lebanon gặp mặt trực tiếp.
Ngay trước thời điểm lệnh ngừng bắn có hiệu lực, người phát ngôn một bệnh viện ở Israel cho biết có 3 người bị thương. Trước đó cùng ngày, Bộ Y tế Lebanon thông báo một cuộc không kích của Israel vào thị trấn Ghazieh ở miền nam nước này đã khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và 33 người bị thương.
Thủ tướng Netanyahu gọi lệnh ngừng bắn với Lebanon mở ra cơ hội cho một "thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử" với chính quyền Beirut. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh việc giải giáp Hezbollah vẫn là điều kiện tiên quyết để tiến tới hòa bình với Lebanon.
Tổng thống Trump nói Hezbollah nằm trong phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn, nhưng theo Bộ Ngoại giao Mỹ, Lebanon có trách nhiệm giải giáp lực lượng này.
Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam hoan nghênh thông báo của ông Trump, cho hay lệnh ngừng bắn là "yêu cầu quan trọng của Lebanon mà chúng tôi theo đuổi ngay từ ngày đầu tiên của xung đột".
Trước khi lệnh ngừng bắn được thông báo, văn phòng Tổng thống Aoun cũng cảm ơn những "nỗ lực" của ông Trump trong việc thúc đẩy thỏa thuận. Tuy nhiên, một nguồn tin chính thức chia sẻ với AFP rằng Tổng thống Aoun từ chối lời đề nghị của ông Trump về việc điện đàm trực tiếp với Thủ tướng Netanyahu.
Lệnh ngừng bắn được đưa ra sau cuộc gặp giữa đại sứ Israel và Lebanon tại Washington D.C (thủ đô Mỹ) trong tuần này. Đây là lần đầu tiên đại sứ hai bên tiếp xúc kể từ năm 1993.
Lệnh ngừng bắn Israel – Lebanon cũng có thể hỗ trợ các nỗ lực của Mỹ nhằm đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột Iran.
Ông Trump cho biết Washington đang tiến "rất gần" thỏa thuận hòa bình với Tehran sau 6 tuần giao tranh, đồng thời không loại trừ khả năng tới Pakistan để ký kết bất kỳ thỏa thuận nào.
