Nỗi lo này càng tăng lên khi được giải thích rằng đây là các thương tổn tiền ung thư dạ dày.
Tuổi Trẻ Online xin giới thiệu ý kiến của GS.TS Trần Thiện Trung về mối liên quan và cách phòng bệnh.
Viêm dạ dày do nhiễm vi khuẩn H. pylori có thể đưa đến viêm teo niêm mạc, dị sản ruột, loạn sản.
Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư dạ dày, đặc biệt là ở những chủng H. pylori có biểu hiện với gene cagA và vacA-dương tính, trong đó gene vacA m1 có liên quan đến mức độ biệt hóa của ung thư, đến viêm teo niêm mạc và dị sản ruột trên người bệnh Việt Nam ở khu vực phía Nam và TP.HCM.
Vi khuẩn H. pylori được Robin Warren và Barry Marshall tìm ra tại Perth, phía Tây Úc vào tháng 4-1982, kể từ đó đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về vi khuẩn này gây bệnh trên người.
Ngày 3-10-2005, sau 23 năm phát hiện vi khuẩn H. pylori, hai giáo sư người Úc là Robin Warren và Barry Marshall được trao giải Nobel Y học và Sinh lý học vì đã có những khám phá to lớn cho khoa học về vi khuẩn H. pylori gây bệnh viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng và ung thư dạ dày.
Năm 1994, Tổ chức Quốc tế nghiên cứu về ung thư (IARC: International Agency for Research on Cancer), và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã xếp H. pylori là nguyên nhân hàng đầu hay là nhóm 1 gây ung thư biểu mô tuyến dạ dày.
Theo phân loại viêm dạ dày của hệ thống Sydney (1990) và Sydney cập nhật (1994) tại Houston, Texas, Hoa Kỳ, cập nhật các tiêu chuẩn về sự phân chia các mức độ và các thương tổn của viêm dạ dày có hoặc không kèm theo viêm teo niêm mạc cũng như các thương tổn “tiền ung thư” khác như: dị sản ruột/chuyển sản ruột (intestinal metaplasia) và loạn sản/nghịch sản (dysplasia).
Các thương tổn trên được coi là tiền ung thư nhưng không phải tất cả đều gây bệnh ung thư dạ dày. Trên thế giới, liên quan giữa bệnh nhân có dị sản ruột hay chuyển sản thì nguy cơ ung thư dạ dày sẽ tăng lên gấp 6 -10 lần. Tại Việt Nam, tỉ lệ này là 5,3 lần.
Về chẩn đoán các thương tổn tiền ung thư dạ dày cần phải dựa trên mô bệnh học niêm mạc dạ dày (giải phẫu bệnh), nội soi chỉ có tính gợi ý quan sát. Vì vậy ghi chẩn đoán các thương tổn trên ở đơn thuốc ngay sau khi nội soi dạ dày là chưa chính xác, điều đó làm cho người bệnh thêm lo lắng, hoang mang.
Điều trị tiệt trừ H. pylori thành công có thể ngăn ngừa được sự tiến triển thành ung thư dạ dày, các thương tổn viêm teo niêm mạc, tiền ung thư đều giảm, và có khả năng phục hồi bình thường của niêm mạc dạ dày.
Tuy nhiên đối với ung thư dạ dày, một vấn đề quan trọng đặt ra cho đến nay là còn chưa biết rõ tiến trình viêm teo niêm mạc – dị sản ruột – loạn sản – ung thư dạ dày xảy ra khi nào, vào thời điểm nào, và sau khi điều trị tiệt trừ H. pylori thì có thay đổi, đảo ngược được tiến trình này hay không? Có thể phòng ngừa hoàn toàn được ung thư dạ dày hay không?
Vì vậy cần có những nghiên cứu tiếp tục theo nhiều hướng khác nhau, và người bệnh cần phải được theo dõi lâu dài để làm sáng tỏ thời điểm, nguồn gốc phát sinh cũng như các điều kiện để viêm dạ dày tiến triển thành các thương tổn tiền ung thư và ung thư dạ dày như đã được biết đến trong những nghiên cứu của các thập kỷ qua.
Cách ăn uống đúng cách có vai trò quan trọng trong phòng bệnh, vì phòng bệnh hiệu quả hơn chữa bệnh. Với các bệnh dạ dày, mục tiêu chữa trị không chỉ là hết triệu chứng mà còn giúp người bệnh ăn uống trở lại bình thường.
Để làm được điều này, mỗi gia đình từ ông bà, cha mẹ đến con cháu cần biết và quyết tâm thay đổi thói quen ăn uống. Vì dùng đũa, muỗng (thìa) của mình đang ăn để lấy/gắp thức ăn chung hoặc lấy thức ăn cho người khác, uống chung… là nguồn lây bệnh chủ yếu.
Tùy điều kiện sinh hoạt, có thể áp dụng cách ăn uống phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm và tái nhiễm vi khuẩn H. pylori.
– Cách thứ nhất: Dọn mỗi người một phần ăn riêng hoặc một khay ăn riêng như ở Pháp, Nhật Bản…, và gần đây đang được áp dụng tại Việt Nam.
– Cách thứ hai: Ngồi ăn chung, mỗi người một chén nước chấm riêng, mỗi món ăn có muỗng chung, đũa chung để lấy thức ăn, không dùng đũa/muỗng mình đang ăn gắp/lấy thức ăn.
– Cách thứ ba: Cách ăn ở một số nơi là dùng đũa gắp/lấy thức ăn chung, và dùng muỗng/thìa của mình để ăn.
– Cách thứ tư: Cách ăn dọn từng món của người Pháp và các nước tiên tiến gần đây được dùng trong các nhà hàng Việt Nam.
– Cách thứ năm: Khi ăn chung, gắp thức ăn chung, phải trở đầu đũa hay còn gọi là “ăn đũa hai đầu”.
Bên cạnh đó, sinh hoạt ăn uống điều độ, đúng giờ. Ăn uống đủ chất dinh dưỡng, thức ăn rau sống rửa không sạch, nên nấu chín. Ăn nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế ăn mặn, thịt cá ướp muối, hun khói, thực phẩm được bảo quản bằng nitrat…
Trong khi điều trị ở giai đoạn viêm dạ dày cấp, có thể hạn chế các thức ăn cay, chua. Sau điều trị cần cho người bệnh ăn uống bình thường.
Toyota Yaris Cross ghi nhận vị thế là mẫu xe bán chạy nhất của thương hiệu Nhật Bản tại thị trường châu Âu trong năm 2025, với doanh số đạt khoảng 200.000 xe. Kết quả này cho thấy nhu cầu cao của người tiêu dùng tại khu vực đối với phân khúc SUV cỡ nhỏ.
Tuy nhiên kể từ khi ra mắt vào năm 2021, dù đã được tinh chỉnh vào cuối năm 2023, mẫu xe này vẫn cần một bản nâng cấp toàn diện để duy trì khả năng cạnh tranh.
Trước áp lực từ các đối thủ, Toyota đã giới thiệu phiên bản nâng cấp (facelift) cho Yaris Cross tại châu Âu (không áp dụng cho Đông Nam Á), với những thay đổi tập trung vào thiết kế ngoại thất, bảng màu mới và không gian nội thất hiện đại hơn.
Điểm nhấn đáng chú ý trên phiên bản 2026 nằm ở khu vực đầu xe với lưới tản nhiệt họa tiết tổ ong mới, sơn cùng màu thân xe, mang phong cách tương đồng với các mẫu Corolla Cross và RAV4.
Cản trước được thiết kế lại theo hướng tối giản, sử dụng ốp nhựa đơn giản, tích hợp tấm bảo vệ gầm giả nhôm và loại bỏ các hốc gió phụ. Cụm đèn pha giữ nguyên kiểu dáng nhưng được bổ sung dải đèn LED đồ họa "hammerhead", tích hợp đèn chạy ban ngày, thay vì tách rời như trước.
Thiết kế thân xe về cơ bản không có nhiều thay đổi so với phiên bản tiền nhiệm. Toyota cũng áp dụng các nâng cấp tương tự cho phiên bản GR Sport, với cản trước và sau mang phong cách riêng, trong khi biến thể Trail vẫn chưa được công bố.
Bảng màu ngoại thất được bổ sung tùy chọn hai tông màu với sắc đồng Precious Bronze, đồng thời màu Persian Salt thay thế cho Shimmering Silver trước đây. Xe cũng được trang bị các mẫu mâm hợp kim thiết kế mới với kích thước tối đa 18 inch.
Thiết kế cabin không có thay đổi quá lớn - Ảnh: Toyota
Trong khoang cabin, xe tiếp tục sử dụng cụm đồng hồ kỹ thuật số 12,3 inch và màn hình giải trí trung tâm 10,5 inch. Toyota bổ sung các chi tiết trang trí màu bạch kim trên táp pi cửa và bảng điều khiển nhằm tăng cảm giác cao cấp.
Phiên bản Design được trang bị ghế thể thao với chỉ khâu ba tông màu tương phản. Trong khi đó bản Excel sử dụng ghế bọc da một phần, kết hợp vật liệu SakuraTouch làm từ PVC nguồn gốc thực vật, nút bần tái chế và nhựa PET.
Các tiện nghi như gương chiếu hậu gập điện, đèn viền nội thất và sạc không dây được trang bị tiêu chuẩn từ bản Design trở lên, trong khi cửa sổ trời chỉnh điện có trên bản Excel.
Phiên bản GR Sport hướng đến phong cách thể thao với ghế bọc da lộn, chỉ khâu đỏ và logo GR xuất hiện trong khoang lái. Về an toàn, gói Toyota Safety Sense được nâng cấp nhẹ, bổ sung phanh hỗ trợ đỗ xe cho bản Design và hệ thống cảnh báo điểm mù cho các bản Excel và GR Sport.
Bản GR Sport với diện mạo thể thao hơn - Ảnh: Toyota
Tại châu Âu và Anh, Yaris Cross tiếp tục sử dụng hệ truyền động hybrid. Phiên bản hybrid 130 cho công suất kết hợp 128 mã lực và mô men xoắn 185Nm, đi kèm tùy chọn dẫn động cầu trước hoặc bốn bánh. Trong khi đó phiên bản hybrid 115 giữ nguyên mức công suất 114 mã lực và mô men xoắn 141Nm.
Đáng chú ý, bản GR Sport chỉ đi kèm hệ dẫn động cầu trước với động cơ hybrid 130, đồng thời được tinh chỉnh hệ thống treo nhằm cải thiện cảm giác lái.
Toyota cho biết Yaris Cross mới sẽ bắt đầu nhận đặt hàng tại thị trường Anh từ mùa thu năm nay với đầy đủ các phiên bản Icon, Design, Excel và GR Sport. Giá bán cụ thể sẽ được công bố trong thời gian tới.
Tiến sĩ Võ Đình Tùng, giảng viên Viện Kỹ thuật, Trường đại học Công nghệ TP.HCM cho biết một bộ khóa thông minh cơ bản thường được cấu thành từ 3 bộ phận chính: cảm biến xác thực (nhận diện vân tay, thẻ từ, mã số), bo mạch điều khiển và cơ cấu chấp hành (thường là motor hoặc nam châm điện). Trong đó, cơ cấu chấp hành là bộ phận trực tiếp quyết định việc đóng hay mở chốt khóa.
Khi sử dụng, chỉ cần thiết lập ghi nhớ vân tay, số hoặc thẻ từ thì một người bình thường vẫn có thể mở khóa một cách dễ dàng và thuận tiện nhất.
Về nguyên lý hoạt động, phản ứng của khóa phụ thuộc vào yếu tố kỹ thuật then chốt như: khóa sẽ tự động mở khi mất nguồn điện (fail - safe), khóa vẫn giữ trạng thái đóng ngay cả khi không có điện (fail - secure).
Tuy nhiên, về nhược điểm, tiến sĩ Tùng cảnh báo rằng trong điều kiện hỏa hoạn, nhiệt độ cao không chỉ làm bo mạch ngừng hoạt động mà còn gây ra hiện tượng giãn nở, biến dạng cơ khí, dẫn đến tình trạng chốt khóa bị "kẹt cứng". Đây là giới hạn về vật liệu và thiết kế cơ khí chứ không đơn thuần là lỗi điện tử.
Để đảm bảo an toàn, một chiếc khóa thông minh đúng chuẩn cần có các lớp dự phòng như nguồn pin khẩn cấp và đặc biệt là cơ chế mở cơ khí (chìa cơ hoặc tay gạt nội bộ). Tiêu chí quan trọng nhất là khóa phải luôn mở được từ bên trong trong mọi tình huống, kể cả khi mất điện hay cháy, thông qua các thao tác đơn giản một bước để không gây cản trở dòng người thoát nạn.
Dưới góc độ không gian sống, thạc sĩ, kiến trúc sư Lê Hải Hồng Phong, Phó trưởng khoa Kiến trúc - nội thất - mỹ thuật ứng dụng, Đại học Nguyễn Tất Thành khẳng định việc tích hợp thiết bị thông minh vào nhà ở là xu hướng tất yếu của công nghệ hiện đại.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào điện tử mà thiếu đi các phương án dự phòng có thể biến những ngôi nhà hiện đại ngày nay thành "cạm bẫy".
Kiến trúc sư Phong chỉ ra một sai lầm lớn hiện nay tại các nhà trọ, chung cư là việc sử dụng các loại khóa "thuần điện tử" nhưng lại thiếu hệ thống lưu điện hoặc cảnh báo cháy. Khi xảy ra sự cố, nếu thiết bị không đủ nhạy hoặc mất điện đột ngột, việc thoát hiểm sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Về nguyên lý thiết kế kiến trúc, ông Phong nhấn mạnh rằng hạn chế tối đa việc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện cho các cửa thoát hiểm là quy tắc cốt lõi, bởi nguồn điện thường là yếu tố bị ảnh hưởng đầu tiên khi hỏa hoạn xảy ra.
Việc tách biệt rõ ràng giữa tính năng an ninh (chống trộm) và an toàn thoát nạn, kết hợp với các tiêu chuẩn vật liệu chịu nhiệt, sẽ là hướng đi cần thiết cho công nghệ khóa thông minh trong tương lai.
Để khắc phục rủi ro, kiến trúc sư này đưa ra các lời khuyên thiết thực cho gia chủ. Trong đó, về trang bị nguồn dự phòng cần có máy phát điện hoặc bộ lưu điện (UPS) riêng cho các thiết bị thông minh, đặc biệt là cửa chính để đảm bảo hoạt động xuyên suốt khi có sự cố.
Bên cạnh đó là lựa chọn thiết bị uy tín, người sử dụng nên tìm hiểu kỹ nhà sản xuất để đảm bảo thiết bị có độ nhạy cao và khả năng phản ứng kịp thời với các rủi ro. Cuối cùng là đảm bảo hạ tầng PCCC tổng thể.
Với các loại hình cư trú đông người, bên cạnh khóa thông minh, nhất thiết phải duy trì đầy đủ các biện pháp PCCC truyền thống như thang thoát hiểm và bình chữa cháy.
Giới chức Ukraine thông báo ít nhất 19 người thiệt mạng, hơn 100 người bị thương tại Kiev, Dnipropetrovsk và Odessa. Trong số người chết có một thiếu niên 12 tuổi.
Bộ Quốc phòng Nga cùng ngày thông báo đã tiến hành cuộc tấn công hiệp đồng quy mô lớn nhằm vào các doanh nghiệp quốc phòng chuyên sản xuất tên lửa hành trình và UAV của đối phương, cũng như hạ tầng xăng dầu và năng lượng phục vụ lực lượng vũ trang Ukraine.
"Đây là hành động nhằm đáp trả những cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào mục tiêu dân sự tại Nga. Chiến dịch tập kích đã hoàn thành nhiệm vụ đề ra, tất cả mục tiêu đều trúng đòn", Bộ Quốc phòng Nga cho hay.
Giới chức Ukraine thông báo ít nhất 19 người thiệt mạng, hơn 100 người bị thương tại Kiev, Dnipropetrovsk và Odessa. Trong số người chết có một thiếu niên 12 tuổi.
Bộ Quốc phòng Nga cùng ngày thông báo đã tiến hành cuộc tấn công hiệp đồng quy mô lớn nhằm vào các doanh nghiệp quốc phòng chuyên sản xuất tên lửa hành trình và UAV của đối phương, cũng như hạ tầng xăng dầu và năng lượng phục vụ lực lượng vũ trang Ukraine.
"Đây là hành động nhằm đáp trả những cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào mục tiêu dân sự tại Nga. Chiến dịch tập kích đã hoàn thành nhiệm vụ đề ra, tất cả mục tiêu đều trúng đòn", Bộ Quốc phòng Nga cho hay.
Lực lượng cứu hỏa chữa cháy tại kho chứa vật liệu tái chế trúng tên lửa Nga ngày 16/4.
Mục tiêu chính của đợt tập kích dường như là Nhà máy Quốc phòng Mayak ở tỉnh Kiev và Nhà máy ép thủy lực Dnepropress ở tỉnh Dnipropetrovsk, khi hai địa điểm này hứng lần lượt 7 và 5 tên lửa đạn đạo.
Các mục tiêu khác bị tấn công gồm nhà máy nhiệt điện Bila Tserkva ở Kiev, nhà máy nhiệt điện Cherkasy ở tỉnh cùng tên, cầu tàu container ở cảng Odessa, cùng một số địa điểm chưa xác định tại tỉnh Kirovograd, Kharkov, Dnipropetrovsk, Kherson và Zaporizhzhia.
Lực lượng cứu hỏa chữa cháy tại kho chứa vật liệu tái chế trúng tên lửa Nga ngày 16/4.
Mục tiêu chính của đợt tập kích dường như là Nhà máy Quốc phòng Mayak ở tỉnh Kiev và Nhà máy ép thủy lực Dnepropress ở tỉnh Dnipropetrovsk, khi hai địa điểm này hứng lần lượt 7 và 5 tên lửa đạn đạo.
Các mục tiêu khác bị tấn công gồm nhà máy nhiệt điện Bila Tserkva ở Kiev, nhà máy nhiệt điện Cherkasy ở tỉnh cùng tên, cầu tàu container ở cảng Odessa, cùng một số địa điểm chưa xác định tại tỉnh Kirovograd, Kharkov, Dnipropetrovsk, Kherson và Zaporizhzhia.
Đợt không kích đầu tiên kết thúc khi mặt trời mọc. Khi các đội cứu hộ, cứu nạn dọn dẹp đống đổ nát, còi báo động không kích tiếp tục vang lên báo hiệu đợt không kích thứ hai.
Trong ảnh là UAV Geran-2 của Nga tập kích một tòa nhà ở Kiev.
Đợt không kích đầu tiên kết thúc khi mặt trời mọc. Khi các đội cứu hộ, cứu nạn dọn dẹp đống đổ nát, còi báo động không kích tiếp tục vang lên báo hiệu đợt không kích thứ hai.
Trong ảnh là UAV Geran-2 của Nga tập kích một tòa nhà ở Kiev.
Khoảnh khắc UAV Nga lao trúng nhà cao tầng ở Kiev, ngày 16/4. Video: Times of Ukraine
Người dân cho biết các cuộc tập kích xảy ra mà không có nhiều cảnh báo trước. Serhii, 65 tuổi, cùng vợ kịp di chuyển ra hành lang sau khi còi không kích vang lên, chỉ vài giây trước khi vụ nổ xảy ra ở Kiev.
"Mọi thứ bay thẳng về phía chúng tôi. Cửa sổ, cửa ra vào, tất cả mọi thứ khác. Không có thời gian suy nghĩ hay làm bất kỳ điều gì", ông nói.
Người dân quan sát hiện trường vụ tập kích UAV tại Kiev. Giới chức Ukraine cho biết các cuộc tập kích đã gây nhiều thiệt hại tại các khu dân cư ở thủ đô.
Người dân quan sát hiện trường vụ tập kích UAV tại Kiev. Giới chức Ukraine cho biết các cuộc tập kích đã gây nhiều thiệt hại tại các khu dân cư ở thủ đô.
Đường bay của tên lửa, UAV Nga. Đồ họa: X/AMK Mapping
Đường bay của tên lửa, UAV Nga. Đồ họa: X/AMK Mapping
Nhân viên cứu hỏa uống nước khi làm nhiệm vụ tại hiện trường tập kích UAV ở Odessa.
Nhân viên cứu hỏa uống nước khi làm nhiệm vụ tại hiện trường tập kích UAV ở Odessa.
Xe cộ bị phá hủy sau đợt tập kích tên lửa, UAV nhằm vào Dnipro, ngày 16/4.
Xe cộ bị phá hủy sau đợt tập kích tên lửa, UAV nhằm vào Dnipro, ngày 16/4.
Cuộc tập kích mới nhất diễn ra giữa lúc Ukraine đang thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa cho tổ hợp Patriot. Trong cuộc phỏng vấn được truyền thông Đức công bố hôm 14/4, Tổng thống Zelensky nói rằng tình trạng này "hiện không thể tệ hơn được nữa".
Cuộc tập kích mới nhất diễn ra giữa lúc Ukraine đang thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa cho tổ hợp Patriot. Trong cuộc phỏng vấn được truyền thông Đức công bố hôm 14/4, Tổng thống Zelensky nói rằng tình trạng này "hiện không thể tệ hơn được nữa".
