Hồ chứa nước ngọt thuộc Tiểu dự án 8 “Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng để phòng, chống xói lở bờ biển, cung cấp nước ngọt và phục vụ nuôi tôm – rừng vùng ven biển tỉnh Cà Mau”. Đây là một trong những hạng mục sử dụng vốn vay ODA của Ngân hàng Thế giới, do Ban Quản lý các dự án ODA và NGO (nay là Ban Quản lý dự án xây dựng tỉnh Cà Mau) làm chủ đầu tư.
Theo kết luận thanh tra số 019/KL-TT ngày 2.12.2025 của Thanh tra tỉnh Cà Mau, vừa được công bố gần đây, quá trình điều chỉnh vốn tại công trình thể hiện qua hàng loạt phụ lục hợp đồng ký với liên danh nhà thầu. Từ giá trúng thầu ban đầu hơn 197,597 tỉ đồng, giá trị hợp đồng đã được điều chỉnh tăng qua từng giai đoạn, mỗi lần tăng gắn với các nhóm phát sinh cụ thể.
Lần điều chỉnh đầu tiên được thực hiện tại phụ lục hợp đồng số 02/2022, ký ngày 29.12.2022. Giai đoạn này, giá trị hợp đồng điều chỉnh nhằm bổ sung các hạng mục phát sinh như bãi chứa, đường kết nối, đường nội bộ và thay đổi phương án từ cầu sang đường.
Đến phụ lục hợp đồng số 04/2023, ký ngày 15.9.2023, giá trị hợp đồng tăng lên hơn 216,249 tỉ đồng. Việc điều chỉnh lần này gắn với bổ sung khối lượng nạo vét các kênh thu nước, thay đổi biện pháp thi công cống, bổ sung bậc cấp lên xuống và điều chỉnh thiết kế mái hồ cùng hệ thống đường nội bộ.
Tiếp đến, tại phụ lục hợp đồng số 06/2023 ký ngày 19.12.2023, việc điều chỉnh định mức công tác đào, nạo vét lòng hồ bằng máy hút bùn đẩy tổng giá trị hợp đồng lên 234,068 tỉ đồng.
Đỉnh điểm của chuỗi điều chỉnh diễn ra tại phụ lục hợp đồng số 08/2024, ký ngày 1.2.2024, khi giá trị hợp đồng được bổ sung phần bù trượt giá, nâng tổng mức lên gần 250 tỉ đồng.
Không chỉ tăng giá trị hợp đồng, quá trình điều chỉnh vốn còn bộc lộ một số tồn tại trong công tác hồ sơ và thanh toán. Quyết định số 2077/QĐ-UBND ngày 22.11.2023 về định mức đào, nạo vét lòng hồ bằng tàu hút bùn được Thanh tra tỉnh Cà Mau (Kết luận thanh tra số 30/KL-TT ngày 1.11.2024) xác định là ban hành chưa đúng thẩm quyền.
Một vấn đề khác là việc chủ đầu tư thanh toán toàn bộ phần bù trượt giá cho khối lượng đã hoàn thành, chưa phù hợp với Quyết định số 115/QĐ-SNN ngày 31.1.2024 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về điều chỉnh giá hợp đồng gói thầu.
Diễn biến trước đó cũng cho thấy biến động lớn về giá ngay từ khâu đấu thầu. Theo Ban Quản lý các dự án ODA và NGO tỉnh Cà Mau, giá gói thầu trong kế hoạch đấu thầu ngày 6.11.2020 chỉ ở mức 117,128 tỉ đồng. Tuy nhiên, ở lần đấu thầu đầu tiên, chỉ có một nhà thầu tham dự với giá dự thầu 258,62 tỉ đồng nhưng không đạt yêu cầu về năng lực.
Sau đó, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cà Mau (cũ) kiến nghị điều chỉnh giá gói thầu lên khoảng 200 tỉ đồng nhằm thu hút thêm nhà thầu, đồng thời cập nhật chi phí nạo vét bằng tàu hút bùn và giá vật liệu xây dựng. Kiến nghị này đã được phía Ngân hàng Thế giới chấp thuận.
Dự án hồ chứa nước ngọt được khởi công tháng 1.2022 và nghiệm thu, đưa vào khai thác ngày 30.5.2024. Tuy nhiên, đến nay, công trình này chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng. Nguồn nước đã được tích trữ theo thiết kế, nhưng đầu ra phục vụ sinh hoạt và sản xuất chưa đồng bộ.
Hoàn thành chuyến bay có người lái đầu tiên vượt khỏi quỹ đạo Trái Đất thấp sau 54 năm, tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II tái nhập khí quyển và đáp xuống Thái Bình Dương an toàn hôm 10/4.
Phi hành đoàn, gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA), sau đó đến sân bay Ellington tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA trong sự chào đón nhiệt liệt. Họ cũng gặp lại gia đình sau hành trình lịch sử kéo dài 10 ngày.
Tại cuộc họp báo do NASA tổ chức, Koch kêu gọi mọi người trân trọng thế giới chung. "Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là Trái Đất, mà còn là toàn bộ không gian tối đen xung quanh. Trái Đất giống như chiếc thuyền cứu sinh đang lơ lửng yên bình trong vũ trụ", Koch nói, gọi hành tinh xanh là một "phi hành đoàn".
Trong khi đó, Glover chia sẻ: "Điều lớn hơn cả sự khó khăn khi diễn tả những gì chúng tôi trải qua là lòng biết ơn khi được thấy những gì đã thấy, làm những gì đã làm và ở bên các đồng đội".
Còn Hansen bày tỏ, chuyến bay là trải nghiệm phi thường với ông cùng đồng đội. Ông vui mừng khi biết những người theo dõi sứ mệnh dưới Trái Đất cũng có cảm nhận tương tự. "Những gì các bạn thấy là một nhóm người yêu thích cống hiến, tạo ra những cống hiến ý nghĩa và tìm thấy niềm vui trong đó. Chúng tôi nghe được rằng đó cũng là điều đặc biệt với các bạn. Tôi muốn nói khi nhìn lên đây, các bạn không chỉ đang nhìn chúng tôi. Chúng tôi là tấm gương phản chiếu các bạn", ông nói
Xuyên suốt chuyến đi, các phi hành gia có thể trò chuyện với người thân qua cuộc gọi ngắn từ xa. Wiseman nhận xét, việc lắng nghe những cuộc trò chuyện của đồng đội khi cùng chen chúc trên tàu vũ trụ Orion rộng 5 m là trải nghiệm gắn kết đáng nhớ.
"Victor, Christina và Jeremy, chúng tôi sẽ mãi mãi gắn kết với nhau, và không ai ở đây biết được những gì bốn chúng tôi vừa trải qua. Đó sẽ là điều đặc biệt nhất xảy ra trong cuộc đời tôi", ông nói.
Wiseman thừa nhận, việc cách xa nhà hơn 300.000 km không dễ dàng. "Trước khi phóng, cảm giác như đó là giấc mơ tuyệt vời nhất trên đời, nhưng khi ở ngoài đó, bạn lại muốn trở về với gia đình và bạn bè. Được làm người là một điều đặc biệt, sống trên hành tinh Trái Đất cũng vậy", Wiseman xúc động chia sẻ. Bốn phi hành gia sau đó cùng ôm nhau trên sân khấu.
Đề cập đến công cuộc khám phá không gian trong tương lai, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II cho rằng đã đến lúc phải sẵn sàng và lên đường. "Điều đó cần lòng dũng cảm và sự quyết tâm. Các bạn rồi sẽ lên đường, còn chúng tôi sẽ ở đó, hỗ trợ các bạn trên mỗi bước đi bằng mọi cách có thể".
Jared Isaacman, Giám đốc NASA, đánh giá Artemis II sẽ luôn được ghi nhớ vì đánh dấu thời khắc phi hành đoàn và mọi người trên khắp thế giới nhìn thấy Mặt Trăng một lần nữa, khi "giấc mơ thời thơ ấu trở thành những sứ mệnh". Artemis II cũng mở đường cho các nhiệm vụ tương lai như Artemis III, dự kiến triển khai năm 2027.
Theo Isaacman, việc lắp ráp phương tiện và công bố phi hành đoàn cho Artemis III sẽ sớm diễn ra. "Phi hành đoàn tiếp theo sẽ bắt đầu chuẩn bị thực hiện vai trò của mình khi chúng ta quay lại bề mặt Mặt Trăng, xây dựng căn cứ và không bao giờ từ bỏ Mặt Trăng nữa", ông tuyên bố.
Vanessa Wyche, Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Johnson, cho rằng niềm hạnh phúc mà phi hành đoàn lan tỏa sẽ tiếp thêm sức mạnh và truyền cảm hứng cho một thế hệ mới tin giấc mơ của họ hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
"Chuyến bay này sẽ giúp vô số học sinh trở thành nhà khoa học, kỹ sư, nhà phát minh, nhà toán học và phi hành gia tương lai, những người dám khai phá chân trời mới trong không gian và mở rộng giới hạn của những điều có thể vì lợi ích chung cho tất cả", Wyche nói.
Ngày 18.4, mạng xã hội lan truyền đoạn clip ghi lại cảnh một người đàn ông mặc áo của một hãng xe ôm công nghệ đánh người trên đường, gây bức xúc. Vụ việc bước đầu được xác định xảy ra tại giao lộ Lô Tư - Mã Lò (phường Bình Hưng Hòa, TP.HCM).
Theo nội dung đoạn clip dài 36 giây, người đàn ông mặc áo xe ôm công nghệ và nam thanh niên trẻ tuổi đứng cự cãi nhau trên đường. Trong lúc lời qua tiếng lại, người đàn ông liên tục chửi thề và dọa đánh, trong khi nam thanh niên cũng thách thức "đập đi".
Đỉnh điểm của mâu thuẫn, người đàn ông mặc áo xe ôm công nghệ đi đến chỗ xe máy, mở yên lên. Người này cầm vật giống "cây dũ" tấn công nam thanh niên. Nam thanh niên và người đứng quay phim phải bỏ chạy.
Một số người dân chứng kiến tại hiện trường cho biết, sự việc xảy ra ngày 16.4. Thời điểm đó, họ nghe tiếng cự cãi rồi thấy người đàn ông mặc áo xe ôm công nghệ tấn công, rượt đuổi hai nam thanh niên đi xe máy bỏ chạy trên đường. Theo người dân, nguyên nhân là do mâu thuẫn trong lúc tham gia giao thông trên đường, nghi do va quẹt xe.
Liên quan đến vụ việc, trưa 18.4, Công an phường Bình Hưng Hòa đã có mặt tại khu vực giao lộ Lô Tư - Mã Lò để ghi nhận thông tin, đồng thời trích xuất dữ liệu từ các camera an ninh xung quanh nhằm xác định danh tính những người liên quan để mời về làm rõ.
Trước thực trạng các vụ xô xát do va chạm giao thông có dấu hiệu gia tăng, cơ quan chức năng khuyến cáo khi xảy ra sự cố va chạm trên đường, người dân cần giữ thái độ ôn hòa, bình tĩnh để giải quyết thay vì sử dụng bạo lực.
Mọi hành vi xâm phạm sức khỏe, tính mạng người khác đều sẽ bị xử lý nghiêm. Việc dùng hung khí hành hung người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "cố ý gây thương tích" hoặc "gây rối trật tự công cộng".
NASA vừa công bố Cẩm nang hướng dẫn căn cứ Mặt Trăng (MBUG) gồm 9 trang, nêu chi tiết những công việc mà cơ quan này cần thực hiện để xây dựng căn cứ hoạt động lâu dài ở cực nam Mặt Trăng. Theo MBUG cùng một số tài liệu cũ, NASA sẽ thực hiện hàng chục vụ phóng tàu và đổ bộ, triển khai thành ba giai đoạn. Cơ quan này chưa tiết lộ bao nhiêu trong số đó có phi hành đoàn, nhưng cho biết sẽ bắt đầu với chuỗi nhiệm vụ không người lái.
Giai đoạn 1 gồm 25 vụ phóng và 21 lần hạ cánh nhằm thiết lập khả năng tiếp cận thường xuyên và ổn định đến bề mặt Mặt Trăng. Theo kế hoạch Xây dựng Căn cứ Mặt Trăng do NASA công bố ngày 24/3, giai đoạn này dự kiến hoàn thành năm 2029.
Giai đoạn 2, dự kiến diễn ra năm 2029-2032, gồm 27 vụ phóng và 24 lần hạ cánh, hướng đến xây dựng hạ tầng ban đầu cho căn cứ Mặt Trăng và các nhiệm vụ chở người hai lần mỗi năm.
Giai đoạn 3, từ năm 2032 đến một thời điểm chưa xác định, sẽ có thêm 29 vụ phóng và 28 lần hạ cánh để thiết lập công nghệ vận chuyển hàng hóa qua lại, đồng thời duy trì sự hiện diện liên tục của con người trên Mặt Trăng.
NASA nổi tiếng với thành tựu đưa con người đổ bộ Mặt Trăng trong chương trình Apollo 54 năm trước. Tuy nhiên, việc xây căn cứ ở cực nam thiên thể này đi kèm với nhiều thách thức hơn, bắt đầu từ những điều cơ bản như nguồn điện ổn định.
Theo MBUG, cực nam Mặt Trăng có môi trường ánh sáng khác biệt đáng kể so với những cao nguyên và đồng bằng gần xích đạo mà phi hành gia Apollo từng ghé thăm. Tại đây, Mặt Trời sẽ luôn ở vị trí thấp so với đường chân trời và tạo bóng đổ dài. Điều này gây khó khăn cho quá trình sản xuất điện, đồng thời khiến các hệ thống phải trải qua những khoảng thời gian dài rất lạnh và tối.
NASA cần nắm thông tin chính xác về điều kiện ánh sáng và hiệu suất của pin quang điện để chọn các thiết bị năng lượng phù hợp. Chúng cũng cần đủ bền để chịu được việc tiếp xúc với bụi Mặt Trăng tích điện sắc nhọn. Bên cạnh đó, NASA cần hiểu rõ môi trường Mặt Trăng để vận hành máy phát nhiệt đồng vị phóng xạ - loại pin hạt nhân tạo ra nhiệt và điện. Kế hoạch dài hạn của cơ quan này về năng lượng bao gồm việc xây lò phản ứng hạt nhân trên Mặt Trăng.
Việc đổ bộ Mặt Trăng với tần suất dày như kế hoạch mới sẽ gặp nhiều trở ngại. MBUG lưu ý rằng NASA cần phát triển hệ thống hạ cánh chính xác có thể hoạt động ở địa hình với tầm nhìn kém và hệ thống tránh chướng ngại vật.
Ngoài ra, còn nhiều ẩn số ít được đề cập trong tài liệu như phản ứng của cơ thể người khi sống dài ngày trong môi trường Mặt Trăng. Điều này bao gồm tác động của bụi Mặt Trăng, trọng lực nhỏ, tia vũ trụ gây ung thư cùng với những thách thức liên quan đến duy trì sự sống, tập thể dục, dinh dưỡng.
NASA cho biết, họ đang nỗ lực lấp đầy nhiều khoảng trống về công nghệ và dữ liệu, đồng thời chú ý đến những yếu tố cần phát triển trong chương trình Mặt Trăng để phục vụ mục tiêu xa hơn là đưa người lên Sao Hỏa. Những yếu tố này gồm dữ liệu về sức khỏe phi hành gia trong không gian sâu và phát triển hệ thống năng lượng hạt nhân trên bề mặt Mặt Trăng.
Ngoài công nghệ, một vấn đề lớn khác là chi phí. Vài năm qua, NASA đã gặp khó khăn trong việc đưa con người trở lại Mặt Trăng. Bất chấp thành công của Artemis II, chương trình Artemis đang đội ngân sách (tiêu tốn hơn 100 tỷ USD đến nay) và chậm tiến độ so với mục tiêu ban đầu là đưa người đổ bộ Mặt Trăng năm 2024.
Chỉ hai ngày sau vụ phóng tàu chở phi hành đoàn Artemis II, Nhà Trắng đã đề xuất cắt giảm 23% ngân sách của NASA, tương đương khoảng 5,6 tỷ USD. Dù NASA tuyên bố sẽ xây căn cứ Mặt Trăng với chi phí 20 tỷ USD, chỉ riêng chi phí ước tính cho một tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS), tên lửa mạnh nhất của NASA, đã là 2,5 tỷ USD.
Dù vậy, Jared Isaacman, Giám đốc NASA, vẫn đang nỗ lực đẩy mạnh các hoạt động Mặt Trăng nhằm hiện thực hóa mục tiêu của NASA với Mặt Trăng và Sao Hỏa. Tại Hội nghị chuyên đề Vũ trụ 2026 diễn ra ở Colorado Springs ngày 14/4, Isaacman nói NASA làm tốt nhất khi "theo đuổi và đạt được những điều gần như bất khả thi". Ông nói: "Chúng tôi muốn đưa nhiều thứ đáp xuống Mặt Trăng, nếu một số thất bại thì cũng không sao. Chúng tôi sẽ học hỏi từ đó".
